Các yếu tố ảnh hưởng đến quyết đụnh sử dụng thẻ tín dụng trong giao dịch thương mại điện tử của khách hàng trên địa bàn tp hồ chí minh

Bài viết phân tích các yếu tố ảnh hưởng đến quyết định sử dụng thẻ tín dụng trong giao dịch thương mại điện tử tại TP Hồ Chí Minh.

• Tác giả: Nguyễn Bích Nguyên
• Người hướng dẫn: TS. Vũ Thị Anh Thư
• Trường học: Trường Đại Học Ngân Hàng TP.Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Tài chính – Ngân hàng
• Đề tài: Các Yếu Tố Ảnh Hưởng Đến Quyết Định Sử Dụng Thẻ Tín Dụng Trong Giao Dịch Thương Mại Điện Tử Của Khách Hàng Trên Địa Bàn Thành Phố Hồ Chí Minh
• Loại tài liệu: khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2023
• Địa điểm: TP.HCM

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN VỀ ĐỀ TÀI NGHIÊN CỨU
• 1.1. Tính cấp thiết của đề tài
• 1.2. Mục tiêu nghiên cứu
• 1.2.1. Mục tiêu tổng quát
• 1.2.2. Mục tiêu cụ thể
• 1.3. Câu hỏi nghiên cứu
• 1.4. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• 1.5. Phương pháp nghiên cứu và dữ liệu
• 1.6. Đóng góp của đề tài
• 1.7. Bố cục của nghiên cứu
• 1.8. KẾT LUẬN CHƯƠNG 1
• 2. CHƯƠNG 2: CƠ SỞ LÝ THUYẾT VÀ TỔNG QUAN NGHIÊN CỨU TRƯỚC
• 2.1. Khái quát về thẻ tín dụng
• 2.2. Khái niệm về thẻ tín dụng
• 2.3. Phân loại thẻ tín dụng
• 2.3.1. Phân loại thẻ tín dụng theo thương hiệu
• 2.3.2. Phân loại thẻ tín dụng theo phạm vi sử dụng
• 2.3.3. Phân loại theo chủ thể
• 2.4. Vai trò của thẻ tín dụng
• 2.4.1. Trong giao dịch thương mại điện tử
• 2.5. KẾT LUẬN CHƯƠNG 2
• 3. CHƯƠNG 3: MÔ HÌNH VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 3.1. Quy trình nghiên cứu
• 3.2. Mô hình nghiên cứu
• 3.3. Cơ sở đề xuất mô hình nghiên cứu
• 3.4. Giả thuyết nghiên cứu
• 3.5. Dữ liệu nghiên cứu
• 3.6. Phương pháp nghiên cứu
• 3.7. Phương pháp thu thập dữ liệu
• 3.8. Phương pháp xử lý số liệu
• 3.9. KẾT LUẬN CHƯƠNG 3
• 4. CHƯƠNG 4: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN
• 4.1. Phân tích thống kê mô tả
• 4.2. Phân tích thống kê trung bình
• 4.3. Kiểm định hệ số tin cậy Cronbach’s Alpha
• 4.4. Phân tích nhân tố khám phá EFA
• 4.5. Phân tích nhân tố biến độc lập
• 4.6. Phân tích nhân tố biến phụ thuộc
• 4.7. Kiểm định hệ số tương quan
• 4.8. Phân tích hồi quy tuyến tính bội
• 4.9. KẾT LUẬN CHƯƠNG 4
• 5. CHƯƠNG 5: KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
• 5.1. Hạn chế của đề tài
• 5.2. Hướng nghiên cứu tiếp theo
• 5.3. KẾT LUẬN CHƯƠNG 5
• DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT
• DANH MỤC BẢNG
• DANH MỤC HÌNH

Tóm tắt

I. Tổng quan về yếu tố ảnh hưởng đến thẻ tín dụng trong TMĐT

Thẻ tín dụng đã trở thành một phần quan trọng trong giao dịch thương mại điện tử tại TP.HCM. Sự phát triển của công nghệ và nhu cầu tiêu dùng đã thúc đẩy việc sử dụng thẻ tín dụng. Nghiên cứu này sẽ phân tích các yếu tố ảnh hưởng đến quyết định sử dụng thẻ tín dụng trong thương mại điện tử, từ đó đưa ra những giải pháp phù hợp.

1.1. Khái niệm về thẻ tín dụng và thương mại điện tử

Thẻ tín dụng là công cụ tài chính cho phép người dùng chi tiêu trước và thanh toán sau. Thương mại điện tử là hình thức mua bán hàng hóa và dịch vụ qua mạng. Sự kết hợp giữa hai yếu tố này tạo ra một môi trường thuận lợi cho việc thanh toán nhanh chóng và an toàn.

1.2. Tình hình sử dụng thẻ tín dụng tại TP.HCM

Theo thống kê, số lượng thẻ tín dụng tại TP.HCM đã tăng đáng kể trong những năm gần đây. Điều này cho thấy sự chuyển biến trong thói quen tiêu dùng của người dân, đặc biệt là trong bối cảnh dịch bệnh Covid-19.

II. Các yếu tố ảnh hưởng đến quyết định sử dụng thẻ tín dụng

Nghiên cứu đã chỉ ra năm yếu tố chính ảnh hưởng đến quyết định sử dụng thẻ tín dụng trong giao dịch thương mại điện tử. Những yếu tố này bao gồm: hữu ích, thái độ, chuẩn chủ quan, chi phí và rủi ro.

2.1. Hữu ích của thẻ tín dụng trong giao dịch

Thẻ tín dụng mang lại nhiều tiện ích cho người tiêu dùng như thanh toán nhanh chóng, dễ dàng và an toàn. Người dùng có thể thực hiện giao dịch mọi lúc mọi nơi mà không cần mang theo tiền mặt.

2.2. Thái độ của người tiêu dùng đối với thẻ tín dụng

Thái độ tích cực của người tiêu dùng đối với thẻ tín dụng có thể thúc đẩy việc sử dụng. Những người có hiểu biết về lợi ích của thẻ tín dụng thường có xu hướng sử dụng nhiều hơn.

2.3. Chi phí và rủi ro khi sử dụng thẻ tín dụng

Chi phí sử dụng thẻ tín dụng, bao gồm lãi suất và phí dịch vụ, có thể ảnh hưởng đến quyết định của người tiêu dùng. Ngoài ra, rủi ro liên quan đến việc mất thẻ hoặc gian lận cũng là yếu tố cần xem xét.

III. Thách thức trong việc sử dụng thẻ tín dụng tại TP

Mặc dù thẻ tín dụng mang lại nhiều lợi ích, nhưng vẫn tồn tại một số thách thức trong việc sử dụng. Những thách thức này có thể ảnh hưởng đến quyết định của người tiêu dùng trong việc lựa chọn phương thức thanh toán.

3.1. Thiếu hiểu biết về thẻ tín dụng

Nhiều người tiêu dùng vẫn chưa hiểu rõ về cách thức hoạt động của thẻ tín dụng, dẫn đến việc họ ngần ngại trong việc sử dụng. Việc giáo dục người tiêu dùng về thẻ tín dụng là rất cần thiết.

3.2. An toàn giao dịch và bảo mật thông tin

An toàn giao dịch là một trong những mối quan tâm hàng đầu của người tiêu dùng. Các vụ lừa đảo và gian lận có thể làm giảm lòng tin của người tiêu dùng vào thẻ tín dụng.

IV. Phương pháp nâng cao việc sử dụng thẻ tín dụng trong TMĐT

Để khuyến khích việc sử dụng thẻ tín dụng trong thương mại điện tử, các ngân hàng và tổ chức tài chính cần triển khai một số phương pháp hiệu quả.

4.1. Tăng cường giáo dục và truyền thông

Các ngân hàng cần tổ chức các chương trình giáo dục để nâng cao nhận thức của người tiêu dùng về lợi ích và cách sử dụng thẻ tín dụng một cách an toàn.

4.2. Cải thiện chính sách phí và lãi suất

Giảm phí dịch vụ và lãi suất có thể khuyến khích người tiêu dùng sử dụng thẻ tín dụng nhiều hơn. Các ngân hàng cần xem xét điều chỉnh chính sách để thu hút khách hàng.

V. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu

Kết quả nghiên cứu cho thấy rằng việc sử dụng thẻ tín dụng trong thương mại điện tử tại TP.HCM đang trên đà phát triển. Các yếu tố ảnh hưởng đã được xác định rõ ràng và có thể áp dụng vào thực tiễn.

5.1. Kết quả khảo sát và phân tích dữ liệu

Khảo sát đã thu thập được 245 mẫu và phân tích cho thấy các yếu tố như hữu ích và thái độ có ảnh hưởng mạnh mẽ đến quyết định sử dụng thẻ tín dụng.

5.2. Đề xuất chính sách cho ngân hàng

Dựa trên kết quả nghiên cứu, các ngân hàng cần điều chỉnh chính sách để nâng cao chất lượng dịch vụ thẻ tín dụng, từ đó thu hút nhiều khách hàng hơn.

VI. Kết luận và tương lai của thẻ tín dụng trong TMĐT

Thẻ tín dụng sẽ tiếp tục đóng vai trò quan trọng trong thương mại điện tử tại TP.HCM. Việc cải thiện các yếu tố ảnh hưởng sẽ giúp nâng cao tỷ lệ sử dụng thẻ tín dụng trong tương lai.

6.1. Tương lai của thẻ tín dụng tại TP.HCM

Với sự phát triển của công nghệ và nhu cầu tiêu dùng ngày càng cao, thẻ tín dụng sẽ ngày càng trở nên phổ biến hơn trong giao dịch thương mại điện tử.

6.2. Khuyến nghị cho nghiên cứu tiếp theo

Cần có thêm nhiều nghiên cứu để hiểu rõ hơn về hành vi tiêu dùng và các yếu tố ảnh hưởng đến quyết định sử dụng thẻ tín dụng trong tương lai.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Đại dịch Covid-19 đã để lại những tác động sâu rộng đối với sự tăng trưởng kinh tế và tài chính toàn cầu. Trong bối cảnh kinh tế biến động, thu nhập sụt giảm và nhu cầu tài chính tăng cao, việc tiếp cận các khoản vay tiêu dùng truyền thống tại ngân hàng thương mại (NHTM) thường gặp rào cản do điều kiện thẩm định khắt khe. Xu hướng này thúc đẩy người tiêu dùng hiện đại chuyển dịch sang sử dụng thẻ tín dụng (TTD) như một công cụ thanh toán và chi tiêu linh hoạt, tiện lợi cho các nhu cầu thiết yếu hàng ngày.

Về tiến trình phát triển, thẻ tín dụng ra đời từ năm 1949 với sự thành lập của Công ty Diners Club bởi Frank McNamara và cộng sự. Đến năm 1951, Ngân hàng Quốc gia Franklin phát hành thẻ tín dụng đầu tiên theo hình thức cho vay chi tiêu trước và hoàn trả sau. Tại Việt Nam, thẻ tín dụng xuất hiện từ năm 1996 thông qua Ngân hàng Ngoại Thương Việt Nam (Vietcombank) và Ngân hàng Á Châu (ACB). Sau khi Vietcombank phát triển mạng lưới ATM và thẻ ghi nợ nội địa vào năm 2002, thị trường thẻ tín dụng mới có bước tiến rõ rệt. Quy mô thị trường tăng từ khoảng 1,7 triệu thẻ vào cuối năm 2013 lên 3 triệu thẻ vào năm 2014. Theo thống kê năm 2021 của Tổ chức thẻ Visa, thói quen thanh toán của người dùng Việt Nam ghi nhận 76% tỷ lệ sử dụng ví điện tử, 82% tỷ lệ sử dụng thẻ và trên 50% người dùng thanh toán qua thẻ thường xuyên hơn. Số liệu từ Ngân hàng Nhà nước Việt Nam cho thấy số lượng thẻ tín dụng phát hành trên thị trường năm 2021 đạt 5,2 triệu thẻ (tăng 300.000 thẻ so với năm 2020). Cùng với đó, Kế hoạch chuyển đổi số ngành Ngân hàng đặt mục tiêu đến năm 2025 có tối thiểu 50% người trưởng thành sử dụng dịch vụ thanh toán điện tử và tối thiểu 70% số lượng giao dịch thực hiện qua kênh điện tử.

Khóa luận xác lập mục tiêu và nhiệm vụ nghiên cứu cụ thể như sau:

• Mục tiêu tổng quát: Phân tích sự ảnh hưởng của các yếu tố đến quyết định sử dụng thẻ tín dụng của khách hàng trong giao dịch thương mại điện tử (TMĐT) trên địa bàn Thành phố Hồ Chí Minh, từ đó đề xuất các hàm ý quản trị cho các ngân hàng thương mại nhằm nâng cao chất lượng hoạt động kinh doanh thẻ tín dụng.
• Mục tiêu cụ thể:
  1. Xác định các yếu tố ảnh hưởng đến quyết định sử dụng thẻ tín dụng trong giao dịch TMĐT của khách hàng tại TP.HCM.
  2. Đo lường chính xác mức độ ảnh hưởng của từng nhân tố đến quyết định sử dụng thẻ tín dụng trong giao dịch TMĐT tại TP.HCM.
  3. Đề xuất một số kiến nghị cho các ngân hàng thương mại nhằm nâng cao chất lượng và hiệu quả hoạt động kinh doanh thẻ tín dụng.
• Câu hỏi nghiên cứu:
  1. Những yếu tố nào ảnh hưởng đến quyết định sử dụng thẻ tín dụng trong giao dịch thương mại điện tử tại TP.HCM?
  2. Mức độ ảnh hưởng của từng nhân tố đến quyết định sử dụng thẻ tín dụng như thế nào?
  3. Những kiến nghị nào cần được đưa ra cho các ngân hàng thương mại để nâng cao chất lượng hoạt động kinh doanh thẻ tín dụng?

Về đối tượng và phạm vi nghiên cứu:

• Đối tượng nghiên cứu: Các yếu tố ảnh hưởng đến quyết định sử dụng thẻ tín dụng trong giao dịch thương mại điện tử của khách hàng.
• Đối tượng khảo sát: Người tiêu dùng đã, đang và có ý định sử dụng thẻ tín dụng trên địa bàn TP.HCM.
• Phạm vi không gian: Địa bàn Thành phố Hồ Chí Minh.
• Phạm vi thời gian: Dữ liệu khảo sát được thu thập trong giai đoạn từ tháng 03/2023 đến tháng 05/2023.

---

Cơ sở lý thuyết và phương pháp

Khóa luận được xây dựng dựa trên sự kế thừa và tích hợp các lý thuyết hành vi người tiêu dùng kinh điển, kết hợp các quy định pháp lý hiện hành tại Việt Nam.

Về cơ sở pháp lý, tác giả trích dẫn định nghĩa tại Khoản 5, Điều 2, Quyết định số 20/2007/QĐ-NHNN ngày 15/05/2007 của Thống đốc Ngân hàng Nhà nước: "Thẻ tín dụng (credit card) là thẻ cho phép chủ thẻ thực hiện giao dịch thẻ trong phạm vi hạn mức tín dụng được cấp theo thỏa thuận với tổ chức phát hành thẻ".

Về khung lý thuyết nền tảng, nghiên cứu kết hợp hai mô hình chính:

1. Thuyết hành động hợp lý (TRA - Fishbein & Ajzen, 1975) và Thuyết hành vi dự định (TPB - Ajzen, 1991): Giải thích ý định hành vi chịu tác động trực tiếp bởi Thái độ (Attitude), Chuẩn chủ quan (Subjective Norm) và Nhận thức kiểm soát hành vi (Perceived Behavioral Control).
2. Mô hình chấp nhận công nghệ (TAM - Davis, 1985; Davis et al., 1989): Giải thích việc tiếp nhận công nghệ mới thông qua hai yếu tố trung tâm là Nhận thức về sự hữu ích (Perceived Usefulness) và Nhận thức tính dễ sử dụng (Perceived Ease of Use).

Từ hai mô hình nền tảng trên, tác giả mở rộng khung phân tích bằng cách tích hợp thêm hai biến số đặc thù của giao dịch tài chính trực tuyến là Chi phí sử dụng (Cost) và Rủi ro cảm nhận (Perceived Risk). Mô hình nghiên cứu hoàn chỉnh gồm 5 biến độc lập (Sự hữu ích, Thái độ, Chuẩn chủ quan, Chi phí, Rủi ro) tác động đến biến phụ thuộc là Quyết định sử dụng.

Tên biến	Mã hóa	Số biến quan sát	Hướng tác động kỳ vọng	Nguồn lý thuyết / Nghiên cứu kế thừa
Nhận thức hữu ích	HI	5	Cùng chiều (+)	Mô hình TAM; Meidan & Davos (1994); Chan (1997)
Thái độ sử dụng	TD	5	Cùng chiều (+)	Mô hình TRA/TPB; Chien & Devaney (2001); Arpita Khare (2013)
Chuẩn chủ quan	CQ	4	Cùng chiều (+)	Mô hình TPB; Fishbein & Ajzen (1975); Nguyễn Trà Giang (2016)
Chi phí sử dụng	CP	4	Ngược chiều (-)	White (1975); Kalisa Alfred et al. (2016); Tác giả xây dựng mới
Rủi ro cảm nhận	RR	4	Ngược chiều (-)	Pavlou (2003); Dasgupta et al. (2011); Tác giả xây dựng mới
Quyết định sử dụng	QD	3	Biến phụ thuộc	Venkatesh et al. (2003); Davis et al. (1989)

Phương pháp nghiên cứu thực hiện qua hai giai đoạn:

• Nghiên cứu định tính: Tổng hợp lý thuyết, kế thừa các nghiên cứu trước, lấy ý kiến khảo sát sơ bộ để hiệu chỉnh, bổ sung các biến quan sát cho bảng câu hỏi.
• Nghiên cứu định lượng: Sử dụng bảng câu hỏi khảo sát trực tuyến qua Google Form theo thang đo Likert 5 mức độ (từ 1: Hoàn toàn không đồng ý đến 5: Hoàn toàn đồng ý).
• Cỡ mẫu và nguồn dữ liệu: Nghiên cứu áp dụng quy tắc cỡ mẫu của Hair et al. (1998) với tỷ lệ tối thiểu $n \ge 5x$ (trong đó $x$ là tổng số biến quan sát). Mô hình có 25 biến quan sát, yêu cầu cỡ mẫu tối thiểu là $25 \times 5 = 125$ mẫu. Quá trình thu thập từ tháng 03/2023 đến tháng 05/2023 thu được 245 mẫu khảo sát hợp lệ từ người tiêu dùng tại TP.HCM.
• Công cụ phân tích: Dữ liệu được làm sạch trên Microsoft Excel và xử lý bằng phần mềm SPSS 20.0 thông qua các kỹ thuật: Thống kê mô tả và thống kê trung bình; Kiểm định độ tin cậy thang đo bằng hệ số Cronbach's Alpha; Phân tích nhân tố khám phá (EFA) cho nhóm biến độc lập và biến phụ thuộc; Kiểm định tương quan Pearson; Phân tích hồi quy tuyến tính bội.

---

Nội dung chính theo từng chương

Chương 1: Tổng quan về đề tài nghiên cứu

Chương 1 thiết lập tính cấp thiết của đề tài trong bối cảnh thanh toán không tiền mặt và thương mại điện tử phát triển mạnh mẽ sau dịch Covid-19. Chương này hệ thống hóa các mốc lịch sử phát triển thẻ tín dụng trên thế giới (Diners Club 1949, Franklin National Bank 1951) và tại Việt Nam (Vietcombank, ACB 1996; mốc bùng nổ năm 2002; số liệu tăng trưởng năm 2013, 2014 và 2021). Tác giả xác lập hệ thống 3 mục tiêu cụ thể, 3 câu hỏi nghiên cứu, phạm vi không gian (TP.HCM) và thời gian khảo sát (03/2023 - 05/2023), đồng thời khái quát phương pháp nghiên cứu và cấu trúc 5 chương của khóa luận.

Chương 2: Cơ sở lý thuyết và tổng quan nghiên cứu trước

Chương này tập trung làm rõ các khái niệm, phân loại và vai trò của thẻ tín dụng, đồng thời hệ thống hóa cơ sở lý thuyết về hành vi người tiêu dùng:

• Khái niệm và phân loại thẻ tín dụng: Trích dẫn các định nghĩa học thuật của Mitchell & Mickle (1999), Brito & Hartley (1995), Kalisa Alfred et al. (2016) và Quyết định 20/2007/QĐ-NHNN. Phân loại TTD theo 3 tiêu chí: theo thương hiệu phát hành (Visa, Mastercard, JCB); theo phạm vi sử dụng (thẻ nội địa, thẻ quốc tế); theo chủ thể sử dụng (thẻ cá nhân với thẻ chính/thẻ phụ, thẻ doanh nghiệp).
• Vai trò của thẻ tín dụng: Phân tích chi tiết vai trò đa chiều:
  • Đối với người dùng: Tiết kiệm thời gian, bảo đảm an toàn, cung cấp nguồn tài chính ngắn hạn linh hoạt, nhiều ưu đãi hoàn tiền và tích điểm, hỗ trợ công nghệ chạm không tiếp xúc (Contactless).
  • Đối với ngân hàng thương mại: Gia tăng thu nhập từ lãi và các loại phí (phí phát hành, phí thường niên, phí chậm thanh toán, phí vượt hạn mức), mở rộng thị phần và nhận diện thương hiệu.
  • Đối với nền kinh tế: Giảm chi phí lưu thông tiền mặt (in ấn, vận chuyển, kiểm đếm), hỗ trợ quản trị vĩ mô, hạn chế tiêu cực xã hội (rửa tiền, tham ô) và thúc đẩy hội nhập quốc tế.
• Lý thuyết hành vi: Trình bày mô hình quá trình ra quyết định mua hàng của Philip Kotler & Gary Armstrong (2005); Thuyết hành động hợp lý (TRA); Thuyết hành vi dự định (TPB); Mô hình chấp nhận công nghệ (TAM).
• Tổng quan nghiên cứu thực nghiệm: Lược khảo và lập bảng so sánh 8 công trình nghiên cứu trong và ngoài nước:

Tác giả (Năm)	Mô hình / Lý thuyết	Phương pháp thu thập	Các yếu tố ảnh hưởng xác định
Arpita Khare et al. (2012)	Thang đo giá trị cá nhân (LOV)	Khảo sát trực tiếp ($n=100$) tại 6 thành phố ở Ấn Độ	Mức độ sử dụng, Sự tiện ích, Nhân khẩu học
Muhammad Ali & Syed Ali Raza (2015)	Mô hình TRA	Khảo sát trực tuyến ($n=466$) tại Pakistan	Chuẩn chủ quan (+), Thái độ (+), Chi phí tài chính (-)
Kalisa Alfred et al. (2016)	Hành vi người tiêu dùng	Khảo sát trực tiếp ($n=62$) tại Ngân hàng I&M (Rwanda)	Chi phí, Thu nhập, Kiến thức
Yantao Wang (2017)	Hồi quy Logit	Khảo sát trực tuyến ($n=309$) tại Trung Quốc	Nghề nghiệp, Thu nhập, Rủi ro, Nhu cầu tiêu dùng, Chất lượng dịch vụ
Nguyễn Trà Giang (2016)	Mô hình TPB	Phỏng vấn sâu ($n=13$) tại TPBank Đà Nẵng	Thái độ, Chính sách marketing, Chi phí, Kiểm soát hành vi, Chuẩn chủ quan
Vương Đức Hoàng Quân & Trịnh Hoàng Nam (2017)	Mô hình TAM kết hợp TPB (mô hình SEM)	Khảo sát trực tuyến ($n=426$) trên toàn quốc	Hữu ích mong đợi, Kiểm soát hành vi, Chuẩn chủ quan
Bùi Ngọc Toản (2017)	Mô hình UTAUT	Phỏng vấn trực tiếp ($n=201$) tại TP.HCM	Hiệu quả mong đợi, Ảnh hưởng xã hội, Nỗ lực mong đợi, Điều kiện thuận lợi
Đặng Lâm Quỳnh Như (2018)	Kết hợp C-TAM-TPB	Khảo sát trực tiếp tại VietinBank	Tiêu dùng không tiền mặt, Thái độ, Chính sách ngân hàng, Chi phí, Tiện lợi

Chương 3: Mô hình và phương pháp nghiên cứu

Chương 3 trình bày quy trình nghiên cứu 5 bước và thiết lập mô hình hồi quy gồm 5 biến độc lập và 1 biến phụ thuộc: $$QD = \beta_0 + \beta_1 HI + \beta_2 TD + \beta_3 CQ + \beta_4 CP + \beta_5 RR + \epsilon$$

Tác giả xây dựng 5 giả thuyết nghiên cứu cụ thể:

• H1: Nhận thức về tính hữu ích có ảnh hưởng cùng chiều (+) đến quyết định sử dụng TTD trong giao dịch TMĐT.
• H2: Thái độ sử dụng có ảnh hưởng cùng chiều (+) đến quyết định sử dụng TTD trong giao dịch TMĐT.
• H3: Chuẩn chủ quan có ảnh hưởng cùng chiều (+) đến quyết định sử dụng TTD trong giao dịch TMĐT.
• H4: Chi phí sử dụng có tác động ngược chiều (-) đến quyết định sử dụng TTD trong giao dịch TMĐT.
• H5: Rủi ro cảm nhận có tác động ngược chiều (-) đến quyết định sử dụng TTD trong giao dịch TMĐT.

Chương này cũng chi tiết hóa bảng mã hóa thang đo gồm 25 biến quan sát:

1. Nhận thức hữu ích (HI): 5 biến (HI1: tiết kiệm thời gian; HI2: nhiều ưu đãi; HI3: thuận tiện hơn tiền mặt; HI4: nâng cao giá trị cuộc sống; HI5: nguồn tài chính linh hoạt, nhanh chóng).
2. Thái độ sử dụng (TD): 5 biến (TD1: dễ kiểm soát ngân sách bằng tiền mặt; TD2: kích thích chi tiêu vượt ngân sách; TD3: lối sống văn minh, hiện đại; TD4: nâng cao giá trị bản thân; TD5: giao dịch nhanh và đơn giản).
3. Chuẩn chủ quan (CQ): 4 biến (CQ1: người xung quanh sử dụng; CQ2: gia đình khuyên dùng; CQ3: bạn bè, đồng nghiệp ủng hộ; CQ4: người có kinh nghiệm khuyên dùng).
4. Chi phí sử dụng (CP): 4 biến (CP1: chi phí cao hơn lợi ích nhận được - thang đo mới; CP2: gánh nặng, áp lực trả nợ; CP3: nhiều loại phí phát sinh; CP4: phí dịch vụ thanh toán, rút tiền, trả chậm rất cao).
5. Rủi ro cảm nhận (RR): 4 biến (RR1: mất quyền kiểm soát thông tin cá nhân - thang đo mới; RR2: công nghệ mới khó sử dụng; RR3: khả năng mất tiền khi giao dịch; RR4: giao dịch TMĐT thường xuyên bị lỗi).
6. Quyết định sử dụng (QD): 3 biến (QD1: ý định tiếp tục sử dụng; QD2: sử dụng thường xuyên hơn; QD3: giới thiệu gia đình, bạn bè sử dụng).

Phương pháp lấy mẫu trực tuyến đạt 245 mẫu quan sát, đáp ứng tiêu chuẩn kiểm định độ tin cậy Cronbach's Alpha và phân tích nhân tố khám phá EFA (được chỉ định chạy lặp 3 lần đối với biến độc lập).

Chương 4: Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Theo danh mục bảng biểu và cấu trúc trình bày, Chương 4 triển khai các nội dung phân tích thực nghiệm từ 245 mẫu dữ liệu thông qua các công cụ định lượng:

• Thống kê mô tả đặc điểm nhân khẩu học mẫu (giới tính, độ tuổi, nghề nghiệp, học vấn, thu nhập) và thống kê giá trị trung bình các biến quan sát.
• Kiểm định Cronbach's Alpha đánh giá độ tin cậy thang đo các nhân tố.
• Phân tích nhân tố khám phá EFA cho nhóm biến độc lập (được thực hiện qua 3 lần xử lý để đạt các tiêu chuẩn chỉ số KMO, kiểm định Bartlett's và tổng phương sai trích) và phân tích EFA cho biến phụ thuộc.
• Kiểm định ma trận tương quan Pearson giữa các nhân tố nhằm xác định mối liên hệ ban đầu và kiểm tra khả năng đa cộng tuyến.
• Phân tích hồi quy tuyến tính bội để xác định các hệ số hồi quy chuẩn hóa và mức độ tác động của 5 nhân tố: Hữu ích, Thái độ, Chuẩn chủ quan, Chi phí và Rủi ro đến biến Quyết định sử dụng.

Chương 5: Kết luận và kiến nghị

Chương cuối cùng tổng kết các phát hiện nghiên cứu, đối chiếu kết quả kiểm định giả thuyết với các công trình đi trước, đồng thời đề xuất hệ thống giải pháp nâng cao hoạt động kinh doanh thẻ tín dụng cho các ngân hàng thương mại, nêu rõ các hạn chế nghiên cứu và định hướng cho các đề tài tiếp theo.

---

Kết quả và đóng góp

Kết quả chính

Từ quy trình phân tích định lượng trên cỡ mẫu 245 khách hàng tại TP.HCM bằng phần mềm SPSS 20.0, nghiên cứu đã xác định và kiểm định thành công mô hình gồm 5 yếu tố tác động trực tiếp đến quyết định sử dụng thẻ tín dụng trong giao dịch thương mại điện tử:

1. Sự hữu ích (HI): Tác động cùng chiều (+) đến quyết định sử dụng, khẳng định tính năng tài chính linh hoạt, tốc độ xử lý và các chương trình ưu đãi là động lực thúc đẩy người tiêu dùng lựa chọn thẻ.
2. Thái độ sử dụng (TD): Tác động cùng chiều (+) đến quyết định sử dụng; nhận thức tích cực về phong cách sống văn minh và sự thuận tiện trong giao dịch đóng vai trò kích thích hành vi.
3. Chuẩn chủ quan (CQ): Tác động cùng chiều (+) đến quyết định sử dụng; ý kiến ủng hộ từ gia đình, đồng nghiệp và người có kinh nghiệm tạo ra sức ép xã hội tích cực lên quyết định của cá nhân.
4. Chi phí sử dụng (CP): Tác động ngược chiều (-) đến quyết định sử dụng; mức độ e ngại về lãi suất phạt, phí thường niên và nguy cơ gánh nặng nợ nần làm suy giảm ý định sử dụng.
5. Rủi ro cảm nhận (RR): Tác động ngược chiều (-) đến quyết định sử dụng; nỗi lo ngại về mất cắp dữ liệu cá nhân, lỗi kỹ thuật trực tuyến và rủi ro thất thoát tài chính là rào cản tâm lý lớn của khách hàng.

Giải pháp và kiến nghị của tác giả

Dựa trên kết quả kiểm định, tác giả đưa ra các nhóm khuyến nghị định hướng cho các ngân hàng thương mại:

• Tối ưu hóa tính hữu ích và công nghệ thẻ: Đẩy mạnh phát triển thẻ tín dụng tích hợp công nghệ chạm không tiếp xúc (Contactless) nhằm rút ngắn thời gian giao dịch tại POS; tăng cường liên kết với các sàn thương mại điện tử (Shopee, Tiki) và ứng dụng gọi xe, giao hàng (Grab, Be, Gojek) để gia tăng tiện ích và mở rộng ưu đãi hoàn tiền.
• Minh bạch và linh hoạt hóa chính sách chi phí: Xây dựng biểu phí hợp lý, kéo dài thời gian miễn lãi (từ 45 đến 55 ngày), thông tin rõ ràng về các mức phí phát sinh (phí thường niên, phí phạt chậm thanh toán, phí vượt hạn mức) giúp khách hàng chủ động quản lý ngân sách và giảm áp lực trả nợ.
• Tăng cường an ninh bảo mật và giảm thiểu rủi ro: Nâng cấp hạ tầng công nghệ bảo mật giao dịch trực tuyến, bảo vệ dữ liệu thông tin cá nhân của chủ thẻ, đồng thời bảo đảm hệ thống xử lý ổn định, không bị nghẽn mạch trong các đợt cao điểm mua sắm.
• Đẩy mạnh truyền thông và chăm sóc khách hàng: Tận dụng mạng xã hội và truyền thông truyền miệng để củng cố chuẩn chủ quan tích cực; tập trung tiếp cận phân khúc khách hàng trẻ có kiến thức công nghệ số.

Đóng góp của đề tài

• Về mặt lý luận: Khóa luận kết hợp thành công mô hình TAM và mô hình TPB, đồng thời bổ sung hai nhân tố đặc thù là Chi phí và Rủi ro cảm nhận, xây dựng thang đo thực nghiệm 25 biến quan sát phù hợp với bối cảnh thương mại điện tử tại Việt Nam.
• Về mặt thực tiễn: Cung cấp dữ liệu thực nghiệm cập nhật năm 2023 tại TP.HCM – trung tâm kinh tế lớn nhất cả nước – làm cơ sở cho các NHTM xây dựng chiến lược phát hành thẻ tín dụng và thúc đẩy thanh toán không tiền mặt theo mục tiêu quốc gia.

---

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

Dựa trên nội dung trình bày và phạm vi thực hiện của khóa luận, tác giả chỉ ra các điểm hạn chế và định hướng nghiên cứu:

• Hạn chế về phạm vi không gian: Khảo sát chỉ được thực hiện trên địa bàn Thành phố Hồ Chí Minh, chưa phản ánh được sự khác biệt về văn hóa, mức thu nhập và hành vi thanh toán của người tiêu dùng tại các khu vực đô thị khác hoặc vùng nông thôn.
• Hạn chế về phương pháp thu thập dữ liệu: Nghiên cứu sử dụng hình thức khảo sát trực tuyến qua Google Form (quy mô 245 mẫu), dễ dẫn đến hiện tượng mẫu tập trung vào nhóm khách hàng trẻ tuổi, thường xuyên sử dụng internet và mạng xã hội, chưa đại diện đầy đủ cho mọi tầng lớp dân cư.
• Hướng nghiên cứu tiếp theo:
  • Mở rộng phạm vi địa lý khảo sát sang các tỉnh, thành phố lớn khác (như Hà Nội, Đà Nẵng, Cần Thơ) nhằm tăng tính đại diện và kiểm định tính tổng quát của mô hình.
  • Tăng quy mô cỡ mẫu và kết hợp phương pháp lấy mẫu phân tầng ngẫu nhiên hoặc phỏng vấn trực tiếp để thu thập dữ liệu đa dạng hơn về lứa tuổi và ngành nghề.
  • Bổ sung thêm các biến số mới như Chính sách Marketing của ngân hàng, Sự tin tưởng thương hiệu hoặc các biến điều tiết nhân khẩu học (thu nhập, độ tuổi) để giải thích sâu sắc hơn hành vi tiêu dùng.

---

Giá trị tham khảo

Khóa luận tốt nghiệp của tác giả Nguyễn Bích Nguyên mang lại giá trị tham khảo học thuật và thực tiễn rõ nét:

• Đối tượng tham khảo:
  • Sinh viên và học viên cao học: Thuộc các chuyên ngành Tài chính – Ngân hàng, Quản trị Kinh doanh, Thương mại điện tử và Hệ thống thông tin quản lý khi thực hiện các đề tài nghiên cứu định lượng về hành vi tiêu dùng tài chính số.
  • Bộ phận phát triển sản phẩm thẻ và Marketing tại các NHTM: Sử dụng làm tài liệu tham khảo thực tế về các điểm chạm tâm lý (hữu ích, chi phí, bảo mật) của khách hàng đô thị khi thanh toán trực tuyến.
• Nội dung có giá trị tham khảo cao nhất:
  • Hệ thống thang đo chi tiết gồm 25 biến quan sát (Bảng 3.2), trong đó có 2 biến quan sát xây dựng mới về chi phí và rủi ro mất quyền kiểm soát thông tin cá nhân trong TMĐT.
  • Khung tổng quan y văn chi tiết tại Chương 2 với 8 nghiên cứu trong và ngoài nước được tổng hợp theo tiêu chí mô hình, phương pháp và nhân tố ảnh hưởng.
  • Cấu trúc tích hợp lý thuyết TAM và TPB trong nghiên cứu dịch vụ tài chính cá nhân.

---

Câu hỏi thường gặp

1. Khóa luận sử dụng mô hình lý thuyết nền tảng nào để nghiên cứu quyết định sử dụng thẻ tín dụng?
Nghiên cứu kết hợp Thuyết hành động hợp lý (TRA), Thuyết hành vi dự định (TPB) và Mô hình chấp nhận công nghệ (TAM), đồng thời tích hợp thêm hai biến số độc lập là Chi phí sử dụng và Rủi ro cảm nhận để tạo thành mô hình nghiên cứu gồm 5 nhân tố độc lập.

2. Quy mô mẫu nghiên cứu là bao nhiêu và được xác định theo nguyên tắc nào?
Nghiên cứu áp dụng quy tắc cỡ mẫu của Hair et al. (1998) với yêu cầu $n \ge 5x$ (tối thiểu 5 mẫu cho 1 biến quan sát). Với 25 biến quan sát, cỡ mẫu tối thiểu là 125. Dữ liệu thực tế thu thập qua Google Form sau sàng lọc đạt 245 mẫu hợp lệ, đáp ứng tốt yêu cầu phân tích EFA và hồi quy.

3. Khóa luận có những biến quan sát nào được tác giả tự xây dựng mới?
Trong bảng mã hóa 25 biến quan sát, tác giả xây dựng mới 2 biến quan sát nhằm phù hợp với bối cảnh thương mại điện tử: biến CP1 ("Chi phí sử dụng TTD cao hơn lợi ích tôi nhận được") thuộc nhân tố Chi phí và biến RR1 ("Thanh toán bằng TTD có thể bị mất quyền kiểm soát thông tin cá nhân") thuộc nhân tố Rủi ro cảm nhận.

4. Giả thuyết về chiều hướng tác động của 5 nhân tố trong mô hình được thiết lập như thế nào?
Khóa luận đặt giả thuyết có 3 nhân tố tác động cùng chiều (+): Nhận thức về sự hữu ích (H1), Thái độ sử dụng (H2), Chuẩn chủ quan (H3); và 2 nhân tố tác động ngược chiều (-): Chi phí sử dụng (H4) và Rủi ro cảm nhận (H5) đến quyết định sử dụng thẻ tín dụng trong giao dịch TMĐT.

5. Cơ sở pháp lý chính về thẻ tín dụng được trích dẫn trong văn bản là gì?
Khóa luận căn cứ theo Khoản 5, Điều 2, Quyết định số 20/2007/QĐ-NHNN ngày 15/05/2007 của Thống đốc Ngân hàng Nhà nước Việt Nam về việc ban hành Quy chế phát hành, thanh toán, sử dụng và cung cấp dịch vụ hỗ trợ hoạt động thẻ ngân hàng.

---

Kết luận

Khóa luận tốt nghiệp của tác giả Nguyễn Bích Nguyên đã hệ thống hóa toàn diện cơ sở lý luận về thẻ tín dụng và hành vi tiêu dùng thông qua việc kết hợp các mô hình TAM, TPB với các yếu tố chi phí và rủi ro. Bằng phương pháp nghiên cứu định lượng trên 245 khách hàng tại TP.HCM xử lý qua SPSS 20.0, công trình đã xác thực được ảnh hưởng của 5 nhân tố (Hữu ích, Thái độ, Chuẩn chủ quan, Chi phí, Rủi ro) đến quyết định sử dụng thẻ trong giao dịch thương mại điện tử. Kết quả nghiên cứu cung cấp cơ sở khoa học và thực tiễn xác thực giúp các ngân hàng thương mại hoàn thiện chính sách biểu phí, nâng cao công nghệ bảo mật và đẩy mạnh thanh toán không dùng tiền mặt.

Trích đoạn nội dung tài liệu

phần mở đầu, kết luận, danh mục các từ viết tắt, danh mục các bảng biểu, danh mục tài liệu tham khảo, phụ lục, nội dung của đề tài gồm 05 chƣơng nhƣ sau: Nội dung chính của Chƣơng 1 nói về tính cấp thiết để thực hiện đề tài, mục tiêu, câu hỏi, đối tƣợng, phạm vi và phƣơng pháp nghiên cứu cũng nhƣ sự đóng góp của đề tài. Nội dung chính của Chƣơng 2 bao gồm giới thiệu các khái niệm cơ bản, cơ sở lý thuyết, các nghiên cứu liên quan và giả thuyết cho nghiên cứu 14 Nội dung chính của Chƣơng 3 nói về mô hình, giả thuyết nghiên cứu, mã hóa thang đo, dữ liệu, phƣơng pháp và quy trình nghiên cứu Nội dung chính của Chƣơng 4 dùng để trình bày kết quả nghiên cứu để đạt đƣợc mục tiêu đã đề ra đó là xác định mức độ ảnh hƣởng của từng nhân tố đến việc quyết định sử dụng TTD trong giao dịch TMĐT tại TP. Nội dung chính của Chƣơng 5 bao gồm rút ra kết luận cho nghiên cứu, đồng thời đƣa ra một vài kiến nghị, hạn chế để lập luận cho hƣớng nghiên cứu tiếp theo của đề tài. 15 KẾT LUẬN CHƢƠNG 1 Để bắt kịp nhịp độ của thế giới, Việt Nam đang mở rộng và tập trung triển khai các sản phẩm mới về thẻ thanh toán.

TTD xuất hiện tại Việt Nam đã từ lâu nhƣng đến khoảng năm 2010 mới thực sự đƣợc nhiều ngƣời tin dùng và đã có sự phát triển vƣợt trội trong gần đây. Qua một vài nét tiêu biểu về thị trƣờng TTD, nội dung chính của Chƣơng 1 nói về những ý chính của công trình bao gồm: Đối tƣợng và phạm vi nghiên cứu; Phƣơng pháp và dữ liệu nghiên cứu,…., từ đó có thể nắm bắt rõ hơn về nhu cầu của ngƣời tiêu dùng cũng nhƣ ý nghĩa của đề tài. Bên cạnh đó Chƣơng 1 giúp hình dung tổng quan hơn về cấu trúc và những nội dung cụ thể trong công trình. Tiếp theo trong Chƣơng 2, cơ sở lý thuyết, tổng quan các nghiên cứu trƣớc sẽ đƣợc tác giả phân tích cụ thể hơn.

16 CHƢƠNG 2: CƠ SỞ LÝ THUYẾT VÀ TỔNG QUAN NGHIÊN CỨU TRƢỚC 2. Khái quát về thẻ tín dụng 2. Khái niệm về thẻ tín dụng Mitchell và Mickle (1999) định nghĩa về thẻ tín dụng là một nguồn tiền cho phép chủ thẻ có thể chi tiêu trƣớc và thanh toán sau. Brito và Hartley (1995) cho rằng TTD có thể hỗ trợ ngƣời dùng giao dịch mọi lúc mọi nơi bởi nó có chức năng cung cấp nguồn tài chính linh hoạt, đây là loại thẻ có thời gian ân hạn dài nên khách hàng có thể thanh toán số dƣ vào cuối tháng.

Kalisa Alfred và cộng sự (2016) đã định nghĩa về thẻ tín dụng là loại thẻ đƣợc phát hành bởi một tổ chức tài chính, là một trong số những hình thức cung cấp nguồn vốn ngắn hạn cho khách hàng thanh toán, chi tiêu. Theo Khoản 5, Điều 2, Quyết định số 20/2007/QĐ-NHNN ngày 15/05/2007 định nghĩa về thẻ tín dụng nhƣ sau: “Thẻ tín dụng (credit card) là thẻ cho phép chủ thẻ thực hiện giao dịch thẻ trong phạm vi hạn mức tín dụng đƣợc cấp theo thỏa thuận với tổ chức phát hành thẻ”. Cụ thể, TTD đƣợc hiểu nhƣ là một cách thức khác trong chức năng thanh toán, đƣợc chấp nhận tại các đơn vị nhƣ siêu thị, trung tâm mua sắm, nhà hàng, khách sạn,….để thay thế cho tiền mặt. Một khách hàng có uy tín và điểm tín dụng cao là điều kiện cần thiết để khách hàng có thể đƣợc cấp thẻ tín dụng.