Luận văn determinants affect the access to formal informal credit and its impact on sales growth

Tài liệu nghiên cứu Luận văn determinants affect the access to formal informal credit and its impact on sales growth, tổng hợp lý thuyết và thực hành, cung cấp kiến thức chuyên

• Tác giả: Hoang Quynh Trang
• Người hướng dẫn: Dr. Truong Dang Thuy
• Trường học: University of Economics Ho Chi Minh City
• Chuyên ngành: Development Economics
• Đề tài: Yếu Tố Ảnh Hưởng Đến Tiếp Cận Tài Chính Chính Thức và Phi Chính Thức và Tác Động Đến Tăng Trưởng Doanh Số
• Loại tài liệu: Thesis
• Năm xuất bản: 2016
• Địa điểm: Ho Chi Minh City

Mục lục chi tiết

• Lời cam đoan
• Lời cảm ơn
• Danh mục từ viết tắt
• Tóm tắt
• Danh mục bảng
• Danh mục hình
• 1. CHƯƠNG 1: GIỚI THIỆU
• 1.1. Đặt vấn đề
• 1.2. Mục tiêu nghiên cứu
• 1.3. Câu hỏi nghiên cứu
• 1.4. Phạm vi nghiên cứu
• 1.5. Kết cấu của nghiên cứu
• 2. CHƯƠNG 2: TỔNG QUAN TÀI LIỆU
• 2.1. Tiếp cận tài chính của doanh nghiệp
• 2.1.1. Hành vi của người cho vay trong điều kiện thông tin bất đối xứng
• 2.1.2. Quyết định tài trợ của doanh nghiệp
• 2.2. Lựa chọn tài trợ và tăng trưởng doanh thu
• 3. CHƯƠNG 3: DỮ LIỆU VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 3.1. Các yếu tố ảnh hưởng đến tiếp cận tài chính của doanh nghiệp
• 3.2. Lựa chọn tài trợ và tăng trưởng của doanh nghiệp
• 4. CHƯƠNG 4: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
• 5. CHƯƠNG 5: KẾT LUẬN VÀ HÀM Ý
• 5.1. Hạn chế và đề xuất cho các nghiên cứu tiếp theo
• 5.1.1. Đề xuất cho các nghiên cứu tiếp theo

Tóm tắt

I. Tổng quan về Tiếp Cận Tài Chính và Tăng Trưởng Doanh Số

Doanh nghiệp vừa và nhỏ (DNNVV) đóng vai trò quan trọng trong phát triển kinh tế, đóng góp khoảng 40% GDP, 30% tổng kim ngạch xuất khẩu và 15% vào ngân sách nhà nước. DNNVV cũng tạo việc làm cho hơn 60% lao động. Tuy nhiên, lợi nhuận trên doanh thu của DNNVV còn khiêm tốn. Vốn là một yếu tố đầu vào quan trọng. Dữ liệu từ CIEM năm 2013 cho thấy phần lớn doanh nghiệp tiếp cận được nguồn tài chính chính thức (khoảng 72%), trong khi tỷ lệ tiếp cận tài chính phi chính thức thấp hơn nhiều (khoảng 20.83%). Nhiều doanh nghiệp gặp khó khăn trong việc tiếp cận vốn do thủ tục hành chính và thiếu tài sản thế chấp. Nghiên cứu chỉ ra rằng tài chính chính thức có tác động tích cực đến hiệu quả hoạt động của doanh nghiệp, trong khi tài chính phi chính thức có thể tác động ngược lại.

1.1. Vai trò của DNNVV trong nền kinh tế Việt Nam

DNNVV là động lực quan trọng cho tăng trưởng kinh tế. Chúng đóng góp đáng kể vào GDP, xuất khẩu và tạo việc làm. Tuy nhiên, hiệu quả hoạt động của DNNVV vẫn còn hạn chế so với tiềm năng. Việc cải thiện khả năng tiếp cận vốn và nâng cao hiệu quả sử dụng vốn là yếu tố then chốt để thúc đẩy tăng trưởng của DNNVV. Theo MPI, lợi nhuận trên doanh thu của DNNVV còn thấp, chỉ đạt 2.8% năm 2007 và giảm xuống 2% trong những năm gần đây. Gross Domestic Product (GDP) của Việt Nam phụ thuộc lớn vào sự phát triển của các SMEs.

1.2. Thực trạng tiếp cận tài chính của DNNVV ở Việt Nam

Nhiều DNNVV gặp khó khăn trong việc tiếp cận nguồn vốn cần thiết. Rào cản lớn nhất là thủ tục phức tạp và thiếu tài sản thế chấp. Theo CIEM, phần lớn doanh nghiệp tiếp cận được tài chính chính thức, nhưng một số lượng đáng kể vẫn phải dựa vào tài chính phi chính thức. Điều này cho thấy sự cần thiết phải cải thiện hệ thống tài chính để đáp ứng nhu cầu của DNNVV. Việc tiếp cận tài chính chính thức từ các ngân hàng thường khó khăn do các yêu cầu về collateral và thủ tục hành chính phức tạp.

II. Thách thức Tiếp Cận Tài Chính Ảnh Hưởng Tăng Trưởng Doanh Số

Mặc dù vốn là yếu tố quan trọng, nhưng việc tiếp cận vốn không phải lúc nào cũng dễ dàng đối với DNNVV. Các nghiên cứu cho thấy có sự khác biệt về tác động của các nguồn tài chính khác nhau đến tăng trưởng doanh số. Trong khi tài chính chính thức được chứng minh là có tác động tích cực, tài chính phi chính thức có thể không mang lại hiệu quả tương tự, thậm chí còn gây ra tác động tiêu cực. Điều này đặt ra câu hỏi về sự lựa chọn nguồn vốn phù hợp và các yếu tố ảnh hưởng đến quyết định này của doanh nghiệp.

2.1. Tác động khác nhau của tài chính chính thức và phi chính thức

Nghiên cứu của Ayyagari, Demirgüç - Kunt, và Maksimovic (2010) cho thấy tài chính chính thức hỗ trợ hiệu quả hoạt động của doanh nghiệp tốt hơn so với tài chính phi chính thức. Saeed (2009) cũng có kết quả tương tự. Sự khác biệt này có thể do các điều kiện và ràng buộc khác nhau đi kèm với từng loại hình tài chính. Formal finance thường đi kèm với các yêu cầu minh bạch và quản lý chặt chẽ hơn, thúc đẩy doanh nghiệp sử dụng vốn hiệu quả hơn.

2.2. Vai trò của tài chính phi chính thức trong bối cảnh Việt Nam

Trong bối cảnh hệ thống tài chính và pháp lý còn nhiều hạn chế, tài chính phi chính thức có thể là một kênh quan trọng để đáp ứng nhu cầu vốn của DNNVV. Tuy nhiên, việc lạm dụng tài chính phi chính thức có thể dẫn đến các rủi ro về lãi suất và điều kiện vay không minh bạch. Allen, Chakrabarti, De, và Qian (2012) nghiên cứu về SMEs ở Ấn Độ và chỉ ra rằng cơ chế quản trị phi pháp lý đóng vai trò quan trọng trong việc giải quyết tranh chấp và vượt qua các thủ tục hành chính rườm rà.

III. Cách Yếu Tố Vĩ Mô Ảnh Hưởng Tiếp Cận Tài Chính Doanh Nghiệp

Khả năng tiếp cận tài chính của doanh nghiệp chịu ảnh hưởng bởi nhiều yếu tố, bao gồm cả yếu tố vĩ mô và vi mô. Các yếu tố vĩ mô như chính sách của nhà nước, môi trường pháp lý và sự phát triển của hệ thống tài chính đóng vai trò quan trọng trong việc tạo ra một sân chơi bình đẳng và khuyến khích đầu tư. Sự ổn định kinh tế vĩ mô và sự minh bạch trong hệ thống pháp luật cũng góp phần giảm thiểu rủi ro và tăng cường niềm tin của các nhà đầu tư.

3.1. Chính sách nhà nước và môi trường pháp lý

Chính sách hỗ trợ DNNVV của nhà nước, bao gồm các chương trình tín dụng ưu đãi và giảm thuế, có thể giúp cải thiện khả năng tiếp cận vốn của doanh nghiệp. Môi trường pháp lý minh bạch và hiệu quả cũng giúp bảo vệ quyền lợi của các nhà đầu tư và giảm thiểu rủi ro. Cần có các chính sách thúc đẩy SMEs tiếp cận vốn dễ dàng hơn từ các tổ chức tài chính chính thức.

3.2. Phát triển của hệ thống tài chính

Một hệ thống tài chính phát triển và đa dạng, với sự tham gia của nhiều loại hình tổ chức tín dụng và các công cụ tài chính khác nhau, sẽ tạo ra nhiều lựa chọn hơn cho doanh nghiệp. Việc phát triển thị trường vốn và các kênh huy động vốn khác cũng góp phần giảm bớt áp lực lên hệ thống ngân hàng. Sự phát triển của financial institutions là rất quan trọng để cung cấp nguồn vốn cho SMEs.

IV. Phương Pháp Phân Tích Ảnh Hưởng Tiếp Cận Vốn Đến Tăng Trưởng

Để đánh giá tác động của khả năng tiếp cận các nguồn tài chính khác nhau đến tăng trưởng doanh số, nghiên cứu sử dụng mô hình bivariate probit và phương pháp instrumental variable (IV) để giải quyết vấn đề endogeneity. Mô hình này cho phép xem xét đồng thời ảnh hưởng của tài chính chính thức và phi chính thức. Biến công cụ được sử dụng để đảm bảo tính khách quan và loại bỏ các yếu tố gây nhiễu.

4.1. Mô hình Bivariate Probit

Mô hình bivariate probit được sử dụng để phân tích các yếu tố ảnh hưởng đến việc tiếp cận tài chính chính thức và phi chính thức một cách đồng thời. Mô hình này cho phép ước lượng các hệ số và đánh giá mức độ ảnh hưởng của từng yếu tố. Nó rất hữu ích trong việc xác định các yếu tố quyết định việc một doanh nghiệp có khả năng tiếp cận được cả hai loại hình tài chính hay không.

4.2. Sử dụng phương pháp Instrumental Variable IV

Phương pháp instrumental variable được sử dụng để giải quyết vấn đề endogeneity, tức là sự tương quan giữa các biến giải thích và sai số. Biến công cụ được lựa chọn phải có tương quan với biến giải thích nhưng không tương quan với sai số, đảm bảo tính tin cậy của kết quả. IV giúp loại bỏ những sai lệch trong ước lượng do vấn đề endogeneity gây ra.

V. Kết Quả Nghiên Cứu Tác Động Rõ Rệt Đến Tăng Trưởng Doanh Số

Kết quả nghiên cứu cho thấy tài chính chính thức có vai trò quan trọng và tích cực trong việc cải thiện hiệu quả hoạt động của doanh nghiệp, trong khi tài chính phi chính thức có tác động ngược lại. Kích thước doanh nghiệp, sự hỗ trợ của chính phủ và mối quan hệ tốt với ngân hàng là những yếu tố quan trọng giúp doanh nghiệp tiếp cận tài chính chính thức. Mạng lưới xã hội cũng đóng vai trò quan trọng trong việc tiếp cận tài chính phi chính thức. Đáng chú ý, các doanh nhân trẻ có xu hướng lựa chọn tài chính phi chính thức hơn.

5.1. Ảnh hưởng của quy mô hỗ trợ từ chính phủ và quan hệ ngân hàng

Doanh nghiệp có quy mô lớn hơn, nhận được sự hỗ trợ từ chính phủ và có mối quan hệ tốt với ngân hàng có khả năng tiếp cận tài chính chính thức cao hơn. Điều này cho thấy tầm quan trọng của việc xây dựng mối quan hệ với các tổ chức tài chính và tận dụng các chương trình hỗ trợ của chính phủ. Government assistance đóng vai trò quan trọng trong việc thúc đẩy tiếp cận vốn chính thức.

5.2. Vai trò của mạng lưới xã hội và tuổi của doanh nhân

Mạng lưới xã hội, đặc biệt là mạng lưới với ngân hàng, có tác động tích cực đến khả năng tiếp cận tài chính phi chính thức. Các doanh nhân trẻ có xu hướng lựa chọn tài chính phi chính thức hơn, có thể do thiếu kinh nghiệm và quan hệ. Social networks là một nguồn lực quan trọng cho các doanh nghiệp, đặc biệt là trong việc tiếp cận tài chính.

VI. Giải Pháp Tăng Tiếp Cận Tài Chính Hướng Đến Tăng Trưởng Bền Vững

Để cải thiện khả năng tiếp cận tài chính cho DNNVV và thúc đẩy tăng trưởng bền vững, cần có các giải pháp đồng bộ từ chính phủ, các tổ chức tài chính và chính bản thân doanh nghiệp. Chính phủ cần tiếp tục hoàn thiện hệ thống pháp lý, tạo môi trường kinh doanh thuận lợi và triển khai các chương trình hỗ trợ hiệu quả. Các tổ chức tài chính cần đa dạng hóa sản phẩm và dịch vụ, đơn giản hóa thủ tục và giảm thiểu rủi ro. Doanh nghiệp cần nâng cao năng lực quản lý tài chính, xây dựng uy tín và tạo dựng mối quan hệ tốt với các đối tác.

6.1. Hoàn thiện hệ thống pháp lý và môi trường kinh doanh

Chính phủ cần tiếp tục hoàn thiện hệ thống pháp lý, đảm bảo tính minh bạch, công bằng và hiệu quả. Môi trường kinh doanh thuận lợi, với các thủ tục hành chính đơn giản và chi phí thấp, sẽ khuyến khích đầu tư và tạo điều kiện cho DNNVV phát triển. Hệ thống pháp lý cần đảm bảo quyền lợi của cả doanh nghiệp và các tổ chức tài chính. Ministry of Planning and Investment (MPI) đóng vai trò quan trọng trong việc xây dựng và thực thi các chính sách hỗ trợ SMEs.

6.2. Đa dạng hóa sản phẩm và dịch vụ tài chính

Các tổ chức tài chính cần đa dạng hóa sản phẩm và dịch vụ, đáp ứng nhu cầu khác nhau của DNNVV. Các sản phẩm tín dụng linh hoạt, phù hợp với đặc điểm của từng ngành nghề và giai đoạn phát triển của doanh nghiệp, sẽ giúp cải thiện khả năng tiếp cận vốn. Các dịch vụ tư vấn tài chính và hỗ trợ kỹ thuật cũng rất quan trọng. Các ngân hàng nên phát triển các sản phẩm và dịch vụ phù hợp với đặc thù của SMEs.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Khu vực doanh nghiệp nhỏ và vừa (DNNVV) giữ vai trò là xương sống của nền kinh tế Việt Nam khi đóng góp khoảng 40% Tổng sản phẩm quốc nội (GDP), 30% tổng kim ngạch xuất khẩu và tạo việc làm cho hơn 60% lực lượng lao động xã hội. Mặc dù sở hữu vị thế trọng yếu, hiệu quả vận hành của khối doanh nghiệp này vẫn đối mặt với nhiều rào cản nghiêm trọng. Báo cáo thống kê của Bộ Kế hoạch và Đầu tư chỉ ra rằng tỷ suất sinh lời trên doanh thu của khối DNNVV đã giảm từ 2,8% xuống khoảng 2,1%, trong khi tổng lợi nhuận trước thuế của khối chỉ chiếm dưới 14% dù tạo ra hơn 43% tổng doanh thu gộp toàn ngành.

Nút thắt lớn nhất kìm hãm sự bứt phá của các DNNVV chính là khả năng tiếp cận nguồn vốn kinh doanh. Khảo sát của Viện Quản lý Kinh tế Trung ương thực hiện trên hơn 2.500 doanh nghiệp cho thấy chỉ có 741 đơn vị tiếp cận được các nguồn vốn vay bên ngoài. Trong số các doanh nghiệp tiếp cận được vốn, có khoảng 72% nhận được vốn từ khu vực chính thức, 20,2% vay từ khu vực phi chính thức và 7,8% kết hợp cả hai kênh. Đáng chú ý, trong 662 doanh nghiệp nộp hồ sơ xin vay vốn ngân hàng, có tới 158 doanh nghiệp gặp trở ngại lớn xuất phát từ thủ tục hành chính phức tạp và yêu cầu khắt khe về tài sản thế chấp.

Mục tiêu cốt lõi của nghiên cứu là nhận diện các nhân tố quyết định xác suất tiếp cận nguồn tài chính chính thức và phi chính thức, đồng thời lượng hóa tác động của từng lựa chọn tài chính đối với tốc độ tăng trưởng doanh số của các DNNVV. Nghiên cứu được triển khai trên phạm vi dữ liệu khảo sát 2.567 doanh nghiệp tại 10 tỉnh, thành phố đại diện cho các vùng kinh tế trọng điểm của Việt Nam. Kết quả nghiên cứu mang lại ý nghĩa thực tiễn sâu sắc, cung cấp cơ sở khoa học để tối ưu hóa chính sách tín dụng và cấu trúc vốn doanh nghiệp.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu xây dựng trên nền tảng của bốn hệ thống lý thuyết tài chính và kinh tế học chuẩn tắc:

• Lý thuyết Bất đối xứng thông tin (Asymmetric Information Theory): Dựa trên luận điểm của Stiglitz và Weiss (1981) cùng Jaffee và Stiglitz (1990), tình trạng bất cân xứng thông tin giữa bên đi vay và bên cho vay tạo ra hai hệ quả tiêu cực là Lựa chọn nghịch (Adverse Selection) trước giao dịch và Nguy cơ đạo đức (Moral Hazard) sau giao dịch. Để hạn chế rủi ro nợ xấu, các tổ chức tín dụng duy trì lãi suất tối ưu và thực hiện phân bổ hạn mức tín dụng thay vì tăng lãi suất theo quy luật cung cầu.
• Lý thuyết Trật tự phân hạng (Pecking Order Theory): Phát triển bởi Myers và Majluf (1984), lý thuyết chỉ ra rằng doanh nghiệp ưu tiên sử dụng nguồn vốn nội bộ trước tiên, tiếp đến là vay nợ từ các tổ chức tín dụng và cuối cùng mới phát hành vốn cổ phần bên ngoài nhằm giảm thiểu chi phí phát hành và tránh pha loãng quyền kiểm soát.
• Lý thuyết Đánh đổi cấu trúc vốn (Trade-off Theory): Doanh nghiệp cân bằng giữa lợi ích từ lá chắn thuế của nợ vay và chi phí phát sinh từ nguy cơ kiệt quệ tài chính để xác định cấu trúc vốn tối ưu.
• Lý thuyết Chi phí đại diện (Agency Theory): Phân tích mâu thuẫn lợi ích giữa cổ đông và chủ nợ (Jensen & Meckling, 1976), qua đó giải thích vì sao nợ ngắn hạn và tài sản bảo đảm là công cụ hữu hiệu để kiểm soát xung đột đại diện tại các doanh nghiệp quy mô nhỏ.

Khung phân tích của đề tài tập trung vào 5 khái niệm trọng tâm: Tài chính chính thức (khoản vay từ hệ thống ngân hàng và tổ chức tín dụng được cấp phép), Tài chính phi chính thức (nguồn vốn từ bạn bè, người thân, đối tác thương mại hoặc thị trường tự do), Hạn chế tín dụng, Vốn xã hội (mạng lưới liên kết kinh doanh và thể chế) và Tăng trưởng doanh số.

       [Đặc điểm doanh nghiệp] (Quy mô, Tuổi đời, Sở hữu, Ngành, Vùng)
                               (Chính thức / Phi chính thức)
       [Đặc điểm chủ sở hữu] (Độ tuổi, Giới tính, Trình độ) + [Hỗ trợ Nhà nước]

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu khai thác bộ dữ liệu vi mô từ cuộc điều tra DNNVV quy mô lớn năm 2013 do Viện Quản lý Kinh tế Trung ương (CIEM) phối hợp cùng các đối tác quốc tế thực hiện. Cỡ mẫu nghiên cứu gồm 2.567 doanh nghiệp tại 10 tỉnh, thành phố bao gồm Hà Nội, Thành phố Hồ Chí Minh, Hải Phòng, Hà Tây, Phú Thọ, Nghệ An, Quảng Nam, Khánh Hòa, Lâm Đồng và Long An. Phương pháp chọn mẫu phân tầng ngẫu nhiên được áp dụng nhằm bảo đảm tính đại diện cao cho các phân ngành công nghiệp chế biến, chế tạo và các hình thức sở hữu.

Về phương pháp phân tích, tác giả áp dụng quy trình định lượng hai giai đoạn chuyên sâu:

1. Mô hình Bivariate Probit và Probit: Được sử dụng để đánh giá đồng thời các yếu tố tác động đến quyết định tiếp cận tài chính chính thức và phi chính thức. Kiểm định hệ số tương quan sai số giữa hai phương trình cho kết quả giá trị thống kê Rho bằng 0,003 với mức xác suất tương ứng 0,9591. Điều này chứng minh hai quyết định vay vốn có thể được ước lượng độc lập qua mô hình Probit đơn biến mà không làm mất đi tính vững của các ước lượng.
2. Phương pháp Hồi quy biến công cụ (Instrumental Variables - IV / 2SLS): Được lựa chọn bắt buộc nhằm giải quyết triệt để hiện tượng nội sinh (Endogeneity) giữa biến lựa chọn tài chính và biến tăng trưởng doanh số, tránh sai lệch chọn mẫu tự nhiên. Nhóm biến mạng lưới xã hội (số lượng đối tác kinh doanh, số ngân hàng và số quan chức thiết lập quan hệ thường xuyên) được chứng minh là các biến công cụ ngoại sinh hợp lệ: tác động mạnh mẽ đến xác suất tiếp cận tín dụng nhưng không ảnh hưởng trực tiếp đến kết quả kinh doanh của doanh nghiệp.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Mô hình định lượng mang lại bốn phát hiện then chốt về cấu trúc vốn và hiệu quả hoạt động của khu vực DNNVV tại Việt Nam:

• Tác động trái chiều của hai nguồn tài chính đến tăng trưởng: Tiếp cận tài chính chính thức tác động tích cực có ý nghĩa thống kê đến tốc độ tăng trưởng doanh số với mức tăng bình quân đạt 2,44%. Ngược lại, tài chính phi chính thức đơn lẻ cho thấy xu hướng triệt tiêu tăng trưởng trong dài hạn. Đáng chú ý, các doanh nghiệp áp dụng chiến lược tài chính kết hợp (Co-funding) giữa chính thức và phi chính thức đạt mức tăng trưởng doanh số bình quân cao nhất lên tới 7,32%, gấp ba lần so với nhóm chỉ sử dụng vốn ngân hàng.
• Quy mô tài sản là điều kiện tiên quyết để mở rộng hạn mức tín dụng: Quy mô doanh nghiệp (đo lường bằng tổng tài sản) có tương quan thuận ở mức ý nghĩa 1% đối với xác suất tiếp cận vốn ngân hàng. Cứ tăng thêm 1 tỷ đồng giá trị tổng tài sản, xác suất vay vốn chính thức thành công tăng thêm 0,6 điểm phần trăm. Với giá trị tài sản trung bình của mẫu khảo sát đạt 5,38 tỷ đồng, phần lớn doanh nghiệp siêu nhỏ gặp bất lợi lớn do không đủ tài sản thế chấp.
• Hiệu lực vượt trội của chính sách hỗ trợ từ chính phủ: Doanh nghiệp nhận được các chương trình hỗ trợ từ nhà nước có xác suất tiếp cận tài chính chính thức cao hơn 35,4 điểm phần trăm so với nhóm không nhận hỗ trợ (p < 0,01). Xét về hiệu quả hoạt động, các doanh nghiệp nhận hỗ trợ kỹ thuật và đào tạo xúc tiến thương mại ghi nhận mức tăng trưởng doanh số ấn tượng đạt 9,06%, vượt xa mức 1,60% của nhóm chỉ nhận hỗ trợ tài chính đơn thuần.
• Đặc điểm nhân khẩu học và mạng lưới quan hệ: Chủ doanh nghiệp trẻ dưới 35 tuổi có xu hướng tìm đến kênh phi chính thức cao hơn đáng kể so với nhóm chủ doanh nghiệp lớn tuổi do hạn chế về uy tín và lịch sử tín dụng. Doanh nghiệp do phụ nữ làm chủ đạt mức tăng trưởng doanh số bình quân 1,03%, khả quan hơn mức -0,52% của các chủ doanh nghiệp nam giới trong cùng giai đoạn khảo sát. Về mặt hình thức pháp lý, công ty trách nhiệm hữu hạn và công ty cổ phần có xác suất tiếp cận vốn chính thức vượt trội hơn hộ kinh doanh cá thể lần lượt là 17,3 và 19,6 điểm phần trăm.

Thảo luận kết quả

Các phát hiện thực nghiệm giải thích rõ nét cơ chế vận hành của thị trường tài chính tại các nền kinh tế đang chuyển đổi. Hiện tượng hạn chế tín dụng chính thức bắt nguồn từ mức độ bất cân xứng thông tin cao khi các doanh nghiệp nhỏ thiếu tính minh bạch trong báo cáo tài chính. Điều này buộc hệ thống ngân hàng phải dựa vào tài sản thế chấp hữu hình như một rào cản phòng vệ rủi ro.

Mặc dù kênh tài chính phi chính thức giúp giải quyết nhanh nhu cầu thanh khoản cấp bách, mức chi phí lãi vay cao cùng các điều kiện ngầm khiến nguồn vốn này làm suy giảm biên lợi nhuận ròng của doanh nghiệp nếu sử dụng kéo dài. Tuy nhiên, mô hình tài trợ song song (kết hợp vốn ngân hàng trung dài hạn với vốn tín dụng thương mại hoặc tư nhân ngắn hạn) lại mang lại hiệu quả vượt trội. Sự kết hợp này giúp doanh nghiệp tận dụng được chi phí vốn rẻ của ngân hàng đồng thời duy trì tính linh hoạt của dòng tiền vận hành. Kết quả này hoàn toàn tương đồng với các nghiên cứu thực nghiệm quốc tế của Ayyagari và cộng sự (2010) tại Trung Quốc cũng như Saeed (2009) tại Brazil.

Các dữ liệu phân tích định lượng về phân bổ tăng trưởng theo vùng miền và ngành nghề có thể được minh họa trực quan thông qua đồ thị phân tán đa chiều (Scatter Plot) kết hợp ma trận tương quan giữa tài sản, mạng lưới ngân hàng và tốc độ tăng trưởng. Các bảng hồi quy biên cũng chỉ ra sự cách biệt rõ rệt: các ngành có tỷ trọng tài sản cố định lớn như chế biến gỗ và sản xuất kim loại đạt xác suất tiếp cận vốn chính thức cao hơn ngành dịch vụ từ 9,3 đến 12 điểm phần trăm.

Đề xuất và khuyến nghị

Dựa trên kết quả nghiên cứu thực nghiệm, bốn nhóm giải pháp chiến lược được đề xuất nhằm tháo gỡ điểm nghẽn dòng vốn cho khu vực DNNVV:

• Tái cấu trúc và mở rộng Quỹ Bảo lãnh Tín dụng Doanh nghiệp: Ngân hàng Nhà nước phối hợp với Bộ Tài chính cần hoàn thiện quy chế bảo lãnh tín dụng trong lộ trình 12-18 tháng tới. Mục tiêu cụ thể là nâng tỷ lệ cấp bảo lãnh tín chấp lên mức tối thiểu 60-70% giá trị khoản vay cho các dự án có phương án kinh doanh khả thi nhưng thiếu tài sản bảo đảm truyền thống.
• Chuyển đổi số quy trình thẩm định tín dụng: Các ngân hàng thương mại cần triển khai hệ thống chấm điểm tín dụng tự động dựa trên dữ liệu giao dịch thuế điện tử và dòng tiền thực tế thay vì phụ thuộc hoàn toàn vào tài sản thế chấp. Giải pháp này cần hoàn thành trong vòng 24 tháng nhằm cắt giảm 40% thời gian xử lý hồ sơ vay vốn cho các DNNVV.
• Chuyển dịch cơ dịch chính sách hỗ trợ sang chiều sâu kỹ thuật: Bộ Kế hoạch và Đầu tư cùng các hiệp hội ngành nghề cần định hướng lại nguồn lực hỗ trợ, tập trung vào đào tạo kỹ năng quản trị tài chính, chuyển giao công nghệ và kết nối thị trường tiêu thụ. Mục tiêu đặt ra là nâng tỷ lệ doanh nghiệp được tiếp cận hỗ trợ kỹ thuật lên 30% trong giai đoạn 2026-2028 nhằm kích hoạt mức tăng trưởng doanh thu bền vững.
• Chuẩn hóa và hoàn thiện khung pháp lý cho tài chính vi mô: Các cơ quan quản lý cần xây dựng hành lang pháp lý minh bạch cho các định chế tài chính vi mô và các nền tảng cho vay ngang hàng hợp pháp trong giai đoạn 3 năm tới. Việc này giúp các doanh nhân trẻ dưới 35 tuổi tiếp cận được nguồn vốn khởi nghiệp minh bạch, loại bỏ nguy cơ từ tín dụng đen.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Nội dung và mô hình thực nghiệm của công trình mang lại giá trị tham khảo ứng dụng cao cho 4 nhóm đối tượng:

• Nhà hoạch định chính sách tiền tệ và phát triển doanh nghiệp: Cơ quan quản lý nhà nước như Ngân hàng Nhà nước và Bộ Kế hoạch và Đầu tư có thể sử dụng các chỉ số tác động biên trong nghiên cứu để thiết kế các gói kích cầu tín dụng có mục tiêu và hoàn thiện chính sách hỗ trợ phát triển kinh tế tư nhân.
• Ban điều hành và khối quản trị rủi ro tại các ngân hàng thương mại: Các chuyên gia phân tích tín dụng có thể khai thác mô hình xác suất tiếp cận vốn để tối ưu hóa tiêu chuẩn thẩm định, thiết kế các gói sản phẩm tín dụng chuyên biệt dành riêng cho phân khúc doanh nghiệp quy mô nhỏ và doanh nghiệp do phụ nữ làm chủ.
• Chủ doanh nghiệp và Giám đốc Tài chính (CFO) khối DNNVV: Lãnh đạo doanh nghiệp có được cái nhìn toàn diện để xây dựng chiến lược cấu trúc vốn linh hoạt, chủ động nâng cao năng lực minh bạch thông tin và tối ưu hóa sự kết hợp giữa các nguồn tài trợ nhằm thúc đẩy doanh số.
• Giảng viên, nghiên cứu sinh và học viên cao học chuyên ngành Kinh tế: Công trình là tài liệu tham khảo giá trị về kỹ thuật xử lý dữ liệu bảng vi mô, ứng dụng mô hình Bivariate Probit và kỹ thuật biến công cụ giải quyết biến nội sinh trong nghiên cứu kinh tế lượng ứng dụng.

Câu hỏi thường gặp

Tại sao việc chỉ vay vốn từ khu vực phi chính thức lại gây cản trở tăng trưởng doanh số trong dài hạn?

Nguồn tài chính phi chính thức đơn lẻ thường có mức lãi suất thực tế rất cao và thời hạn vay ngắn. Việc phụ thuộc hoàn toàn vào kênh này khiến chi phí tài chính bào mòn lợi nhuận tích lũy, cản trở việc tái đầu tư vào dây chuyền công nghệ hay mở rộng quy mô. Nghiên cứu thực nghiệm chứng minh rằng chỉ khi kết hợp linh hoạt với kênh chính thức, nguồn vốn này mới phát huy vai trò hỗ trợ thanh khoản tạm thời.

Quy mô tài sản thực tế ảnh hưởng như thế nào đến tỷ lệ duyệt vay vốn tại các ngân hàng?

Mô hình Probit chứng minh quy mô tài sản là biến số có ý nghĩa quyết định ở mức 1%. Cứ mỗi 1 tỷ đồng tổng tài sản tăng thêm, xác suất được cấp tín dụng chính thức của doanh nghiệp sẽ tăng thêm 0,6 điểm phần trăm. Trong bối cảnh thông tin bất cân xứng, tài sản bảo đảm vẫn là thước đo quan trọng nhất để các tổ chức tín dụng đánh giá khả năng thanh hồi nợ vay.

Vì sao nghiên cứu sử dụng mạng lưới quan hệ xã hội làm biến công cụ trong phân tích kinh tế lượng?

Lựa chọn nguồn vốn của doanh nghiệp chịu ảnh hưởng bởi yếu tố tự lựa chọn, dẫn đến hiện tượng biến nội sinh làm sai lệch kết quả ước lượng OLS thông thường. Mạng lưới liên kết với ngân hàng, đối tác và thể chế giúp giảm thiểu rào cản tiếp cận vốn nhưng không trực tiếp làm tăng doanh số bán hàng, hoàn toàn đáp ứng hai điều kiện chuẩn tắc của biến công cụ ngoại sinh.

Mô hình kết hợp đồng tài trợ mang lại những ưu thế vượt trội nào cho doanh nghiệp nhỏ?

Mô hình kết hợp hai nguồn vốn ghi nhận mức tăng trưởng doanh số đạt 7,32%, vượt trội so với mức 2,44% của nhóm chỉ vay ngân hàng. Sự kết hợp này giúp doanh nghiệp vừa bảo đảm được nguồn vốn trung dài hạn ổn định với chi phí thấp từ ngân hàng, vừa tận dụng được tính nhanh chóng, kịp thời của dòng vốn phi chính thức để nắm bắt ngay các cơ hội kinh doanh ngắn hạn.

Doanh nghiệp do phụ nữ làm chủ có những đặc điểm gì đáng chú ý trong tiếp cận vốn và hiệu quả kinh doanh?

Mặc dù gặp nhiều rào cản văn hóa và khó khăn trong việc tích lũy tài sản thế chấp ban đầu, các doanh nghiệp do nữ giới điều hành đạt mức tăng trưởng doanh số bình quân 1,03%, khả quan hơn mức -0,52% của các đồng nghiệp nam giới. Điều này phản ánh tính cẩn trọng, kỷ luật tài chính cao và hiệu quả quản trị dòng tiền chặt chẽ của các nữ doanh nhân trong giai đoạn biến động kinh tế.

Kết luận

• Tài chính chính thức khẳng định vai trò là động lực nền tảng giúp thúc đẩy tăng trưởng doanh số của các doanh nghiệp nhỏ và vừa tại Việt Nam.
• Tài chính phi chính thức tồn tại tính chất hai mặt: triệt tiêu tăng trưởng nếu sử dụng đơn lẻ nhưng tạo ra hiệu quả bứt phá lên tới 7,32% khi được tích hợp đồng thời với nguồn vốn ngân hàng.
• Quy mô tài sản và các chương trình hỗ trợ từ chính phủ là hai đòn bẩy quan trọng nhất nâng cao xác suất tiếp cận tín dụng chính thức với mức tác động lần lượt là 0,6 điểm phần trăm trên mỗi tỷ đồng tài sản và 35,4 điểm phần trăm đối với trợ cấp thể chế.
• Nghiên cứu giải quyết thành công vấn đề nội sinh trong lựa chọn cấu trúc vốn bằng phương pháp biến công cụ dựa trên mạng lưới xã hội, cung cấp mô hình thực nghiệm chuẩn mực cho nghiên cứu kinh tế lượng.
• Hệ thống giải pháp bốn trụ cột đặt ra lộ trình từ nay đến năm 2028 nhằm cải cách quỹ bảo lãnh, số hóa quy trình chấm điểm tín dụng và chuyển trọng tâm sang hỗ trợ kỹ thuật chiều sâu.

Công trình luận văn đã đóng góp một hệ thống bằng chứng thực nghiệm giá trị vào bức tranh tài chính doanh nghiệp tại Việt Nam. Để khai thác tối đa các hàm ý chính sách và áp dụng mô hình phân tích vào thực tiễn quản trị, các chuyên gia, nhà nghiên cứu và lãnh đạo doanh nghiệp nên tiếp tục tham khảo sâu toàn bộ cấu trúc dữ liệu và phương pháp định lượng chi tiết của đề tài.

Trích đoạn nội dung tài liệu

UNIVERSITY OF ECONOMICS ERASMUS UNVERSITY ROTTERDAM HO CHI MINH CITY INSTITUTE OF SOCIAL STUDIES VIETNAM THE NETHERLANDS VIETNAM – THE NETHERLANDS PROGRAMME FOR M.A IN DEVELOPMENT ECONOMICS DETERMINANTS AFFECT THE ACCESS TO FORMAL- INFORMAL FINANCE AND ITS IMPACT ON SALES GROWTH A thesis submitted in partial fulfilment of the requirements for the degree of MASTER OF ARTS IN DEVELOPMENT ECONOMICS By HOANG QUYNH TRANG Academic Supervisor: DR. TRUONG DANG THUY HO CHI MINH CITY, Nov. 2016 DECLARATION I declare that this thesis is entitled “Determinants affect the probability of access to formal- informal finance and its impact on sales growth” is submitted by me in fulfillment of the requirements for the degree of Master of Arts in Development Economics to the Vietnam – The Netherlands Programme (VNP). This thesis is my original work and under the guidance of my supervision and acknowledgement has been made in the text to all materials used.

Hoang Quynh Trang ACKNOWLEDGMENTS First of all, from the bottom of my heart, I would like to say thanks to my supervisor, Dr. Truong Dang Thuy, who always listens to my ideas, discusses and gives me helpful advices for my thesis. He is also the first teacher who taught me how to process and analyze the data with econometric tools. Although his time is quite limited, he always reminds and encourages me to do this thesis harder.

Again, I deeply say thanks to Dr. Truong Dang Thuy, without you it will take very long time to complete my dissertation. I would like to express my special thanks to Professor Nguyen Trong Hoai, Dr. Pham Khanh Nam and Dr.

Le Van Chon and all lecturers in Viet Nam- Netherland Programme where I received useful knowledge throughout two years, which will positively support for my future work. Finally, I must express my profound attitude to my parents as well as to my better haft for non-stop encouraging me through the process of doing this research. This accomplishment could have not been possible if I did not receive extraordinary support from these people. ABBREVIATIONS CIEM Central Institute Economic Management GDP Gross Domestic Product GSO General Statistic Office MPI Ministry of Planning and Investment IV Instrumental variable OLS Ordinary Least Square SMEs Small and Medium Sized Enterprises ABSTRACT Do different sources of finance make different sales growth? In this study, I used a dataset from Small and Medium sized enterprises (SMEs) in Vietnam in 2013 to explore the determinants affect the probability of access to formal and informal finance and its impact on growth rate.

By employing bivariate probit model and instrumental variable method to solve endogeneity problem, this study finds that while formal finance plays significantly positive role in improving firm performance, informal finance goes on opposite direction on growth rate. Besides, in term of accessibility to official finance, firm size, receiving government assistance and good connection with banks have more advantageous than other factors. Social networks such as network with banks and others also are found significantly positive effect on the probability of obtaining non-official finance. More interestingly, this study also points out that young entrepreneurs are more likely to select informal sector to finance their business operation than the old ones.

Keywords: formal, informal, access to financing, sales growth, Vietnam. TABLE OF CONTENTS CHAPTER ONE: INTRODUCTION .4 SCOPE OF THE STUDY .5 THE STRUCTURE OF STUDY. 4 CHAPTER TWO: LITERATURE REVIEW .1 FIRM’S ACCESS TO FINANCE .2 FINANCING CHOICES AND SALES GROWTH. 16 CHAPTER THREE: DATA AND METHODOLOGY .1 Determinants affect firm’s access to finance .2 Financing choices and firm’s growth.

26 CHAPTER FOUR: RESULTS. 37 CHAPTER FIVE: CONCLUSION AND IMPLICATION .3 LIMITATIONS AND SUGGESTIONS FOR FURTHER STUDY .2 Suggestions for further research. 58 LIST OF TABLES Table 2.1 Summary of theoretical studies .1 Definition of variables .2 Definition of variables .1 Summary statistics of the sample .2 Sales growth by gender and education .3 Sales growth by the type of ownership .4 Sales growth by region .5 Sales growth by industry .6 Sales growth by financing choices .7 Sales growth by government assistance .8 Determinants of formal/ informal finance accessibility .9 How different sources of finance affect sales growth. 45 LIST OF FIGURES Figure 1.1 Framework for capital structure categorization.1 The expected rate of return of lenders .1 The relationship between sales growth and some continuous variables.

36 CHAPTER ONE: INTRODUCTION 1.1 PROBLEM STATEMENT Small and medium scaled enterprises (SMEs) play a significant role in economic development. Data collected from Ministry of Planning and Investment (MPI) showed that SMEs contributed about 40% to Gross Domestic Product (GDP), 30% to total export turnover, and 15% to government revenue’s contribution. Furthermore, SMEs also play critical role in term of employment generation and make a job for over 60% employees. However, according to the report of MPI in 2012, return on revenue of SMEs stayed at 2.8% in 2007 and decreased to 2.

In addition, based on the dataset collected from General Statistics Office (GSO) of Vietnam in 2011 showed that SMEs represented just over 43% aggregate gross income of all endeavors and just under 14% aggregate profit before duty. These numbers are quite modest compared to SMEs’ contribution to economy. Capital is one of the most important input factors of any type of manufacturing and business operation. Furthermore, data about SMEs collected by Central Institute Economic Management (CIEM) in 2013 stated that 741 of more than 2500 enterprises accessed to financing sources, in which firms obtained formal loan accounted for roughly 72%, while this number was approximately recorded at 20.83% for loan from informal sector and combination of two sources, respectively.

In addition, out of 662 firms applied for bank loan, there was only 158 firms reported that they experienced problem when getting a loan. This difficulty of SMEs mainly resulted from administrative procedures in obtaining clearance from bank officials and lack of collateral. The positive effect of formal finance on firm performance is proved in many empirical studies. For example, Ayyagari, Demirgüç-Kunt, and Maksimovic (2010) utilized cross- section data from Chinese firms in 2003 to explore whether there exist the positive role of informal finance on firm performance.

These authors claimed that whereas financing from official sector supports higher firm performance, non-official finance does not. Similar finding Page | 1 can be found in the study of Saeed (2009) where the author pointed out that formal financing inserts a positive impact on firm performance while informal abates the outcome. In practice, enterprises could not get money from standard mechanism at the level of 100%, sometimes they have to seek finance from another sector such as their family, partners, relatives or even in the black market to have enough money to finance their business operation. Along with official source of fund, non-official finance in some empirical studies is also considered as an alternative channel to fill in the demand for finance of firms, especially in developing countries where the weakness of financial and legal system exist.

This can be seen clearly through Allen, Chakrabarti, De, and Qian (2012)’s study when they do research for small and medium sized enterprises in India. The authors claimed that non-legal governance mechanisms dominate legal mechanism in solving disputes, overcoming bureaucracies and fostering firm’s performance. In another study, such as Degryse, Lu, and Ongena (2013), the author suggest that the combination of formal and informal fund is an optimal choice for small firms, especially in emerging countries, where asymmetric information is pretty severe. There are many sources to finance firm’s business operation such as from retained earnings, issuing stocks, borrowing from financial institutions or even combination two-three that of sources.

Due to an important role of capital, many empirical studies worldwide investigate the relationship between so-called capital structure and firm performance. The structure of capital describes the way that firms raised their needs to establish or expand their business activities. In other words, capital structure is defined as “the relative amount of debt and equity that firms need to finance” (T.1 presents the categorization of capital structure for further information.1 Framework for capital structure categorization While there are many empirical studies explore the connection between internal- external finance or bank credit and credit constraint on firm performance, very few papers evaluate the impact of formal and informal finance on sales growth.2 RESEARCH OBJECTIVE - To identify determinants affect probability of access to formal and informal sources of finance - To evaluate how different finance accessibility impacts on sales growth.3 RESEARCH QUESTIONS - Which determinants do affect the probability of access to formal and informal finance? - How different sources of fund impact on sales growth? Page | 3 1.4 SCOPE OF THE STUDY This study will investigate the determinants affect the access to formal and informal finance and its impact on SMEs’ sales growth by using small and medium sized enterprises in Vietnam in 2013. There is a lot of information in this type of dataset, however I just collect the data regarding to the access to formal and informal finance.5 THE STRUCTURE OF STUDY There are five chapters in this study.

Chapter 1 describes problem statement, research objective, and scope of the study. Chapter 2 discusses the related literature and previous empirical studies. Data and methodology are illustrated in chapter 3. For the empirical results we can find in chapter 4, and chapter 5 concludes the research.

Page | 4 CHAPTER TWO: LITERATURE REVIEW Chapter 2 reviews some related literatures as well as empirical results derived from previous studies in the similar considered problems. The first section presents theories explaining access to finance of firms, as well as a review of empirical studies about this issue. The review on theories and empirical studies on the impacts of financing choice and sales growth are presented in the next section 2.1 FIRM’S ACCESS TO FINANCE 2.1 Lenders’ behavior in asymmetric information Asymmetric information is construed as one has more advantageous information than the others in the same transaction. The behavior of lender in asymmetric information should be explored firstly to understand the mechanism why some applicants receive loan, but some do not.

According to Jaffee and Stiglitz (1990), the expected rate of return of lenders is represented as a function of quoted interest rate, and it has concave shape as in Figure 2.1: Expected rate of return r* r1 Quoted Interest rate Figure 2.1 The expected rate of return of lenders Page | 5 where vertical and horizontal axis are represented by expected rate of return of lenders and interest rate, respectively. r* is the optimal interest rate There exists an excess of demand for credit, it is undoubted that lenders will increase their loan interest rate, which is seen as the price has to be paid for borrowing money. According to the law of demand and supply, an increase in price will lead to a decrease in quantity demanded and a rise in quantity supplied, until market clearing is restored. However, at the optimum quoted interest rate (r*), there is no incentive for lenders to raise the rate of interest.

This is because of two reasons: adverse selection and moral hazard, which are discussed hereafter. ♦ Adverse selection effect (before the transaction) If the rate of interest increases, safer applicants, who need fund to finance projects with low risk and low return, will be unable to pay at high interest rate, and dropped out of the market. In contrast, riskier applicants, who have high risk and high return, are only remaining in the market. This will lead to an increase in risk of default on loan (a promise of repayment is broken), so a decline in lenders’ expected rate of return (Stiglitz & Weiss, 1981) ♦ Moral hazard effect (after the transaction) The moral hazard represents the situation in which individual or cooperation (borrowers) does not have an incentive to do as what they committed in the contract after the transaction had been carried out.