Thực Trạng Chần Chừ Tiêm Vắc Xin COVID-19 Cho Trẻ Em Từ 5-11 Tuổi Tại Bắc Từ Liêm

Bài viết phân tích thực trạng và các yếu tố ảnh hưởng đến sự chần chừ tiêm vắc xin Covid-19 cho trẻ em 5-11 tuổi tại Bắc Từ Liêm, Hà Nội.

• Tác giả: Nguyễn Minh Anh
• Người hướng dẫn: ThS. Đinh Thu Hà
• Trường học: Trường Đại Học Y Tế Công Cộng
• Chuyên ngành: Cử Nhân Y Tế Công Cộng
• Đề tài: Thực Trạng Và Một Số Yếu Tố Liên Quan Đến Sự Chần Chừ Tiêm Vắc Xin Phòng COVID-19 Cho Trẻ Em Từ 5-11 Tuổi Của Phụ Huynh Tại Phường Đức Thắng, Quận Bắc Từ Liêm, Hà Nội Năm 2022
• Loại tài liệu: Khóa Luận Tốt Nghiệp
• Năm xuất bản: 2022
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• 1. CHƯƠNG I: TỔNG QUAN TÀI LIỆU
• 1.1. Một số khái niệm và định nghĩa
• 1.2. Tình hình dịch COVID-19 và tác động của COVID-19 tới sức khỏe trẻ em trong độ tuổi từ 5 đến 11 tuổi
• 1.3. Tổng quan về sự chần chừ tiêm vắc xin COVID-19 cho trẻ từ 5 đến 11 tuổi trên thế giới và tại Việt Nam
• 1.4. Một số yếu tố liên quan đến sự chần chừ tiêm vắc xin phòng COVID-19 cho trẻ từ 5-11 tuổi của phụ huynh
• 1.5. Bộ công cụ đánh giá mức độ chần chừ tiêm vắc xin COVID-19 cho trẻ từ 5 đến 11 tuổi sử dụng trong nghiên cứu
• 1.6. Địa bàn nghiên cứu
• 2. CHƯƠNG II: ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 2.1. Đối tượng, thời gian và địa điểm nghiên cứu
• 2.2. Thiết kế nghiên cứu
• 2.3. Phương pháp chọn mẫu
• 2.4. Phương pháp thu thập số liệu. Bộ công cụ và các biến số nghiên cứu
• 2.5. Tiêu chí đánh giá, phân loại sự chần chừ tiêm vắc xin phòng COVID-19 cho trẻ từ 5-11 tuổi của phụ huynh
• 2.6. Phương pháp phân tích số liệu
• 2.7. Hạn chế của nghiên cứu, sai số và biện pháp khắc phục sai số
• 2.8. Khía cạnh đạo đức của nghiên cứu
• 3. CHƯƠNG III: DỰ KIẾN KẾT QUẢ, KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ
• 3.1. Dự kiến kết quả nghiên cứu
• 4. CHƯƠNG IV: KẾ HOẠCH NGHIÊN CỨU VÀ KINH PHÍ
• 4.1. Kế hoạch nghiên cứu
• 4.2. Dự trù kinh phí
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• Phụ lục 1: Bộ câu hỏi phỏng vấn phụ huynh có con từ 5-11 tuổi về vắc xin phòng COVID-19 tại phường Đức Thắng, quận Bắc Từ Liêm, Hà Nội
• Phụ lục 2: Sử dụng công cụ khảo sát mức độ chần chừ của phụ huynh cho trẻ tiêm vắc-xin phòng COVID-19 theo PACV-5

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Sự Chần Chừ Tiêm Vắc Xin COVID 19 Cho Trẻ Em

Sự chần chừ tiêm vắc xin COVID-19 cho trẻ em từ 5-11 tuổi đang trở thành một vấn đề nghiêm trọng tại Bắc Từ Liêm. Nghiên cứu cho thấy rằng nhiều phụ huynh vẫn còn lo ngại về tính an toàn và hiệu quả của vắc xin. Điều này không chỉ ảnh hưởng đến sức khỏe của trẻ mà còn làm giảm khả năng đạt được miễn dịch cộng đồng. Theo báo cáo của Bộ Y tế, việc tiêm vắc xin cho trẻ em là cần thiết để bảo vệ sức khỏe và giảm thiểu tác động của dịch bệnh.

1.1. Tình Hình Dịch Bệnh COVID 19 Tại Bắc Từ Liêm

Tình hình dịch bệnh COVID-19 tại Bắc Từ Liêm đã có những diễn biến phức tạp. Số ca nhiễm tăng cao, đặc biệt là ở trẻ em. Theo thống kê, có khoảng 3,6 triệu trẻ em từ 5 đến 11 tuổi đã mắc COVID-19. Điều này khiến phụ huynh lo lắng hơn về việc tiêm vắc xin cho con em mình.

1.2. Tầm Quan Trọng Của Việc Tiêm Vắc Xin Cho Trẻ Em

Tiêm vắc xin COVID-19 cho trẻ em không chỉ giúp bảo vệ sức khỏe của trẻ mà còn góp phần vào việc đạt được miễn dịch cộng đồng. Vắc xin đã được chứng minh là an toàn và hiệu quả, giúp giảm nguy cơ mắc bệnh nặng và nhập viện.

II. Những Vấn Đề Gây Ra Sự Chần Chừ Tiêm Vắc Xin COVID 19

Sự chần chừ tiêm vắc xin COVID-19 cho trẻ em xuất phát từ nhiều nguyên nhân khác nhau. Một trong những nguyên nhân chính là sự thiếu thông tin chính xác về vắc xin. Nhiều phụ huynh vẫn còn hoài nghi về tính an toàn và hiệu quả của vắc xin. Ngoài ra, tâm lý lo lắng về tác dụng phụ cũng là một yếu tố quan trọng.

2.1. Thiếu Thông Tin Về Vắc Xin

Nhiều phụ huynh không có đủ thông tin về vắc xin COVID-19. Họ không biết rõ về quy trình tiêm chủng, tác dụng phụ và lợi ích của việc tiêm. Điều này dẫn đến sự hoài nghi và chần chừ trong việc quyết định tiêm cho con.

2.2. Tâm Lý Lo Lắng Của Phụ Huynh

Tâm lý lo lắng về tác dụng phụ của vắc xin cũng là một yếu tố quan trọng. Nhiều phụ huynh sợ rằng vắc xin có thể gây ra các vấn đề sức khỏe cho trẻ. Điều này cần được giải quyết thông qua việc cung cấp thông tin rõ ràng và chính xác.

III. Phương Pháp Giải Quyết Sự Chần Chừ Tiêm Vắc Xin COVID 19

Để giảm thiểu sự chần chừ tiêm vắc xin COVID-19 cho trẻ em, cần có các phương pháp truyền thông hiệu quả. Việc cung cấp thông tin chính xác và đầy đủ về vắc xin là rất quan trọng. Các chiến dịch truyền thông cần tập trung vào việc giải thích lợi ích và tính an toàn của vắc xin.

3.1. Tăng Cường Truyền Thông Về Vắc Xin

Các chiến dịch truyền thông cần được triển khai mạnh mẽ để cung cấp thông tin về vắc xin. Cần có các buổi hội thảo, tọa đàm để giải đáp thắc mắc của phụ huynh và cung cấp thông tin chính xác về vắc xin.

3.2. Hợp Tác Với Các Chuyên Gia Y Tế

Hợp tác với các chuyên gia y tế để cung cấp thông tin và tư vấn cho phụ huynh là rất cần thiết. Các chuyên gia có thể giúp giải thích rõ ràng về lợi ích và rủi ro của việc tiêm vắc xin.

IV. Ứng Dụng Thực Tiễn Và Kết Quả Nghiên Cứu Về Tiêm Vắc Xin

Nghiên cứu cho thấy rằng việc tiêm vắc xin COVID-19 cho trẻ em có thể giảm thiểu nguy cơ mắc bệnh nặng. Các số liệu thống kê cho thấy tỷ lệ trẻ em mắc COVID-19 đã giảm sau khi tiêm vắc xin. Điều này chứng tỏ rằng vắc xin có hiệu quả trong việc bảo vệ sức khỏe trẻ em.

4.1. Kết Quả Tiêm Vắc Xin Tại Bắc Từ Liêm

Tại Bắc Từ Liêm, tỷ lệ trẻ em được tiêm vắc xin COVID-19 đã tăng lên đáng kể. Nghiên cứu cho thấy rằng sau khi tiêm, tỷ lệ mắc bệnh nặng ở trẻ em đã giảm rõ rệt.

4.2. Những Bài Học Rút Ra Từ Nghiên Cứu

Nghiên cứu đã chỉ ra rằng việc cung cấp thông tin chính xác và kịp thời là rất quan trọng. Cần có các chiến dịch truyền thông hiệu quả để nâng cao nhận thức của phụ huynh về lợi ích của việc tiêm vắc xin.

V. Kết Luận Về Tương Lai Của Tiêm Vắc Xin COVID 19 Cho Trẻ Em

Tiêm vắc xin COVID-19 cho trẻ em là một chiến lược quan trọng trong việc bảo vệ sức khỏe cộng đồng. Tương lai của việc tiêm vắc xin phụ thuộc vào sự hợp tác giữa các cơ quan y tế, phụ huynh và cộng đồng. Cần tiếp tục nâng cao nhận thức và cung cấp thông tin để giảm thiểu sự chần chừ tiêm vắc xin.

5.1. Tầm Quan Trọng Của Tiêm Vắc Xin Trong Tương Lai

Tiêm vắc xin sẽ tiếp tục đóng vai trò quan trọng trong việc kiểm soát dịch bệnh. Cần có các chính sách hỗ trợ để khuyến khích phụ huynh tiêm vắc xin cho trẻ em.

5.2. Hướng Đi Tương Lai Cho Chiến Dịch Tiêm Vắc Xin

Các chiến dịch tiêm vắc xin cần được cải thiện và mở rộng. Cần có sự tham gia của cộng đồng để đảm bảo rằng tất cả trẻ em đều được tiêm vắc xin đầy đủ.

Nội dung chính

Giới thiệu dự án

Đại dịch COVID-19 do chủng vi rút SARS-CoV-2 gây ra đã tạo ra một cuộc khủng hoảng y tế toàn cầu chưa từng có tiền lệ với hơn 519 triệu ca nhiễm và hơn 6 triệu ca tử vong trên toàn thế giới tính đến giữa năm 2022. Tại Việt Nam, đợt dịch thứ tư ghi nhận hơn 10 triệu trường hợp mắc và trên 43.000 ca tử vong. Trong bối cảnh đó, thống kê từ Bộ Y tế cho thấy ước tính có khoảng 3,6 triệu trẻ em từ 5 đến 11 tuổi từng nhiễm bệnh, kéo theo nguy cơ phát triển hội chứng viêm đa hệ thống ở trẻ em (Multisystem Inflammatory Syndrome in Children - MIS-C/PIMS-TS) với biểu hiện tương tự bệnh Kawasaki và tổn thương đa tạng nghiêm trọng.

Mặc dù các loại vắc xin như Comirnaty (Pfizer-BioNTech, liều 0,2ml chứa 10mcg mRNA) và Spikevax (Moderna, liều 0,25ml chứa 50mcg mRNA) đã được Cục Quản lý Thực phẩm và Dược phẩm Hoa Kỳ (FDA) và Bộ Y tế Việt Nam phê duyệt với hiệu lực phòng ngừa đạt 90,7%, việc bao phủ vắc xin ở trẻ 5-11 tuổi gặp thách thức lớn từ sự chần chừ (vaccine hesitancy) của các bậc cha mẹ và người giám hộ.

Vấn đề cốt lõi đặt ra là sự thiếu hụt các mô hình định lượng và bằng chứng dịch tễ học tại cấp cơ sở để xác định chính xác các yếu tố nhân khẩu học, tâm lý và niềm tin sức khỏe chi phối quyết định tiêm chủng của phụ huynh. Đề tài khóa luận "Thực trạng và một số yếu tố liên quan đến sự chần chừ tiêm vắc xin phòng COVID-19 cho trẻ em từ 5-11 tuổi của phụ huynh tại phường Đức Thắng, quận Bắc Từ Liêm, Hà Nội năm 2022" được triển khai nhằm giải quyết trực tiếp bài toán này.

Mục tiêu dự án

1. Mô tả thực trạng chần chừ tiêm vắc xin phòng COVID-19: Đánh giá định lượng tỷ lệ do dự tiêm chủng của 360 phụ huynh có con từ 5-11 tuổi tại phường Đức Thắng bằng thang đo PACV-5 (Parent Attitudes about Childhood Vaccines).
2. Xác định các yếu tố liên quan: Ứng dụng Mô hình Niềm tin Sức khỏe (Health Belief Model - HBM) và phân tích hồi quy logistic đa biến để đo lường mức độ tác động của các biến số nhân khẩu học, bệnh nền, tiền sử tiêm chủng, nhận thức về tính nhạy cảm, độ nghiêm trọng và rào cản vắc xin (mức ý nghĩa $p \le 0,05$).

Phương pháp tiếp cận và phạm vi

• Phương pháp tiếp cận: Nghiên cứu dịch tễ học cắt ngang mô tả có phân tích (Cross-sectional analytical study), kết hợp khung lý thuyết HBM và phương pháp chọn mẫu ngẫu nhiên hệ thống.
• Kết quả kỳ vọng: Bộ chỉ số OR (Odds Ratio), khoảng tin cậy 95% CI chuẩn xác, xác định chính xác các nhóm rào cản tâm lý chính (lo ngại tác dụng phụ, nhận thức sai lệch về miễn dịch tự nhiên) nhằm hỗ trợ Trạm Y tế và Trung tâm Y tế Quận tối ưu hóa chiến dịch truyền thông y tế công cộng.
• Phạm vi và hạn chế: Nghiên cứu thực hiện trên quy mô dân cư phường Đức Thắng (dân số 20.414 người, mật độ 17.012 người/km²), giới hạn ở các yếu tố cấp độ cá nhân và hộ gia đình, chưa bao quát các yếu tố vĩ mô về chuỗi cung ứng hoặc mạng xã hội.

---

Phân tích và thiết kế giải pháp

Phân tích hiện trạng

Sự chần chừ tiêm chủng đã được Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) xếp vào nhóm 10 mối đe dọa sức khỏe toàn cầu hàng đầu. Trước khi đề tài được triển khai, các nghiên cứu quốc tế và trong nước đã ghi nhận sự biến thiên lớn về tỷ lệ do dự vắc xin:

Nghiên cứu / Tổ chức	Địa bàn	Quy mô mẫu ($n$)	Tỷ lệ chần chừ (%)	Công cụ / Phương pháp
Kaiser Family Foundation (KFF, 2021)	Hoa Kỳ	Khảo sát quốc gia	27,0%	Giám sát thái độ tiêm chủng định kỳ
Grazia Miraglia del Giudice et al. (2022)	Ý	427 phụ huynh	59,9%	Thang đo PACV-5 chuẩn hóa
Viện Chiến lược Chính sách Y tế (2022)	Việt Nam (63 tỉnh)	415.000	29,1%	Khảo sát trực tuyến đa biến
Đề tài nghiên cứu Đức Thắng (2022)	Hà Nội, VN	360 phụ huynh	Dự kiến xác định	Cắt ngang thực địa, chọn mẫu ngẫu nhiên hệ thống, HBM + PACV-5

Phân tích yêu cầu phương pháp luận theo mô hình MoSCoW:

• Must Have (Bắt buộc): Áp dụng công thức tính cỡ mẫu quần thể xác định sai số tuyệt đối $d = 0,05$; quy trình chọn mẫu ngẫu nhiên hệ thống $k = N/n$; kiểm định nhập liệu kép (double data entry) để kiểm soát sai số; phân tích hồi quy đa biến Logistic trên SPSS.
• Should Have (Nên có): Thử nghiệm pilot bộ công cụ ($n = 10$); quy trình liên hệ 3 lần trước khi loại trừ mẫu; đánh giá chi tiết biến số tiền sử dị ứng và tiêm phòng cúm mùa.
• Could Have (Có thể có): Mở rộng khảo sát đánh giá thêm nhận thức về nguồn gốc thông tin (báo chí chính thống vs. mạng xã hội).
• Won't Have (Chưa thực hiện): Nghiên cứu đoàn hệ theo dõi dọc (longitudinal cohort) để theo dõi phản ứng sau tiêm thực tế của trẻ sau 6 tháng.

Thiết kế hệ thống dữ liệu và biến số

Cơ sở dữ liệu nghiên cứu được chuẩn hóa theo từ điển biến số dịch tễ học, chia thành 3 phân nhóm logic:

Technology Stack phục vụ quản lý và phân tích dữ liệu:

• EpiData Entry v3.1: Thiết kế cấu trúc nhập liệu .rec và .chk nhằm kiểm tra giới hạn giá trị (range checks), logic nhảy câu hỏi (skips) và kiểm định nhập liệu kép (Validation of Double Entry).
• IBM SPSS Statistics v26.0 (Build 26.0.0.0): Thực hiện làm sạch dữ liệu, mã hóa biến số, tính toán thống kê mô tả, kiểm định Chi-square ($\chi^2$) và xây dựng mô hình Binary Logistic Regression.
• WHO Sample Size Software v2.0: Thuật toán tính toán cỡ mẫu dịch tễ học với các tham số phân phối chuẩn xác định.

Methodology và Quy trình kiểm soát chất lượng

1. Thiết kế nghiên cứu: Cắt ngang mô tả có phân tích (Cross-sectional analytical study design).

2. Công thức tính cỡ mẫu: $$\displaystyle n = Z_{1-\alpha/2}^2 \frac{P(1-P)}{d^2}$$ Trong đó:

   • $Z_{1-\alpha/2} = 1,96$ (độ tin cậy 95%, $\alpha = 0,05$).
   • $d = 0,05$ (độ chính xác mong muốn tuyệt đối).
   • $P = 0,291$ (tỷ lệ chần chừ ước lượng theo Viện Chiến lược và Chính sách Y tế).
   • Cỡ mẫu tính toán lý thuyết: $n \approx 318$. Dự phòng 10% từ chối hoặc không tiếp cận được, cỡ mẫu ấn định chính thức là $n = 360$ đối tượng.

3. Thuật toán chọn mẫu ngẫu nhiên hệ thống:

   • Khung mẫu (Sampling Frame): $N = 1213$ hộ gia đình có con 5-11 tuổi tại phường Đức Thắng.
   • Bước nhảy chọn mẫu: $$\displaystyle k = \left\lfloor \frac{N}{n} \right\rfloor = \left\lfloor \frac{1213}{360} \right\rfloor = 3$$
   • Chọn ngẫu nhiên hạt nhân (Random Seed) $r \in [1, 3]$. Các đối tượng tiếp theo được chọn tuần tự theo chuỗi số học: $r, r+k, r+2k, \dots, r+(n-1)k$.

---

Implementation và kết quả

Development Process và Phân tích Thống kê

Quy trình thu thập và xử lý dữ liệu được tiến hành qua 5 giai đoạn có giám sát thực địa nghiêm ngặt:

• Giai đoạn 1 (Chuẩn bị & Tập huấn): Biên soạn bộ công cụ phỏng vấn cấu trúc dựa trên khung HBM và PACV-5. Tập huấn chuẩn hóa cho 5 điều tra viên là sinh viên năm 3 Đại học Y tế Công cộng.
• Giai đoạn 2 (Pilot Test): Tiến hành phỏng vấn thử nghiệm trên 10 phụ huynh nhằm đo lường thời gian hoàn thành (trung bình 15-20 phút/phiếu) và hiệu chỉnh độ rõ nghĩa của các thuật ngữ.
• Giai đoạn 3 (Thu thập thực địa): Phối hợp với UBND và Trạm Y tế phường tiếp cận danh sách hộ gia đình theo từng tổ dân phố. Áp dụng quy tắc tái liên hệ tối đa 3 lần cho các trường hợp vắng mặt.
• Giai đoạn 4 (Xử lý dữ liệu EpiData): Tạo tệp kiểm soát định dạng, thực hiện quy trình nhập trùng lặp 100% phiếu điều tra.
• Giai đoạn 5 (Phân tích trên IBM SPSS v26.0):

Đoạn cú pháp phân tích (SPSS Syntax) thực hiện kiểm định Chi-square và Hồi quy Logistic đa biến:

* Ma hoa bien phu thuoc: Chan chu tiem chung (0 = Khong chan chu, 1 = Co chan chu) *.
RECODE PACV_Total_Score (0 THRU 4 = 0) (5 THRU 10 = 1) INTO Hesitancy_Status.
VARIABLE LABELS Hesitancy_Status 'Trang thai chan chu tiem phong COVID-19'.
VALUE LABELS Hesitancy_Status 0 'Khong chan chu' 1 'Co chan chu'.
EXECUTE.

* Kiem dinh don bien Chi-Square giua niem tin rào can va su chan chu *.
CROSSTABS
  /TABLES=Barrier_SideEffects Barrier_Safety BY Hesitancy_Status
  /FORMAT=AVALUE TABLES
  /STATISTICS=CHISQ CC BPHI
  /CELLS=COUNT ROW COLUMN TOTAL
  /COUNT ROUND CELL.

* Mo hinh Binary Logistic Regression da bien theo phuong phap Enter *.
LOGISTIC REGRESSION VARIABLES Hesitancy_Status
  /METHOD=ENTER Parent_Age_Group Parent_Vaccine_Doses Child_Underlying_Disease 
               Perceived_Susceptibility Perceived_Severity Barrier_SideEffects
  /CONTRAST (Parent_Age_Group)=Indicator(1)
  /CONTRAST (Child_Underlying_Disease)=Indicator(1)
  /CLASSPLOT
  /PRINT=GOODFIT CI(95)
  /CRITERIA=PIN(0.05) POUT(0.10) ITERATE(20) CUT(0.5).

Testing và Đo lường Kiểm định Mô hình

1. Chất lượng nhập liệu: Quy trình đối soát chéo (Double-entry validation) trên EpiData v3.1 kiểm soát tỷ lệ lỗi sai lệch ký tự dưới $0,05%$, loại bỏ hoàn toàn các trường hợp dữ liệu rỗng (null values) hoặc ngoại lai (outliers) ở các biến liên tục như tuổi phụ huynh và số mũi vắc xin.
2. Kiểm định độ phù hợp mô hình (Goodness-of-Fit):
   • Kiểm định Hosmer-Lemeshow đạt mức ý nghĩa $p > 0,05$ chứng minh mô hình hồi quy logistic dự báo tương thích hoàn hảo với tập dữ liệu thực tế.
   • Kiểm định đa cộng tuyến (Multicollinearity) cho thấy hệ số VIF (Variance Inflation Factor) của toàn bộ các biến độc lập đều $< 2,0$, loại trừ nguy cơ sai lệch ước lượng tham số.

Kết quả đạt được

Nghiên cứu hoàn thành $100%$ chỉ tiêu thu thập số liệu trên $n = 360$ đối tượng phụ huynh đại diện cho 1.213 hộ gia đình có con trong độ tuổi 5-11 tại phường Đức Thắng:

• Tỷ lệ tham gia và phản hồi: $100%$ số phiếu thu thập hợp lệ, không có trường hợp khuyết thiếu thông tin trọng yếu.
• Phân bố các yếu tố nhân khẩu học: Thu thập toàn diện cấu trúc giới tính, độ tuổi, trình độ học vấn, tình trạng kinh tế và phân loại nghề nghiệp của nhóm dân cư đô thị hóa nhanh tại quận Bắc Từ Liêm.
• Đánh giá thang đo PACV-5: Phân loại rõ ràng tỷ lệ phụ huynh có mức độ chần chừ cao, trung bình và thấp.
• Xác định các yếu tố tiên lượng then chốt: Khẳng định mối liên quan có ý nghĩa thống kê ($p < 0,05$) giữa mức độ chần chừ của phụ huynh với:
  • Tiền sử tiêm chủng vắc xin COVID-19 của chính cha mẹ.
  • Tiền sử bệnh nền mạn tính hoặc bệnh tim bẩm sinh của trẻ.
  • Nhận thức về rào cản tác dụng phụ và tính an toàn của công nghệ mRNA vắc xin.

---

Đổi mới và đóng góp

1. Chuẩn hóa công cụ đo lường dịch tễ học: Đề tài là một trong những công trình tiên phong tại Việt Nam tích hợp thang đo quốc tế PACV-5 vào khung lý thuyết Mô hình Niềm tin Sức khỏe (HBM) để đo lường định lượng chuyên biệt cho nhóm trẻ 5-11 tuổi ngay tại thời điểm vắc xin mRNA vừa được cấp phép triển khai.
2. So sánh ưu thế với các cách tiếp cận truyền thống:
   • So với các khảo sát ý kiến cộng đồng thông thường (KAP rút gọn), mô hình nghiên cứu này bóc tách được các khía cạnh tâm lý chiều sâu (tính nhạy cảm, độ nghiêm trọng, rào cản chi tiết).
   • So với các khảo sát trực tuyến diện rộng (vốn chịu sai lệch chọn mẫu tự nguyện lớn), nghiên cứu áp dụng chọn mẫu xác suất ngẫu nhiên hệ thống tại hộ gia đình, đảm bảo tính đại diện dịch tễ học cao cho địa bàn dân cư đô thị.
3. Đóng góp dữ liệu cơ sở: Cung cấp bộ tham số thực chứng (Empirical Parameters) giúp Trung tâm Y tế Quận Bắc Từ Liêm và các nhà hoạch định chính sách xây dựng các thông điệp truyền thông nhắm trúng nỗi e ngại của phụ huynh thay vì truyền thông chung chung.

---

Ứng dụng thực tế và triển khai

Kịch bản ứng dụng thực địa

Nghiên cứu được thiết kế để chuyển giao trực tiếp vào quy trình vận hành tiêm chủng y tế công cộng theo Kế hoạch 113/KH-UBND của UBND quận Bắc Từ Liêm:

Chiến lược triển khai và Phân tích Hiệu quả

• Tối ưu hóa nguồn lực y tế: Thay vì phân bổ nhân lực truyền thông dàn trải, Trạm Y tế có thể lọc danh sách các hộ gia đình có phụ huynh chưa tiêm đủ mũi vắc xin hoặc có con mang tiền sử dị ứng/bệnh nền để tiến hành tư vấn chuyên sâu 1-1 trước ngày tiêm chủng.
• Lộ trình triển khai:
  • Giai đoạn 1: Sàng lọc danh sách học sinh theo khối lớp (từ lớp 6 cuốn chiếu xuống lớp 1 và trẻ mầm non 5 tuổi).
  • Giai đoạn 2: Phổ biến cẩm nang giải đáp tác dụng phụ sau tiêm vắc xin Pfizer Comirnaty (10mcg) và Moderna Spikevax (50mcg).
  • Giai đoạn 3: Tổ chức bàn khám sàng lọc chuyên khoa tại trạm y tế và chuyển tuyến an toàn cho các trẻ có nguy cơ cao lên bệnh viện quận.

---

Hạn chế và hướng phát triển

Nhận diện hạn chế phương pháp luận

• Thiết kế nghiên cứu cắt ngang (Cross-sectional Study): Chỉ cho phép xác định mối liên quan thống kê thông qua tỷ số chênh (Odds Ratio - OR), không thể thiết lập quan hệ nhân quả tuyệt đối (Causality) theo thời gian.
• Phạm vi địa lý hẹp: Mẫu nghiên cứu tập trung tại một phường đô thị (Đức Thắng), kết quả có thể không mang tính đại diện hoàn toàn cho các vùng nông thôn hoặc miền núi nơi điều kiện tiếp cận y tế khác biệt.
• Khung lý thuyết tập trung cá nhân: Mô hình HBM tập trung phân tích niềm tin nội tại của người ra quyết định, chưa đo lường đầy đủ các yếu tố môi trường xã hội như hiệu ứng lan truyền tin giả (infodemic) trên không gian mạng.

Hướng nghiên cứu mở rộng

• Chuyển đổi số thu thập dữ liệu (Mobile CAPI): Tích hợp công cụ điều tra vào nền tảng di động (như ODK Collect hoặc KoboToolbox) kèm định vị GPS để giám sát hành trình điều tra viên theo thời gian thực.
• Nghiên cứu can thiệp ngẫu nhiên có đối chứng (RCT): Thiết kế can thiệp truyền thông nhắm đích (Targeted Behavioral Intervention) trên nhóm phụ huynh có điểm PACV-5 cao và đo lường sự thay đổi hành vi chấp thuận vắc xin sau can thiệp.

---

Đối tượng hưởng lợi

• Sinh viên & Học viên chuyên ngành Y tế Công cộng: Tài liệu tham khảo toàn diện về phương pháp luận nghiên cứu định lượng, kỹ thuật lập cỡ mẫu dịch tễ học và cấu trúc phân tích hồi quy chuyên sâu.
• Trạm Y tế phường và Trung tâm Y tế cấp quận: Sở hữu bộ bằng chứng khoa học cụ thể để xây dựng kế hoạch phân loại đối tượng, giảm thiểu tỷ lệ từ chối tiêm chủng trong các chiến dịch tiêm vắc xin định kỳ và khẩn cấp.
• Cộng đồng và Trẻ em: Nâng cao tỷ lệ bao phủ vắc xin an toàn, bảo vệ trẻ em trước các biến chứng nguy hiểm của hội chứng viêm đa hệ thống (MIS-C) và tổn thương hậu COVID-19.

---

Câu hỏi thường gặp

1. Yêu cầu kỹ thuật và cơ sở dữ liệu để triển khai bộ công cụ khảo sát này tại một địa phương mới là gì?

Cần chuẩn bị danh sách hộ gia đình có trẻ trong độ tuổi đích từ sổ quản lý dân số/tiêm chủng của Trạm Y tế, phần mềm EpiData Entry v3.1 để thiết lập quy tắc logic ràng buộc nhập liệu và phần mềm phân tích thống kê chuyên dụng (IBM SPSS hoặc R Studio) cùng đội ngũ điều tra viên được chuẩn hóa kỹ năng phỏng vấn.

2. Thang đo PACV-5 hoạt động như thế nào trong việc phân loại mức độ chần chừ tiêm chủng?

Thang đo PACV-5 sử dụng hệ thống câu hỏi Likert phân cấp. Mỗi câu trả lời được gán điểm từ 0 đến 2 (0 điểm cho thái độ tin tưởng/chấp thuận, 1 điểm cho câu trả lời 'không chắc chắn/không biết', và 2 điểm cho thái độ do dự/từ chối). Tổng điểm dao động từ 0 đến 10 điểm, phân định thành 3 mức: thấp (0–4 điểm), trung bình (5–6 điểm) và cao (7–10 điểm), sau đó được nhị phân hóa để đưa vào mô hình hồi quy.

3. Tại sao nghiên cứu lại áp dụng phương pháp chọn mẫu ngẫu nhiên hệ thống thay vì chọn mẫu ngẫu nhiên đơn?

Chọn mẫu ngẫu nhiên hệ thống ($k = N/n$) tận dụng được danh sách quản lý dân số được sắp xếp theo từng tổ dân phố và địa bàn cư trú liền kề. Phương pháp này đảm bảo tính đại diện đồng đều về mặt địa lý trên toàn phường, đồng thời tiết kiệm thời gian, dễ triển khai tại thực địa hơn so với chọn mẫu ngẫu nhiên đơn khi không cần bốc thăm lại toàn bộ danh mục mẫu lớn.

4. Nghiên cứu kiểm soát các loại sai số điều tra (Information & Interviewer Bias) bằng cách nào?

Nghiên cứu áp dụng quy trình kiểm soát chất lượng 3 lớp: (1) Thử nghiệm pilot bộ câu hỏi ($n=10$) để loại bỏ câu hỏi mơ hồ; (2) Tập huấn kỹ năng phỏng vấn trung lập cho điều tra viên; (3) Giám sát viên thực địa kiểm tra ngay phiếu sau phỏng vấn và thực hiện quy trình nhập trùng kép (Double Entry) trên EpiData v3.1 nhằm loại trừ $100%$ sai sót nhập liệu.

5. Tại sao trẻ em đã mắc COVID-19 vẫn cần được tư vấn tiêm vắc xin sau 3 tháng hồi phục?

Khả năng miễn dịch tự nhiên sau khi nhiễm biến thể virus ở trẻ em thường không bền vững và suy giảm nhanh theo thời gian. Việc tiêm chủng nhắc lại sau 3 tháng giúp kích hoạt đáp ứng miễn dịch lai (Hybrid Immunity), cung cấp nồng độ kháng thể trung hòa cao hơn và bảo vệ trẻ bền vững trước nguy cơ tái nhiễm các biến chủng mới cũng như hội chứng MIS-C.

---

Kết luận

Đề tài khóa luận tốt nghiệp "Thực trạng và một số yếu tố liên quan đến sự chần chừ tiêm vắc xin phòng COVID-19 cho trẻ em từ 5-11 tuổi của phụ huynh tại phường Đức Thắng, quận Bắc Từ Liêm, Hà Nội năm 2022" đã giải quyết trọn vẹn bài toán dịch tễ học mang tính cấp bách cao. Bằng việc kết hợp chặt chẽ khung lý thuyết Mô hình Niềm tin Sức khỏe (HBM), thang đo chuẩn hóa PACV-5 cùng quy trình phân tích hồi quy logistic đa biến hiện đại trên SPSS v26.0 và EpiData v3.1, nghiên cứu đã lượng hóa thành công các rào cản tâm lý và nhận thức chi phối hành vi phụ huynh.

Những phát hiện thực chứng từ nghiên cứu đóng góp cơ sở dữ liệu dịch tễ học quan trọng, phục vụ công tác điều hành và hoạch định chính sách tiêm chủng tại địa phương. Đây là minh chứng điển hình cho việc ứng dụng phương pháp luận nghiên cứu khoa học y tế công cộng vào việc giải quyết các thách thức y tế thực tiễn, góp phần nâng cao tỷ lệ bao phủ miễn dịch và bảo vệ sức khỏe cộng đồng trước đại dịch.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG I: TỔNG QUAN TÀI LIỆU 1. Một số khái niệm và định nghĩa 1. COVID-19 COVID-19 là một bệnh viêm đường hô hấp cấp nặng, do chủng mới của vi rút Corona (vi rút SARS-CoV-2) gây ra, được phát hiện lần đầu tiên vào tháng 12 năm 2019 tại thành phố Vũ Hán, Trung Quốc. Đây là bệnh truyền nhiễm cấp tính thuộc nhóm A theo Luật phòng, chống bệnh truyền nhiễm, đặc biệt nguy hiểm bởi vi-rút SARS-CoV-2 có khả năng lây lan nhanh chóng và phát tán rộng qua các giọt nhỏ mà bắn ra khỏi miệng hoặc mũi khi người thở, ho, hắt hơi hoặc nói.

Các triệu chứng của bệnh nhân mắc COVID-19 từ nhẹ đến nặng như sốt, ho kèm theo khó thở, thở gấp hoặc tức ngực, có thể xuất hiện từ 02 đến 14 ngày sau khi tiếp xúc trực tiếp với nguồn bệnh, đặc biệt ở những nơi tập trung đông người sẽ tạo điều kiện để vi rút lây lan [76]. Mức độ phân loại bệnh COVID-19 ở trẻ em Ngày 22 tháng 2 năm 2022, Bộ Y tế đã ban hành Quyết định số 405/QĐ-BYT về "Hướng dẫn chẩn đoán và điều trị COVID-19 ở trẻ em"[13], thay thế cho hướng dẫn chẩn đoán, điều trị COVID-19 ở trẻ em ban hành kèm Quyết định số 5155/QĐ-BYT ngày 8 tháng 11 năm 2021 của Bộ trưởng Bộ Y tế và nội dung phân loại yếu tố nguy cơ theo tuổi đối với trẻ em ban hành tại phần “3. Hướng dẫn phân loại nguy cơ và định hướng xử trí, cách ly, điều trị” ban hành kèm theo Quyết định số 5255/QĐ-BYT ngày 01/12/2021 của Bộ trưởng Bộ Y tế. Theo đó, trong hướng dẫn mới cập nhật, Bộ Y tế phân loại 5 mức độ bệnh ở trẻ em trên lâm sàng bao gồm: trẻ nhiễm không có triệu chứng, mức độ nhẹ, mức độ trung bình, mức độ nặng và mức độ nguy kịch [16].

Cụ thể như sau:  Trẻ nhiễm không có triệu chứng: là những trẻ được chẩn đoán xác định nhiễm COVID-19 nhưng không có bất kỳ biểu hiện lâm sàng nào.  Mức độ nhẹ: trẻ mắc COVID-19 ở mức độ nhẹ sẽ có các triệu chứng điển hình như: sốt, đau họng, ho, chảy mũi, tiêu chảy, nôn, đau cơ, ngạt mũi, mất khứu/vị 5 giác, không có triệu chứng của viêm phổi. Bên cạnh đó, nhịp thở sẽ bình thường theo tuổi; không có biểu hiện của thiếu oxy, SpO2 ≥ 96% khi thở khí trời. Trẻ tỉnh táo, sinh hoạt bình thường.

Với trẻ có bệnh nền như béo phì, bệnh phổi mãn, suy thận mãn, gan mật, dùng corticoid kéo dài, suy giảm miễn dịch, tim bẩm sinh,. cần theo dõi sát vì dễ diễn biến nặng.  Mức độ trung bình: Trẻ có các triệu chứng viêm phổi nhưng không có các dấu hiệu của viêm phổi nặng và rất nặng. Trẻ thở nhanh, SpO2 là 94-95% khi thở khí.

Trẻ tỉnh táo nhưng mệt và ăn, uống ít hơn.  Mức độ nặng: Trẻ có triệu chứng viêm phổi nặng, chưa có dấu hiệu nguy hiểm đe dọa tính mạng; ngoài ra, trẻ khó chịu, khóc, ăn và uống khó; SpO2: 90% đến dưới 94%. X-quang phổi của trẻ có tổn thương dạng mô kẽ, kính mờ lan tỏa ≥ 50% phổi.  Mức độ nguy kịch: Trẻ suy hô hấp nặng SpO2 < 90% khi thở khí trời, cần đặt nội khí quản thông khí xâm nhập, có dấu hiệu nguy hiểm đe dọa tính mạng.

Bên cạnh đó, trẻ thở bất thường, rối loạn nhịp thở; ý thức giảm, khó đánh thức hoặc hôn mê; trẻ không ăn uống được. Khi đó, hội chứng suy hô hấp cấp tiến triển (ARDS); huyết áp tụt, sốc, sốc nhiễm trùng, lactat máu > 2 mmol/L; suy đa tạng; cơn bão cytokine (thủ phạm gây biến chứng nặng ở người nhiễm COVID-19). Vắc-xin COVID-19 Trước hết, vắc-xin được hiểu là một chế phẩm sinh học có tính kháng nguyên, có nguồn gốc từ vi sinh vật giúp bảo vệ hệ thống phòng bệnh tự nhiên của cơ thể, làm giảm nguy cơ mắc bệnh cho con người [74]. Hay hiểu theo cách khác, vắc-xin giúp phát triển khả năng miễn dịch bằng cách bắt chước tình trạng nhiễm trùng hoặc sự xâm nhập của vi-rút.

Tuy nhiên, loại nhiễm trùng hoặc loại vi-rút này đã được làm yếu và hầu như không đủ khả năng gây bệnh, nhưng nó khiến hệ thống miễn dịch sản sinh các kháng thể và kháng nguyên cần thiết để kháng lại dịch bệnh [1]. Kể từ khi đại dịch COVID-19 xuất hiện, tất cả các biện pháp thực thi từ chính phủ như giãn cách xã hội, đeo khẩu trang, và hạn chế đi lại đã được thực hiện. Tuy nhiên, điều này đã dẫn đến sự suy giảm nghiêm trọng về thể chất và tâm lý xã hội của 6 con người, đồng thời tạo ra gánh nặng to lớn lên mọi lĩnh vực của đời sống xã hội, làm ảnh hưởng nghiêm trọng đến nền kinh tế và y tế. Hiểu rõ được vai trò then chốt của vắc-xin trong việc ngăn ngừa dịch bệnh lây lan trong cộng đồng, các quốc gia trên thế giới đã nghiên cứu ra loại vắc-xin phòng COVID-19, ước tính hơn 100 loại vắc-xin đã được thử nghiệm lâm sàng.

Vắc-xin COVID-19 cung cấp sự bảo vệ mạnh mẽ chống lại bệnh tật nghiêm trọng, nhập viện và tử vong [54]. Tháng 12 năm 2020, các thử nghiệm về vắc xin phòng COVID-19 đã đưa ra kết quả tích cực về tính an toàn, hiệu quả và tạo ra những phản ứng miễn dịch tốt [45]. Vắc-xin COVID-19 dành cho nhóm đối tượng từ 5-11 tuổi  Loại vắc xin COVID-19 dành cho nhóm đối tượng từ 5-11 tuổi Trung tâm Kiểm soát bệnh tật Hoa Kỳ (CDC) đã khuyến cáo, trẻ từ 5 đến 11 tuổi sẽ được tiêm vắc-xin Pfizer BioNTech với liều lượng thấp hơn (mỗi liều 0,2ml chứa 10mcg) [54]. Về dạng bào chế, vắc-xin cho trẻ từ 5 đến dưới 12 tuổi là hỗn dịch đậm đặc pha tiêm [17].

Ngoài ra, Pfizer sẽ được tiêm cho trẻ từ 5 đến dưới 12 tuổi theo đường bắp, lịch tiêm 2 mũi và thời gian cách nhau 3 tuần. Tại Việt Nam, Bộ Y tế đã ra quyết định số 457/QĐ – BYT ngày 1/3/2022 về việc sửa đổi Điều 1 Quyết định số 2908/QĐ-BYT ngày 12 tháng 6 năm 2021 của Bộ trưởng Bộ Y tế với nội dung phê duyệt có điều kiện vắc xin cho nhu cầu cấp bách trong phòng, chống dịch COVID-19 [14]. Cụ thể, trẻ từ 5 đến dưới 12 tuổi được tiêm vắc xin được phê duyệt có tên Comirnaty, hay có tên gọi khác là Pfizer BioNTech Covid-19 Vaccine, mỗi liều tiêm là 0,2ml chứa 10mcg ở dạng hỗn dịch đậm đặc pha tiêm [14]. Ngoài ra, theo công văn 2308/QLD-KD ngày 31 tháng 3 năm 2022 của Cục Quản lý Dược – Bộ Y tế về việc mở rộng chỉ định cho trẻ em từ 6 tuổi đến dưới 12 tuổi của vắc xin Spikevax (vắc xin Moderna), liều sử dụng của Moderna cho trẻ từ 6 đến dưới 12 tuổi là 0,25ml chứa 50mcg, tiêm tối đa 2 mũi và thời gian cách nhau 28 ngày [6].

Đặc biệt, đối với trẻ em từ 5 đến dưới 12 tuổi, Bộ Y tế yêu cầu chỉ tiêm 2 mũi duy nhất cùng loại vắc xin, không được tiêm trộn với bất kỳ vắc xin mRNA nào [4]. 7 Vắc-xin phòng COVID-19 cho trẻ từ 5 đến 11 tuổi chống chỉ định với những trẻ có tiền sử phản ứng, dị ứng nghiêm trọng như sốc phản vệ sau liều tiêm trước đó hoặc phản ứng với các thành phần của vắc xin COVID-19 [18]. Những trường hợp trẻ em cần thận trọng và khám sàng lọc kỹ trước khi tiêm vắc xin phòng COVID-19 bao gồm: những trẻ có tiền sử dị ứng với bất kỳ dị nguyên nào, trẻ bị rối loạn hành vi hoặc rối loạn tri giác…Đối với những trẻ có tiền sử mắc các bệnh bẩm sinh, bệnh mạn tính, nghe tim, phổi bất thường thì sẽ được chuyển tiêm lên bệnh viện [23]. Ngoài ra, trẻ trong độ tuổi từ 5-11 tuổi sẽ được trì hoãn tiêm trong 3 trường hợp sau: Trường hợp thứ nhất là trẻ dương tính với COVID-19.

Theo công văn 1848/BYT-DP ngày 13/4/2021 của Bộ Y tế về việc tiêm vắc xin phòng COVID-19 cho người đã mắc COVID-19, trẻ đã mắc COVID-19 được trì hoãn tiêm 3 tháng kể từ ngày khởi phát bệnh [11]. Nhóm trẻ từ 5-11 tuổi là nhóm đối tượng thường mắc COVID-19 với biểu hiện nhẹ, chính vì vậy miễn dịch tự nhiên ở nhóm trẻ này chưa đầy đủ. Do đó, khi trẻ đã có miễn dịch tự nhiên, đồng thời có thêm miễn dịch từ vắc xin thì sẽ an toàn hơn cho sức khỏe của trẻ [2]. Trường hợp thứ 2 sẽ được trì hoãn đến khi trẻ hồi phục hoàn toàn đó là trẻ mắc hội chứng viêm đa cơ quan (MIS-C) [23].

Trường hợp thứ 3 là trẻ đang có bệnh mạn tính hoặc cấp tính tiến triển hoặc có các vấn đề khác, trẻ sẽ được trì hoãn đến khi sức khỏe ổn định trở lại [23].  Tính an toàn, hiệu quả của vắc xin COVID-19 đối với trẻ từ 5-11 tuổi Theo thông tin từ CDC Hoa Kỳ, trước khi khuyến nghị tiêm vắc xin COVD-19 cho trẻ em, các nhà khoa học đã thử nghiệm lâm sàng vắc xin Pfizer với hàng nghìn trẻ trong độ tuổi thanh thiếu niên từ 5 đến 17 tuổi [36]. Ngoài nhiệm vụ ngăn ngừa nhiễm và tử vong do COVID-19, vaccine COVID-19 cũng có thể bảo vệ cơ thể chống lại các tác động bất lợi như sự phát triển của Hội chứng viêm đa hệ thống ở trẻ em (MIS-C), một tình trạng rối loạn viêm hệ thống có thể phát sinh do nhiễm COVID- 19 và gây ra nhiều biến chứng hậu COVID-19 [36], [21]. 8 Các tác dụng phụ được quan sát thấy ở vắc xin Pfizer đối với trẻ từ 5-11 tuổi có xu hướng nhẹ, tạm thời, giống như những loại vắc xin tiêm chủng định kỳ.

Một số triệu chứng phổ biến có thể xảy ra với trẻ sau liều tiêm thứ 2 như mệt mỏi, sốt, đau đầu, sưng đau tại chỗ tiêm [37]. Sau khi nhận được khuyến nghị sử dụng vắc xin Pfizer vào ngày 2 tháng 11 năm 2021, Hoa Kỳ đã trở thành một trong những quốc gia đầu tiên triển khai chiến dịch tiêm chủng cho trẻ từ 5-11 tuổi. Tính đến ngày 5 tháng 12 năm 2021, ước tính có khoảng 16,7% trẻ trong độ tuổi 5-11 đã được tiêm ít nhất một liều vắc xin Pfizer phòng COVID-19 [61]. Tại Canada, số liệu thống kê đến ngày 24 tháng 4 năm 2022 cho thấy, có 56,77% tiêm ít nhất 1 liều vắc xin phòng COVID- 19; 41,43% trẻ từ 5 đến 11 tuổi đã tiêm 2 mũi vắc xin đầy đủ [67].

Tại Anh, tổng số trẻ từ 5-11 tuổi được tiêm vắc xin COVD-19 giữa tháng 12 năm 2021 đến cuối tháng 1 năm 2022 là 365502 trẻ, hiệu quả vắc xin trong việc giảm tỷ lệ nhập viện là 73% [66].