CHƯƠNG 1 Ở chương này, tác giả trình bày tính cấp thiết của đề tài nghiên cứu và xác định mục tiêu của đề tài thông qua các câu hỏi làm nổi bật đề tài khóa luận. Ngoài việc trình bày tổng quan về đề tài nghiên cứu, tác giả trình bày phương pháp nghiên cứu và tầm quan trọng của nghiên cứu dưới góc độ khoa học và thực tiễn. Trình bày tóm tắt nội dung của năm chương nghiên cứu. CƠ SỞ LÝ THUYẾT VÀ TỔNG QUAN NGHIÊN CỨU 2.
TỔNG QUAN VỀ DỊCH VỤ THANH TOÁN DI ĐỘNG KHÔNG TIẾP XÚC QR CODE VÀ QUYẾT ĐỊNH SỬ DỤNG CỦA NGƯỜI DÙNG 2. Khái niệm về thanh toán di động không tiếp xúc QR Code Theo Antovski & Gusev (2003) thì thanh toán di động là phương thức giao dịch chuyển tiền từ người này sang người khác thông qua việc sử dụng các loại thiết bị di động có kết nối với công nghệ truyền thông không dây (mạng viễn thông, Internet). Các thiết bị này giúp khách hàng kết nối với một máy chủ và thông qua đó thực hiện và xác nhận các giao dịch. Thanh toán di động không tiếp xúc là phương thức thanh toán gần sử dụng các công nghệ kết nối không dây tầm gần (NFC) hay nhận dạng bằng tần số vô tuyến (RFID) hoặc bằng công nghệ mã vạch (QR Code) để thực hiện thanh toán tại điểm bán (Bank of Thailand, 2013).
Cocosila và cộng sự (2016) cho rằng thanh toán di động không tiếp xúc là việc thanh toán tại một cửa hàng bằng cách sử dụng điện thoại không tiếp xúc với một đầu đọc thì giao dịch sẽ được truyền đi một cách an toàn theo công nghệ mã hóa để hoàn thành thanh toán. Dịch vụ thanh toán di động không tiếp xúc được xem xét là dịch vụ thanh toán thông qua thiết bị của người tiêu dùng và người bán nói chung ở cùng một địa điểm và giao tiếp trực tiếp với nhau bằng công nghệ không tiếp xúc để truyền dữ liệu được trao đổi qua một khoảng cách nhất định. Khi xử lý thanh toán trong cửa hàng của người bán theo cách này được xem là một điểm bán hàng (PoS) và thực hiện thanh toán thông qua các công nghệ tiêu biểu như NFC hoặc QR Code. Điều đó cho phép người tiêu dùng thựchiện các giao dịch “vẫy tay và đi”, hoặc “quét màn hình điện thoại và đi” (Lai & Chuah, 2010).
Li và cộng sự cũng đã nói về phương thức thanh toán di động không tiếp xúc là phương thức thanh toán bằng di động có công nghệ liên lạc bằng radio hay hình 10 ảnh để sử dụng trong nhiều loại thanh toán cho hàng hóa và dịch vụ ở tại điểm bán hàng mà không cần chạm vật lý. Vậy, thanh toán di động không tiếp xúc là việc thanh toán khi chúng ta sử dụng các công cụ hỗ trợ thanh toán bằng cách sử dụng các thiết bị thông minh thong qua các kỹ thuật liên lạc truyền thông tin với nhau tránh các tiếp xúc vật lý giữa người mua và người bán (như các hình thức thanh toán cũ trước đây như ký séc, quẹt thẻ tín dụng…) để giao dịch xảy ra nhanh hơn và an toàn hơn. Mã QR (Quick Response) được phát triển lần đầu tiên bởi Denso Wave, một bộ phận của công ty Nhật Bản có tên Denso Corporation vào năm 1994. Nói chung, QR Code là một loại mã ma trận hoặc mã vạch hai chiều có thể đọc được từ nhiều hướng theo chiều ngang hoặc chiều dọc.
Ban đầu mã QR được sử dụng để nhận dạng các bộ phận của xe trong các công ty sản xuất, nhưng ngày nay mã QR đã được phát triển và sử dụng với nhiều ứng dụng hơn, bao gồm cả ứng dụng thương mại và kênh thanh toán hướng đến người dùng điện thoại di động. Mã QR được sử dụng phổ biến vì chúng nhỏ gọn và dễ sử dụng. Người tiêu dùng có thể quét được những mã này bằng điện thoại thông minh của họ. Lợi ích của thanh toán di động không tiếp xúc - QR Code Lợi ích của thanh toán không tiếp xúc QR Code mang lại cho các bên, bao gồm cả người tiêu dùng, doanh nghiệp – nhà bán lẻ và cơ quan quản lý.
Thứ nhất, đối với người tiêu dùng, việc thanh toán di động không tiếp xúc QR Code sẽ hạn chế việc bị lộ thông tin cá nhân khi chúng ta chỉ cần một lần chạm và không phải nhập thông tin cá nhân hay mã pin vào. Điều đó sẽ giảm thiểu tình trạng lộ thông tin cá nhân và giúp cho khách hàng hay người tiêu dùng yên tâm hơn khi sử dụng. Ngoài ra,thanh toán không tiếp xúc được hỗ trợ bởi các công nghệ hiện đại nên việc thanh toán sẽ không mất quá nhiều thời gian và có thể thanh toán mọi lúc mọi nơi. Thanh toán QR Code đang trở nên phát triển trong nước khi các phương tiện truyền thông hay trên các thương mại điện tử như ngân hàng hay ví điện tử đang sử dụng công nghệ thanh toán không tiếp xúc.
Điều này giúp khách hàng có nhiều sự lựa chọn hơn cũng như hỗ trợ tối đa trong việc thanh toán. 11 Thứ hai, đối với doanh nghiệp – nhà bán lẻ, áp dụng phương thức thanh toán không tiếp xúc vào hoạt động làm cho thời gian thanh toán giảm đi và cũng yêu cầu ít nhân lực hơn. Theo nghiên cứu của CVS, Thời gian trung bình để hình thức thanh toán bình thường diễn ra là khoảng 26,7 - 33,7 giây trong khi thanh toán không tiếp xúc chỉ tốn khoảng 12,5 giây (Steeves, B. Hơn hết, vì thanh toán không tiếp xúc có thể giao dịch ở bất cứ đâu nên khách hàng có thể giao dịch ngay tại nhà mà không cần đến chỗ của doanh nghiệp.
Vì vậy, các doanh nghiệp có thể giảm thiểu các chi phí cũng như nhân lực trong việc phục vụ khách hàng. Theo Hayashi et al. (2014), mô hình thanh toán QR Code xây dựng trên nền tảng Mobile Banking và không giới hạn ở một số người bán nhất định mà có thể được sử dụng nói chung. Dựa theo Sachdev (2014), mục đích của Thanh toán bằng QR Code trong Mobile Banking là xây dựng hệ sinh thái phi tiền mặt có thể được sử dụng dễ dàng và có thể giảm khối lượng của các giao dịch rút tiền mặt.
Một trong những thách thức về bảo mật như ngăn chặn gian lận, sử dụng phương thức thanh toán chặt chẽ trong đó giao dịch Thanh toán di động không tiếp xúc QR Code chỉ có thể được thực hiện sau khi khách hàng và người bán đã đăng nhập vào Mobile Banking (Wang và cộng sự 2016). Sử dụng thanh toán di động không tiếp xúc QR Code sẽ hỗ trợ khách hàng một cách dễ dàng hơn trong việc thanh toán và tạo cho họ một cảm giác thoải mái, tiện lợi khi dùng các sản phẩm của doanh nghiệp. Điều này tạo động lực để cải thiện mối quan hệ với khách hàng cũng như giữ chân khách hàng để họ ở lại lâu hơn. Các doanh nghiệp cũng sẽ kiểm soát số lượng cũng như chất lượng giao dịch của khách hàng một cách dễ dàng hơn khi mọi giao dịch đều được ghi lại cẩn thận và chỉ cần tìm trong lịch sử để có thể thấy cuộc giao dịch.
Ngoài ra, sử dụng thanh toán di động không tiếp xúc giúp hạn chế về các rủi ro trong tiền mặt như chúng ta có thể gặp phải tiền giả hay thối nhầm tiền, mất tiền nên sử dụng thanh toán di động không tiếp xúc sẽ không còn những rủi ro này để đảm bảo chất lượng giao dịch được tốt hơn. 12 Thứ ba, đối với Nhà nước, những lợi ích mà thanh toán di động không tiếp xúc mang lại cho nền kinh tế là không thể phủ nhận. Theo Cổng TTĐT Sở Tài chính tỉnh Hà Tĩnh, khi nhiều người sử dụng thanh toán không tiếp xúc thì số lượng tiền mặt trong một nền kinh tế giảm đi dẫn theo Nhà nước sẽ kiểm soát tốt hơn lượng tiền đưa vào lưu thông cũng như giảm thiểu các chi phí cho Nhà nước trong việc kiểm soát hay in tiền sử dụng. Điều đó cũng như hạn chế các vấn nạn tiền giả đang lưu thông trong xã hội cũng như sẽ giảm được nỗi lo cho Nhà nước.
Bên cạnh đó, từ những kế hoạch mở rộng và phát triển thanh toán QR Code của Ngân hàng Nhà nước cho thấy việc phát triển mở rộng dịch vụ thanh toán di động không tiếp xúc QR Code được đánh giá là một bước tiến lớn trong tiến trình hội nhập kinh tế quốc tế của khu vực ASEAN, phù hợp với xu hướng đẩy mạnh kết nối thanh toán xuyên biên giới. Sự khác biệt của thanh toán di động không tiếp xúc QR Code và hình thức thanh toán khác Với thanh toán di động truyền thống thì trước khi giao dịch thì cần phải nhập thông tin văn bản hay mã pin để có thể thực hiện giao dịch thì QR code đã tối thiểu hóa các bước đó đi và đẩy nhanh thời gian thanh toán bằng vài bước thao tác nhỏ vì trong mã đã có sẵn các thông tin cần thiết để có thể thực hiện giao dịch. Theo đó, QR Code còn có một chế độ bảo mật tốt hơn vì khi nhập thông tin hay mã pin rất có thể bị nhìn lén và QR Code cũng sử dụng các công nghệ tốt hơn để đảm bảo cho khách hàng. Liu, Wu & Yu-Buck (2021) cho rằng thanh toán di động không tiếp xúc hiện nay được chia thành hai loại chính được chia bằng sự khác biệt về công nghệ.
Đó là công nghệ kết nối không dây tầm gần (NFC) và công nghệ mã vạch (QR Code). Trong đó, để hiệu quả lưu trữ dữ liệu, QR Code sử dụng bốn chế độ mã hóa tiêu chuẩn: số, chữ và số, byte/nhị phân và chữ kanji. Một loại công nghệ hình ảnh được gọi là QR Code có thể được quét theo cả chiều ngang và chiều dọc, cho phép các thiết bị thông minh truy cập thông qua quét mã. Dữ liệu hoặc thông tin sẽ được hiển thị lên màn 13 hình thiết bị thông minh khi QR Code được quét.
QR Code có thể được in trong các tài liệu và có thể được phân phối trực tuyến. Tại Việt Nam nói riêng và khu vực Châu Á nói chung những năm hiện nay đang rất thịnh hành các công nghệ được tích hợp với QR Code. Việc thanh toán bằng QR Code đang rất được ưa chuộng tại Việt Nam khi nó mang lại nhiều lợi ích cho người dùng cũng như các doanh nghiệp kinh doanh. Thanh toán bằng QR Code là một phương thức thanh toán không tiếp xúc thông dụng nhất, trong đó thanh toán được thực hiện bằng cách quét QR Code từ ứng dụng dành cho thiết bị di động.
Đây là một giải pháp thay thế cho việc chuyển tiền điện tử tại điểm bán hàng bằng thiết bị đầu cuối thanh toán.