phần mở đầu, kết luận, danh mục các từ viết tắt, danh mục các bảng biểu, danh mục tài liệu tham khảo, phụ lục, nội dung của đề tài gồm 05 chương: CHƢƠNG 1: GIỚI THIỆU NGHIÊN CỨU Trình bày tính cấp thiết của đề tài, mục tiêu và câu hỏi nghiên cứu, phạm vi và phương pháp nghiên cứu, đóng góp của nghiên cứu, cấu trúc của đề tài nghiên cứu. Chương này cho người đọc cái nhìn tổng quát về đề tài được nghiên cứu, qua đó làm bước đệm để tìm hiểu sâu hơn các chương tiếp theo. CHƢƠNG 2: TỔNG QUAN LÝ THUYẾT VÀ CÁC NGHIÊN CỨU TRƢỚC Tổng quan lý thuyết về tiền và nắm giữ tiền trong doanh nghiệp giúp người đọc hiểu sâu hơn về đối tượng được nghiên cứu. Chương này cũng trình bày khảo lược các nghiên cứu trong và ngoài nước về các biến ảnh hưởng đến tỷ lệ dự trữ tiền của các công ty phi tài chính để từ đó xác định được hướng nghiên cứu cụ thể cho đề tài.
CHƢƠNG 3: PHƢƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU Trình bày quy trình cụ thể và các bước tiến hành để nghiên cứu về đề tài trong thực tiễn, đưa ra các cơ sở lý thuyết về các phương pháp nghiên cứu được áp dụng trong đề tài, lựa chọn các biến đưa vào mô hình và đặt ra các giả thuyết của mô hình nghiên cứu. CHƢƠNG 4: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN 5 Đưa ra các kết quả hồi quy của dữ liệu và thực hiện một số kiểm định quan trọng để đưa ra kết quả hồi quy thực nghiệm. Cuối cùng, chương này tiến hành kiểm tra các giả thuyết đã được đặt ra dựa trên kết quả hồi quy thu được. 6 CHƢƠNG 5: KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ Kết luận và khuyến nghị giúp hoạch định chính sách nắm giữ tiền trong các công ty phi tài chính tại Việt Nam.
Chương này cũng đưa ra những hạn chế của luận văn và đề xuất một số hướng phát triển nghiên cứu trong tương lai. 7 CHƢƠNG 2: TỔNG QUAN LÝ THUYẾT VÀ CÁC NGHIÊN CỨU TRƢỚC 2. Khái quát về nắm giữ tiền 2. Khái niệm Theo Điểm a, Khoản 1.4, Điều 112, Thông tư số 200/2014/TT-BTC: “Tiền là chỉ tiêu phản ánh toàn bộ số tiền hiện có của doanh nghiệp tại thời điểm báo cáo, gồm: Tiền tại quỹ của doanh nghiệp, tiền gửi ngân hàng không kỳ hạn và tiền đang chuyển.
Số liệu để ghi vào chỉ tiêu “Tiền” là tổng số dư Nợ của các Tài khoản 111 “Tiền mặt”, 112 “Tiền gửi ngân hàng” và 113 “Tiền đang chuyển”. Đo lƣờng nắm giữ tiền Tiền là một bộ phận quan trọng cấu thành nên Tài sản ngắn hạn của doanh nghiệp (bên cạnh Hàng tồn kho, Các khoản phải thu và Đầu tư ngắn hạn). Opler và ctg (1999) cho rằng dữ trữ tiền nên được đo lường bằng tỷ lệ tiền nắm giữ trên tổng tài sản doanh nghiệp. Vì quy mô mỗi doanh nghiệp là khác nhau nên số phần trăm sẽ phản ánh toàn diện chính sách nắm giữ tiền của các doanh nghiệp hơn so với số tuyệt đối.
Động cơ nắm giữ tiền Tiền là loại tài sản có tính thanh khoản cao nhất của doanh nghiệp. Tiền giúp doanh nghiệp đảm bảo khả năng thanh toán xuyên suốt, phòng ngừa rủi ro và chủ động trong việc ra quyết định. Hầu hết các chỉ số đánh giá khả năng thanh toán của doanh nghiệp đều dựa trên tỷ lệ tiền cùng một số chỉ tiêu khác (nếu có) và tổng tài sản của doanh nghiệp, theo đó tỷ lệ tiền trên tài sản càng lớn thì khả năng thanh toán của doanh nghiệp càng được đảm bảo (Ngô Kim Phượng và Lê Hoàng Vinh 2021). Các doanh nghiệp nắm giữ tiền xuất phát từ hai động cơ – theo giải thích của Opler và ctg (1999): Thứ nhất, động cơ giao dịch cho rằng các công ty dự trữ tiền để tiết kiệm chi phí thực hiện huy động vốn và tránh rơi vào trình trạng phải thanh lý tài sản khi có giao dịch phát sinh.
Theo đó, việc nắm giữ tiền trở thành một bước đệm thúc đẩy 8 giữa nguồn huy động và nhu cầu sử dụng vốn của công ty, giúp giảm thiểu chi phí giao dịch đến mức tối thiểu (Ferreira và Vilela 2004). Thứ hai, động cơ phòng hộ đề cập đến việc dự trữ tiền như một lá chắn chống lại những hoàn cảnh khó khăn – thời điểm thị trường vốn không còn là nguồn tài trợ hấp dẫn cho hoạt động của doanh nghiệp (Myers và Majluf 1984). Động cơ này tác động vào các công ty có quy mô nhỏ, có dòng tiền bất ổn hoặc có những cơ hội đầu tư không mang tính chu kỳ. Tuy nhiên, động cơ này vấp phải một rào cản là chi phí cơ hội của tiền, các công ty phải đánh đổi giữa cơ hội tái đầu tư sinh lời và việc nắm giữ tiền với tỷ suất sinh lời chỉ ở mức tối thiểu (Ferreira và Vilela 2004).
Lý thuyết nền về việc nắm giữ tiền của doanh nghiệp 2. Lý thuyết trật tự phân hạng Myers (1984) mở rộng Lý thuyết trật tự phân hạng cho rằng các công ty sẽ ưu tiên sử dụng lợi nhuận giữ lại cho mục đích đầu tư, sau đó là nợ và phương án cuối cùng là vốn chủ sở hữu. Theo Myers, sự bất cân xứng thông tin trên thị trường tài chính làm phát sinh một loại chi phí cùng tên và mục đích sự phân hạng thứ tự tài trợ này nhằm giảm thiểu chi phí thông tin bất cân xứng và một số chi phí tài chính khác. Bất cân xứng thông tin còn làm doanh nghiệp gặp nhiều khó khăn hơn trong việc huy động vốn, do đó, những doanh nghiệp nắm bắt thông tin kém hơn sẽ có xu hướng nắm giữ tiền nhiều hơn.
Cụ thể, thay vì thực hiện các khoản vay nợ tốn kém, hầu hết công ty có xu hướng sử dụng lượng tiền có được từ lợi nhuận giữ lại để thực hiện tài trợ dự án, tuy nhiên nếu phần lợi nhuận giữ lại không đủ, các công ty sẽ điều chỉnh chính sách cổ tức hay thậm chí bán tài sản lưu động. Mô hình chi phí giao dịch Theo Opler và ctg (1999) việc nắm giữ tiền là không cần thiết trong thị trường vốn hoàn hảo – nơi các công ty có thể huy động vốn thiếu hụt với chi phí bằng không, tuy nhiên, vốn dĩ nền kinh tế không vận hành như lý thuyết thị trường hoàn hảo nên việc nắm giữ tiền là vô cùng cần thiết. Từ những bằng chứng thực nghiệm tại Hoa Kỳ, Opler và ctg (1999) đề xuất mô hình chi phí giao dịch dựa trên 9 quan điểm tồn tại chi phí huy động vốn khi doanh nghiệp có nhu cầu bổ sung vốn lưu động. Nghiên cứu giả định tồn tại một đường chi phí cận biên cho việc gia tăng nắm giữ tiền; đối với những doanh nghiệp thiếu tiền muốn gia tăng lượng tiền nắm giữ, chi phí huy động vốn sẽ phụ thuộc vào các biến số sau: Quy mô của chi phí giao dịch Chi phí triển khai các công cụ thể hiện mức độ tiếp cận thị phòng ngừa rủi ro.
trường vốn của doanh nghiệp. Độ dài của chu kỳ chuyển đổi Bán tài sản, cắt giảm cổ tức để tiền. huy động vốn với chi phí tối Sự bất ổn của dòng tiền. Tồn tại yếu tố ngoại sinh từ nền Gia tăng các khoản đầu tư có kinh tế trong việc quản lý tiền.
lãi ổn định – sự đánh đổi cho những dự án tốt nhưng nhiều rủi ro. Tóm lại, mô hình chi phí giao dịch hàm ý rằng có thể dựa vào tài sản lưu động, sự biến động của dòng tiền, chu kỳ tiền để đánh giá chính sách nắm giữ tiền của một doanh nghiệp. Ngoài ra, mô hình đề cập một số yếu tố làm giảm nắm giữ tiền là lãi suất thị trường, sự thay đổi của kỳ hạn nợ, chi phí huy động vốn, thanh khoản thị trường, khả năng phòng ngừa rủi ro và quy mô tổ chức. Lý thuyết dòng tiền tự do Lý thuyết dòng tiền tự do (Jensen 1986) được xây dựng dựa trên mâu thuẫn lợi ích giữa cổ đông và nhà quản trị trong doanh nghiệp.
Theo quan điểm của Jensen, các nhà quản trị doanh nghiệp thường tích trữ tiền để kiểm soát nhiều tài sản hơn và dễ dàng đưa ra quyết định đầu tư mang lại lợi ích cho chính họ. Với nguồn tiền dồi dào, doanh nghiệp không cần huy động vốn từ công chúng và phải công khai thông tin kinh doanh. Ngoài ra, lý thuyết đề cập rằng chiến lược nắm giữ 10 tiền của các nhà quản trị doanh nghiệp có thể ảnh hưởng đến lợi ích của cổ đông do các khoản đầu tư kém hiệu quả. Lý thuyết hoạt động tiền tệ và quản lý tài chính Lý thuyết hoạt động tiền tệ (Baumol 1952) đề cập đến việc doanh nghiệp nắm giữ lượng tiền lớn khi bất định chính sách kinh tế gia tăng, là một trong những nghiên cứu đầu tiên xem xét mối quan hệ giữa hai biến số này.
Lý thuyết cho rằng doanh nghiệp nắm giữ tiền để phòng ngừa rủi ro từ bất định và đảm bảo cho nhu cầu thanh khoản hàng ngày. Dựa trên thành tựu của Baumol (1952), Brealey và ctg (2019) phát triển Lý thuyết quản trị tài chính cho rằng bất định chính sách kinh tế làm gia tăng sự không chắc chắn trong hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp. Một trong những giải pháp được đề cập nhằm giúp doanh nghiệp vượt qua thời điểm khó khăn là gia tăng nắm giữ tiền, phương pháp hữu hiệu đáp ứng các nhu cầu chi tiêu của doanh nghiệp khi rủi ro gia tăng. Các nhân tố ảnh hƣởng đến nắm giữ tiền của doanh nghiệp Dựa trên lý thuyết đã đề cập, các nhân tố ảnh hưởng đến nắm giữ tiền của doanh nghiệp rất đa dạng.
Những tác nhân sau đây đa phần xuất phát từ nội hàm doanh nghiệp nhưng cũng tồn tại một số yếu tố ngoại sinh từ nền kinh tế: 2. Bất định chính sách kinh tế Khái niệm Bất định chính sách kinh tế được định nghĩa là sự không chắc chắn về chính sách tiền tệ, tài khóa và các chính sách tài chính khác trước những thay đổi của nền kinh tế (Baker và ctg 2016). Khái niệm này bắt đầu được biết đến từ sau các cuộc khủng hoảng kinh tế toàn cầu, tuy nhiên, chỉ đến Cuộc khủng hoảng tài chính 2007 – 2008, bất định chính sách kinh tế mới được giới học thuật quan tâm. Theo Lê Hải Trung và ctg (2022), việc điều tiết kinh tế vĩ mô và quá trình ra quyết định của các chủ thể trong nền kinh tế chịu ảnh hưởng không nhỏ từ bất định chính sách kinh tế.