Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Trong xu thế phát triển của cuộc Cách mạng công nghiệp lần thứ tư và môi trường Internet tại Việt Nam, thương mại điện tử (TMĐT) đã trở thành công cụ quan trọng giúp các doanh nghiệp quảng bá sản phẩm, rút ngắn khoảng cách với khách hàng và mở rộng quy mô kinh doanh. Trong các loại hình giao dịch trực tuyến, mô hình giao dịch giữa doanh nghiệp và người tiêu dùng (B2C) chiếm vị trí phổ biến nhất, cho phép khách hàng tiếp cận đa dạng các chủng loại hàng hóa từ nhu yếu phẩm, đồ điện tử đến các mặt hàng thời trang, thể thao.

Công ty TNHH Khởi nguồn cảm hứng Inspiration (tên viết tắt: INS) là doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực quảng cáo và kinh doanh trực tuyến các mặt hàng đồ tập thể thao mang thương hiệu ABFit. Sau gần 3 năm hoạt động (thành lập từ tháng 6 năm 2018 với tên gọi ban đầu là Công ty TNHH Innovation And Creative), doanh nghiệp đã xây dựng website dotapabfit.vn (sau đó đổi tên miền thành abfit.vn vào ngày 20/11/2020). Tuy nhiên, trang web mới chỉ dừng lại ở mức độ giới thiệu thông tin cơ bản, cung cấp hotline và danh mục sản phẩm, chưa tích hợp hoàn chỉnh các tính năng tương tác, thanh toán trực tuyến linh hoạt hay quy trình xử lý đơn hàng tự động. Do đó, việc nghiên cứu xây dựng website theo mô hình nhà bán lẻ điện tử hoàn chỉnh là yêu cầu cấp thiết để nâng cao hiệu quả kinh doanh của doanh nghiệp.

Khóa luận xác định các mục tiêu và nhiệm vụ nghiên cứu cụ thể bao gồm:

  1. Tập hợp và hệ thống hóa cơ sở lý luận cơ bản về bán lẻ điện tử, website thương mại điện tử và các mô hình bán lẻ điện tử.
  2. Đánh giá và phân tích thực trạng hoạt động của website dotapabfit.vn, đồng thời phân tích sự tác động của các yếu tố môi trường bên trong và bên ngoài tới doanh nghiệp.
  3. Đề xuất các giải pháp, kiến nghị cụ thể nhằm hoàn thiện và phát triển website dotapabfit.vn theo mô hình nhà bán lẻ điện tử hỗn hợp.

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu của đề tài được giới hạn như sau:

  • Đối tượng nghiên cứu: Mô hình bán lẻ điện tử trên website dotapabfit.vn của Công ty TNHH Khởi nguồn cảm hứng Inspiration.
  • Phạm vi không gian: Hoạt động vận hành website và kinh doanh của Công ty TNHH Khởi nguồn cảm hứng Inspiration (LK 21-35 Khu đô thị mới Văn Khê, Phường La Khê, Quận Hà Đông, Hà Nội).
  • Phạm vi thời gian: Thu thập và phân tích dữ liệu thực tế trong giai đoạn từ ngày 31/08/2020 đến ngày 31/10/2020.
  • Phạm vi nội dung: Tập trung vào thực trạng và các giải pháp hoàn thiện website theo mô hình bán lẻ điện tử hỗn hợp.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp

Khóa luận xây dựng hệ thống cơ sở lý luận dựa trên các tài liệu chuyên ngành thương mại điện tử, bao gồm Giáo trình Thương mại điện tử căn bản (2011) và Giáo trình Quản trị tác nghiệp TMĐT B2C (2010) của PGS.TS Nguyễn Văn Minh (Đại học Thương Mại, NXB Thống Kê), kết hợp các định nghĩa chuẩn hóa từ Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO), Tổ chức Hợp tác Kinh tế Châu Á - Thái Bình Dương (APEC) và Luật mẫu về Thương mại điện tử của Ủy ban Liên Hợp Quốc về Luật Thương mại Quốc tế (UNCITRAL).

Khung lý thuyết của đề tài tập trung vào ba trụ cột nội dung chính:

  • 8 yếu tố cấu thành mô hình kinh doanh TMĐT: Mục tiêu giá trị, mô hình doanh thu (quảng cáo, thuê bao/đăng ký, phí giao dịch, bán hàng, liên kết), cơ hội thị trường, môi trường cạnh tranh, lợi thế cạnh tranh, chiến lược thị trường, cấu trúc tổ chức và đội ngũ quản trị.
  • Phân loại mô hình bán lẻ điện tử theo kênh phân phối: Bao gồm 4 mô hình chính: mô hình bán hàng trực tiếp từ nhà sản xuất (như Dell, Nike, Lego), mô hình bán lẻ điện tử thuần túy (như Amazon), mô hình bán lẻ điện tử hỗn hợp (như Walmart, Thế Giới Di Động) và mô hình bán lẻ trên phố trực tuyến (danh mục tham khảo và phố bán hàng dịch vụ chia sẻ).
  • 5 tính năng tiêu chuẩn của website bán lẻ điện tử: Cung cấp thông tin (danh mục điện tử E-catalog), bộ lọc và tìm kiếm sản phẩm, giỏ hàng trực tuyến, thanh toán trực tuyến và hệ thống hỗ trợ trực tuyến / Chat online.

Về khung pháp lý tại Việt Nam, đề tài viện dẫn các văn bản quy phạm pháp luật nền tảng điều chỉnh hoạt động giao dịch điện tử: Luật Giao dịch điện tử 2005 (có hiệu lực từ ngày 01/03/2006); các Nghị định ban hành năm 2007 về chữ ký số, chứng thực chữ ký số, giao dịch điện tử trong hoạt động tài chính, ứng dụng CNTT trong cơ quan nhà nước và mật mã dân sự; Luật Công nghệ thông tin cùng các Nghị định giai đoạn 2009–2010 về quản lý, cung cấp, sử dụng dịch vụ Internet và xử phạt vi phạm hành chính; Chương trình phát triển TMĐT Quốc gia giai đoạn 2014–2020 với 7 mục tiêu phát triển hạ tầng và nguồn nhân lực.

Phương pháp nghiên cứu được tác giả sử dụng gồm:

  • Phương pháp thu thập dữ liệu thứ cấp: Kế thừa số liệu từ báo cáo quản trị nội bộ của Công ty TNHH Khởi nguồn cảm hứng Inspiration, báo cáo của Nielsen, dữ liệu thống kê từ iPrice Group (2019), số liệu truy cập từ SimilarWeb (2019), báo cáo tình hình doanh nghiệp của Bộ Kế hoạch và Đầu tư (tháng 8/2020) và dự báo tăng trưởng kinh tế của Ngân hàng Thế giới (WB).
  • Phương pháp phân tích - tổng hợp: Hệ thống hóa các lý thuyết quản trị tác nghiệp TMĐT B2C và đối chiếu với quy trình vận hành thực tế tại doanh nghiệp.
  • Phương pháp quan sát và khảo sát thực tế: Trực tiếp theo dõi quy trình xử lý đơn hàng, công tác quản trị nội dung website trên nền tảng WordPress và hệ thống quản lý bán hàng đa kênh Sapo tại công ty trong 2 tháng thực tập.

Nội dung chính theo từng chương

Chương 1: Một số vấn đề lý luận cơ bản về đề tài nghiên cứu

Chương này trình bày các khái niệm nền tảng về TMĐT, TMĐT B2C, bán lẻ điện tử và website TMĐT. Tác giả làm rõ bản chất của bán lẻ điện tử thông qua các đặc điểm: xóa nhòa khoảng cách không gian và thời gian, mở rộng quy mô tập khách hàng tiềm năng và xác lập hệ thống thông tin như một thị trường giao dịch.

Đồng thời, chương 1 phân tích 4 yếu tố then chốt tạo nên sự thành công của một nhà bán lẻ điện tử:

  1. Dịch vụ: Tốc độ phản hồi thắc mắc và dịch vụ chăm sóc khách hàng kịp thời.
  2. Thị trường: Phạm vi phục vụ liên tục 24/7 không giới hạn vị trí địa lý.
  3. Giá cả: Khả năng hỗ trợ người mua so sánh giá cả minh bạch giữa nhiều nhà cung cấp.
  4. Uy tín: Tính bảo đảm về thông tin, chất lượng sản phẩm và an toàn giao dịch.
Mô hình bán lẻ điện tử Đặc điểm phân phối Ví dụ điển hình Ưu thế chính
Bán hàng trực tiếp từ nhà sản xuất Bán trực tiếp từ site của nhà sản xuất tới người tiêu dùng cuối Dell, Nike, Lego Cung cấp sản phẩm tùy biến với chi phí hợp lý
Bán lẻ điện tử thuần túy Bán hàng 100% qua Internet, không duy trì cửa hàng vật lý Amazon Tổng chi phí vận hành thấp, quy trình tối ưu hóa
Bán lẻ điện tử hỗn hợp Kết hợp song song giữa cửa hàng vật lý và website TMĐT Walmart, Thế Giới Di Động, ABFit Tận dụng cơ sở vật chất sẵn có và mở rộng kênh tiếp cận
Bán lẻ trên phố trực tuyến Tập hợp nhiều cửa hàng độc lập (danh mục hoặc dùng chung dịch vụ) Phố mua sắm trực tuyến, sàn TMĐT Đa dạng hóa danh mục hàng hóa, chia sẻ hạ tầng thanh toán

Chương 1 cũng thiết lập khung phân tích các nhân tố môi trường bên ngoài (xã hội, kỹ thuật - công nghệ, kinh tế, chính trị - pháp luật) và môi trường bên trong (nguồn lực tài chính, nguồn nhân lực, cơ sở hạ tầng kỹ thuật) tác động đến việc triển khai website TMĐT.

Chương 2: Các kết quả phân tích, đánh giá thực trạng về website tại Công ty TNHH Khởi nguồn cảm hứng Inspiration

Chương 2 giới thiệu tổng quan về Công ty TNHH Khởi nguồn cảm hứng Inspiration (mã số thuế: 0109111639, trụ sở tại Hà Đông, Hà Nội). Cơ cấu tổ chức của công ty vận hành dưới sự điều hành của Ban Giám đốc cùng 3 Phó Giám đốc phụ trách: Vận hành, Marketing và Sale. Các phòng ban chức năng gồm có: Bộ phận Kế toán, Bộ phận Nhân sự, Bộ phận Marketing (chia thành Team TMĐT và Team Agency), Bộ phận Kho, Bộ phận R&D, Bộ phận Thiết kế và Bộ phận Sale.

Về hoạt động thương mại điện tử, công ty đang triển khai bán hàng qua mạng xã hội Facebook và sàn TMĐT Shopee (dự kiến mở rộng sang Lazada); chăm sóc khách hàng qua phần mềm Go Seller và đường dây nóng hotline 24/24; quảng cáo qua Facebook Ads và Google AdWords.

Về thực trạng website dotapabfit.vn (sau là abfit.vn), tác giả ghi nhận:

  • Nền tảng kỹ thuật: Website được xây dựng trên hệ quản trị nội dung mã nguồn mở WordPress, sử dụng các plugin hỗ trợ tối ưu hóa công cụ tìm kiếm (SEO).
  • Hệ thống quản lý tích hợp: Liên kết với phần mềm quản lý bán hàng đa kênh Sapo để đồng bộ đơn hàng từ website, fanpage và sàn TMĐT, tích hợp đơn vị vận chuyển và tách biệt kênh online/offline. Tuy nhiên, giao diện phần mềm Sapo còn phức tạp và tính năng phân quyền báo cáo còn hạn chế.
  • Cơ cấu mặt hàng: Quần áo đồ tập thể thao (gym, yoga, zumba) nhập khẩu từ xưởng đối tác tại Trung Quốc; phụ kiện thể thao (bao tay, bảo vệ đầu gối, đai lưng, vòng tập yoga); cung cấp chính sách đóng gói, vận chuyển và đổi trả.
  • Hạn chế vận hành: Website chưa tích hợp cổng thanh toán trực tuyến (chủ yếu áp dụng hình thức giao hàng thu tiền mặt - COD); chế độ bảo mật của nền tảng WordPress chưa cao; chuyên mục Blog hướng dẫn luyện tập chưa được đưa vào vận hành thực tế; chưa triển khai các công cụ tiếp thị trên nền tảng di động (Mobile Marketing).

Phân tích môi trường bên ngoài cho thấy: Báo cáo Nielsen chỉ ra Việt Nam có khoảng 23 triệu người thường xuyên mua sắm trực tuyến; tỷ lệ dùng điện thoại tại đô thị đạt 95% (78% là smartphone). Số liệu iPrice (2019) cho thấy 45% người dùng Việt Nam truy cập sàn TMĐT bằng cách nhập trực tiếp địa chỉ web (so với mức trung bình toàn cầu 27,49% theo SimilarWeb). Về bối cảnh vĩ mô, số liệu Bộ Kế hoạch và Đầu tư tháng 8/2020 ghi nhận cả nước có gần 88,7 nghìn doanh nghiệp thành lập mới (giảm 2%), nhưng số doanh nghiệp tạm dừng kinh doanh tăng kỷ lục 70,8% do dịch Covid-19; Ngân hàng Thế giới dự báo tăng trưởng kinh tế Việt Nam năm 2020 đạt 2,8% (kịch bản kém thuận lợi đạt 1,5%).

Chương 3: Các giải pháp xây dựng website dotapabfit.vn theo mô hình bán lẻ điện tử

Dựa trên định hướng phát triển giai đoạn 2020–2025 của công ty (trở thành đơn vị cung cấp dịch vụ quảng cáo trực tuyến hàng đầu và phát triển thương hiệu đồ tập ABFit chất lượng cao), tác giả đề xuất 4 nhóm giải pháp cụ thể:

  1. Nâng cao chất lượng và quy mô nguồn nhân lực TMĐT:

    • Tuyển dụng bổ sung 04 nhân sự chuyên trách: 01 nhân viên thiết kế (giảm tải áp lực công việc trong các đợt khuyến mãi lớn), 01 nhân viên viết content (trau chuốt nội dung bài đăng), 01 nhân viên chuyên trách SEO/quảng cáo và 01 nhân viên quản trị mảng TMĐT độc lập.
    • Tổ chức đào tạo kiến thức TMĐT, kỹ năng khai thác khách hàng trực tuyến cho đội ngũ kinh doanh; phổ cập kỹ năng tin học văn phòng và tổ chức khóa đào tạo ngắn hạn về thông số kỹ thuật sản phẩm đồ tập cho toàn bộ nhân viên.
  2. Xây dựng chiến lược bán lẻ điện tử hỗn hợp và nâng cấp hạ tầng công nghệ:

    • Chiến lược sản phẩm: Nhập thêm thảm tập yoga để đáp ứng nhu cầu thực tế của khách hàng bên cạnh các phụ kiện hiện có; thực hiện liên kết đối tác với các trung tâm, phòng tập Gym và Yoga (bán đồ tập cho hội viên phòng tập, kết hợp phân phối các gói tập luyện của trung tâm trên website).
    • Hạ tầng kỹ thuật: Đầu tư tài chính nâng cấp cấu hình hệ thống máy tính; nâng cấp máy chủ lưu trữ website để đảm bảo năng lực chịu tải khi lưu lượng truy cập tăng đột biến, tránh nghẽn mạng; thiết lập mạng lưới truyền thông thông tin thông suốt giữa các phòng ban nội bộ.
  3. Phát triển và hoàn thiện các tính năng trên website:

    • Nội dung: Cập nhật hình ảnh thực tế, thông tin nguồn gốc chi tiết; xây dựng kế hoạch đăng bài: thông báo chương trình khuyến mãi trước 2–3 tuần trên mục tin tức và banner; đăng bài hướng dẫn tập luyện thể thao tại nhà 3 lần/tuần; cập nhật bài viết dinh dưỡng (giảm cân, giữ dáng, tăng cân) 2 lần/tuần nhằm gia tăng thời gian lưu trang (time on site).
    • Tính năng giao dịch: Nâng cấp tính năng giỏ hàng và quy trình xử lý đơn hàng; tích hợp cổng thanh toán trực tuyến (Internet Banking, ví điện tử) song song với phương thức COD truyền thống.
    • Dịch vụ hỗ trợ: Tích hợp khung chat trực tuyến (live chat) ở góc màn hình có nhân viên trực thường xuyên; xây dựng diễn đàn cộng đồng cho khách hàng chia sẻ kinh nghiệm tập luyện; chuẩn hóa quy trình chăm sóc khách hàng toàn diện từ tư vấn trước bán đến bảo hành/hậu mãi sau bán.
  4. Đẩy mạnh hoạt động xúc tiến, quảng bá trực tuyến:

    • Ưu tiên triển khai các kênh tiếp thị chi phí thấp/miễn phí trước: đẩy mạnh SEO từ khóa thương hiệu và sản phẩm, quảng bá trên diễn đàn, tối ưu hóa Fanpage và công cụ nội sàn TMĐT.
    • Khi nguồn lực tài chính ổn định, mở rộng triển khai chiến dịch quảng cáo trả phí qua Google AdWords, Facebook Ads, phát tờ rơi và Email Marketing.

Kết quả và đóng góp

Khóa luận đã phản ánh trung thực bức tranh hoạt động thương mại điện tử tại một doanh nghiệp thời trang thể thao khởi nghiệp trong giai đoạn 2018–2020.

Các kết quả và số liệu thực nghiệm chính được tổng hợp như sau:

Hạng mục nội dung Thực trạng tại doanh nghiệp (Giai đoạn nghiên cứu 2020) Định hướng và giải pháp đề xuất
Tên miền & Nền tảng Khởi tạo tháng 8/2020 (dotapabfit.vn), đổi sang abfit.vn ngày 20/11/2020; chạy trên WordPress Tiếp tục tối ưu hóa WordPress qua plugin SEO, nâng cấp bảo mật hệ thống
Phương thức thanh toán Chỉ áp dụng hình thức giao hàng thu tiền (COD) Tích hợp cổng thanh toán điện tử, Internet Banking, ví điện tử
Phần mềm quản lý Sử dụng phần mềm Sapo (giao diện còn phức tạp, khó phân quyền báo cáo) Chuẩn hóa quy trình liên kết đa kênh qua Sapo giữa web, fanpage và sàn TMĐT
Nguồn nhân lực TMĐT Nhân sự kiêm nhiệm nhiều mảng, thiếu chuyên trách Đề xuất tuyển mới 04 vị trí: 01 Thiết kế, 01 Content, 01 SEO, 01 Quản trị TMĐT
Chăm sóc khách hàng Sử dụng hotline và phần mềm Go Seller trên sàn Tích hợp live chat trực tiếp trên web và phát triển diễn đàn trao đổi kinh nghiệm
Kế hoạch nội dung Chưa triển khai chuyên mục Blog Đăng bài tập luyện 3 lần/tuần; bài dinh dưỡng 2 lần/tuần; banner khuyến mãi trước 2-3 tuần

Đóng góp của khóa luận thể hiện ở việc cụ thể hóa lý thuyết mô hình bán lẻ điện tử hỗn hợp vào trường hợp doanh nghiệp vừa và nhỏ, đưa ra các giải pháp có tính khả thi cao về phân bổ nhân sự, cấu trúc danh mục sản phẩm và quy trình chăm sóc khách hàng trực tuyến.

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

Khóa luận được thực hiện trong thời gian thực tập 2 tháng (từ ngày 31/08/2020 đến ngày 31/10/2020), do đó tác giả tự nhận định công trình còn một số hạn chế:

  • Thời gian nghiên cứu và điều tra thực địa còn ngắn, nguồn lực nhân viên tham gia hỗ trợ cung cấp số liệu còn hạn chế.
  • Đề tài chủ yếu tập trung nghiên cứu riêng lẻ việc phát triển website bán lẻ điện tử mà chưa tích hợp sâu với toàn bộ quy trình quản trị chuỗi cung ứng, tài chính và logistics nội bộ của doanh nghiệp.

Hướng nghiên cứu tiếp theo được mở ra là mở rộng phạm vi đánh giá mô hình kinh doanh đa kênh (Omnichannel), nghiên cứu hành vi khách hàng trên ứng dụng di động và hoàn thiện hệ thống đo lường hiệu quả tiếp thị số cho thương hiệu đồ tập.

Giá trị tham khảo

Khóa luận là tài liệu tham khảo hữu ích cho sinh viên các ngành Hệ thống thông tin kinh tế, Thương mại điện tử, Quản trị kinh doanh và Marketing số. Cụ thể:

  • Cung cấp tài liệu thực tế về quy trình xây dựng website bán hàng B2C trên nền tảng WordPress kết hợp phần mềm quản lý Sapo.
  • Cung cấp mô hình tham khảo về cơ cấu nhân sự, kế hoạch phân bổ nội dung blog và chiến lược liên kết đối tác giữa thương hiệu thời trang thể thao với các phòng tập Gym/Yoga.

Câu hỏi thường gặp

1. Tên miền ban đầu của website là gì và được thay đổi khi nào?
Website ban đầu có tên miền là dotapabfit.vn (thành lập tháng 08/2020), sau đó được công ty đổi thành abfit.vn vào ngày 20 tháng 11 năm 2020 nhằm tôn vinh tên thương hiệu riêng ABFit và giúp khách hàng tìm kiếm thuận tiện hơn.

2. Doanh nghiệp sử dụng nền tảng kỹ thuật và phần mềm hỗ trợ nào để vận hành website?
Công ty sử dụng hệ quản trị nội dung mã nguồn mở WordPress (tận dụng các plugin hỗ trợ SEO) để xây dựng website và sử dụng phần mềm quản lý bán hàng đa kênh Sapo để kết nối website, fanpage cùng các gian hàng TMĐT.

3. Tác giả đề xuất bổ sung thêm những vị trí nhân sự chuyên trách nào?
Tác giả đề xuất tuyển dụng thêm 04 vị trí chuyên trách gồm: 01 nhân viên thiết kế đồ họa, 01 nhân viên viết nội dung (content), 01 nhân viên chuyên trách SEO/quảng cáo và 01 nhân viên chuyên quản trị mảng TMĐT.

4. Kế hoạch đăng tải nội dung blog và khuyến mãi được đề xuất ra sao?
Nội dung bài viết hướng dẫn tập thể thao tại nhà được đề xuất đăng 3 lần/tuần; thông tin dinh dưỡng giảm cân/giữ dáng/tăng cân đăng 2 lần/tuần; các chương trình khuyến mãi cần đăng tải bài viết và cập nhật banner chi tiết trước khi diễn ra từ 2 đến 3 tuần.

5. Cơ cấu sản phẩm chính được kinh doanh trên website gồm những loại nào?
Sản phẩm chính gồm quần áo đồ tập thể thao (gym, yoga, zumba) nhập khẩu từ xưởng đối tác tại Trung Quốc và phụ kiện thể thao (bao tay, bảo vệ đầu gối, đai lưng, vòng tập yoga), đồng thời tác giả đề xuất nhập thêm thảm tập yoga.

Kết luận

Khóa luận tốt nghiệp của tác giả Phạm Thị Nhung đã hệ thống hóa toàn diện cơ sở lý luận về mô hình bán lẻ điện tử B2C và phân tích chi tiết thực trạng vận hành website dotapabfit.vn (abfit.vn) tại Công ty TNHH Khởi nguồn cảm hứng Inspiration. Trên cơ sở nhận diện các rào cản về thanh toán trực tuyến, an toàn bảo mật và nguồn nhân lực, đề tài đã xây dựng 4 nhóm giải pháp đồng bộ từ nhân sự, công nghệ, tính năng giao dịch đến chiến lược xúc tiến. Đây là công trình nghiên cứu ứng dụng có giá trị thực tiễn đối với hoạt động chuyển đổi mô hình bán lẻ điện tử của các doanh nghiệp thời trang thể thao vừa và nhỏ.