mở đầu cuốn sách Văn Hóa Sơ Khai (1871), đã đưa ra định nghĩa như sau: Văn hóa là tổng thể phức tạp bao gồm kiến thức, niềm tin, nghệ thuật, luân lí, luật pháp, tập tục và những khả năng cùng thói quen khác mà người ta tiếp nhận được trong xã hội mà mình là thành viên. Định nghĩa của Tylor nghiêng về tính ổn định và liên tục của văn hóa. Theo đó, văn hóa là những gì con người trải nghiệm và đạt được trong cuộc sống thông qua những hành động ngoại tại của mình trong môi trường lịch sử xã hội. Mối tương quan giữa con người và văn hóa theo một chiều, nghĩa là, từ con người tới văn hóa.
Nói cách khác, con người là chủ thể tiếp nhận văn hóa, còn văn hóa được nhìn nhận như đối tượng được con người hấp thu. Theo nghĩa này, văn hóa hoàn toàn phụ thuộc vào con người và được lưu truyền từ người này tới người khác, từ xã hội này tới xã hội kia, và từ thế hệ này tới thế hệ kế tiếp. Cách hiểu của Tylor về văn hóa là chưa đầy đủ, bởi lẽ không nêu bật được sự thật rằng con người cũng là đối tượng của văn hóa, con người lệ thuộc văn hóa cùng những biến đổi không ngừng của nó. Văn hóa ‘bao phủ’ và ‘hướng dẫn’ con người theo những đặc tính của nó.
UNESCOđã đưa ra một định nghĩa đầy đủ hơn: “Văn hóa là một phức hệ- tổng hợp các đặc trưng diện mạo về tinh thần, vật chất, tri thức và tình cảm… khắc họa nên bản sắc của một cộng đồng gia đình, xóm làng, vùng, miền, quốc gia, xã hội… Văn hóa không chỉ bao gồm nghệ thuật, văn chương mà còn cả lối sống, những quyền cơ bản của con người, những hệ thống giá trị, những truyền thống, tín ngưỡng…” Theo nghĩa hẹp, văn hóa là những hoạt động và giá trị tinh thần của con người. trong phạm vi này, văn hóa khoa học (toán học, hóa học…) và văn hóa nghệ thuật (văn học, điện ảnh…)được coi là hai phân hệ chính của văn hóa TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com 7 Cũng theo UNESSCO “Văn hóa là tổng thể những hệ thống biểu trưng (ký hiệu) chi phối cách ứng xử và giao tiếp trong cộng đồng, khiến cộng đồng đó có đặc thù riêng” … Thông thường hiện nay khi nhắc đến và nghiên cứu về văn hóa, người ta thường hiểu văn hóa theo nghĩa rộng nhiều hơn. Theo hình thức biểu hiện Văn hóa được phân loại thành văn hóa vật chất và văn hóa tinh thần. Văn hóa tinh thần hay còn gọi là văn hóa phi vật chất là những ý niệm, tín ngưỡng, phong tục, tập quán, giá trị, chuẩn mực,.
tạo nên một hệ thống. Hệ thống đó bị chi phối bởi trình độ của các giá trị, đôi khi có thể phân biệt một giá trị bản chất. Chính giá trị này mang lại cho văn hóa sự thống nhất và khả năng tiến hóa nội tại của nó. Ngoài các yếu tố phi vật chất như giá trị, tiêu chuẩn,.
nền văn hóa còn bao gồm tất cả những sáng tạo hữu hình của con người như những con đường, tòa cao ốc, đền đài, phương tiện giao thông, máy móc thiết bị. Văn hóa vật chất và phi vật chất liên quan chặt chẽ với nhau. Khảo sát một nền văn hóa có thể thấy văn hóa vật chất phản ánh những giá trị văn hóa mà nền văn hóa đó coi là quan trọng. Sự phân loại trên mang ý nghĩa tương đối vì trong cùng một sản phẩm văn hóa thường có sự hiện diện đồng thời của cả hai yếu tố, vật thể và phi vật thể Tóm lại, Văn hóa là sản phẩm của loài người, văn hóa được tạo ra và phát triển trong quan hệ qua lại giữa con người và xã hội.
Song, chính văn hóa lại tham gia vào việc tạo nên con người, và duy trì sự bền vững và trật tự xã hội. Văn hóa được truyền từ thế hệ này sang thế hệ khác thông qua quá trình xã hội hóa và được tái tạo, phát triển trong quá trình hành động và tương tác xã hội của con người. Văn hóa là trình độ phát triển của con người và của xã hội được biểu hiện trong các kiểu và hình thức tổ chức đời sống và hành động của con người cũng như trong giá trị vật chất và tinh thần mà do con người tạo ra.Văn hóa chính là nấc thang đưa con người vượt lên trên những loài động vật khác trong xã hội. TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.2 Những đặc trưng của văn hóa Văn hoá mang tính cộng đồng: văn hoá không thể tồn tại do chính bản thân nó mà phải dựa vào sự tạo dựng, tác động qua lại và củng cố của mọi thành viên trong xã hội.
Văn hoá như là một qui ước chung cho các thành viên trong cộng đồng. Đó là những lề lối, những tập tục mà một cộng đồng người cùng tuân theo một cách rất tự nhiên, không cần ép buộc. Một người nào đó làm khác đi sẽ bị cộng đồng lên án hoặc xa lánh tuy rằng xét về mặt pháp lý những việc làm của anh ta không có gì là phi pháp. Văn hoá mang tính tập quán: văn hoá qui định những hành vi được chấp nhận hay không được chấp nhận trong xã hội cụ thể.
Có những tập quán đẹp, tồn tại lâu đời như một sự khẳng định về nét độc đáo của một nền văn hoá này so với nền văn hoá khác, như tập quán “mời trầu” của người Việt Nam, tập quán các thiếu nữ Nga mời khách bành mì và muối. Song cũng có những tập quán không đễ gì cảm thông ngay như tập quán “cà răng căng tai” ở một số dân tộc thiểu số ở Việt Nam. Văn hoá mang tính dân tộc: văn hoá tạo nên nếp suy nghĩ và cảm nhận chung của từng dân tộc mà người dân tộc khác không dễ gì hiểu được. Vì thế mà một câu chuyện cười có thể làm cho người dân các nước Phương Tây cười chày nước mắt mà người dân Châu Á chẳng thấy có gì hài hước ở đó cả.
Vì vậy cùng một thông điệp mà ở những nước khác nhau có thể mang ý nghĩa hoàn toàn khác nhau. Văn hóa mang tính chủ quan: con người ở các nền văn hóa khác nhau có suy nghĩ, đánh giá khác nhau về cùng một sự việc. Một cử chỉ thọc tay vào túi quần và ngồi ghếch chân lên bàn để giảng bài của một thầy giáo có thể được coi là rất bình thường ở nước Mỹ, trái lại là không thể chấp nhận được ở nhiều nước Châu Á. Văn hóa mang tính khách quan: văn hóa thể hiện quan điểm chủ quan của từng dân tộc, nhưng lại có cả một quá trình hình thành mang tính lịch sử, xã hội, được chia sẽ và truyền từ thế hệ này sang thế hệ khác, không phụ thuốc vào ý muốn chủ quan của mỗi người.
Văn hóa tồn tại khách quan kể cả với các thành viên trong cộng đồng. TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com 9 Văn hóa mang tính kế thừa: văn hóa là sự tích trụ hàng trăm năm, hàng ngàn năm của tất cả các hoàn cảnh, mỗi thế hệ điều cộng thêm những nét đặc trưng riêng biệt của mình vào nền văn hóa dân tộc trước khi truyền lại cho thế hệ sau. Ở mỗi thế hệ thời gian qua đi. những cái cũ có thể bị loại trừ và tạo nên văn hóa quảng đại.
Sự sàng lọc và tích tụ qua thời gian đã làm cho vốn văn hóa dân tộc trở nên giàu có, phong phú và tinh khiết hơn. Văn hóa có thể học hỏi được: văn hóa không chỉ được truyền lại từ đời này sang đời khác, mà nó còn phải do học hỏi mới có. Đa số những kiến thức (một biểu hiện của văn hóa) mà một người có được là do học mà có hơn là bẩm sinh đã có. Do vậy, con người ngoài vốn văn hóa có được từ nơi sinh ra và lớn lên, có thể còn học được từ những nơi khác, những nền văn hóa khác.
Văn hóa luôn phát triển: một nền văn hóa không bao giờ tỉnh lại và bất biến. Ngược lại văn hóa luôn luôn thay đổi và rất năng động. Nó luôn tự điều chỉnh cho phù hợp với trình độ và tình hình mới. Trong quá trình hội nhập và giao thoa với nền văn hóa khác, nó có thể tiếp thu những giá trị tiến bộ, hoặc tích cực của các nền văn hóa khác.
Ngược lại nó cũng có tác động ảnh hưởng tới các nền văn hóa khác.1 Khái niệm Văn hóa doanh nghiệp Văn hoá doanh nghiệp là toàn bộ các giá trị văn hoá được gây dựng nên trong suốt quá trình tồn tại và phát triển của một doanh nghiệp, trở thành các giá trị, các quan niệm và tập quán, truyền thống ăn sâu vào hoạt động của doanh nghiệp và chi phối tình cảm, nếp suy nghĩ và hành vi của mọi thành viên trong doanh nghiệp để theo đuổi và thực hiện các mục đích của doanh nghiệp. Gareth Morgan đã mô tả văn hóa doanh nghiệp như: “Các thiết lập của niềm tin, giá trị, và các định mức, cùng với các biểu tượng như các sự kiện và các cá nhân, đại diện cho nhân vật duy nhất của một doanh nghiệp, và cung cấp bối cảnh cho hành động ở trong đó”. Định nghĩa của Morgan thiên về mô tả những điểm chung nhất của văn hóa doanh nghiệp, tuy nhiên chưa thể hiện được tính kế thừa và phát huy những giá trị của văn hóa doanh nghiệp qua thời gian. TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com 10 Schein định nghĩa của văn hóa doanh nghiệp là: “Văn hóa doanh nghiệp là tổng hợp những quan niệm chung mà các thành viên trong doanh nghiệp học được trong quá trình giải quyết các vấn đề nội bộ và xử lý các vấn đề môi trường xung quanh”.
Schein cũng đã nói “Văn hóa doanh nghiệp gắn với văn hóa xã hội, là một bước tiến lớn của văn hóa xã hội, là tầng sâu của văn hóa xã hội. Văn hóa doanh nghiệp đòi hỏi vừa chú ý tới năng suất và hiệu quả sản xuất, vừa chú ý quan hệ chủ thợ, quan hệ giữa người với người. Nói rộng ra, nếu toàn bộ nền sản xuất đều được xây dựng trên một nền văn hóa doanh nghiệp có trình độ cao, nền sản xuất sẽ vừa mang bản sắc dân tộc, vừa thích ứng với thời đại ngày nay”. Cách định nghĩa Văn hóa Doanh nghiệp của Schein bao quát và rõ ràng hơn định nghĩa của Morgan, bên cạnh sự kế thừa và phát huy các giá trị, còn cho thấy tính thích ứng của văn hóa doanh nghiệp với thời đại, để tạo dựng nên văn hóa doanh nghiệp của riêng mình.