Chương 1: Tổng quan đề tài nghiên cứu: “ Xây dựng và phát triển văn hóa doanh nghiệp của công ty cổ phần ô tô Hoàng Gia”. Chương 2: Một số vấn đề lý luận cơ bản về xây dựng và phát triển văn hóa doanh nghiệp. Chương 3: Phương pháp nghiên cứu và thực trạng xây dựng, phát triển văn hóa doanh nghiệp của công ty cổ phần ô tô Hoàng Gia. Chương 4: Các kết luận và đề xuất giải pháp nhằm xây dựng và phát triển văn hóa doanh nghiệp của công ty cổ phần ô tô Hoàng Gia.
Luận văn tốt nghiệp 3 SV: Phạm Thị Sen _ HQ1C Luan van Trường Đại học Thương Mại Khoa Quản trị doanh nghiệp CHƯƠNG 2: MỘT SỐ LÝ LUẬN CƠ BẢN VỀ XÂY DỰNG VÀ PHÁT TRIỂN VĂN HÓA DOANH NGHIỆP 2. Một số khái niệm, định nghĩa cơ bản 2. Khái niệm về văn hóa Văn hóa là một khái niệm mang nội hàm rộng lớn, nó liên quan đến mọi mặt của cuộc sống, con người và do vậy có rất nhiều cách hiểu khác nhau.Trong cuộc sống hàng ngày văn hóa thường được hiểu là văn học, nghệ thuật như thơ ca, mỹ thuật, sân khấu, phim ảnh…Hay là cách sống như phong cách ăn mặc, ăn uống, cư xử, các đức tin và tri thức được tiếp nhận…Mỗi người nhìn nhận văn hóa dưới một góc độ khác nhau.Vì vậy việc có nhiều khái niệm văn hóa khác nhau không có gì đáng ngạc nhiên, trái lại càng làm cho vấn đề được hiểu biết một cách phong phú và toàn diện hơn. Như vậy: Văn hóa là một hệ thống hữu cơ các giá trị vật chất và tinh thần do con người sáng tạo và tích lũy qua quá trình hoạt động thực tiễn, trong sự tương tác giữa con người với môi trường tự nhiên và xã hội của mình [8 ].
Khái niệm về văn hóa doanh nghiệp Văn hóa là một giá trị cộng đồng mà doanh nghiệp cũng là một cộng đồng, một tập thể. Vì vậy doanh nghiệp cũng phải có văn hóa riêng của nó, văn hóa doanh nghiệp xác lập nên một hệ thống các giá trị( dưới dạng vật thể và phi vật thể ), được toàn thể những người trong doanh nghiệp chia sẻ, chấp nhận và ứng xử theo các giá trị đó để đạt được mục tiêu của doanh nghiệp. Hệ thống này trở thành động lực chủ yếu nhất thúc đẩy mọi người làm việc, là hạt nhân liên kết mọi người trong doanh nghiệp với nhau, liên kết giữa doanh nghiệp với xã hội. Bằng các phương pháp nghiên cứu khác nhau, các nhìn nhận và lý giải khác nhau mà các học giả, các nhà nghiên cứu các doanh nhân đã đưa ra rất nhiều khái niệm khác nhau về văn hóa doanh nghiệp.
Trong luận văn này văn hóa doanh nghiệp được tiếp cận dưới góc độ sau: Văn hóa doanh nghiệp là toàn bộ các giá trị vật chất Luận văn tốt nghiệp 4 SV: Phạm Thị Sen _ HQ1C Luan van Trường Đại học Thương Mại Khoa Quản trị doanh nghiệp và tinh thần được gây dựng nên trong suốt quá trình tồn tại và phát triển của một doanh nghiệp, trở thành các giá trị, các quan niệm tập quán, truyền thống ăn sâu vào hoạt động của doanh nghiệp và chi phối tình cảm, nếp suy nghĩ và hành vi của mọi thành viên của doanh nghiệp trong việc theo đuổi và thực hiện các mục đích [18]. Khái niệm về xây dựng và phát triển văn hóa doanh nghiệp Qua nghiên cứu các tài liệu về văn hóa, văn hóa doanh nghiệp, xây dựng và phát triển văn hóa doanh nghiệp luận văn xin tiếp cận khái niệm về xây dựng và phát triển văn hóa doanh nghiệp như sau: Xây dựng và phát triển văn hóa doanh nghiệp là biểu hiện của sự phát triển cao hơn về chất đối với các doanh nghiệp, nhằm đáp ứng ngày càng tốt hơn những yêu cầu mới, cao hơn của tiến trình hội nhập kinh tế quốc tế. Là quá trình phát hiện, sáng tạo ra những yếu tố mới cấu thành nên văn hóa doanh nghiệp. Đồng thời vận dụng mọi nguồn lực thích hợp để các yếu tố ấy trở thành giá trị vật chất và tinh thần của doanh nghiệp.
Một số lý thuyết về văn hóa, văn hóa doanh nghiệp, xây dựng và phát triển văn hóa doanh nghiệp. Văn hóa Văn hóa là một phạm trù tồn tại và phản ánh các mặt của đời sống nhân loại là đặc trưng riêng của cộng đồng loài người. Trong lịch sử loài người, xuất phát từ những cách tiếp cận khác nhau, đã có rất nhiều định nghĩa về văn hóa. Dưới đây là một số định nghĩa văn hóa hay được sử dụng: Theo nhà nhân chủng học E.Tylor đưa ra: “ Văn hóa doanh nghiệp là một tổng thể phức tạp bao gồm các kiến thức, tín ngưỡng, nghệ thuật, đạo đức, luật lệ, phong tục và toàn bộ những kỹ năng, thói quen mà con người đạt được với tư cách là thành viên của một xã hội” [1].
Theo Unesco đã đưa ra một quan điểm dễ hiểu hơn và tiệm cận gần hơn đến bản chất của văn hóa, được nhiều người tán thành: “Văn hóa phản ánh và thể hiện một cách tổng quát, sống động mọi mặt của cuộc sống(của mỗi cá nhân và mỗi cộng Luận văn tốt nghiệp 5 SV: Phạm Thị Sen _ HQ1C Luan van Trường Đại học Thương Mại Khoa Quản trị doanh nghiệp đồng ) đã diễn ra trong quá khứ, cũng như đang diễn ra trong hiện tại, qua hàng bao nhiêu thế kỷ nó đã cấu thành một hệ thống các giá trị, truyền thống, thẩm mỹ và lối sống và dựa trên đó từng dân tộc khẳng định bản sắc riêng của mình”[18]. Theo Hồ Chí Minh: Vì lẽ sinh tồn cũng như vì mục đích cuộc sống , loài người mới phát minh và sáng tạo ra ngôn ngữ, chữ viết, đạo đức, pháp luật, khoa học, tôn giáo, văn hóa học nghề, những công cụ trong sinh hoạt hàng ngày về ăn, mặc ở và các phương tiện, phương thức sinh hoạt cùng với toàn bộ những sáng tạo và phát minh đó tức là văn hóa: “ Văn hóa là sự tổng hợp của mọi phương thức sinh hoạt cùng với biểu hiện của nó mà loài người đã sản sinh ra nhằm thích ứng những nhu cầu của đời sống và đòi hỏi của sinh tồn”[11]. Theo giáo sư Trần Ngọc Thêm: “ Văn hóa là một hệ thống hữu cơ các giá trị vật chất và tinh thần do con người sáng tạo và tích lũy qua quá trình hoạt động thực tiễn, trong sự tương tác giữa con người với môi trường tự nhiên và xã hội của mình”[8]. Hoặc theo một nhóm học giả phương Tây: “ Văn hóa là một khuân mẫu tích hợp các hành vi của con người bao gồm suy nghĩ, lời nói, hành động và các vật dụng phụ thuộc vào khả năng của con người để học hỏi và chuyển đạt tri thức cho các thế hệ kế tiếp” [16].
Từ các quan điểm trên ta rút ra một kết luận chung nhất: Mỗi một quốc gia, một cộng đồng, một dân tộc hay một tầng lớp xã hội đều có văn hóa riêng của mình. Văn hóa tồn tại trong mọi lĩnh vực của đời sống kinh tế, chính trị, pháp luật, xã hội, nghệ thuật. Văn hóa sinh ra cùng với con người, có mặt trong bất cứ hoạt động nào của con người, được đúc kết lan truyền, chia sẻ từ đời này sang đời khác, văn hóa được truyền bá rộng rãi trong các cộng đồng xã hội và có sự giao thoa văn hóa giữa các vùng miền, quốc gia khác nhau. Văn hóa có nhiều khía cạnh khác liên quan chặt chẽ đến nhau, tùy theo từng mục đích nghiên cứu mà ta nên tiếp cận ở góc độ nào.
Luận văn tốt nghiệp 6 SV: Phạm Thị Sen _ HQ1C Luan van Trường Đại học Thương Mại Khoa Quản trị doanh nghiệp 2.2 Văn hóa doanh nghiệp Hiện nay văn hóa doanh nghiệp được tiếp cận từ nhiều góc độ khác nhau, từ đó xuất hiện nhiều khái niệm khác nhau, dưới đây luận văn xin tiếp cận một số quan điểm, khái niệm thường gặp sau: Theo E.Schein nhà xã hội học người Mỹ đã đưa ra định nghĩa: “ Văn hóa doanh nghiệp là tổng thể những giải pháp và quy tắc giải quyết vấn đề thích ứng bên ngoài và thống nhất bên trong các nhân viên, những quy tắc đã tỏ ra hữu hiệu trong quá khứ và vấn đề cấp thiết trong hiện tại. Những quy tắc và những giải pháp này là yếu tố khởi nguồn trong việc các nhân viên lựa chọn phương thức hành động, phân tích và ra quyết định thích hợp. Các thành viên trong tổ chức, doanh nghiệp không đắn đo suy nghĩ về ý nghĩa của những quy tắc và thủ pháp ấy, mà coi chúng là đúng đắn ngay từ đầu”[17]. Văn hóa doanh nghiệp là hệ thống các ý nghĩa, giá trị, niềm tin chủ đạo, nhận thức và phương pháp tư duy được mọi thành viên trong tổ chức đồng thuận và có ảnh hưởng ở phạm vi rộng đến cách thức hành động của các thành viên, đó là tổng hợp những quan niệm chung mà các thành viên trong công ty học được trong quá trình giải quyết các vấn đề nội bộ và xử lý các vấn đề với môi trường xung quanh.
Điều đó có nghĩa là tất cả các thành viên đều gắn bó với nhau bởi những tiêu chí chung trong hoạt động kinh doanh. Chức năng chủ yếu của văn hóa doanh nghiệp là tạo nên sự thống nhất của mọi thành viên trong doanh nghiệp. Ngoài ra, văn hóa doanh nghiệp còn đảm bảo sự hài hòa giữa lợi ích tập thể và lợi ích cá nhân và giúp cho mỗi cá nhân thực hiện vai trò của mình theo định hướng chung của doanh nghiệp. Nhìn chung văn hóa doanh nghiệp đông viên nghị lực và ý chí của các thành viên trong doanh nghiệp và hướng tinh thần đó vào việc phấn đấu cho mục đích của doanh nghiệp.
Theo Georges de Saite Mairie chuyên gia pháp về doanh nghiệp vừa và nhỏ “ văn hóa doanh nghiệp là tổng hợp các giá trị, biểu tượng, huyền thoại, nghi thức, các Luận văn tốt nghiệp 7 SV: Phạm Thị Sen _ HQ1C Luan van Trường Đại học Thương Mại Khoa Quản trị doanh nghiệp điều cấm kị, các quan điểm triết học, đạo đức tạo thành nền móng sâu xa của doanh nghiệp”[17] Theo TS.Tạ Thị Linh: “ Văn hóa doanh nghiệp là tài sản, là nét đẹp thu hút con người từ cách ứng xử thong qua các mối quan hệ có liên quan tới kinh doanh, nó là linh hồn cho sự phát triển bền vững của các doanh nghiệp”[3]. Bà Linh đã đề cập đến ba mối quan hệ cơ bản trong văn hóa doanh nghiệp: Mối quan hệ trong nội bộ công ty, mối quan hệ với khách hàng và mối quan hệ khác ngoài doanh nghiệp.