Chương 1: Cơ sở lý luận về văn hóa doanh nghiệp Chương 2: Thực trạng văn hóa doanh nghiệp của Công ty Cổ Phần Công Nghệ An Phú. Chương 3: Giải pháp và ki n nghị nhằm nâng cao hiệu quả văn hóa doanh nghiệp tại công ty cổ phần công nghệ An Phú. 3 CHƢƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN CHUNG VỀ VĂN HÓA DOANH NGHIỆP 1.1 Khái niệm văn hóa doanh nghiệp 1.1 Khái niệm văn hóa Trong đời sống xã hội hiện nay, từ "văn hóa" được sử dụng trong rất nhiều ngữ cảnh khác nhau. Bản thân từ văn hóa cũng trở nên đa nghĩa.
Theo cách hiểu truyền thống mọi người đều thừa nhận rằng: văn hóa là phương thức tồn tại đ c trưng của loài người, khác về cơ bản với tổ chức đời sống các quần thể sinh vật trên trái đất. Vãn hóa do con người tạo ra chứ không phải là cái bẩm sinh do di truyền sinh học. Tuy nhiên, theo quan điểm hệ thống, một k t quả hoạt động của con người muốn được coi là văn hóa phải thỏa mãn các đ c điểm sau: Thứ nhất, những k t quả đó phải có giá tri, ta gọi là các giá trị. Thứ hai, các giá trị đó được con người sáng tạo nhưng phải trong một quá trình lịch sử liên tục.
Thứ ba, các giá tri phải được lập thành một hệ thống ch t chẽ. Để có cái nhìn toàn diện hơn, chúng ta có thể tham khảo một số định nghĩa nổi ti ng về vãn hóa dưới đây: Theo E. Heriot: "Văn hóa là cái c n lại sau khi người ta đã quên đi tất cả, là cái vẫn c n thi u sau khi người ta đã học tất cả." Theo Hồ Chí Minh: "Văn hóa là sự tổng hợp của mọi phương thức sinh hoạt c ng với biểu hiện của nó mà loài người sản sinh ra nhằm thích ứng nhũng nhu cầu của đời sống và đ i hỏi của sinh tổn." Theo nguyên tổng giám đốc UNESCO, Federico Mayor, đưa ra nhân dịp phát động "Thập kỷ th giới phát triển văn hóa" 1988 - 1997: "Văn hóa là tổng thể sống động các hoạt động sáng tạo trong quá khứ và trong hiện tại. Qua các th kỷ hoạt động sáng tạo ấy đã hình thành nên một hệ thống các giá trị, các truyền thống và các thị hi u - những y u tố xác định đ c tính riêng của mỗi dân tộc Như vậy, quan niệm về văn hóa rất rộng, trong đó những giá trị vật chất, tinh thần được sử dụng làm nền tảng, định hướng cho lối sống, đạo lý, tâm hồn, hành động của một dân tộc nói chung và của mỗi cá nhân nói riêng trong mối quan hệ với tự nhiên, môi trường.
Từ ý nghĩa đó, chúng ta có thể rút ra khái niệm chung về văn hóa như sau: “Văn hóa là toàn bộ những giá trị vật chất và tinh thần mà loài người tạo ra trong quá trình lịch sử”.2 Khái niệm văn hóa doanh nghiệp Trong nền kinh t thị trường, ngày càng có nhiều hơn các doanh nghiệp mới xuất hiện. Trong số cấc doanh nghiệp đó có rất nhiều doanh nghiệp thành công nhưng cũng không ít các doanh nghiệp g p thất bại. Liệu chúng ta có cách nào để dự báo tương lai của các doanh nghiệp ? Chúng ta có thể nào phán đoán được rằng doanh nghiệp nào sẽ phát triển bền vững và doanh nghiệp nào sẽ phá sản trong v ng 5-10 năm tới ? Trước h t, chúng ta phải hiểu rằng một doanh nghiệp bao gồm rất nhiều y u tố, từ cơ sở vật chất kỹ thuật, cách thức quản lý tài chính và nhân viên, nghệ thuật lãnh đạo và điều hành, đ n cách thức tổ chức nơi làm việc, điều kiện và các ch độ an toàn lao động, các tổ chức xã hội trong doanh nghiệp. Có thể coi mỗi doanh nghiệp là một xã hội thu nhỏ.
N u xã hội lớn có nền văn hóa lớn thì xã hội thu nhỏ cũng cần xây dựng cho mình một nền văn hoa riêng biệt cho ph hợp mói có thể phát triển bền vững. Xuất phát từ thực t đó, đầu thập kỷ 90 người ta b t đầu đi sâu nghiên cứu về tác động của văn hóa tới sự tồn tại và phát triển của doanh nghiệp. Cũng giống như "văn hóa", "văn hóa doanh nghiệp" có rất nhiều định nghĩa khác nhau và cho đ n nay vẫn chưa có định nghĩa chuẩn nào được chính thức công nhận. Dưới đây là một số định nghĩa văn hóa doanh nghiệp thường được sử dụng: Theo Georges De Saite Marie, chuyên gia người Pháp về các doanh nghiệp vừa và nhỏ: "Văn hóa doanh nghiệp là tổng hợp các giá trị, các biểu tượng, huyền thoại, nghi thức, các điều cấm kỵ, các quan điểm tri t học, đạo đức tạo thành nền móng sâu xa của doanh nghiệp." Một định nghĩa khác của Akihiko Urata, chuyên viên kinh t công ty TNHH dịch vụ phát triển Nhật Bản cho rằng: "Văn hóa doanh nghiệp có thể được hiểu như nét đ c trưng của giá trị văn hóa, hành vi ứng xử dựa trên một mục tiêu nào đó mà các thành viên c ng chia sẻ và giữ gìn.
Nó có thể được coi như những tiêu chuẩn và cách ứng xử phổ bi n của doanh nghiệp đó.", Tuy nhiên, định nghĩa văn hóa doanh nghiệp được chấp nhận & phổ bi n rộng rãi nhất là định nghĩa của Edgar Schein, chuyên gia nghiên cứu các tổ chức: "Văn hóa doanh nghiệp là tổng hợp những quan niệm chung mà các thành viên trong doanh nghiệp học được trong quá trình giải quy t các vấn đề nội bộ và xử lý các vấn đề với môi trường xung quanh." Các quan niệm trên đều đề cập tới các nhân tố tinh thần của văn hóa doanh nghiệp như: nghi thức, huyền thoại, quan điểm tri t học, đạo đức, quan niệm chung. 5 Nhưng chưa đề cập tới nhân tố vật chất - một nhân tố h t sức quan trọng trong văn hóa doanh nghiệp. Do vậy, trong cuốn sách "Bài giảng văn hóa kinh doanh", PGS.TS Dương Thi Liễu đã đưa ra một định nghĩa khái quát về văn hóa doanh nghiệp như sau: "Văn hóa doanh nghiệp là toàn bộ những nhân tố văn hóa được doanh nghiệp chọn lọc, tạo ra, sử dụng và biểu hiện trong hoạt động kinh doanh, tạo nên bản s c kinh doanh của doanh nghiệp đó." Văn hóa doanh nghiệp được cấu thành từ 4 nhân tố: Tri t lý kinh doanh, đạo đức kinh doanh, văn hóa doanh nhân và các hình thức văn hóa khác. Dưới đây là các định nghĩa về 4 nhân tố này cũng được PGS.TS Dương Thị Liễu rút ra và trình bày trong cuốn "Bài giảng văn hóa kinh doanh": Tri t lý kinh doanh "Tri t lý kinh doanh là những tư tưởng tri t học phản ánh thực tiễn kinh doanh thông qua con đường trải nghiệm, suy ngẫm, khái quát hóa của các chủ thể kinh doanh và chỉ dẫn cho hoạt động kinh doanh." Đạo đức kinh doanh "Đạo đức kinh doanh là một tập hợp các nguyên t c, chuẩn mực có tác dụng điều chỉnh, đánh giá, huớng dẫn và kiểm soát hành vi của các chủ thể kinh doanh." Văn hóa doanh nhân "Văn hóa doanh nhân là toàn bộ các nhân tố văn hóa mà các doanh nhân chọn lọc, tạo ra, sử dụng và biểu hiện trong hoạt động kinh doanh của mình." Các hình thức văn hóa khác "Các hình thức văn hóa khác bao gồm nhũng giá trị của văn hóa kinh doanh được thể hiện bằng tất cả nhũng giá trị trực quan hay phi trực quan điển hình .2 Các yếu tố tạo nên văn hóa doanh nghiệp Hệ thống các y u tố chung trong văn hoá doanh nghiệp có thể được hiểu theo ba khía cạnh, bao gồm các nguyên t c chung , các chuẩn mực hành vi và các hoạt động hỗ trợ Đối với bất kì mỗi tổ chức, nó cũng sẽ có những điểm riêng biệt làm nổi bật doanh nghiệp này so với những doanh nghiệp khác.
Từ đó hình thành nên cái gọi là văn hóa doanh nghiệp. Sự khác biệt đó đ n từ các nguyên t c, các chuẩn mực hành vi và các hoạt động hỗ trợ.1 Các nguyên tắc chung Là những ý tưởng lớn bao tr m lên phạm vi toàn doanh nghiệp. Đối với một văn hoá mạnh, các nguyên t c chung được chấp nhận một cách rộng rãi. Hầu như tất cả mọi người đều nhận bi t và tuân thủ chúng một cách đầy đủ và thống nhất.
Các nguyên t c chung c n được coi như là kim chỉ nam cho mọi hoạt động trong doanh nghiệp. Cũng có thể hiểu rằng các nguyên t c chung chính là hệ thống các niềm tin nổi bật kh c hoạ nên bộ m t của một văn hoá cụ thể bằng cách chỉ ra cái gì là quan trọng trong doanh nghiệp. Ở hầu h t các doanh nghiệp lớn có văn hoá mạnh, các nguyên t c bao gồm : Nguyên t c 1: Tài sản và kỹ năng là những thứ cần thi t tạo nên lợi th cạnh tranh của doanh nghiệp. Điều đó cũng có nghĩa rằng: Chúng ta sẽ làm tất cả những gì có thể để tạo nên tài sản và kỹ năng đó.
Nguyên t c 2: Tính chính xác, phải bảo đảm k hoạch hoạt động phải đúng thời gian. Nguyên t c 3: Danh dự của doanh nghiệp luôn là khẩu hiệu với tất cả mọi người. Để đạt được điều đó, tất cả chúng ta phải cố g ng không m c khuy t điểm và đem đ n sự hài l ng một trăm phần trăm cho khách hàng. Nguyên t c 4: Phải đồng l ng, hợp sức lại để duy trì và phát triển vị trí đã có của doanh nghiệp và mở rộng hoạt động sang các chức năng khác.Phấn đấu từ sản xuất chuyển sang thống lĩnh thị trường.
Nguyên t c 5: Xây dựng môi trường doanh nghiệp trong sạch, lành mạnh và g n bó. Cần đưa ra hình thức quản lý ph hợp nhằm tạo ra một môi trường lành mạnh. Những người quản lí cần thúc đẩy hơn nữa sự giao lưu trong nội bộ, lôi kéo được cả những phần tử y u kém nhất tham gia vào hoạt động chung của doanh nghiệp và thực hiện tốt công việc của mình. Nguyên t c 6: Các thành viên đều là những nhân tố cốt lõi tạo nên sự bền vững của văn hoá doanh nghiệp.
Coi trọng vai tr của các thành viên trong doanh nghiệp đóng góp cho thành công của doanh nghiệp. Nguyên t c 7: Mọi nỗ lực của các thành viên doanh nghiệp đều nhằm thực hiện mục tiêu chung của doanh nghiệp. Từ đó sẽ góp phần thúc đẩy sự phát triển của doanh nghiệp.