Xây Dựng Tập Đoàn Tài Chính Ngân Hàng Từ Ngân Hàng Thương Mại Cổ Phần Tại Thành Phố Hồ Chí Minh

Khám phá luận văn về xây dựng tập đoàn tài chính ngân hàng từ ngân hàng thương mại cổ phần tại TP Hồ Chí Minh, phân tích và đề xuất giải pháp.

• Tác giả: Ngô Văn Tuấn
• Người hướng dẫn: PGS. Nguyễn Thị Nhung
• Trường học: Trường Đại Học Ngân Hàng Thành Phố Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Kinh Tế Tài Chính, Ngân Hàng
• Đề tài: Xây Dựng Tập Đoàn Tài Chính Ngân Hàng Từ Ngân Hàng Thương Mại Cổ Phần Tại Thành Phố Hồ Chí Minh
• Loại tài liệu: luận án tiến sĩ
• Năm xuất bản: 2012
• Địa điểm: Thành phố Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: MỘT SỐ LÝ LUẬN CƠ BẢN VỀ TẬP ĐOÀN TÀI CHÍNH NGÂN HÀNG
• 1.1. TẬP ĐOÀN KINH TẾ
• 1.1.1. Các quan điểm về TĐKT
• 1.1.2. TĐKT xuất hiện rất sớm khi nền sản xuất hàng hoá thế giới phát triển mạnh mẽ
• 1.1.3. Tại các nước khác nhau TĐKT được gắn với những tên gọi khác nhau
• 1.1.4. Tại Malaysia và Thái Lan, TĐKT được xác định là tổ hợp kinh doanh
• 1.1.5. Tại các nước Tây Âu và Bắc Mỹ, khi nói đến TĐKT người ta thường sử dụng các từ khác nhau
• 1.1.6. Hiện có một số định nghĩa khác nhau về TĐKT
• 2. CHƯƠNG 2: SỰ CẦN THIẾT HÌNH THÀNH TẬP ĐOÀN TÀI CHÍNH NGÂN HÀNG TỪ NGÂN HÀNG THƢƠNG MẠI CỔ PHẦN TẠI THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH
• 2.1. Sự cần thiết hình thành tập đoàn TC-NH tại TP.
• 2.2. Khái quát quá trình phát triển hệ thống NHTM Việt Nam
• 2.3. Tình hình phát triển của một số NHTM CP tiêu biểu tại TP.
• 2.4. Thực trạng các điều kiện cơ bản hình thành tập đoàn TC-NH tại TP.
• 2.4.1. Các điều kiện “cần” để hình thành và phát triển tập đoàn TC-NH
• 2.4.2. Các điều kiện “đủ” để hình thành và phát triển tập đoàn TC-NH
• 2.5. Một số hạn chế và nguyên nhân hạn chế ảnh hưởng đến việc hình thành tập đoàn TC-NH
• 2.5.1. Hạn chế từ yếu tố pháp lý
• 2.5.2. Hạn chế về thị trường tài chính tiền tệ
• 2.5.3. Hạn chế về cơ cấu tổ chức, nhân sự
• 2.5.4. Hạn chế về năng lực tài chính của các NHTM CP
• 2.5.5. Hạn chế về sản phẩm dịch vụ ngân hàng
• 2.5.6. Hạn chế về chất lượng tài sản
• 2.5.7. Hạn chế về ứng dụng công nghệ thông tin
• 2.5.8. Hạn chế về hệ thống mạng lưới và hợp tác quốc tế
• 2.5.9. Nguyên nhân hạn chế
• 2.6. Kết luận chương 2
• 3. CHƯƠNG 3: XÂY DỰNG TẬP ĐOÀN TÀI CHÍNH NGÂN HÀNG TỪ NGÂN HÀNG THƢƠNG MẠI CỔ PHẦN TẠI TP. HỒ CHÍ MINH
• 3.1. Chiến lược phát triển KT-XH và Ngân hàng Việt Nam đến năm 2020
• 3.1.1. Chiến lược phát triển kinh tế xã hội Việt Nam đến năm 2020
• 3.1.2. Chiến lược phát triển ngành ngân hàng Việt Nam đến năm 2020
• 3.2. Đề xuất mô hình tập đoàn TC-NH từ NHTM CP tại TP.
• 3.2.1. Đề xuất mô hình tập đoàn TC-NH
• 3.2.2. Cấu trúc bộ máy quản lý tập đoàn TC-NH
• 3.2.3. Năng lực hoạt động của NHTM CP trong mô hình tập đoàn TC-NH
• 3.3. Giải pháp xây dựng tập đoàn TC-NH từ NHTM CP tại TP.
• 3.3.1. Sáp nhập, hợp nhất hoặc mua lại giữa các NHTM CP trên địa bàn để từng bước hình thành tập đoàn TC-NH
• 3.3.2. Sáp nhập, hợp nhất hoặc mua lại giữa NHTM CP trên địa bàn với các định chế tài chính, các tổ chức trong và ngoài nước
• 3.3.3. Phát triển từ một NHTM CP có đủ khả năng và điều kiện hình thành
• 3.3.4. Một số đề xuất nhằm thúc đẩy việc hình thành tập đoàn TC-NH
• 3.3.4.1. Đề xuất với Chính phủ
• 3.3.4.2. Đề xuất với Ủy Ban Nhân Dân TP.
• 3.3.4.3. Một số đề xuất với NHNN Việt Nam
• 3.4. Kết luận chương 3
• KẾT LUẬN
• Danh mục các công trình nghiên cứu liên quan của tác giả đã công bố
• Danh mục tài liệu tham khảo

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Xây Dựng Tập Đoàn Tài Chính Ngân Hàng TP

Ngân hàng đóng vai trò then chốt trong nền kinh tế. Việc xây dựng hệ thống ngân hàng vững mạnh, hiệu quả là yếu tố cần thiết để thúc đẩy phát triển kinh tế, nâng cao đời sống xã hội và mở rộng hợp tác quốc tế. Sau khi gia nhập WTO, Việt Nam được đánh giá là một trong những quốc gia có nền kinh tế phát triển nhanh trong khu vực. Tuy nhiên, hệ thống tài chính ngân hàng vẫn chưa tương xứng với tiềm năng, chưa đáp ứng được nhu cầu phát triển kinh tế và hội nhập quốc tế. Do đó, để đáp ứng quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước, cũng như nâng cao năng lực cạnh tranh của hệ thống NHTM, việc thay đổi triệt để trên tất cả các mặt hoạt động là vô cùng quan trọng. Đặc biệt, việc xác định xu hướng phát triển tiếp theo là vấn đề then chốt đối với các NHTM CP, đảm bảo phù hợp với quy luật phát triển khách quan và năng lực nội tại của ngân hàng. Luận án này tập trung nghiên cứu về xây dựng tập đoàn tài chính ngân hàng từ các ngân hàng thương mại cổ phần tại TP.HCM.

1.1. Khái Niệm và Đặc Điểm của Tập Đoàn Tài Chính Ngân Hàng

Tập đoàn tài chính ngân hàng (TC-NH) là một mô hình tổ chức phức tạp, bao gồm nhiều công ty con hoạt động trong lĩnh vực tài chính, ngân hàng và các lĩnh vực liên quan. Mô hình này cho phép các ngân hàng mở rộng phạm vi hoạt động, đa dạng hóa sản phẩm dịch vụ và tăng cường khả năng cạnh tranh. Các tập đoàn tài chính ngân hàng thường có cấu trúc sở hữu phức tạp, với công ty mẹ nắm giữ cổ phần chi phối tại các công ty con. Điều này tạo ra sự liên kết chặt chẽ giữa các thành viên trong tập đoàn, đồng thời cho phép công ty mẹ kiểm soát và điều phối hoạt động của toàn bộ tập đoàn. Theo nghiên cứu, các tập đoàn TC-NH đóng vai trò quan trọng trong việc thúc đẩy tăng trưởng kinh tế và phát triển thị trường tài chính.

1.2. Vai Trò Của Tập Đoàn Tài Chính Ngân Hàng Trong Nền Kinh Tế

Các tập đoàn tài chính ngân hàng đóng vai trò quan trọng trong việc cung cấp vốn cho nền kinh tế, hỗ trợ các doanh nghiệp phát triển và tạo ra việc làm. Bên cạnh đó, các tập đoàn TC-NH còn cung cấp các dịch vụ tài chính đa dạng cho người dân, như cho vay tiêu dùng, đầu tư chứng khoán và bảo hiểm. Sự phát triển của các tập đoàn TC-NH góp phần nâng cao hiệu quả hoạt động của hệ thống tài chính, giảm thiểu rủi ro và tăng cường khả năng chống chịu trước các cú sốc kinh tế. Tuy nhiên, sự phát triển quá nhanh của các tập đoàn TC-NH cũng có thể tạo ra những rủi ro tiềm ẩn, như rủi ro hệ thống và rủi ro đạo đức.

II. Thực Trạng Phát Triển Ngân Hàng Tại TP

Hệ thống ngân hàng tại TP.HCM đã trải qua quá trình phát triển mạnh mẽ trong những năm gần đây, đóng góp quan trọng vào sự tăng trưởng kinh tế của thành phố. Tuy nhiên, vẫn còn nhiều thách thức đặt ra, đặc biệt là trong bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế và sự cạnh tranh ngày càng gay gắt. Các ngân hàng tại TP.HCM cần phải nâng cao năng lực cạnh tranh, đa dạng hóa sản phẩm dịch vụ và tăng cường quản trị rủi ro để đáp ứng yêu cầu phát triển của nền kinh tế. Theo số liệu thống kê, số lượng các ngân hàng tại TP. Hồ Chí Minh không ngừng tăng lên, tuy nhiên chất lượng dịch vụ và khả năng đáp ứng nhu cầu của khách hàng vẫn còn nhiều hạn chế.

2.1. Phân Tích SWOT Các Ngân Hàng Thương Mại Cổ Phần TP.HCM

Việc phân tích SWOT (Strengths, Weaknesses, Opportunities, Threats) giúp các NHTM CP tại TP.HCM nhận diện rõ hơn về vị thế của mình trên thị trường. Điểm mạnh có thể là mạng lưới chi nhánh rộng khắp, đội ngũ nhân viên giàu kinh nghiệm. Điểm yếu có thể là năng lực tài chính hạn chế, công nghệ thông tin chưa hiện đại. Cơ hội có thể là sự tăng trưởng của nền kinh tế, sự phát triển của thị trường tài chính. Thách thức có thể là sự cạnh tranh từ các ngân hàng nước ngoài, sự thay đổi của chính sách pháp luật. Việc đánh giá đúng các yếu tố SWOT sẽ giúp các ngân hàng xây dựng chiến lược phát triển phù hợp.

2.2. Các Điều Kiện Cần Và Đủ Để Hình Thành Tập Đoàn Tài Chính

Để hình thành tập đoàn tài chính, các ngân hàng cần đáp ứng một số điều kiện cần và đủ. Điều kiện cần bao gồm: quy mô vốn đủ lớn, năng lực quản trị điều hành tốt, hệ thống công nghệ thông tin hiện đại. Điều kiện đủ bao gồm: môi trường pháp lý thuận lợi, sự hỗ trợ của chính phủ, sự đồng thuận của các cổ đông. Việc đáp ứng đầy đủ các điều kiện này sẽ giúp các ngân hàng tạo ra một nền tảng vững chắc để phát triển thành tập đoàn tài chính.

III. Giải Pháp Xây Dựng Tập Đoàn Tài Chính Ngân Hàng Tại TP

Để xây dựng thành công tập đoàn tài chính ngân hàng TP.HCM, cần có những giải pháp đồng bộ và hiệu quả. Các giải pháp này bao gồm: tăng cường năng lực tài chính, nâng cao năng lực quản trị điều hành, phát triển sản phẩm dịch vụ đa dạng, đầu tư vào công nghệ thông tin, mở rộng mạng lưới hoạt động và tăng cường hợp tác quốc tế. Bên cạnh đó, cần có sự hỗ trợ của chính phủ và các cơ quan quản lý nhà nước trong việc tạo ra một môi trường pháp lý thuận lợi và khuyến khích sự phát triển của các tập đoàn tài chính.

3.1. Sáp Nhập Hợp Nhất Ngân Hàng Giải Pháp Tối Ưu

Sáp nhập và hợp nhất là một trong những giải pháp quan trọng để tăng cường năng lực cạnh tranh của các ngân hàng. Việc sáp nhập và hợp nhất giúp các ngân hàng tăng quy mô vốn, mở rộng mạng lưới hoạt động và đa dạng hóa sản phẩm dịch vụ. Tuy nhiên, việc sáp nhập và hợp nhất cũng có thể gặp phải những khó khăn, như sự khác biệt về văn hóa doanh nghiệp, sự chồng chéo về hoạt động và sự phản đối của các cổ đông. Do đó, cần có sự chuẩn bị kỹ lưỡng và sự đồng thuận cao để đảm bảo thành công của quá trình sáp nhập và hợp nhất.

3.2. Phát Triển Dịch Vụ Tài Chính Ngân Hàng Đa Dạng Tại TP.HCM

Để đáp ứng nhu cầu ngày càng cao của khách hàng, các ngân hàng cần phát triển các dịch vụ tài chính ngân hàng TP.HCM đa dạng và chất lượng cao. Các dịch vụ này bao gồm: cho vay tiêu dùng, cho vay doanh nghiệp, đầu tư chứng khoán, bảo hiểm, thanh toán quốc tế và các dịch vụ ngân hàng điện tử. Việc phát triển các dịch vụ tài chính đa dạng giúp các ngân hàng tăng doanh thu, thu hút khách hàng và nâng cao vị thế cạnh tranh trên thị trường.

IV. Mô Hình Tập Đoàn Tài Chính Ngân Hàng Phù Hợp Tại TP

Việc lựa chọn mô hình tập đoàn tài chính ngân hàng phù hợp là yếu tố then chốt để đảm bảo sự thành công của quá trình xây dựng tập đoàn. Có nhiều mô hình tập đoàn tài chính khác nhau, như mô hình ngân hàng đa năng, mô hình công ty mẹ - con và mô hình tập đoàn tài chính hỗn hợp. Việc lựa chọn mô hình nào phụ thuộc vào đặc điểm của từng ngân hàng, điều kiện thị trường và quy định pháp luật. Theo kinh nghiệm quốc tế, mô hình công ty mẹ - con là mô hình phổ biến và hiệu quả nhất.

4.1. Cấu Trúc Quản Lý Tập Đoàn Tài Chính Ngân Hàng Hiệu Quả

Cấu trúc quản lý hiệu quả là yếu tố quan trọng để đảm bảo hoạt động ổn định và hiệu quả của tập đoàn tài chính. Cấu trúc quản lý cần phải đảm bảo sự phân quyền rõ ràng, sự phối hợp chặt chẽ giữa các bộ phận và sự kiểm soát hiệu quả của công ty mẹ đối với các công ty con. Bên cạnh đó, cần có một hệ thống quản trị rủi ro hiệu quả để giảm thiểu các rủi ro tiềm ẩn.

4.2. Nâng Cao Năng Lực Hoạt Động Của NHTM CP Trong Tập Đoàn

Để các NHTM CP hoạt động hiệu quả trong mô hình tập đoàn, cần có những giải pháp để nâng cao năng lực hoạt động của các ngân hàng này. Các giải pháp này bao gồm: tăng cường năng lực tài chính, nâng cao năng lực quản trị điều hành, phát triển sản phẩm dịch vụ đa dạng, đầu tư vào công nghệ thông tin và mở rộng mạng lưới hoạt động.

V. Rủi Ro Và Giải Pháp Quản Trị Rủi Ro Tập Đoàn Tài Chính

Xây dựng tập đoàn tài chính ngân hàng tiềm ẩn nhiều rủi ro, bao gồm rủi ro tín dụng, rủi ro thị trường, rủi ro hoạt động và rủi ro pháp lý. Để giảm thiểu các rủi ro này, cần có một hệ thống quản trị rủi ro hiệu quả, bao gồm việc xác định, đánh giá, đo lường và kiểm soát rủi ro. Bên cạnh đó, cần có sự giám sát chặt chẽ của các cơ quan quản lý nhà nước để đảm bảo an toàn và ổn định của hệ thống tài chính.

5.1. Quản Trị Rủi Ro Tín Dụng Trong Tập Đoàn Tài Chính Ngân Hàng

Rủi ro tín dụng là một trong những rủi ro lớn nhất đối với các ngân hàng. Để quản trị rủi ro tín dụng hiệu quả, cần có một hệ thống đánh giá tín dụng chính xác, một quy trình cho vay chặt chẽ và một hệ thống giám sát nợ hiệu quả. Bên cạnh đó, cần có sự đa dạng hóa danh mục cho vay để giảm thiểu rủi ro tập trung.

5.2. Quản Trị Rủi Ro Thị Trường Và Rủi Ro Hoạt Động Hiệu Quả

Rủi ro thị trường và rủi ro hoạt động cũng là những rủi ro quan trọng cần được quản trị hiệu quả. Rủi ro thị trường bao gồm rủi ro lãi suất, rủi ro tỷ giá và rủi ro giá cả hàng hóa. Rủi ro hoạt động bao gồm rủi ro gian lận, rủi ro công nghệ và rủi ro nhân sự. Để quản trị các rủi ro này, cần có một hệ thống kiểm soát nội bộ chặt chẽ và một đội ngũ nhân viên có trình độ chuyên môn cao.

VI. Triển Vọng Và Tương Lai Tập Đoàn Tài Chính Ngân Hàng TP

Việc xây dựng tập đoàn tài chính ngân hàng tại TP.HCM có nhiều triển vọng và tiềm năng phát triển trong tương lai. Với sự tăng trưởng của nền kinh tế, sự phát triển của thị trường tài chính và sự hội nhập kinh tế quốc tế, nhu cầu về các dịch vụ tài chính ngân hàng ngày càng tăng cao. Điều này tạo ra cơ hội lớn cho các ngân hàng phát triển thành tập đoàn tài chính. Tuy nhiên, để tận dụng được cơ hội này, cần có sự chuẩn bị kỹ lưỡng và sự nỗ lực không ngừng của các ngân hàng.

6.1. Ứng Dụng Công Nghệ Fintech Trong Tập Đoàn Tài Chính

Ứng dụng công nghệ Fintech là một xu hướng tất yếu trong ngành tài chính ngân hàng. Các công nghệ Fintech như blockchain, trí tuệ nhân tạo và dữ liệu lớn có thể giúp các ngân hàng nâng cao hiệu quả hoạt động, giảm chi phí và cung cấp các dịch vụ tài chính mới cho khách hàng. Việc ứng dụng công nghệ Fintech sẽ giúp các tập đoàn tài chính ngân hàng tại TP.HCM tăng cường khả năng cạnh tranh và đáp ứng yêu cầu phát triển của nền kinh tế số.

6.2. Chính Sách Hỗ Trợ Từ Nhà Nước Để Phát Triển Tập Đoàn

Sự hỗ trợ của nhà nước đóng vai trò quan trọng trong việc thúc đẩy sự phát triển của các tập đoàn tài chính ngân hàng. Nhà nước cần tạo ra một môi trường pháp lý thuận lợi, khuyến khích sự cạnh tranh lành mạnh và hỗ trợ các ngân hàng trong việc nâng cao năng lực cạnh tranh. Bên cạnh đó, nhà nước cần tăng cường giám sát hoạt động của các tập đoàn tài chính để đảm bảo an toàn và ổn định của hệ thống tài chính.

Trích đoạn nội dung tài liệu

phần mở đầu, kết luận, danh mục tài liệu tham khảo, các bảng, biểu đồ, hình và phụ lục… nội dung chính gồm 181 trang được trình bày trong 3 chương, cụ thể Chƣơng 1: Một số lý luận cơ bản về tập đoàn tài chính ngân hàng Chƣơng 2: Sự cần thiết hình thành tập đoàn tài chính ngân hàng từ NHTM CP tại TP. HCM Chƣơng 3: Xây dựng tập đoàn tài chính ngân hàng từ NHTMCP tại TP. -1- CHƢƠNG 1 MỘT SỐ LÝ LUẬN CƠ BẢN VỀ TẬP ĐOÀN TÀI CHÍNH NGÂN HÀNG 1. TẬP ĐOÀN KINH TẾ 1.

Các quan điểm về TĐKT TĐKT xuất hiện rất sớm khi nền sản xuất hàng hoá thế giới phát triển mạnh mẽ, khởi đầu từ cuộc cách mạng công nghiệp ở các nước Bắc Mỹ và Tây Âu cuối thế kỷ 19, đi cùng với đó là quá trình tích tụ và tập trung tư bản của các nhà tư bản. Ở thời điểm này nhiều công ty trước sức ép cạnh tranh để tồn tại đã bị thôn tính, hoặc tự nguyện tìm cách bắt tay sáp nhập, hợp nhất, liên kết với công ty khác trên cơ sở những liên minh hay tổ hợp để cộng tác làm ăn, phân chia thị trường và khai thác những tiềm năng riêng có của nhau với một danh nghĩa khác, hoặc một hình thức khác vững chắc hơn. Thực tế cho thấy TĐKT là một trong những nhân tố thúc đẩy và góp phần phát triển nền kinh tế quốc dân ở nhiều quốc gia khác nhau. TĐKT cũng là những lực lượng sản xuất tiến bộ thúc đẩy thay đổi các quan hệ sản xuất yếu kém không còn phù hợp tại những thời điểm lịch sử nhất định.

Hiện có rất nhiều định nghĩa khác nhau về TĐKT nhưng chưa có một định nghĩa nào được xem là chuẩn nhất, bởi sự nhìn nhận ở các nước là hoàn toàn khác nhau. Tại các nước khác nhau TĐKT được gắn với những tên gọi khác nhau. Nhiều nước gọi TĐKT là “Group” hay “Business Group”. Ấn Độ gọi là “Business houses”.

Nhật Bản trước chiến tranh thế giới thứ hai gọi TĐKT là “Zaibatsu”, sau chiến tranh thế giới thứ hai gọi là “Keiretsu”. Hàn Quốc gọi là “Chaebol”. Trung Quốc gọi là tập đoàn Doanh nghiệp (Jituan Gongsi) hay chính xác hơn của thuật ngữ gọi là Tổng công ty. Nhật Bản, Keiretsu là một nhóm doanh nghiệp độc lập về mặt pháp lý -2- nhưng nắm giữ cổ phần của nhau và thiết lập được mối quan hệ gắn bó, đan xen trên nhiều lĩnh vực: vốn, nhân lực, công nghệ, nguyên vật liêu, tiêu thụ sản phẩm…hay đó còn là các công ty có sự liên kết không chặt chẽ được tổ chức quanh một ngân hàng để phục vụ lợi ích của các bên [15].

Tại Malaysia và Thái Lan, TĐKT được xác định là tổ hợp kinh doanh với các mối quan hệ đầu tư, liên doanh, liên kết và hợp đồng. Nòng cốt của các tập đoàn là cơ cấu công ty mẹ - con tạo thành một hệ thống liên kết chặt chẽ trong tổ chức và trong hoạt động. Các thành viên trong tập đoàn đều có tư cách pháp nhân độc lập và thường hoạt động trên cùng một pháp lý, đầu mối liên kết giữa các doanh nghiệp thành viên với nhau là công ty mẹ. Trong đó các doanh nghiệp thành viên tham gia tập đoàn phải có đầy đủ các quyền và nghĩa vụ của một pháp nhân độc lập.

Bản thân tập đoàn không có tư cách pháp nhân. Tại các nước Tây Âu và Bắc Mỹ, khi nói đến TĐKT người ta thường sử dụng các từ: Consortium, Conglomerate, Cartel, Trust, Alliance, Syndicate hay Group. Dựa vào ngôn ngữ từng nước, người ta có thể dùng nhiều từ khác nhau để khái niệm về TĐKT, tuy nhiên việc sử dụng từ ngữ nói về tập đoàn phần lớn phụ thuộc vào nguồn gốc xuất xứ và tính chất đặc trưng của từng loại TĐKT. Nếu TĐKT tồn tại như là một thực thể có tư cách pháp nhân thì được gọi là Conglomerate hoặc Holding company.

Trong tiếng Anh, conglomerate thường được định nghĩa là một công ty lớn, có sở hữu cổ phần ở nhiều công ty khác hoạt động trong các ngành nghề gần như không liên hệ gì với nhau. Holding company (công ty mẹ) cũng rất thông dụng trên thế giới. Holding company là công ty sở hữu toàn diện, đa số, hay một phần cổ phiếu của một hay nhiều công ty con khác. Thường được gọi là công ty mẹ (parent company) vì công ty này luôn nắm số lượng cố phiếu đủ để quyết định đối với công ty con (subsidiary) như quyết định người lãnh đạo và mục tiêu phát triển [16].

Hiện có một số định nghĩa khác nhau về TĐKT: - TĐKT là một tập hợp các công ty hoạt động kinh doanh trên các thị -3- trường khác nhau nhưng có sự kiểm soát về tài chính hoặc quản trị chung, trong đó các thành viên của chúng ràng buộc với nhau bằng các mối quan hệ tin cậy trên cơ sở sắc tộc hoặc điều kiện thương mại. - TĐKT là một hệ thống công ty hợp tác thường xuyên với nhau trong một thời gian dài và cung ứng các sản phẩm dịch vụ cho nhau. - TĐKT dựa trên hoạt động cung ứng sản phẩm dịch vụ thông qua mối ràng buộc trung gian, một mặt ngăn ngừa sự liên minh ngắn hạn ràng buộc đơn thuần giữa các công ty, mặt khác ngăn ngừa một nhóm công ty sát nhập với nhau thành một tổ chức duy nhất. Sự đa dạng về tên gọi hay thuật ngữ sử dụng nói lên tính đa dạng của TĐKT, tính đến nay khái niệm về TĐKT vẫn còn nhiều điểm chưa được thống nhất về nội hàm nên vẫn còn nhiều quan điểm khác nhau về TĐKT: - Thứ nhất: TĐKT là pháp nhân kinh tế do nhà nước thành lập gồm nhiều doanh nghiệp thành viên có quan hệ với nhau về sản xuất, kinh doanh, dịch vụ và tài chính.

TĐKT ra đời trên cơ sở liên kết nhiều doanh nghiệp, những doanh nghiệp này trở thành thành viên của tập đoàn, hoạt động vì mục tiêu chung của tập đoàn và phát triển theo chiến lược của tập đoàn. Theo quan điểm này, TĐKT là loại hình doanh nghiệp có quy mô lớn. - Thứ hai: theo một số nhà nghiên cứu thì TĐKT là một tổ hợp các công ty độc lập về mặt pháp lý nhưng tạo thành một tập đoàn gồm một công ty mẹ và một hay nhiều công ty con, góp vốn cổ phần, chịu sự kiểm soát của công ty mẹ vì công ty mẹ chiếm 1/2 vốn cổ phần. - Thứ ba: một số nhà nghiên cứu cho rằng tập đoàn các doanh nghiệp, thường gọi là TĐKT, là một loại hình tổ chức kinh tế chỉ hình thành và tồn tại trong nền kinh tế thị trường.

Đó là một loại hình tổ chức kinh tế được hình thành trong quá trình tự liên kết của nhiều công ty, xí nghiệp -4- của nhiều chủ sở hữu khác nhau, hoạt động kinh doanh chuyên ngành hoặc đa ngành, thực hiện tập trung tư bản, đẩy mạnh phân công chuyên môn hoá và đầu tư theo chiều sâu, nhanh chóng đổi mới công nghệ, nhằm đa dạng hoá sản phẩm, mở rộng thị trường, nâng cao năng lực cạnh tranh để giành lợi nhuận siêu ngạch từ lợi thế hoặc độc quyền. Theo điều 149, Luật Doanh nghiệp Việt Nam 2005 thì TĐKT là nhóm công ty có quy mô lớn. Chính phủ quy định, hướng dẫn tiêu chí, tổ chức quản lý và hoạt động của TĐKT. Theo điều 146 của Luật Doanh nghiệp thì: “Nhóm công ty là tập hợp các công ty có mối quan hệ gắn bó lâu dài với nhau về lợi ích kinh tế, công nghệ, thị trường và các dịch vụ kinh doanh khác”.

Mặc dù còn có nhiều cách hiểu khác nhau nhưng theo tác giả, TĐKT có thể được hiểu:“là tổ hợp hay nhóm các doanh nghiệp hoạt động trong một hay nhiều lĩnh vực khác nhau, ở phạm vi một hay nhiều nước; trong đó có một doanh nghiệp (hay công ty mẹ) nắm quyền lãnh đạo, kiểm soát, chi phối hoạt động của các doanh nghiệp (hay công ty con) thông qua cơ chế giám sát thích hợp. TĐKT là cơ cấu tổ chức vừa có chức năng kinh doanh, vừa có chức năng liên kết kinh tế nhằm tăng cường, tập trung năng lực hoạt động, nâng cao khả năng cạnh tranh và tối đa hoá lợi nhuận doanh nghiệp”. Một số đặc trƣng của TĐKT 1. Các TĐKT có quy mô lớn và hoạt động trên nhiều lĩnh vực khác nhau Điểm nổi bật của các TĐKT là quy mô lớn so các doanh nghiệp thông thường do sáp nhập, mua lại hoặc hợp nhất từ nhiều doanh nghiệp khác nhau.

Quy mô lớn thể hiện nổi bật ở các khía cạnh như tổng tài sản, vốn hóa thị trường, lợi nhuận, lao động (xem bảng 1.1: Các tập đoàn kinh tế lớn nhất thế giới năm 2011 Đơn vị tính: tỷ đô la TT Tên tập đoàn Quốc gia Tổng tài sản Lợi nhuận 1 Wal-Mart Mỹ 181 16.4 2 Royal Dutch Shell Hà Lan 322 20 3 ExxonMobile Mỹ 302 30 4 BP Anh 272 -3.7 5 Sinopec Group Trung Quốc 225 7.6 6 China national petrleum Trung Quốc 399 14 7 State Grid Trung Quốc 315 4.5 8 Toyota Motor Nhật 360 4.7 9 Japan Post Holdings Nhật 3.9 10 Chevron Mỹ 185 19 (Nguồn: tổng hợp và tính toán từ www.com) [51] Hoạt động trong nhiều ngành nghề, nhiều lĩnh vực là xu hướng có tính chất chung cùng với sự phát triển của các TĐKT. Ví dụ, Mitsubishi ban đầu hoạt động trong lĩnh vực cơ khí chế tạo nhưng đến nay đã mở rộng sang: khai khoáng, luyện kim, cơ khí chế tạo, hóa chất, ngân hàng, bảo hiểm, ngoại thương, vận tải. Tập đoàn Petronas (Malaysia) trước hoạt động chủ yếu trong ngành dầu khí nhưng hiện nay đã hoạt động trong các lĩnh vực: thăm dò, khai thác dầu khí, lọc dầu, hóa dầu, kinh doanh thương mại các sản phẩm dầu khí, hàng hải, kinh doanh bất động sản, siêu thị và giải trí. Mặc dù hoạt động đa ngành song các TĐKT trên thế giới thường tập trung đầu tư vào một số hoặc một nhóm sản phẩm, dịch vụ hoặc ngành hàng, ngành nghề chủ yếu nào đó nên thường chiếm phần lớn thị phần với những mặt hàng chủ đạo của tập đoàn đó và vì vậy, có doanh thu rất cao so thị phần trong phạm vi quốc gia, kể cả quốc tế [10].

-6- Về lao động, các TĐKT mà nhất là tập đoàn đa quốc gia thường thu hút một số lượng rất lớn lao động ở chính quốc và ở các quốc gia khác. Ví dụ, tập đoàn Danone (Pháp) chuyên sản xuất sữa tươi, bánh bích quy, thực phẩm, nước khoáng, bia… có 81. Tập đoàn Fiat (Italia) có 242. Tập đoàn Air France (Pháp) bao gồm 16 công ty con với 45.