Chương 1: Giới thiệu đề tài nghiên cứu Chương này mục đích giới thiệu về nền tảng chọn đề tài, mục tiêu và câu hỏi nghiên cứu, phương pháp và phạm vi nghiên cứu, ý nghĩa thực tiễn của đề tài. Chương 2: Cơ sở lý thuyết và giả thuyết nghiên cứu Nội dung chương này trình bày các cơ sở lý thuyết phục vụ cho nội dung nghiên cứu,các khái niệm và xây dựng các giả thuyết nghiên cứu. Chương 3: Dữ liệu nghiên cứu, phương pháp nghiên cứu, mô hình nghiên cứu Chương này mô tả quy trình nghiên cứu, các phương pháp được sử dụng trong nghiên cứu, đồng thời mô tả phương pháp chọn mẫu nghiên cứu, phương pháp phân tích dữ liệu và trình bày mô hình nghiên cứu được sử dụng trong đề tài. Chương 4: Kết quả nghiên cứu và thảo luận HVTH: Trần Thị Phương Mai Trang 4 Luận văn tốt nghiệp Chương này phân tích kết quả nghiên cứu đạt được để kết luận các giả thuyết nghiên cứu về đa dạng hóa thu nhập và thảo luận kết quả nghiên cứu để cho ra các kết luận.
Chương 5: Kết luận Chương này nêu lên kết quả nghiên cứu, đóng góp của đề tài đồng thời cũng nêu lên những hạn chế của đề tài và đề xuất hướng nghiên cứu tiếp theo. HVTH: Trần Thị Phương Mai Trang 5 Luận văn tốt nghiệp CHƯƠNG 2. CƠ SỞ LÝ THUYẾT VÀ GIẢ THUYẾT NGHIÊN CỨU Chương này sẽ trình bày các lý thuyết cơ bản xung quanh vấn đề nghiên cứu. Thứ nhất, luận văn sẽ trình bày sơ lược về thu nhập ngân hàng, lý thuyết đa dạng hóa thu nhập, nghiên cứu nền tảng về lợi nhuận và dự báo rủi ro ngân hàng.
Tiếp theo, nghiên cứu sẽ trình bày về các chỉ số đo lường tác động của đa dạng hóa thu nhập đến lợi nhuận và rủi ro của ngân hàng. Đồng thời, chương 2 cũng sẽ nêu lên những nghiên cứu trước đối với các chủ đề có liên quan tạo nền tảng kiến thức cơ bản để lập luận và phân tích kết quả nghiên cứu. Căn cứ trên cơ sở lý thuyết, giả thuyết nghiên cứu cũng được đưa ra và so sánh luận văn với các nghiên cứu trước. Thu nhập ngân hàng Theo Rose & Hudgins (2006), thu nhập là các khoản thu từ các dịch vụ đầu ra của ngân hàng bao gồm thu từ hoạt động sử dụng vốn và từ những hoạt động khác.
Thu nhập của ngân hàng từ các hoạt động chính sau: Thu nhập từ các họat động cho vay: Bao gồm thu nhập từ lãi cho vay khách hàng, thu khác từ hoạt động tín dụng và thu nhập từ việc kinh doanh chứng khoán nợ. Thu nhập từ hoạt động đầu tư: Bao gồm thu nhập từ hoạt động kinh doanh (mua bán) chứng khoán kinh doanh, chứng khoán đầu tư, thu nhập từ góp vốn mua cổ phần., hoạt động kinh doanh ngoại hối. Thu nhập từ các hoạt động dịch vụ: như dịch vụ thanh toán, ngân quỹ, chi trả kiều hối, bảo lãnh, bảo quản tài sản,… Thu nhập khác 2. Lý thuyết đa dạng hóa thu nhập 2.
Đa dạng hóa Đa dạng hóa là một chiến lược đầu tư được thiết kế nhằm giảm bớt rủi ro bằng cách kết hợp một loạt các khoản đầu tư khác nhau. Việc kết hợp này tạo ra một danh mục đầu tư theo nhiều hướng và không có khả năng tất cả các khoản đầu tư di chuyển HVTH: Trần Thị Phương Mai Trang 6 Luận văn tốt nghiệp theo cùng một hướng (Sanya & Wolfe 2011). Mục tiêu đa dạng hóa trong lý thuyết danh mục đầu tư là giảm rủi ro trong danh mục đầu tư. Đa dạng hóa thu nhập ngân hàng Theo Rose & Hudgins (2006), hoạt động đa dạng hóa thu nhập ngân hàng được giải thích thông qua sự thay đổi giữa thu nhập ngoài lãi và thu nhập từ lãi và bằng sự thay đổi nội tại của hai loại thu nhập được phân tích.
Nếu như nguồn thu nhập của ngân hàng có được chỉ duy nhất từ thu nhập lãi ròng thì được gọi là tập trung, nhưng nếu nguồn thu này có được phân chia giữa thu nhập ngoài lãi và thu nhập từ lãi thì được gọi là đa dạng hóa. Hoạt động đa dạng hóa thu nhập của ngân hàng chủ yếu tập trung vào lĩnh vực kinh doanh thương mại và các hoạt động tạo phí và hoa hồng. Với việc đa dạng hóa thu nhập, ngân hàng không còn tập trung vào các lĩnh vực truyền thống mà dần chuyển dịch sang kinh doanh buôn bán khác, tạo thêm nguồn thu nhập cho ngân hàng. Lý thuyết đa dạng hóa thu nhập ngân hàng Nguồn thu nhập của ngân hàng bao gồm thu nhập từ lãi và thu nhập ngoài lãi, trong đó phần lớn thu nhập là từ lãi.
Tuy nhiên, kể từ khi các cơ quan quản lý cho phép các ngân hàng đa dạng chức năng qua các hoạt động như đầu tư, bảo hiểm, dịch vụ… đã dẫn đến một mức độ biến động chéo trong chiến lược đa dạng hóa của các ngân hàng. Đa dạng hóa thu nhập làm cho thu nhập của ngân hàng không còn tập trung duy nhất vào nguồn thu từ chênh lệch lãi suất giữa huy động và cho vay mà còn mở rộng ra nhiều lĩnh vực khác. Có nhiều lý do khiến các ngân hàng thực hiện đa dạng hóa trong giai đoạn hiện nay. Thứ nhất, khi thực hiện chiến lược đa dạng hóa, các ngân hàng có cơ hội mở rộng và bán chéo sản phẩm.
Ví dụ, theo DeYoung & Rice (2004), việc bán chéo sản phẩm tạo ra nhiều lợi ích và giá trị cho cả khách hàng và ngân hàng. Khách hàng có thể coi ngân hàng như là một điểm đến đa dịch vụ (one- stop shopping), nơi mà họ có thể mua tất cả các sản phẩm ngoài các sản phẩm truyền thống như mở tài khoản và các dịch vụ thanh toán. Đối với ngân hàng có thể thêm HVTH: Trần Thị Phương Mai Trang 7 Luận văn tốt nghiệp nguồn thu nhập. Đây là một điểm thuận lợi cho các ngân hàng trong điều kiện cạnh tranh khốc liệt như hiện nay, đồng thời là cơ hội để ngân hàng thu hút và mở rộng sản phẩm đến nhiều đối tượng khách hàng khác nhau.
Hơn nữa, với việc mở rộng sản phẩm, đa dạng hóa củng cố vai trò của ngân hàng, là trung gian giao dịch thuận tiện và giúp cho các ngân hàng có thể hạn chế thông tin bất cân xứng bằng cách tận dụng các mối quan hệ trong cho vay để kinh doanh đa dạng hóa và ngược lại (Baele et al. Thứ hai, đa dạng hóa nguồn thu nhập làm phân tán mức rủi ro và tạo ra nguồn thu nhập ổn định cho ngân hàng. Đặc biệt, khi mà nền kinh tế khó khăn, các doanh nghiệp bị ảnh hưởng và nợ xấu tăng cao thì các nguồn thu từ phí giúp cho ngân hàng ổn định được thu nhập. Ngoài ra, đa dạng hóa như hàng rào chống lại nguy cơ rủi ro và làm giảm sự xuất hiện của khủng hoảng tài chính do tập trung cho vay tạo ra sự tăng trưởng tín dụng (Froot et al.
Thứ ba, đa dạng hóa góp phần tạo ra một phần lợi nhuận cho một ngân hàng hiện đại, để lợi nhuận không còn tập trung chủ yếu từ hoạt động tín dụng mà còn được khai thác từ các hoạt động khác. Các ngân hàng trở thành các định chế tài chính lớn và mạnh khi các hoạt động không chỉ giới hạn ở hoạt động huy động và cho vay mà còn ở các dịch vụ đầu tư và bảo hiểm. Thứ tư, đa dạng hóa là cơ hội để ngân hàng thúc đẩy các mối quan hệ hợp tác, hội nhập kinh tế quốc tế trên lĩnh vực ngân hàng. Hơn nữa, theo Filson & Olfati (2014), các ngân hàng có thể tận dụng được lợi thế quy mô trong việc đa dạng hóa để trở thành các định chế tài chính lớn từ việc tận dụng lợi thế trong công nghệ thông tin, nguồn dữ liệu khách hàng lớn và các nguồn lực của ngân hàng như đội ngũ nhân sự có thể khai thác thêm các hoạt động khác ngoài hoạt động truyền thống.
Tuy nhiên, không có sự nhất quán trong việc đánh giá đa dạng hóa thu nhập là hiệu quả hay không hiệu quả đối với ngân hàng ở khía cạnh rủi ro và lợi nhuận. Theo các lý thuyết hiện tại về đa dạng hóa thu nhập ngân hàng thì có hai quan điểm cơ bản trái ngược nhau: Quan điểm thứ nhất: Đa dạng hóa thu nhập mang lại hiệu quả cho hoạt động của ngân hàng thể hiện ở việc tăng thu nhập và giảm rủi ro. Đa dạng hóa nguồn thu nhập tạo ra nhiều lợi thế cho ngân hàng, làm giảm tổng rủi ro, làm ổn định thu nhập hoạt động của ngân hàng. Thay vì tập trung vào các lĩnh HVTH: Trần Thị Phương Mai Trang 8 Luận văn tốt nghiệp vực tài chính truyền thống, ngân hàng chủ động đa dạng tập danh mục thu nhập, tạo ra nhiều nguồn thu khác nhau.
Bằng việc mở rộng hoạt động kinh doanh, các ngân hàng có cơ hội tìm kiếm các đối tượng khách hàng mới, phân khúc thị trường rộng lớn hơn. Nguồn khách hàng của lĩnh vực này sẽ bổ sung cho lĩnh vực khác tạo ra khối lượng khách hàng lớn cho ngân hàng. Thêm vào đó, khách hàng tiếp nhận được nhiều sản phẩm dịch vụ của từng hoạt động kinh doanh sẽ cảm thấy tiện lợi khi giao dịch với ngân hàng. Điều này tạo cho khách hàng sự tin tưởng đối với ngân hàng, nâng cao uy tín trên thị trường cho ngân hàng.
Chiorazzo et al. (2008) đã chứng minh được rằng ngân hàng chuyển hướng sang các hoạt động tạo thu nhập ngoài lãi là có lợi, đồng thời, đối với những ngân hàng nhỏ, phần thu nhập ngoài lãi rất nhỏ làm tăng hiệu quả tài chính từ việc tăng thu nhập ngoài lãi. Chiorazzo et al. (2008) cũng xác nhận lại những phát hiện trước đó của Smith et al.
(2003), đó là có sự tác động khác nhau khi tăng phần thu nhập ngoài lãi ở các thị trường khác nhau, điều này được giải thích do có sự khác biệt trong cấu trúc và các quy định hiện hành. Với việc cho phép các ngân hàng đa dạng chức năng của các cơ quan quản lý, một số ngân hàng vẫn tập trung với vai trò trung gian trên thị trường bán lẻ, một số khác trở thành các tập đoàn tài chính toàn diện. Hơn nữa, việc ngân hàng mở rộng hoạt động sang một lĩnh vực mới khác cũng giống như ngân hàng cho vay một khách hàng để họ mở rộng lĩnh vực kinh doanh. Điểm khác biệt ở đây là thông thường ngân hàng có lợi thế ở mặt quy mô về vốn, về công nghệ và nhân sự dễ thành công hơn nên lợi nhuận có thể cao hơn và rủi ro thấp hơn.