Chương I. Cơ sở lý luận và thực tiễn Chương II. Một số bài giảng về Hàm số lượng giác – Phương trình lượng giác theo hướng tiếp cận chuẩn quốc tế. Chương III.
Thực nghiệm sư phạm. 9 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Chƣơng 1. CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN 1. Một số khái niệm cơ bản 1.
Khái niệm phương pháp dạy học Dạy học là một hoạt động đặc trưng nhất của giáo dục, cơ bản nhất trong việc truyền thụ các vốn tri thức, kinh nghiệm trong xã hội loài người. Nó tuân thủ theo những quy luật chung nhất cho bất kỳ hoạt động nào của con người: Có động cơ, quá trình thực hiện và có tính mục đích. Khái niệm “phương pháp” có nội hàm chỉ cách thức dẫn đến mục tiêu. Chính nội hàm mang tính phổ quát cao này đã dẫn đến nhiều cách hiểu, cách định nghĩa khác nhau về “phương pháp dạy học”.
Phương pháp dạy học hiểu theo nghĩa rộng: Phương pháp dạy học (PPDH) là những hình thức và cách thức, thông qua đó và bằng cách đó giáo viên và học sinh lĩnh hội những hiện thực tự nhiên và xã hội xung quanh trong những điều kiện học tập cụ thể. Phương pháp dạy học theo nghĩa hẹp: Là những mẫu hành động (cách thức hành động) cụ thể và có thể phân biệt được của hoạt động Dạy- Học. Định nghĩa tổng quát: PPDH là tổ hợp các cách thức, biện pháp thực hiện hoạt động hợp tác, tương tác giữa người dạy và người học nhằm đạt mục tiêu dạy học. Bản chất của phương pháp dạy học 1.
Tính mục đích Bất kỳ phương pháp dạy học nào cũng được quy định bởi mục đích dạy học: Người học học cái gì, học như thế nào, học để làm được gì…. Không có PPDH tự thân. Tính mục đích ở đây sẽ quy định chặt chẽ việc lựa chọn phương pháp này hay phương pháp khác trong quá trình dạy học. Mặt khác, mục đích của quá trình dạy học luôn được cụ thể hóa ở nội dung dạy học xác định.
Phương pháp dạy học luôn có cấu trúc: Vì khi sử dụng một phương pháp, người thực hiện phải hình dung ra từng giai đoạn trong cả quá trình và phải hiểu ý nghĩa của từng giai đoạn. 10 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Đặc tính hoạt động Quá trình dạy học là một hoạt động thống nhất, toàn vẹn, qua lại, gắn bó quy định lẫn nhau của hai chủ thể: Người dạy và người học. Mỗi PPDH đều phản ánh rõ tính ưu thế trong hoạt động của hai chủ thể này: Người dạy hay người học giữ vai trò chủ đạo trong hoạt động, sự tương tác hoạt động một chiều (Người dạy – Người học), hai chiều (Người dạy – người học – người dạy), đa chiều.
Chính vì vậy, một PPDH được coi là hiệu quả khi nó tạo ra sự cân bằng hợp lý trong hoạt động dạy học nhằm phát huy được tính tích cực của hai chủ thể: Người dạy tích cực, người học chủ động. Vai trò, vị trí của phương pháp dạy học trong quá trình dạy học PPDH giữ vai trò then chốt trong quá trình dạy học, tạo nên sự liên kết giữa mục đích, nội dung, phương tiện, hình thức tổ chức dạy học, đảm bảo tính hệ thống, toàn vẹn của quá trình hoạt động đặc thù này. Nếu mục tiêu đảm bảo sự thành công, nội dung đảm bảo tính khoa học, thì phương pháp tạo nên hiệu quả của quá trình dạy học. Vị trí của PPDH trong quá trình dạy học Mục tiêu Nội dung Dạy Phương pháp Học Phương tiện Hình thức TC, ĐG 1.
Quy trình dạy học Quy trình dạy học là mô ̣t quá trin ̀ h tương tác có chủ đinh ̣ giữa các yế u tố cấ u thành nhằm tạo ra sự thay đổi hành vi của người học , hướng tới những mu ̣c tiêu giáo dục cao hơn. 11 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Quy trình dạy học theo hướng tiếp cận chuẩn quốc tế Quy triǹ h da ̣y ho ̣c bao gồ m 4 giai đoa ̣n với các thành tố liên kế t với nhau thành một chu trình và tác động qua lại với nhau. Sơ đồ chu trình dạy học Lập kế hoạch dạy học Triển Đánh giá khai dạy cải tiến học Đánh giá kết quả học tập 1.
Chuẩn bi ̣ và lập kế hoạch giảng dạy Theo cách tiếp cận trong đào tạo giáo viên chuẩn quốc tế của CIE (University of Cambridge International Examinations), để lập được kế hoạch dạy học, người giáo viên cần phải thực hiện các nhiệm vụ sau: Xác định nhu cầu và phong cách học tập của học sinh; xây dựng (chi tiết hóa) các mục tiêu dạy học; xác định được các yêu cầu về nội dung dạy học; xây dựng được ý đồ triển khai bằng các phương pháp, phương tiện dạy học hiệu quả; xây dựng được nguồn học liệu hỗ trợ học tập cho học sinh; xây dựng được kế hoạch kiểm tra đánh giá kết quả học tập của học sinh. Mặt khác, cần xác định rõ vị trí của môn học trong toàn bộ chương trình khóa học (học kỳ, năm học), khối học, cấp học. Riêng đối với các trường chuyên, cần tính đến những yêu cầu nâng cao cho môn học chuyên trong mối tương quan với các môn học không chuyên. 12 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.Tóm tắt qui trình lập kế hoạch dạy học Xác định, phân tích nhu cầu người học Xác định mục đích, mục tiêu Thiết kế cấu trúc Nội dung Lựa chọn hình thức tổ chức dạy học PP dạy PP học KTĐG thường xuyên Xác định hình thức, PP kiểm tra đánh giá Đánh giá cải tiến, phát triển chuyên môn i.
Xác định nhu cầu của học sinh Môn học được triển khai bắt đầu từ việc tìm hiểu và nhận diện được nhu cầu và phong cách học tập của học sinh. Các thông tin đầy đủ về nhu cầu, kỳ vọng và phong cách học tập của học sinh sẽ giúp giáo viên phác họa được kế hoạch tổ chức triển khai và quản lí hiệu quả việc dạy học, thúc đẩy các quá trình tìm kiếm cơ hội hỗ trợ cho học sinh trong suốt quá trình dạy học. 13 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Xây dựng hệ thống mục tiêu dạy học Xây dựng hệ thống mục tiêu dạy học được coi là khâu trọng tâm cho việc lập kế hoạch dạy học và kiểm tra đánh giá sau này.
Mục tiêu dạy học được xây dựng để giúp người giáo viên định hướng trong dạy học, đó cũng là căn cứ để giáo viên có thể kiểm tra và đánh giá kết quả tiến bộ trong học tập của học sinh. Một mục tiêu dạy học xây dựng tốt thì cần đáp ứng được các yêu cầu: Có tính khả thi, định hướng được cách dạy và học. Để xây dựng mục tiêu dạy học chúng ta sử dụng 6 thang bậc tư duy nhận thức của B.Bloom để phân cấp mức mục tiêu. Để tiện sử dụng trong việc xác định mục tiêu và đánh giá việc đạt mục tiêu, các nhà giáo dục quy 6 mức trên thành 3 bậc: Bậc 1.
Tái nhận, tái hiện – tương đương với nhớ. Tái tạo – tương đương với hiểu, áp dụng Bậc 3. Lập luận, sáng tạo – Tương đương với phân tích, tổng hợp, đánh giá. Xác định yêu cầu về nội dung bài dạy học Để đảm bảo thực hiện đúng, đủ các yêu cầu về nội dung dạy học của chương trình đề ra, đảm bảo mục tiêu dạy học đồng thời dung hòa được những áp lực về thời gian, không gian, đối tượng…bất kỳ giáo viên nào cũng cần phải thực hiện quá trình “cấu trúc hóa” lại nội dung cho phù hợp với điều kiện dạy học cụ thể.
Lựa chọn phƣơng pháp, phƣơng tiện, môi trƣờng dạy học Việc lựa chọn các hình thức tổ chức và phương pháp dạy học, phương tiện và môi trường dạy học đóng vai trò quyết định đến tính hiệu quả và hiệu suất của quá trình dạy học. Đây là bước khó khăn nhất trong quá trình lập kế hoạch bài dạy, đòi hỏi sự sáng tạo của giáo viên, năng lực sư phạm và năng lực chuyên môn. Việc lựa chọn hình thức tổ chức dạy học cần đa dạng, tạo cơ hội đáp ứng phong cách học của học sinh và phải có tính khả thi, nhằm thúc đẩy hứng thú, tích cực của học sinh. Phương pháp dạy học phải đảm bảo tính khoa học, có hiệu quả và khả thi.
14 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Không chỉ có vậy, người giáo viên cần biết tạo dựng môi trường học tập: An toàn thân thiện, công bằng Các hoạt động của giáo viên và học sinh cần được tính toán, cân nhắc, triển khai thử nghiệm và rút kinh nghiệm, cải tiến thường xuyên. Việc áp dụng các phương pháp dạy học tích cực, cải tiến, khắc phục những nhược điểm của từng phương pháp cần được tiến hành thường xuyên song song với việc lấy ý kiến phản hồi từ học sinh và đồng nghiệp. Người giáo viên còn phải biết xây dựng học liệu hỗ trợ như: Học liệu hỗ trợ học sinh tự học, học liệu hỗ trợ học sinh trên lớp, học liệu phát triển chuyên môn. Xây dựng kế hoạch kiểm tra đánh giá, tích hợp KTĐG trong dạy học Theo quan điểm lí luận dạy học hiện đại, việc kiểm tra đánh giá cần phải được tiến hành thường xuyên, liên tục, định kỳ, vì sự tiến bộ của người học.
Đánh giá cần phải được coi là một thành phần bắt buộc trong kế hoạch dạy học. Trong quá trình lập kế hoạch kiểm tra đánh giá kết quả học tập của học sinh để tích hợp vào trong suốt quá trình dạy học. Xây dựng kế hoạch đánh giá cải tiến, phát triển nghề nghiệp Một trong những năng lực quan trọng của người giáo viên hiện nay là đánh giá và tự đánh giá. Các thông tin liên quan đến toàn bộ quá trình dạy học cần được ghi chép đầy đủ, có hệ thống làm căn cứ cho kế hoạch nâng cao năng lực chuyên môn và phát triển kỹ năng nghề.
Do đó, quá trình đánh giá cải tiến (đánh giá phát triển) được coi như công đoạn cuối cùng của quy trình vòng xoáy liên tục cho bước lập kế hoạch dạy học tiếp theo. Góp phần nâng cao chất lượng giáo dục. Triể n khai dạy học Theo quan điểm lí luận dạy học hiện đại tổ chức dạy học hiệu quả là quá trình được vận hành theo nguyên lý “hỗ trợ tích cực” (hiểu theo nghĩa rộng) và “chủ động kiến tạo”. Hỗ trợ hoạt động học tập tích cực của ngƣời học Nhằm hỗ trợ hoạt động tích cực của người học, người giáo viên cần đa dạng hóa quá trình lĩnh hội thông tin, tổ chức và cấu trúc thông tin phù hợp với đối 15 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.