PHẦN MỞ ĐẦU Đảng và Nhà nước ta đã và đang quan tâm, coi trọng việc phát triển thể dục thể thao (TDTT) nói chung và thể thao thành tích cao (TTTTC) nói riêng. Chính vì vậy, ngày 03 tháng 12 năm 2020, Thủ tướng chính phủ đã ký quyết định 2198/QĐ-TTg ban hành Chiến lược phát triển thể thao Việt Nam đến năm 2020, trong đó đề ra mục tiêu “xây dựng và phát triển nền thể dục, thể thao nước nhà để nâng cao sức khỏe nhân dân, góp phần nâng cao chất lượng nguồn nhân lực phục vụ sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước và tăng tuổi thọ của người Việt Nam theo tinh thần vì sự nghiệp dân cường, nước thịnh, hội nhập và phát triển”; “Phát triển TTTTC theo hướng bền vững, xây dựng và triển khai áp dụng quy trình phát hiện năng khiếu, tuyển chọn và đào tạo tài năng thể thao”; “Tiếp tục phát huy tác dụng và vai trò của hệ thống bồi dưỡng đào tạo tài năng thể thao trẻ đã được xây dựng trong giai đoạn trước, làm cơ sở vững chắc nâng cao trình độ, thành tích của TTTTC nước nhà ở khu vực, châu lục và thế giới” [11]. Bóng bàn là môn thể thao đối kháng và mang tính kỹ xảo rất cao, được tập luyện và thi đấu với cường độ lớn, yêu cầu tính chuẩn xác về kỹ thuật cao, mật độ động tác dày, các cuộc thi đấu thường kéo dài từ 7-10 ngày dễ tạo ra sự mệt mỏi thần kinh. Do đó, để có sự tập trung cao độ, duy trì trạng thái tâm lý và thể lực ổn định, thúc đẩy sự phát triển và duy trì trạng thái thi đấu tốt trong suốt thời gian thi đấu căng thẳng, thì vận động viên phải thường xuyên tập luyện với lượng vận động (LVĐ) lớn, qua đó phát huy hết trình độ kỹ thuật, chiến thuật và đạt thành tích thể thao cao nhất [36].
Xu thế phát triển của bóng bàn hiện đại là thi đấu với tốc độ nhanh trong điều kiện điểm rơi của bóng luôn biến hóa, đòi hỏi VĐV phải phán đoán nhanh, di chuyển hợp lý, phản ứng tốt với các định hướng của bóng đối phương, lăng tay nhanh khi đánh bóng để giành ưu thế trong đánh bóng và giành điểm. Vì vậy, đối với các VĐV Bóng bàn muốn đáp ứng được trình độ Bóng bàn cao thì ngoài những tố chất thể lực chung, cần phải đặc biệt chú ý đến sự kết hợp tối ưu các quá trình nâng cao trình độ huấn luyện thể lực đặc thù chuyên môn, đó là các tố chất: tốc độ và tính linh hoạt; sức mạnh tốc độ và sức bền tốc độ. Huấn luyện thể lực chuyên môn (TLCM) cho vận động viên bóng bàn trẻ là phần quan trọng trong hệ thống đào tạo vận động viên, cấu trúc của hệ thống đào tạo bao gồm nhiều mặt mà trong đó quan trọng nhất là đảm bảo các mặt của quá trình 2 huấn luyện (thể lực chuyên môn, kỹ - chiến thuật - tâm lý – ý chí), tạo dựng và duy trì trạng thái sung sức thể thao phục vụ cho thi đấu. Trình độ thể lực chuyên (TĐTLCM) càng phát triển tốt thì càng có lợi cho việc nắm vững kỹ thuật, thúc đẩy sự phát triển và duy trì trạng thái thi đấu tốt cho vận động viên trong những cuộc thi đấu lớn, căng thẳng, phát huy hết trình độ kỹ thuật, chiến thuật, qua đó giúp VĐV đạt được thành tích thể thao cao nhất.
Tuy nhiên, trong những năm gần đây, các VĐV trẻ Bóng bàn của nước nhà vẫn chưa đạt được nhiều thành tích vang dội tại các đấu trường quốc tế. Điều đó xuất phát từ nhiều nguyên nhân khách quan và chủ quan khác nhau, trong đó có nguyên nhân trình độ chuyên môn (bao gồm cả TĐTLCM). Chính vì vậy, việc đào tạo đội ngũ VĐV Bóng bàn trẻ có trình độ cao, đáp ứng nhiệm vụ thi đấu quốc tế, kế cận cho lớp đàn anh là vô cùng cần thiết. Ở Việt Nam hiện nay, bước đầu đã hình thành hệ thống đào tạo VĐV Bóng bàn trẻ tương đối hợp lý, những mô hình từ tuyến đào tạo VĐV năng khiếu thể thao đến tuyến đào tạo VĐV thành tích cao, từ các câu lạc bộ cấp xã, huyện đến các trung tâm đào tạo cấp tỉnh và quốc gia, từ đào tạo bán chuyên nghiệp đến chuyên nghiệp ở từng môn thể thao… Tuy nhiên, quá trình tổ chức đào tạo còn nhiều bất cập dẫn đến hiệu quả chưa cao, các VĐV trẻ Bóng bàn của nước nhà vẫn chưa đạt được nhiều thành tích vang dội tại các đấu trường quốc tế như các môn thể thao khác.
Điều đó xuất phát từ nhiều nguyên nhân khách quan và chủ quan khác nhau, trong đó có nguyên nhân là do trình độ TLCM còn hạn chế. Qua quan sát các buổi tập luyện và thi đấu cho thấy, hầu hết VĐV Bóng bàn trẻ đã không duy trì được độ chuẩn xác cao khi thực hiện các kỹ chiến thuật, tốc độ di chuyển cũng như sức mạnh khi đánh bóng cũng bị giảm sút rõ rệt dẫn đến khả năng dứt điểm cũng như giành ưu thế khi đánh bóng không cao. Ngoài ra, cán bộ, huấn luyện viên (HLV) huấn luyện theo kinh nghiệm mà không có căn cứ khoa học, không có nội dung huấn luyện riêng cho thể lực chuyên môn. Do đó, việc nghiên cứu xây dựng nội dung huấn luyện TLCM cho VĐV bóng bàn trẻ là vô cùng cần thiết.
Những năm gần đây ở nước ta có rất nhiều công trình nghiên cứu về TĐTL cho VĐV Bóng bàn. Tiêu biểu như: Lê Thiết Can (1997), Vũ Thái Hồng (2001), Nguyễn Danh Hoàng Việt (2005), Trần Hiếu (2007), Nguyễn Tiên Tiến (2001), Nguyễn Thanh Tùng (2017),… Tuy nhiên, những công trình nghiên cứu trên chỉ đánh giá một trong 3 những tố chất TLCM hoặc tác giả Lê Thiết Can thì lại nghiên cứu bài tập phát triển các tố chất thể lực (TCTL) nói chung, tác giả Nguyễn Thanh Tùng nghiên cứu cho đối tượng nữ VĐV, chưa có đề tài nào đi sâu nghiên cứu về xây dựng nội dung huấn luyện TLCM cho nam VĐV Bóng bàn lứa tuổi 14-15. Xuất phát từ ý nghĩa, tầm quan trọng của vấn đề nghiên cứu, nhằm góp phần nâng cao hiệu quả trong công tác huấn luyện TLCM cho nam VĐV Bóng bàn lứa tuổi 14-15 theo xu hướng hiện đại, luận án tiến hành nghiên cứu “Xây dựng nội dung huấn luyện thể lực chuyên môn cho nam vận động viên Bóng bàn lứa tuổi 14-15”. Mục đích nghiên cứu.
Trên cơ sở đánh giá thực trạng và phân tích các yếu tố ảnh hưởng đến TLCM của nam VĐV Bóng bàn lứa tuổi 14-15, luận án nghiên cứu xây dựng nội dung huấn luyện TLCM cho nam VĐV Bóng bàn lứa tuổi 14-15 để đưa vào ứng dụng nhằm phát triển TLCM, từ đó góp phần nâng cao hiệu quả công tác huấn luyện và cải thiện thành tích thể thao cho đối tượng nghiên cứu. Nhiệm vụ nghiên cứu. Để đạt được mục đích nghiên cứu, luận án xác định các nhiệm vụ nghiên cứu sau: Nhiệm vụ 1: Đánh giá thực trạng công tác huấn luyện thể lực chuyên môn cho nam VĐV Bóng bàn lứa tuổi 14-15 - Các yếu tố ảnh hưởng hưởng đến TLCM của nam VĐV Bóng bàn lứa tuổi 14- 15. - Đánh giá trình độ TLCM của nam VĐV Bóng bàn lứa tuổi 14-15.
Nhiệm vụ 2: Xây dựng nội dung huấn luyện thể lực chuyên môn cho nam vận động viên Bóng bàn lứa tuổi 14-15. - Lựa chọn bài tập phát triển TLCM cho cho nam VĐV Bóng bàn lứa tuổi 14-15 - Xây dựng nội dung huấn luyện TLCM cho nam VĐV Bóng bàn lứa tuổi 14-15 theo chu kỳ năm - Kiểm nghiệm lý thuyết về nội dung huấn luyện TLCM mà luận án xây dựng Nhiệm vụ 3: Đánh giá hiệu quả ứng dụng nội dung huấn luyện thể lực chuyên môn cho nam vận động viên Bóng bàn lứa tuổi 14-15. - Tổ chức thực nghiệm nội dung huấn luyện TLCM cho nam VĐV Bóng bàn lứa tuổi 14-15. - Đánh giá hiệu quả thực nghiệm nội dung huấn luyện TLCM cho nam VĐV 4 Bóng bàn lứa tuổi 14-15.
Đối tượng nghiên cứu Đối tượng nghiên cứu của luận án là nội dung huấn luyện TLCM cho nam VĐV Bóng bàn lứa tuổi 14-15. Phạm vi nghiên cứu Đối tượng quan trắc: + 31 cán bộ, giảng viên, chuyên gia, huấn luyện viên trong lĩnh vực huấn luyện thể thao của Trường đại học TDTT Bắc Ninh và các trung tâm huấn luyện và thi đấu TDTT Hà Nội, Quân Đội, Hải Dương, Bộ Công An, Hải Phòng + Nam VĐV Bóng bàn lứa tuổi 14-15. Luận án đã tiến hành khảo sát và thực nghiệm những trung tâm đào tạo có đội tuyển Bóng bàn các tuyến ở khu vực phía Bắc, trong đó các VĐV đang được hưởng chế độ theo ngân sách nhà nước. Căn cứ vào tình hình thực tiễn, các trung tâm có nam VĐV bóng bàn lứa tuổi 14-15 phù hợp với mục đích nghiên cứu để luận án tiến hành khảo sát, đó là Trung tâm huấn luyện và thi đấu TDTT Hà Nội; Trung tâm TDTT Quân Đội; Trung tâm TDTT Công an nhân nhân; Trung tâm huấn luyện và thi đấu TDTT tỉnh Hải Dương; Câu lạc bộ T&T Hà Nội.
Quy mô nghiên cứu : + Số lượng mẫu nghiên cứu: 10 nam VĐV Bóng bàn lứa tuổi 14-15 của Trung tâm huấn luyện và thi đấu TDTT Hà Nội. + Phạm vi không gian nghiên cứu: Trường Đại học TDTT Bắc Ninh và Trung tâm Huấn luyện và thi đấu TDTT Hà Nội, + Phạm vi thời gian nghiên cứu: Từ tháng 11/2018 đến tháng 11/2022. Giả thuyết khoa học Thể lực chuyên môn là yếu tố quan trọng cấu thành trình độ tập luyện (kỹ, chiến thuật, thể lực, tâm lý) của VĐV bóng bàn. Nếu xây dựng được nội dung huấn luyện thể lực chuyên môn đảm bảo được cơ sơ khoa học và phù hợp với quy luật huấn luyện của giai đoạn đào tạo chuyên môn hóa của nam VĐV Bóng bàn lứa tuổi 14-15 sẽ nâng cao được trình độ chuyên môn của họ.
Ý nghĩa khoa học của luận án Luận án đã hệ thống hóa, bổ sung và hoàn thiện những kiến thức lý luận về các 5 vấn đề liên quan tới công tác huấn luyện TLCM và các yếu tố ảnh hưởng tới TLCM của nam VĐV Bóng bàn lứa tuổi 14-15 một cách khoa học và phù hợp với thực tiễn,. Ý nghĩa thực tiễn của luận án Luận án lựa chọn được 09 test đủ điều kiện đánh giá TĐTLCM cho nam VĐV Bóng bàn lứa tuổi 14-15, qua đó đã lựa chọn nội dung và xây dựng kế hoạch huấn luyện TLCM cho cho nam VĐV Bóng bàn lứa tuổi 14-15.