Đảng Bộ Tỉnh Nam Định Lãnh Đạo Xây Dựng Đời Sống Văn Hóa Cơ Sở Từ Năm 2001 Đến Năm 2010

Luận văn thạc sĩ kỹ thuật nghiên cứu ussh đảng bộ tỉnh nam định lãnh đạo xây dựng đời sống văn hóa cơ sở từ năm 2001 đến năm 2010, khảo sát thực trạng, phân tích nguyên nhân, đề

• Tác giả: Nguyễn Thị Minh
• Người hướng dẫn: PGS. TS Lê Văn Thịnh
• Trường học: Trường Đại Học Khoa Học Xã Hội Và Nhân Văn
• Chuyên ngành: Lịch Sử Đảng
• Đề tài: Đảng Bộ Tỉnh Nam Định Lãnh Đạo Xây Dựng Đời Sống Văn Hóa Ở Cơ Sở Từ Năm 2001 Đến Năm 2010
• Loại tài liệu: Luận Văn Thạc Sĩ
• Năm xuất bản: 2015
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• BẢNG CHỮ VIẾT TẮT
• MỞ ĐẦU
• 0.1. Lý do chọn đề tài
• 0.2. Tình hình nghiên cứu
• 0.3. Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu
• 0.4. Đối tượng nghiên cứu
• 0.5. Nguồn tư liệu và phương pháp nghiên cứu
• 0.6. Đóng góp của đề tài
• 0.7. Kết cấu của luận văn
• 1. CHƯƠNG 1: MỘT SỐ VẤN ĐỀ VỀ VĂN HÓA VÀ ĐỜI SỐNG VĂN HÓA Ở TỈNH NAM ĐỊNH TRƯỚC NĂM 2001
• 1.1. Một số vấn đề về văn hóa và đời sống văn hóa
• 1.2. Quan điểm chung về văn hóa
• 1.3. Quan niệm về đời sống văn hóa
• 1.4. Những nhân tố tác động đến đời sống văn hóa ở cơ sở và thực trạng công tác xây dựng đời sống văn hóa ở cơ sở của tỉnh Nam Định trước năm 2001
• 1.5. Những nhân tố tác động đến đời sống văn hóa ở cơ sở tỉnh Nam Định
• 1.6. Vài nét về công tác xây dựng đời sống văn hóa ở cơ sở ở tỉnh Nam Định trước năm 2001
• 1.7. Tiểu kết chương 1
• 2. CHƯƠNG 2: ĐẢNG BỘ TỈNH NAM ĐỊNH LÃNH ĐẠO XÂY DỰNG ĐỜI SỐNG VĂN HÓA Ở CƠ SỞ TỪ NĂM 2001 ĐẾN NĂM 2010
• 2.1. Đảng bộ tỉnh Nam Định lãnh đạo xây dựng đời sống văn hóa ở cơ sở từ năm 2001 đến năm 2005
• 2.2. Chủ trương chung của Đảng và sự vận dụng của Đảng bộ. Đảng bộ Nam Định chỉ đạo xây dựng đời sống văn hóa ở cơ sở
• 2.3. Đảng bộ tỉnh Nam Định lãnh đạo xây dựng đời sống văn hóa ở cơ sở từ năm 2006 đến 2010
• 2.4. Chủ trương chung của Đảng và sự vận dụng của Đảng bộ. Đảng bộ Nam Định chỉ đạo xây dựng đời sống văn hóa ở cơ sở
• 2.5. Tiểu kết chương 2
• 3. CHƯƠNG 3: NHẬN XÉT VÀ KINH NGHIỆM
• 3.1. Ưu điểm, hạn chế, nguyên nhân
• 3.2. Một vài hạn chế
• 3.3. Một số kinh nghiệm chủ yếu
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Xây Dựng Đời Sống Văn Hóa Tỉnh Nam Định 2001 2010

Xây dựng đời sống văn hóa ở cơ sở tỉnh Nam Định từ năm 2001 đến 2010 là một quá trình quan trọng, phản ánh sự phát triển văn hóa của địa phương trong bối cảnh đổi mới. Đảng bộ tỉnh đã có những chủ trương, chính sách cụ thể nhằm nâng cao chất lượng đời sống văn hóa, tạo ra môi trường văn hóa lành mạnh cho người dân. Việc này không chỉ góp phần bảo tồn các giá trị văn hóa truyền thống mà còn thúc đẩy sự phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh.

1.1. Định Nghĩa Đời Sống Văn Hóa Ở Cơ Sở

Đời sống văn hóa ở cơ sở được hiểu là tổng thể các hoạt động văn hóa diễn ra trong cộng đồng, bao gồm các hoạt động văn nghệ, thể thao, giáo dục truyền thống và bảo tồn di sản văn hóa. Đây là nền tảng để xây dựng một xã hội văn minh, hiện đại.

1.2. Vai Trò Của Đảng Bộ Trong Xây Dựng Văn Hóa

Đảng bộ tỉnh Nam Định đã đóng vai trò quan trọng trong việc lãnh đạo và chỉ đạo các hoạt động xây dựng đời sống văn hóa. Các nghị quyết, chỉ thị của Đảng đã tạo ra khung pháp lý và định hướng cho các hoạt động văn hóa tại cơ sở.

II. Những Thách Thức Trong Xây Dựng Đời Sống Văn Hóa Tại Nam Định

Mặc dù đã đạt được nhiều thành tựu, nhưng việc xây dựng đời sống văn hóa ở Nam Định cũng gặp phải không ít thách thức. Những vấn đề như sự thiếu hụt nguồn lực, sự phân hóa trong nhận thức về văn hóa giữa các tầng lớp dân cư, và sự ảnh hưởng của các yếu tố bên ngoài đã gây khó khăn cho quá trình này.

2.1. Thiếu Hụt Nguồn Lực Tài Chính

Nguồn lực tài chính cho các hoạt động văn hóa ở cơ sở còn hạn chế, ảnh hưởng đến khả năng tổ chức các sự kiện văn hóa, thể thao. Điều này dẫn đến việc nhiều hoạt động không được triển khai hoặc không đạt chất lượng như mong muốn.

2.2. Sự Phân Hóa Trong Nhận Thức Văn Hóa

Sự phân hóa trong nhận thức về văn hóa giữa các nhóm dân cư khác nhau đã tạo ra những rào cản trong việc thực hiện các chương trình văn hóa. Một số người dân vẫn chưa nhận thức đầy đủ về tầm quan trọng của việc xây dựng đời sống văn hóa.

III. Phương Pháp Xây Dựng Đời Sống Văn Hóa Ở Cơ Sở Tỉnh Nam Định

Để xây dựng đời sống văn hóa hiệu quả, tỉnh Nam Định đã áp dụng nhiều phương pháp khác nhau. Các phương pháp này không chỉ tập trung vào việc tổ chức các hoạt động văn hóa mà còn chú trọng đến việc giáo dục và nâng cao nhận thức cho người dân.

3.1. Tổ Chức Các Hoạt Động Văn Hóa Định Kỳ

Việc tổ chức các hoạt động văn hóa định kỳ như lễ hội, hội diễn văn nghệ đã tạo ra sân chơi cho người dân, đồng thời khuyến khích sự tham gia của cộng đồng vào các hoạt động văn hóa.

3.2. Giáo Dục Văn Hóa Trong Nhà Trường

Giáo dục văn hóa trong nhà trường là một trong những phương pháp quan trọng nhằm nâng cao nhận thức văn hóa cho thế hệ trẻ. Các chương trình giảng dạy đã được thiết kế để phù hợp với nhu cầu và đặc điểm của địa phương.

IV. Kết Quả Đạt Được Trong Xây Dựng Đời Sống Văn Hóa Tại Nam Định

Trong giai đoạn 2001-2010, tỉnh Nam Định đã đạt được nhiều kết quả tích cực trong việc xây dựng đời sống văn hóa. Các phong trào văn hóa, thể thao đã thu hút đông đảo người dân tham gia, góp phần nâng cao chất lượng cuộc sống.

4.1. Tăng Cường Sự Tham Gia Của Cộng Đồng

Sự tham gia của cộng đồng vào các hoạt động văn hóa đã tăng lên rõ rệt. Nhiều câu lạc bộ văn hóa, thể thao đã được thành lập, tạo ra môi trường giao lưu và học hỏi cho người dân.

4.2. Bảo Tồn Và Phát Huy Di Sản Văn Hóa

Việc bảo tồn và phát huy các giá trị di sản văn hóa đã được chú trọng. Nhiều di tích lịch sử, văn hóa đã được phục hồi và đưa vào khai thác, phục vụ nhu cầu tham quan, học tập của người dân và du khách.

V. Kết Luận Về Xây Dựng Đời Sống Văn Hóa Tại Nam Định

Xây dựng đời sống văn hóa ở cơ sở tỉnh Nam Định từ năm 2001 đến 2010 đã có những bước tiến đáng kể. Tuy nhiên, để tiếp tục phát triển, cần có những giải pháp đồng bộ và hiệu quả hơn trong việc nâng cao chất lượng đời sống văn hóa cho người dân.

5.1. Định Hướng Phát Triển Văn Hóa Tương Lai

Định hướng phát triển văn hóa trong tương lai cần tập trung vào việc nâng cao nhận thức của người dân về giá trị văn hóa, đồng thời khuyến khích sự tham gia của cộng đồng vào các hoạt động văn hóa.

5.2. Giải Pháp Để Nâng Cao Chất Lượng Đời Sống Văn Hóa

Cần có các giải pháp cụ thể như tăng cường đầu tư cho các hoạt động văn hóa, nâng cao chất lượng giáo dục văn hóa trong nhà trường, và phát huy vai trò của các tổ chức xã hội trong việc xây dựng đời sống văn hóa.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Nghiên cứu về vai trò lãnh đạo của Đảng bộ tỉnh Nam Định trong xây dựng đời sống văn hóa cơ sở giai đoạn 2001 - 2010 là đề tài mang tính cấp thiết về mặt lý luận và thực tiễn. Nam Định là vùng đất có bề dày truyền thống văn hiến với dân số 2.005.771 người, mật độ 1.196 người/km² phân bổ trên 10 đơn vị hành chính gồm 1 thành phố và 9 huyện, bao quát 230 xã, phường, thị trấn. Địa bàn tỉnh sở hữu kho tàng di sản đồ sộ với 1.655 di tích lịch sử - văn hóa (gồm 74 di tích quốc gia, 117 di tích cấp tỉnh) và hơn 150 lễ hội truyền thống đặc sắc.

Vấn đề nghiên cứu trọng tâm là làm rõ phương thức lãnh đạo của Đảng bộ tỉnh nhằm giải quyết mâu thuẫn giữa yêu cầu đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa với việc bảo tồn các giá trị thuần phong mỹ tục, ngăn chặn sự xuống cấp về đạo đức xã hội. Mục tiêu cụ thể của luận văn tập trung hệ thống hóa các chủ trương, chỉ thị của Đảng bộ tỉnh từ năm 2001 đến năm 2010; đánh giá khách quan các thành tựu, hạn chế trong việc triển khai 6 nhóm hoạt động văn hóa cơ sở; đồng thời đúc kết bài học kinh nghiệm cho giai đoạn phát triển tiếp theo.

Nghiên cứu được triển khai trong phạm vi không gian toàn tỉnh Nam Định và giới hạn thời gian từ năm 2001 đến năm 2010. Ý nghĩa thực tiễn của công trình thể hiện rõ nét qua việc chuẩn hóa các tiêu chí nếp sống văn hóa, góp phần thúc đẩy số lượng gia đình văn hóa từ mức 140.686 hộ năm 2000 lên hơn 221.150 hộ năm 2003, tạo nền tảng vững chắc cho sự ổn định chính trị và tăng trưởng kinh tế địa phương.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn vận dụng lý luận chủ nghĩa duy vật lịch sử của Mác - Lênin về mối quan hệ biện chứng giữa tồn tại xã hội và ý thức xã hội, khẳng định văn hóa thuộc kiến trúc thượng tầng nhưng có tác động trở lại mạnh mẽ đối với cơ sở hạ tầng kinh tế. Đồng thời, nghiên cứu dựa trên hệ thống tư tưởng Hồ Chí Minh về văn hóa, đặc biệt là 5 điểm lớn định hướng xây dựng nền văn hóa dân tộc gồm: tâm lý độc lập tự cường, luân lý hy sinh vì cộng đồng, phát triển xã hội, thực thi dân quyền chính trị và phát triển kinh tế.

Khung lý thuyết của đề tài còn tiếp thu sâu sắc đường lối đổi mới văn hóa của Đảng Cộng sản Việt Nam thông qua Nghị quyết Hội nghị Trung ương 5 khóa VIII ban hành ngày 16/7/1998 và các văn kiện Đại hội IX, Đại hội X, xác định mục tiêu tăng mức đầu tư cho văn hóa đạt ít nhất 1,8% tổng chi ngân sách nhà nước vào năm 2010. Các khái niệm cốt lõi được thao tác hóa gồm: "Đời sống văn hóa cơ sở", "Thiết chế văn hóa", "Gia đình văn hóa", "Làng văn hóa", và "Nếp sống văn minh". Cơ chế vận hành văn hóa được đặt trong mô hình tương tác Nhà - Làng - Nước, kết hợp chặt chẽ 3 công cụ điều chỉnh xã hội: tình cảm gia đình, quy ước hương ước cộng đồng và hệ thống pháp luật nhà nước thông qua Quyết định số 252/QĐ-UB năm 1998 và Quyết định số 681/QĐ-UBND năm 2005 của Ủy ban nhân dân tỉnh Nam Định.

Phương pháp nghiên cứu

Nguồn dữ liệu nghiên cứu bao gồm các văn kiện chính thức của Đảng bộ tỉnh Nam Định, hệ thống 6 chỉ thị, 8 thông tri, 15 kế hoạch chỉ đạo chuyên đề của Ban Thường vụ Tỉnh ủy khóa XV và XVI; kết hợp tài liệu tổng kết 10 năm thực hiện phong trào "Toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hóa" giai đoạn 2000 - 2010 cùng số liệu lưu trữ từ Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch.

Cỡ mẫu khảo sát bao quát toàn bộ 10 đơn vị hành chính cấp huyện của tỉnh Nam Định với 230 xã, phường, thị trấn; trong đó tiến hành chọn mẫu khảo sát điển hình tại 74 làng văn hóa cấp tỉnh, 400 làng văn hóa cấp huyện và 3.179 thôn xóm. Phương pháp chọn mẫu điển hình theo cụm được áp dụng nhằm phản ánh đầy đủ tính chất đa dạng của địa bàn, từ vùng thuần nông, làng nghề thủ công truyền thống đến các vùng đồng bào Công giáo.

Phương pháp nghiên cứu chủ đạo là phương pháp lịch sử và phương pháp logic. Việc sử dụng phương pháp lịch sử giúp tái hiện chân thực, liên tục tiến trình lãnh đạo của Đảng bộ tỉnh theo hai giai đoạn 2001 - 2005 và 2006 - 2010. Phương pháp logic được chọn để tổng hợp, khái quát các sự kiện, rút ra bản chất và quy luật vận động. Ngoài ra, tác giả kết hợp phương pháp thống kê xã hội học, phân tích định lượng và so sánh đối chứng dữ liệu nhằm lượng hóa chính xác mức độ biến chuyển của từng chỉ tiêu văn hóa qua các mốc thời gian.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Thứ nhất, phong trào xây dựng gia đình văn hóa đạt tốc độ tăng trưởng mạnh mẽ và đi vào chiều sâu. Số lượng hộ gia đình đạt tiêu chuẩn văn hóa tăng từ 140.686 hộ năm 2000 lên 221.150 hộ năm 2003, tương ứng mức tăng trưởng hơn 57,2%. Tại các huyện trọng điểm như Hải Hậu, Nam Trực, Vụ Bản, Ý Yên và Nghĩa Hưng, tỷ lệ hộ đạt danh hiệu gia đình văn hóa tại các làng văn hóa duy trì ổn định từ 70% đến 80%.

Thứ hai, mạng lưới làng văn hóa, cơ quan và trường học có nếp sống văn hóa được mở rộng vững chắc. Năm 2002, toàn tỉnh có 152 làng văn hóa cấp tỉnh và 400 làng văn hóa cấp huyện. Đến năm 2005, tỉnh đã xét duyệt và công nhận 75 cơ quan, doanh nghiệp, trạm y tế đạt chuẩn văn hóa; đồng thời có 66 trường học được trao tặng danh hiệu trường học có nếp sống văn hóa, 100% cơ sở giáo dục bảo đảm giảng dạy thể chất nền nếp.

Thứ ba, việc thực hiện nếp sống văn minh trong cưới, tang, lễ hội ghi nhận bước chuyển biến căn bản. Tỷ lệ các cặp kết hôn thực hiện nghiêm túc quy ước cưới tiết kiệm đạt 80% theo tinh thần Chỉ thị 27-CT/TW. Trong tang lễ, các hủ tục rườm rà như đội nùn rơm, lăn đường, khóc mướn cơ bản được xóa bỏ; 100% trong số 150 lễ hội truyền thống đã thành lập ban tổ chức và ban hành nội quy, ngăn chặn tình trạng mê tín dị đoan.

Thứ tư, hoạt động thể dục thể thao và văn nghệ quần chúng đạt nhiều dấu mốc quan trọng. Tỷ lệ dân số tham gia rèn luyện thể thao thường xuyên tăng từ 18% năm 2000 lên 27% năm 2005 (tăng 9 điểm phần trăm), có 17% hộ đạt danh hiệu gia đình thể thao. Giai đoạn 2000 - 2005, thể thao Nam Định giành 1.025 huy chương tại các giải đấu quốc gia và quốc tế, đào tạo 105 lượt vận động viên đạt đẳng cấp kiện tướng và dự bị kiện tướng.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân chính dẫn đến những thành tựu trên là sự lãnh đạo sát sao, kịp thời của Tỉnh ủy Nam Định thông qua việc phân công rõ trách nhiệm cho 21 thành viên Ban chỉ đạo cuộc vận động cấp tỉnh. Tỉnh đã tổ chức hơn 500 hội nghị tập huấn, 2.000 buổi tuyên truyền lưu động, 700 buổi diễn văn nghệ và gần 5.000 buổi chiếu phim, thu hút hàng triệu lượt người tham gia. Đồng thời, nguồn lực xã hội hóa hàng ngàn tỷ đồng được huy động hiệu quả để kiên cố hóa trường học, bảo tồn khu di tích Đền Trần - chùa Phổ Minh và nâng cấp hệ thống thư viện phục vụ 121.000 lượt bạn đọc mỗi năm.

Tuy nhiên, nghiên cứu cũng chỉ ra một số hạn chế: một số đám cưới còn phô trương kéo dài 3 đến 4 ngày; đám tang còn lãng phí với hơn 200 vòng hoa; hiện tượng thương mại hóa xuất hiện tại một số di tích lớn như Phủ Dầy, Đền Trần; tiến độ xây dựng hương ước tại một số thôn xóm còn chậm và lúng túng.

Các phát hiện nghiên cứu có thể được trực quan hóa tối ưu thông qua hai công cụ: biểu đồ cột kép so sánh mức độ gia tăng tỷ lệ tập luyện thể dục thể thao (18% năm 2000 lên 27% năm 2005) và bảng ma trận số liệu phân tầng thể hiện mức độ phân bổ 1.655 di tích, 150 lễ hội trên địa bàn 10 huyện, thành phố nhằm minh chứng rõ nét cho sự chuyển dịch thiết chế văn hóa.

Đề xuất và khuyến nghị

Thứ nhất, tăng cường đổi mới phương thức lãnh đạo của Đảng bộ đối với lĩnh vực văn hóa. Ban Thường vụ Tỉnh ủy và các cấp ủy trực thuộc cần duy trì định kỳ 6 tháng một lần việc kiểm tra, giám sát chuyên đề; chuẩn hóa 100% hương ước, quy ước thôn xóm bảo đảm tính pháp lý; phấn đấu nâng tỷ lệ gia đình văn hóa đạt trên 85% và làng văn hóa đạt trên 60% trong giai đoạn 5 năm tiếp theo.

Thứ hai, nâng cao hiệu lực quản lý nhà nước về lễ hội và bảo tồn di sản. Ủy ban nhân dân tỉnh cùng Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch cần siết chặt việc thực hiện quy chế tổ chức đối với toàn bộ 150 lễ hội truyền thống; kiên quyết chấm dứt hiện tượng thương mại hóa tại các di tích trọng điểm như Đền Trần, Phủ Dầy; xây dựng phương án đảm bảo an ninh trật tự và vệ sinh môi trường trước mỗi mùa lễ hội hàng năm.

Thứ ba, đẩy mạnh xã hội hóa và hoàn thiện hệ thống thiết chế văn hóa cơ sở. Ủy ban nhân dân các huyện, thành phố và Ủy ban Mặt trận Tổ quốc tỉnh cần chủ động huy động vốn đối ứng trong nhân dân, bảo đảm 100% số xã, phường hoàn thành xây dựng nhà văn hóa và sân thể thao đạt chuẩn; duy trì mức chi ngân sách địa phương cho sự nghiệp văn hóa đạt tối thiểu 1,8% hàng năm.

Thứ tư, phát triển sâu rộng các phong trào văn hóa nghệ thuật và thể thao quần chúng. Trung tâm Văn hóa - Thể thao các huyện cùng Đoàn Thanh niên cần đa dạng hóa các câu lạc bộ sở thích, tổ chức thường niên hơn 500 giải thể thao phong trào; đặt mục tiêu nâng tỷ lệ người dân tham gia tập luyện thể dục thể thao thường xuyên lên trên 35% và 100% trường học duy trì tốt giáo dục thể chất ngoại khóa.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Nhóm 1: Cán bộ lãnh đạo, quản lý văn hóa và cơ quan Tuyên giáo các cấp. Công trình cung cấp hệ thống luận cứ thực tiễn từ 6 chỉ thị, 8 thông tri và các mô hình quản lý văn hóa cơ sở tại 230 xã, phường để tham khảo trong việc xây dựng nghị quyết, kế hoạch phát triển văn hóa địa phương.

Nhóm 2: Nhà nghiên cứu lịch sử Đảng, văn hóa học và xã hội học. Luận văn là tài liệu chuyên khảo có hệ thống về quá trình vận động văn hóa tại đồng bằng sông Hồng giai đoạn 2001 - 2010, cung cấp bộ tư liệu phong phú về 1.655 di tích và chuỗi số liệu phát triển văn hóa qua 10 năm.

Nhóm 3: Đội ngũ cán bộ cơ sở tại các thôn, xóm, tổ dân phố. Các kinh nghiệm thực tế về việc vận động hơn 221.150 hộ đăng ký gia đình văn hóa, bài trừ hủ tục tang ma, tổ chức lễ cưới văn minh và xây dựng hương ước là cẩm nang thiết thực cho công tác tự quản cộng đồng.

Nhóm 4: Giảng viên, học viên cao học và sinh viên các ngành khoa học xã hội. Tài liệu là nguồn tham khảo chuẩn mực về phương pháp luận kết hợp lịch sử - logic, cách xử lý nguồn tư liệu sơ cấp và phương pháp phân tích chính sách văn hóa trong thời kỳ đổi mới.

Câu hỏi thường gặp

Nguyên nhân cốt lõi giúp phong trào xây dựng gia đình văn hóa tại Nam Định đạt mức 221.150 hộ vào năm 2003 là gì? Sự kết hợp đồng bộ giữa Ban chỉ đạo các cấp, Hội Phụ nữ và ngành Văn hóa đã tạo nên sức mạnh tổng hợp. Tỉnh đã cụ thể hóa các tiêu chí thông qua Quyết định 252 và sửa đổi bằng Quyết định 681, đưa việc bình xét vào nền nếp, giúp tỷ lệ gia đình văn hóa tại nhiều làng đạt từ 70% đến 80%.

Tỉnh Nam Định đã thực hiện giải pháp đột phá nào để chấn chỉnh công tác quản lý 150 lễ hội truyền thống? Tỉnh đã chỉ đạo 100% các lễ hội thành lập ban tổ chức, xây dựng kế hoạch mở hội cụ thể, đồng thời ban hành quy chế không thu phí tham quan danh lam thắng cảnh. Việc khai thác các trò chơi dân gian như bơi chải, vật võ tại hội Phủ Dầy, Đền Trần đã đẩy lùi các biểu hiện mê tín dị đoan.

Chỉ số nào minh chứng rõ rệt nhất cho sự phát triển của phong trào thể dục thể thao tỉnh giai đoạn 2001 - 2005? Tỷ lệ người dân tập luyện thể thao thường xuyên tăng mạnh từ 18% năm 2000 lên 27% năm 2005. Bên cạnh đó, thể thao Nam Định giành được 1.025 huy chương các loại tại các giải quốc gia, quốc tế và đào tạo được 105 lượt vận động viên đạt cấp kiện tướng, dự bị kiện tướng.

Những biểu hiện hạn chế nào trong nếp sống văn hóa cần tiếp tục khắc phục sau năm 2010? Một số đám cưới vẫn tổ chức linh đình từ 3 đến 4 ngày; tang lễ còn phúng viếng hơn 200 vòng hoa gây lãng phí; tình trạng thương mại hóa di tích chưa được xử lý triệt để; việc xây dựng hương ước tại một số trong 3.179 thôn xóm còn chậm và chưa khớp với quy định pháp luật.

Nguồn tư liệu của luận văn có độ tin cậy khoa học như thế nào đối với các nghiên cứu tiếp theo? Nguồn tài liệu được thu thập từ các văn kiện lưu trữ chính thức của Tỉnh ủy, Hội đồng nhân dân, Ủy ban nhân dân tỉnh Nam Định, hệ thống báo cáo tổng kết 10 năm của 10 huyện, thành phố và số liệu kiểm kê 1.655 di tích, đảm bảo tính khách quan, trung thực và có giá trị tham khảo học thuật cao.

Kết luận

• Luận văn đã phân tích sâu sắc quá trình Đảng bộ tỉnh Nam Định lãnh đạo xây dựng đời sống văn hóa cơ sở giai đoạn 2001 - 2010, khẳng định tính đúng đắn của đường lối đổi mới văn hóa trên địa bàn 230 xã, phường, thị trấn.
• Hệ thống hóa các kết quả cụ thể với 221.150 gia đình văn hóa, 152 làng văn hóa cấp tỉnh, cùng tỷ lệ 27% dân số tham gia tập luyện thể dục thể thao thường xuyên.
• Đánh giá thẳng thắn những mặt tồn tại về tình trạng phô trương trong cưới hỏi, tang ma và xu hướng thương mại hóa lễ hội tại một số di tích lịch sử.
• Đúc kết 5 bài học kinh nghiệm sâu sắc về nâng cao nhận thức của cấp ủy, phát huy quy chế dân chủ cơ sở, đẩy mạnh xã hội hóa nguồn lực, coi trọng công tác cán bộ và duy trì kiểm tra, khen thưởng kịp thời.
• Đề xuất hệ thống 4 nhóm giải pháp có tính khả thi cao nhằm định hướng phát triển sự nghiệp văn hóa tỉnh Nam Định trong chu kỳ 5 năm và 10 năm tiếp theo.

Đóng góp lớn nhất của luận văn là hình thành hệ thống tư liệu lịch sử toàn diện, khoa học về công tác lãnh đạo văn hóa cơ sở của Đảng bộ tỉnh Nam Định giai đoạn 2001 - 2010. Các cơ quan quản lý, nhà nghiên cứu và cấp ủy địa phương hãy khai thác triệt để những bài học thực tiễn từ công trình này để hoạch định và triển khai hiệu quả các chính sách phát triển văn hóa bền vững hiện nay.

Trích đoạn nội dung tài liệu

phần mở đầu, kết luận, tài liệu tham khảo luận văn gồm 3 chương Chƣơng 1: ột số vấn đề về văn hóa và đời sống văn hóa ở tỉnh Nam Định trước năm 2001. Chƣơng 2: Đảng bộ tỉnh Nam Định lãnh đạo xây dựng đời sống văn hóa ở cơ sở từ năm 2001 đ n năm 2010 Chƣơng 3: ột vài nhận xét và kinh nghiệm. 8 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Chƣơng 1 MỘT SỐ VẤN ĐỀ VỀ VĂN HÓA VÀ ĐỜI SỐNG VĂN HÓA Ở TỈNH NAM ĐỊNH TRƢỚC NĂM 2001 1. Một số vấn đề về văn hóa và đời sống văn hóa 1.

Quan điểm chung về văn hóa Văn hóa là sản phẩm của con người. Trong mọi hoạt động của con người, văn hóa được sử dụng rộng rãi đến mức mà không một lĩnh vực nào là ta không bắt gặp. Tuy nhiên, để hiểu về khái niệm “văn hóa” đến nay vẫn còn nhiều ý kiến khác nhau, do đó có những định nghĩa khác nhau về Văn hóa. Tylor đưa ra định nghĩa “Văn hóa hay văn minh, theo nghĩa rộng về tộc người học, nói chung gồm có tri thức, tín ngưỡng, nghệ thuật, đạo đức, luật pháp, tập quán và một số năng lực và thói quen khác được con người chi m lĩnh với tư cách một thành viên của xã hội”[101;tr13].

Theo định nghĩa này thì văn hóa và văn minh là một; nó bao gồm tất cả những lĩnh vực liên quan đến đời sống con người, từ tri thức, tín ngưỡng đến nghệ thuật, đạo đức, pháp luật… Phạm Văn Đồng cho rằng “Nói tới văn hóa là nói tới một lĩnh vực vô cùng phong phú và rộng lớn, bao gồm tất cả những gì không phải là thiên nhiên mà có liên quan đ n con người trong suốt quá trình tồn tại, phát triển, quá trình con người làm nên lịch sử… (văn hóa) bao gồm cả hệ thống giá trị: tư tưởng và tình cảm, đạo đức với phẩm chất, trí tuệ và tài năng, sự nhạy cảm và sự ti p thu cái mới từ bên ngoài, ý thức bảo vệ tài sản và bản lĩnh của cộng đồng dân tộc, sức đề kháng và sức chi n đấu bảo vệ mình và không ngừng lớn mạnh”[122,tr. Theo định nghĩa này thì văn hóa là những cái gì đối lập với thiên nhiên và do con người sáng tạo nên từ tư tưởng tình cảm đến ý thức tình cảm và sức đề kháng của mỗi người, mỗi dân tộc. Riêng Nguy n Đức Từ Chi xem văn hóa từ hai góc độ. Góc độ thứ 9 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] nhất là góc độ h p, mà ông gọi là “góc nhìn báo chí”.

Theo góc nhìn này, văn hóa sẽ là kiến thức của con người và xã hội. Nhưng ông không mặn mà với cách hiểu này vì hiểu như thế thì người nông dân cày ruộng giỏi nhưng không biết chữ vẫn bị xem là “không có văn hóa” do tiêu chuẩn văn hóa ở đây là tiêu chuẩn kiến thức sách vở. Còn góc nhìn thứ hai là “góc nhìn dân tộc học”. Với góc nhìn này, văn hóa được xem là toàn bộ cuộc sống - cả vật chất, xã hội, tinh thần - của từng cộng đồng; và văn hóa của từng cộng đồng tộc người sẽ khác nhau nếu nó được hình thành ở những tộc người khác nhau trong những môi trường sống khác nhau.

Văn hóa sẽ bị chi phối mạnh mẽ bởi sự kiểm soát của xã hội thông qua gia đình và các tổ chức xã hội, trong đó có tôn giáo. Trong những năm gần đây, một số nhà nghiên cứu ở Việt Nam và kể cả ở nước ngoài khi đề cập đến văn hóa, họ thường vận dụng định nghĩa văn hóa do UNESCO đưa ra vào năm 1994. Theo UNESCO, văn hóa được hiểu theo hai nghĩa: nghĩa rộng và nghĩa h p. Theo nghĩa rộng thì “Văn hóa là một phức hệ - t ng hợp các đặc trưng diện mạo về tinh thần, vật chất, tri thức và tình cảm… khắc họa nên bản sắc của một cộng đồng gia đình, xóm làng, vùng, miền, quốc gia, xã hội… Văn hóa không chỉ bao gồm nghệ thuật, văn chương mà còn cả lối sống, những quyền cơ bản của con người, những hệ thống giá trị, những truyền thống, tín ngưỡng…”[40,tr.115]; còn hiểu theo nghĩa h p thì “Văn hóa là t ng thể những hệ thống biểu trưng (ký hiệu) chi phối cách ứng xử và giao ti p trong cộng đồng, khi n cộng đồng đó có đặc thù riêng” [64,tr.

Nhìn chung, các định nghĩa về văn hóa hiện nay rất đa dạng. Mỗi định nghĩa đề cập đến những dạng thức hoặc những lĩnh vực khác nhau trong văn hóa. Đảng ta quan niệm về văn hóa, lý luận văn hóa nằm trong hệ thống lý luận cách mạng và gắn liền với quá trình phát triển của cách mạng Việt Nam. Văn hóa là một trong những mắt xích quan trọng trong sự nghiệp đấu 10 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] tranh dành độc lập dân tộc và xây dựng CNXH.

Trên cơ sở đó Nghị Quyết lần thứ năm BCH Trung ương Đảng khóa VIII đă kh ng định: “Văn hóa là nền tảng tinh thần của xã hội, vừa là mục tiêu vừa là động lực của sự phát triển kinh tế - xã hội” [45,tr. Nền văn hóa mà chúng ta đang xây dựng là nền văn hóa tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc, xây dựng và phát triển văn hóa là sự nghiệp của toàn dân do Đảng lãnh đạo, trong đó đội ngũ trí thức giữ vai trò quan trọng. Nói chung, văn hóa là sản phẩm của loài người, văn hóa được tạo ra và phát triển trong mối quan hệ qua lại giữa con người và xã hội. Song, chính văn hóa lại tham gia vào việc tạo nên con người, và duy trì sự bền vững và trật tự xã hội.

Văn hóa được truyền từ thế hệ này sang thế hệ khác thông qua quá trình xã hội hóa. Văn hóa là trình độ phát triển của con người và của xã hội được biểu hiện trong các kiểu hình thức tổ chức đời sống và hành động của con người cũng như trong giá trị vật chất và tinh thần do con người tạo ra. Với bề dầy hàng ngàn năm lao động sáng tạo, dựng nước và giữ nước của cộng đồng các dân tộc Việt Nam, giao lưu tiếp thu tinh hóa văn hóa của nhiều nền văn minh trên thế giới. Tất cả kết tinh thành văn hóa Việt Nam.

Trong thời đại Hồ Chí Minh, với đường lối đúng đắn sáng tạo của Đảng ta, văn hóa Việt Nam tiếp tục được phát huy, góp phần vào thắng lợi to lớn của nhân dân ta trong sự nghiệp đấu tranh giải phóng dân tộc và xây dựng CNXH. Trong quá trình đẩy mạnh CNH, HĐH đất nước. thực hiện hai nhiệm vụ chiến lược xây dựng và bảo vệ Tổ quốc vì “dân giầu, nước mạnh, xã hội công bằng, văn minh”. Cùng với đó là sự thay đổi về cơ cấu kinh tế, kết cấu xã hội, nhu cầu về văn hóa của các tầng lớp nhân dân ngày càng cao, quá trình dân chủ hóa… là những yếu tố làm thay đổi nhiều mặt đời sống văn hóa của dân tộc.

Những thành tựu khoa học – công nghệ thế giới cùng với việc mở rộng giao lưu quốc tế là cơ hội để chúng ta tiếp thu những thành 11 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] quả trí tuệ của loài người, đồng thời cũng đặt ra những thách thức mới trong việc giữ gìn bản sắc văn hóa dân tộc. Hồ Chí Minh là vị anh hùng giải phóng dân tộc của Việt Nam và là danh nhân văn hóa kiệt xuất của thế giới. Tư tưởng của Người về văn hóa rất phong phú, bao hàm nhiều khía cạnh khác nhau: Thứ nhất ,Hồ Chí Minh cho rằng “Vì lẽ sinh tồn cũng như mục đích của cuộc sống, loài người mới sáng tạo và phát minh ra ngôn ngữ, chữ vi t, đạo đức, pháp luật, khoa học, tôn giáo, văn học, nghệ thuật, những công cụ cho sinh hoạt hằng ngày về mặt ăn, ở và các phương thức sử dụng. Toàn bộ những sáng tạo và phát minh đó tức là văn hóa”[87,tr.

Với cách hiểu này, văn hóa sẽ bao gồm toàn bộ những gì do con người sáng tạo và phát minh ra. Cũng giống như định nghĩa của Tylor, văn hóa theo cách nói của Hồ Chí Minh sẽ là một “bách khoa toàn thư” về những lĩnh vực liên quan đến đời sống con người. Thứ hai, văn hóa được Hồ Chí Minh xác định là đời sống tinh thần của xã hội, là thuộc về kiến trúc thượng tầng của xã hội. Đây là quan điểm nhất quán của Hồ Chí Minh kể từ sau Cách mạng Tháng Tám.

Cùng với định nghĩa về văn hóa, Hồ Chí Minh đồng thời còn nêu 5 điểm lớn định hướng cho việc xây dựng nền văn hóa dân tộc: “ 1. Xây dựng tâm lý: tinh thần độc lập tự cường 2. Xây dựng luân lý: biết hy sinh mình, làm lợi cho quần chúng 3. Xây dựng xã hội: mọi sự nghiệp liên quan đến phúc lợi của nhân dân trong xã hội 4.

Xây dựng chính trị: dân quyền 5. Xây dựng kinh tế” [87,tr. Trong báo cáo chính trị do Chủ tịch Hồ Chí Minh trình bày tại Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ II Đảng Lao động Việt Nam có đoạn: “Xúc tiến công tác văn hóa để đào tạo con người mới và cán bộ mới cho công cuộc kháng chiến kiến quốc. Phải triệt để tẩy trừ mọi di tích thuộc địa và ảnh 12 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] hưởng nô dịch văn hóa của đế quốc.

Đồng thời phát triển những truyền thống tốt đ p của văn hóa dân tộc và hấp thụ những cái mới của văn hóa tiến bộ thế giới để xây dựng một nền văn hóa Việt Nam có tính chất dân tộc, khoa học và đại chúng” [87,tr. Có thể nói đây là lần đầu tiên Đảng, đứng đầu là chủ tịch Hồ Chí Minh, đã nêu lên tư tưởng về văn hóa một các ngắn gọn, xúc tích, đầy đủ, đặc biệt về xây dựng một nền văn hóa Việt Nam có tính dân tộc, khoa học và đại chúng. Từ việc nghiên cứu lịch sử văn hóa Việt Nam, kể cả thời kỳ văn hóa nô dịch dưới chế độ thực dân và nền văn hóa dân chủ mới, Hồ Chí Minh đã sớm nhận thấy vai trò, sức mạnh của văn hóa. Trong nền kinh tế thị trường hiện nay, bản sắc văn hóa Việt Nam đang đứng trước những nguy cơ và thách thức lớn, thì những quan điểm của Hồ Chí Minh về văn hóa chính là tư tưởng xuyên suốt để Đảng ta định hướng xây dựng một nền văn hóa Việt Nam tiẻn tiến, đậm đà bản sắc dân tộc.