Chương 1 XÂY DỰNG ĐỘI NGŨ CÁN BỘ CHUYÊN TRÁCH CÔNG TÁC TỔ CHỨC CỦA ĐẢNG - NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN 1.1 Cán bộ, công tác cán bộ, đội ngũ cán bộ Tổ chức Đảng 1.1 Cán bộ Cán bộ là một danh xưng rất đẹp, đầy niềm tự hào và vinh dự trong nhân dân ta. Nó xuất hiện trong đời sống xã hội nước ta khoảng mấy chục năm gần đây, để chỉ một lớp người là những chiến sỹ cách mạng, lớp người mới, sẵn sàng chịu đựng gian khổ, hy sinh, gắn bó với nhân dân, phục vụ cho sự nghiệp cao cả giành độc lập, tự do cho dân tộc, vì hạnh phúc của nhân dân. Tên gọi cán bộ đã từng để lại dấu ấn đẹp trong lịch sử cách mạng nước ta từ khi có Đảng Cộng sản lãnh đạo. Từ cán bộ được du nhập vào nước ta từ Trung Quốc và được dùng phổ biến trong thời kỳ kháng chiến chống pháp, được dùng để chỉ tất cả những người hoạt động kháng chiến thoát ly, để phân biệt với nhân dân.
Trong tiếng Pháp cũng như tiếng Anh từ này có nhiều nghĩa nhưng tựu trung lại có 2 nghĩa chủ yếu được chuyển vào từ "cán bộ" của Trung Quốc và Việt Nam. Nghĩa thứ nhất là cái khung (ảnh), cái khuôn, nghĩa thứ hai là người nòng cốt, những người chỉ huy trong quân đội, trong một tổ chức làm thành một nòng cốt. Trong quá trình du nhập vào nước ta, từ cán bộ được áp dụng theo thực tiễn tâm lý - văn hoá Việt Nam nên biến đổi không còn nguyên như nghĩa gốc. Tuy nhiên cái hàm nghĩa: bộ khung, người làm nòng cốt, người chỉ huy luôn được lưu giữ và nhận thức.
Ở nước ta, theo cách hiểu thông thường, cán bộ được coi là tất cả những người thoát ly, làm việc trong bộ máy chính quyền, đảng, đoàn thể, quân đội. Trong quan niệm hành chính cán bộ được coi như những người có mức lương từ cán sự (cũ) trở lên, để phân biệt với nhân viên có mức lương thấp hơn cán sự. 13 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Trong Từ điển Tiếng Việt, cán bộ được định nghĩa là: - Người làm công tác nghiệp vụ chuyên môn trong một cơ quan nhà nước, đảng và đoàn thể. - Người làm công tác có chức vụ trong một cơ quan, một tổ chức, phân biệt với người không có chức vụ.
Trong tổ chức đảng và đoàn thể, từ cán bộ được dùng với hai nghĩa: Một là, để chỉ những người được bầu vào các cấp lãnh đạo, chỉ huy từ cơ sở đến Trung ương (cán bộ lãnh đạo) để phân bịêt với đảng viên thường, đoàn viên, hội viên; Hai là, những người làm công tác chuyên trách có hưởng lương trong các tổ chức đảng, đoàn thể. Trong quân đội, cán bộ là những người chỉ huy từ tiểu đội trở lên (cán bộ tiểu đội, trung đội) và là sỹ quan từ cấp uý trở lên. Trong hệ thống nhà nước, từ cán bộ được hiểu cơ bản là trùng với từ công chức, chỉ những người làm việc trong cơ quan nhà nước thuộc ngành hành chính, tư pháp, kinh tế, văn hoá xã hội. Có thể quan niệm một cách chung nhất, cán bộ là khái niệm chỉ những người có chức vụ, vai trò là cương vị nòng cốt trong một tổ chức, có tác động ảnh hưởng đến hoạt động của một tổ chức và các quan hệ trong lãnh đạo, chỉ huy, quản lý, điều hành, góp phần định hướng sự phát triển của tổ chức.
Như vậy người cán bộ chính là cái khuôn mẫu, là cái nòng cốt trong một tổ chức, là người chỉ huy, điều khiển, người quản lý vận hành tổ chức bộ máy. Người cán bộ của Đảng ta, của chế độ xã hội chủ nghĩa nước ta như Bác Hồ đã nói: “Phải là người lãnh đạo, người đầy tớ thật trung thành của nhân dân” (Di chúc Hồ Chí Minh).2 Công tác cán bộ Công tác cán bộ là một khái niệm rộng lớn, bao hàm rất nhều nội dung để xây dựng nên mỗi một người cán bộ là khoa học về con người cán bộ - con người gắn với các chức năng là nòng cốt, chỉ huy, điều khiển, quản lý, 14 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com điều hành tổ chức. Một tổ chức muốn mạnh phải có những người cán bộ tốt tức là những người có đủ đức và tài. Công tác cán bộ như là người mẹ để sinh ra người cán bộ, lại vừa là môi trường nuôi dưỡng, chăm sóc, dìu dắt cán bộ trưởng thành.
Công tác cán bộ có tính quyết định đến chất lượng của đội ngũ cán bộ. Hay nói cách khác chất lượng cán bộ phản ánh toàn bộ chất lượng cao hay thấp, tốt hay kém của công tác cán bộ. Chủ thể của công tác cán bộ chính là tổ chức sử dụng cán bộ. Đối tượng của công tác cán bộ chính là đội ngũ cán bộ, mục đích của công tác cán bộ chính là xây dựng đội ngũ cán bộ.
Có thể hiểu một cách cụ thể là, công tác cán bộ bao gồm tất cả các khâu: phát hiện, quy hoạch, đánh giá, tuyển chọn đề bạt, bố trí, sử dụng, quản lý, giáo dục, đào tạo, rèn luyện, bồi dưỡng, kiểm tra, giám sát, phê bình, chính sách chế độ, khen thưởng, kỷ luật. đối với cán bộ. Nó là công việc của cơ quan, tổ chức cán bộ, cho người cán bộ, vì người cán bộ. Bất cứ khâu nào của công tác cán bộ đều hết sức quan trọng, để có một đội ngũ cán bộ tốt đòi hỏi phải làm tốt tất cả các khâu của công tác cán bộ.
Chỉ cần một trong những khâu nào đó bị xem nhẹ, làm không đến nơi đến chốn, chắc chắn chất lượng đội ngũ cán bộ vì thế sẽ kém đi rất nhiều.3 Cán bộ Tổ chức, đội ngũ cán bộ Tổ chức Đảng Theo Từ điển Tiếng Việt, Tổ chức là sắp xếp, bố trí thành các bộ phận để cùng thực hiện một nhiệm vụ hoặc cùng một chức năng chung; là sắp xếp bố trí để làm cho có trật tự, nề nếp; là tiến hành công việc theo một cách thức trình tự nào; là một tập hợp người được tổ chức theo một cơ cấu nhất định để hành động vì lợi ích chung. Cán bộ tổ chức là khái niệm chỉ những người làm công tác chuyên trách trong các cơ quan đảng, nhà nước, đoàn thể hưởng lương từ ngân sách có chức năng tham mưu cho lãnh đạo trong việc nghiên cứu, xây dựng, thẩm 15 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com định, hướng dẫn, kiểm tra việc thực hiện đường lối, chính sách của Đảng, Nhà nước, thực hiện nghị quyết, chỉ thị về tổ chức và cán bộ. Cán bộ tổ chức là cán bộ tham mưu, cán bộ chiến lược. Bất cứ một cơ quan, một tổ chức nào việc quyết định cơ cấu tổ chức bộ máy, quy chế hoạt động, chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn của từng thành viên hoặc của tổ chức mình do lãnh đạo đơn vị hoặc cơ quan lãnh đạo cấp trên quyết định.
Bộ phận tổ chức có nhiệm vụ tham mưu cho lãnh đạo cùng cấp trong việc quy định chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn, cơ cấu tổ chức, bộ máy, sắp xếp, bố trí cán bộ trong phạm vi thẩm quyền của đơn vị. Đảng Cộng sản Việt Nam là đội tiên phong của giai cấp công nhân Việt Nam, đồng thời là đội tiền phong của nhân dân lao động và của dân tộc Việt Nam; đại biểu trung thành cho lợi ích của giai cấp công nhân, nhân dân lao động và của cả dân tộc, là lực lượng lãnh đạo Nhà nước và xã hội Việt Nam. Đảng hoạt động theo Điều lệ Đảng, cơ quan lãnh đạo cao nhất là Đại hội Đại biểu toàn quốc. Ban Chấp hành Trung ương là cơ quan lãnh đạo cao nhất giữa hai kỳ đại hội.
Hệ thống tổ chức của đảng các cấp là một hệ thống thống nhất từ Trung ương đến cơ sở. Đại hội đảng các cấp là cơ quan lãnh đạo cao nhất của các cấp bộ đảng. Ban chấp hành các cấp (cấp uỷ các cấp) do đại hội bầu ra là cơ quan lãnh đạo cao nhất của tổ chức đảng cấp đó giữa hai kỳ đại hội. Đội ngũ cán bộ Tổ chức Đảng là những cán bộ nằm trong các ban, phòng tổ chức, hoặc là cán bộ được giao phụ trách công tác tổ chức, có nhiệm vụ trực tiếp giúp cấp uỷ đề ra các chủ trương, nghị quyết, chỉ thị, quyết định về công tác tổ chức cán bộ, hướng dẫn, theo dõi, kiểm tra, tổ chức thực hiện các chủ trương, chỉ thị, nghị quyết, quyết định về công tác tổ chức và cán bộ.
Đội ngũ cán bộ chuyên trách làm công tác Tổ chức Đảng của Tỉnh (chỉ có ở cấp tỉnh, huyện) gồm những cán bộ làm việc trong các ban tổ chức của 16 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com cấp uỷ từ tỉnh đến huyện, thành, thị. Ban Tổ chức của cấp uỷ là cơ quan tham mưu giúp cấp uỷ trong công tác xây dựng đảng về tổ chức, bao gồm: công tác cán bộ, công tác đảng viên, công tác xây dựng tổ chức cơ sở đảng và công tác bảo vệ chính trị nội bộ trong phạm vi cấp uỷ lãnh đạo, quản lý. Xây dựng đảng về tổ chức là nhằm đảm bảo cho việc thực hiện đường lối và nhiệm vụ chính trị, sự thống nhất giữa ý chí và hành động của toàn Đảng. Nó bao gồm nhiều vấn đề: từ việc xây dựng hệ thống tổ chức và cơ cấu bộ máy, xác định chức năng, nhiệm vụ đến cơ chế vận hành; từ bố trí cán bộ đến xây dựng phương thức, lề lối làm việc; từ việc xác định và thực hiện các nguyên tắc tổ chức đến việc quản lý kiểm tra hoạt động của các thành viên trong tổ chức.
Ban Tổ chức cấp uỷ các cấp là cơ quan tham mưu, có chức năng chủ yếu là giúp cấp uỷ nghiên cứu, xây dựng, thẩm định các đề án, kiểm tra việc thực hiện các nghị quyết, chỉ thị về công tác tổ chức và cán bộ. Ban Tổ chức cấp ủy chịu sự lãnh đạo trực tiếp của cấp uỷ cùng cấp; chịu sự chỉ đạo, hướng dẫn về chuyên môn nghiệp vụ của ban, vụ, phòng chuyên môn ngành dọc cấp trên.2 Những quan điểm của CN Mác - Lênin, Hồ Chí Minh, của Đảng và Nhà nước về cán bộ và công tác cán bộ Nói đến cán bộ là nói đến chủ thể hành động, nói đến nhân tố quyết định, nhân tố con người. Mọi dân tộc trên thế giới, muốn xây dựng một đất nước giàu mạnh không thể thiếu được những người lãnh đạo, quản lý giỏi từ trong hàng ngũ lãnh đạo đất nước mình. Đối với thể chế chính trị nước ta đó chính là đội ngũ cán bộ.