Chương 1 TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH VỀ ĐÀO TẠO CÁN BỘ 1. Tầm quan trọng của công tác đào tạo cán bộ 1. Phạm vi “cán bộ” được trình bày trong luận văn. Cán bộ là khái niệm tương đối mới mẻ, xuất hiện trong lịch sử cận - hiện đại Việt Nam, đặc biệt là từ khi Đảng Cộng sản Việt Nam ra đời và chính quyền cách mạng được thành lập.
Khái niệm cán bộ mà chúng ta thường dùng được hiểu là: Cán bộ: “1. Người làm việc trong cơ quan nhà nước: cán bộ nhà nước,: bố mẹ đều là cán bộ. Người giữ chức vụ, phân biệt với người bình thường - không giữ chức vụ trong các cơ quan tổ chức nhà nước: cán bộ tổ chức, cán bộ đại đội” [4; tr. Hoặc có thể hiểu Cán bộ: “1.
Người làm công tác có nghiệp vụ chuyên môn trong cơ quan nhà nước. Cán bộ nhà nước. Cán bộ khoa học. Cán bộ chính trị.
Người làm công tác có chức vụ trong một cơ quan, một tổ chức, phân biệt với người thường, không có chức vụ. Đoàn kết giữa cán bộ và chiến 12 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Họp cán bộ và công nhân nhà máy. Làm cán bộ Đoàn thanh niên” [67; tr.
Trong cuộc đời hoạt động của Hồ Chí Minh, Người có nhiều bài viết, bài nói đề cập đến cán bộ, có khi rất cụ thể, chi tiết (cán bộ quân đội, cán bộ thu thuế, cán bộ hành chính, cán bộ tỉnh, cán bộ huyện.), có khi rất khái quát. Trong bản luận văn này, khái niệm cán bộ được hiểu theo nội hàm khái quát đó. Trong bài nói chuyện với cán bộ tỉnh Thanh Hóa ngày 20-2-1947, Chủ tịch Hồ Chí Minh nói: “Cán bộ là gì? Cán bộ là cái dây chuyền của bộ máy. Nếu dây chuyền không tốt, không chạy thì động cơ dù tốt, dù chạy toàn bộ máy cũng tê liệt.
Cán bộ là những người đem chính sách của Chính phủ, của Đoàn thể thi hành trong nhân dân, nếu cán bộ dở thì chính sách hay cũng không thể thực hiện được” [42; tr. Trong thư gửi đồng bào, chiến sĩ và cán bộ toàn quốc, viết năm 1952, nói về kế hoạch thi đua tăng gia sản xuất và tiết kiệm do Chính phủ đề ra, Hồ Chí Minh nói: “Tôi yêu cầu cán bộ các ngành, các đơn vị từ trung ương đến khu, đến xã phải nghiên cứu rất kỹ lưỡng”. Hay trong thư gửi các đại biểu Hội nghị cán bộ chính quyền toàn quốc lần thứ 5, viết năm 1952, Hồ Chí Minh cũng khẳng định: “Tổ chức những ban huấn luyện ít ngày làm cán bộ từ khu đến xã thấm nhuần chính sách sản xuất và tiết kiệm” [43; tr. Như vậy, nội hàm cán bộ được đề cập trong luận văn theo quan điểm Hồ Chí Minh rất rộng, bao gồm những người nắm giữ cương vị, trọng trách khác nhau trong hệ thống tổ chức Đảng, chính quyền (nhà nước), Quân đội thuộc mọi cấp (từ cấp trung ương đến cấp cơ sở).
Với nội hàm như thế, chúng ta có thể nhận thức được rằng: đại đa số cán bộ là đảng viên (người trong Đảng) và một bộ phận cán bộ không phải là đảng viên (người ngoài Đảng). Vị trí, vai trò của công tác đào tạo cán bộ 13 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Sinh thời, Chủ tịch Hồ Chí Minh luôn quan tâm và khẳng định tầm quan trọng của công tác đào tạo cán bộ. Bản thân Người là một người thầy vĩ đại, đã trực tiếp cùng với Đảng đào tạo và rèn luyện nên biết bao thế hệ cán bộ ưu tú, đặc biệt là trong những thời kỳ đầu của cách mạng Việt Nam. Nhiều người sau này đã trở thành những người giữ trọng trách cao trong Đảng, Nhà nước, Quân đội.
như Phạm Văn Đồng, Võ Nguyễn Giáp, Trường Chinh. Sở dĩ , Người đánh giá cao vai trò của công tác đào tạo cán bộ, vì theo Người: “Cán bộ là gốc của mọi công việc”, “Cán bộ là tiền vốn của đoàn thể. Có vốn mới làm ra lãi. Bất cứ chính sách, công tác gì nếu có cán bộ tốt thì thành công, tức là có lãi.
Không có cán bộ tốt thì hỏng việc, tức là lỗ vốn” [43; tr. Người đã xuất phát từ việc nhận thức đúng vị trí, vai trò của đội ngũ cán bộ. Họ đứng ở vị trí đầu tầu, đi đầu trong mọi công việc, mọi lĩnh vực. Vì thế, “bất cứ công việc gì, nếu thiếu cán bộ, khó thực hiện được” [41; tr.
Cán bộ chính là những người đứng trong Đảng, làm trong Chính phủ, trong các ban, ngành, các tổ chức. Trí tuệ của họ chính là sản phẩm của những đường lối, chủ trương, quyết sách, là những kinh nghiệm được mang ra thực tiễn để chỉ đạo cách mạng Việt Nam, để hướng dẫn tập trung quần chúng đấu tranh, lao động và sản xuất. Đồng thời, họ cũng là người đưa những chủ trương, chính sách của Đảng, pháp luật của Nhà nước đến với quần chúng nhân dân: : “Cán bộ là những người đem chính sách của Đảng, của Chính phủ giải thích cho dân chúng hiểu rõ và thi hành. Đồng thời đem tình hình của dân chúng báo cáo cho Đảng, cho Chính phủ hiểu rõ để đặt chính sách cho đúng”[42; tr.
Họ là sợi dây nối liền Đảng với nhân dân. Vì vậy, theo Người, để đội ngũ cán bộ gánh vác được những trọng trách lớn lao, cao cả ấy, trước hết người cán bộ phải là người ưu tú, gương mẫu, có đạo đức cách mạng, có năng lực, có trình độ hiểu biết và làm việc, nắm được các đường lối, chủ trương, chính sách của Đảng thì mới có thể “nói cho đồng bào ta rõ, làm cho đồng bào ta hiểu”. 14 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Mặt khác, nhân dân ta có trình độ văn hóa thấp cũng chính là nguyên nhân Bác coi trọng công tác đào tạo cán bộ, vì cán bộ là từ nhân dân mà ra. Nhân dân và cán bộ đều có trình độ thấp, nếu nâng được trình độ văn hóa cho cán bộ lên thì trình độ văn hóa của nhân dân cũng sẽ được nâng lên theo.
Trong điều kiện nước ta là một nước phong kiến nghèo nàn, lạc hậu, lại bị đế quốc thực dân thống trị trong một thời gian dài. Để phục vụ cho sự cai trị, bóc lột tàn bạo của mình, chúng thi hành chính sách văn hóa nô dịch, thực hiện nền giáo dục “ngu dân” khiến cho trình độ văn hóa của nước ta rất thấp, kinh tế nước ta rất nghèo nàn, lạc hậu. Điều đó được thể hiện rõ qua số lượng trí thức hạn chế, đại đa số là nông dân không biết chữ (chiếm hơn 90%). Những thói hư tật xấu (tính tự tư tự lợi, tham ô, hủ hóa.) vốn đã ăn sâu trong đời sống xã hội trước kia thì tiếp tục có điều kiện phát triển.
Trong khi đó, muốn đấu tranh giải phóng dân tộc, Hồ Chí Minh cho rằng trước hết phải truyền bá tư tưởng đấu tranh tiến bộ (chủ nghĩa Mác - Lênin). Muốn vậy, cần phải đào tạo đội ngũ cán bộ có trình độ, có nhận thức nhất định. Do xuất phát điểm nhận thức của người dân nước ta thấp như vậy, nên công tác đào tạo cán bộ ở nước ta lại càng trở nên quan trọng, bức thiết và quả thực, nó đặt lên vai những người làm công tác đào tạo một trách nhiệm càng hết sức nặng nề. “Vì vậy ta phải đào tạo cán bộ, cán bộ phải có văn hóa làm gốc” [45; tr.
Hồ Chí Minh cũng chỉ rõ: “Đảng viên và cán bộ cũng là người. Ai cũng có tính tốt và tính xấu” [42; tr.254], ai cũng có khuyết điểm và sai lầm. Trong Thư gửi các lớp chỉnh huấn cơ quan, viết tháng 6-1953, Hồ Chí Minh nói rõ: “Vì cán bộ ta lập trường chưa vững chắc, tư tưởng chưa thông suốt. Do đó mà mắc nhiều khuyết điểm như: - Chưa hiểu rõ đường lối cách mạng dân tôc dân chủ; chưa nắm được vững chính sách trường kỳ kháng chiến, tự lực cánh sinh; - Chưa phân biệt rõ ràng ai là thù ta, ai là bạn (trên thế giới, trong nước và trong bản thân mình); 15 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Vì vậy mà mắc nhiều bệnh.
Chủ nghĩa cá nhân đặt lợi ích riêng của mình, của gia đình mình lên trên, lên trước lợi ích chung của dân tộc. Đó là bệnh chính, bệnh mẹ, do đó mà sinh ra nhiều chứng bệnh khác như tự tư tự lợi, sợ khó sợ khổ, không yên tâm công tác. Ham địa vị danh tiếng; lãng phí, tham ô. Quan liêu, mệnh lệnh.
Hơn nữa, theo Hồ Chí Minh, “tính xấu của một người thường chỉ hại cho người đó, còn tính xấu của một đảng viên, một cán bộ sẽ có hại đến Đảng, có hại đến nhân dân” [42; tr. “Muôn việc thành công hoặc thất bại, đều do cán bộ tốt hặc kém. Đó là một chân lí nhất định” [42; tr. Theo Bác, con người sinh ra đều mang tính thiện (“Nhân chi sơ, tính bản thiện”).
Họ lớn lên tính cách tốt hay xấu phần lớn đều là nhờ giáo dục, nhờ rèn luyện. Quá trình rèn luyện ấy là quá trình rèn luyện phấn đấu suốt đời. Đội ngũ cán bộ cũng vậy. Muốn trở thành người cán bộ tốt, có lợi cho nước, có ích cho nhân dân thì người đó phải được đào tạo, phải được huấn luyện.
Tùy từng hoàn cảnh, tùy từng đối tượng mà Hồ Chí Minh thường có nhiều cách diễn đạt khác nhau, khi thì Người nói “đào tạo”, “bồi dưỡng”, “rèn luyện”, “huấn luyện”, “giáo dục” cán bộ. Nhưng tựu chung lại, nội hàm của những khái niệm ấy chính là đào tạo cán bộ. Theo Hồ Chí Minh, đào tạo cán bộ không phải là đào tạo một lần là xong. Mà công tác đào tạo cán bộ phải tiến hành liên tục, không ngừng nghỉ, theo quy trình nhất định (lựa chọn đối tượng -> đào tạo cán bộ -> công tác thực tế -> đào tạo nâng cao -> công tác -> đào tạo.
Bởi theo Người: “Cán bộ có nhiều khuyết điểm, điều đó không có gì lạ. Nếu cán bộ hoàn toàn không có khuyết điểm mới là điều lạ”. Người giải thích rằng: “Vì đã lâu, chúng ta sinh trưởng dưới chế độ nô lệ của thực dân và phong kiến, bị văn hóa giáo dục thực dân phong kiến thấm vào đã sâu. Nó đã làm cho nhiều người tê mê quên cả nhân dân, quên cả Tổ quốc.
Nó đã làm cho những bệnh thối nát hủ bại (như chủ nghĩa cá nhân, tự tư tự lợi, tham ô lãng phí.) ăn sâu vào con người như những bệnh kinh niên. Vì vậy, cán bộ ta trong xã hội ấy mà ra nên không khỏi nhiều hay ít có thói xấu ấy” [44; tr. 16 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.