Xây Dựng Đạo Đức Kinh Doanh Ở Nước Ta Hiện Nay

Khám phá tầm quan trọng của đạo đức kinh doanh tại Việt Nam hiện nay và những thách thức trong việc xây dựng môi trường kinh doanh bền vững.

• Tác giả: Đinh Công Sơn
• Người hướng dẫn: PGS. Nguyễn Văn Phúc
• Trường học: Học viện Khoa học xã hội
• Chuyên ngành: Đạo đức học
• Đề tài: Xây dựng đạo đức kinh doanh ở nước ta hiện nay
• Loại tài liệu: luận án tiến sĩ
• Năm xuất bản: 2014
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN VỀ TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI LUẬN ÁN
• 1.1. Những nghiên cứu lý luận về đạo đức kinh doanh
• 1.2. Những nghiên cứu về thực trạng đạo đức kinh doanh và xây dựng đạo đức kinh doanh ở nước ta hiện nay
• 1.3. Những nghiên cứu về giải pháp xây dựng đạo đức kinh doanh ở nước ta hiện nay
• 2. CHƯƠNG 2: ĐẠO ĐỨC KINH DOANH VÀ SỰ CẦN THIẾT XÂY DỰNG ĐẠO ĐỨC KINH DOANH Ở NƢỚC TA HIỆN NAY
• 2.1. Đạo đức kinh doanh
• 2.2. Khái niệm “kinh doanh”, “chủ thể kinh doanh”, “đạo đức kinh doanh” và “xây dựng đạo đức kinh doanh”
• 2.3. Những chuẩn mực căn bản của đạo đức kinh doanh
• 2.4. Sự cần thiết xây dựng đạo đức kinh doanh ở nước ta hiện nay
• 2.5. Vai trò động lực của đạo đức kinh doanh
• 2.6. Xây dựng đạo đức kinh doanh – quy luật tồn tại và phát triển của kinh tế thị trường định hướng XHCN ở nước ta
• 3. CHƯƠNG 3: THỰC TRẠNG XÂY DỰNG ĐẠO ĐỨC KINH DOANH Ở NƢỚC TA HIỆN NAY
• 3.1. Những thành tựu trong xây dựng đạo đức kinh doanh ở nước ta
• 3.2. Truyền thống xây dựng đạo đức kinh doanh trong lịch sử
• 3.3. Những kết quả bước đầu trong xây dựng đạo đức kinh doanh thời gian qua
• 3.4. Những hạn chế và vấn đề đặt ra trong xây dựng đạo đức kinh doanh ở nước ta hiện nay
• 3.4.1. Những hạn chế trong xây dựng đạo đức kinh doanh hiện nay
• 3.4.2. Những vấn đề đặt ra trong xây dựng đạo đức kinh doanh hiện nay
• 4. CHƯƠNG 4: NHỮNG YÊU CẦU CƠ BẢN VÀ MỘT SỐ GIẢI PHÁP NÂNG CAO HIỆU QUẢ CỦA VIỆC XÂY DỰNG ĐẠO ĐỨC KINH DOANH
• 4.1. Những yêu cầu cơ bản trong xây dựng đạo đức kinh doanh ở nước ta hiện nay
• 4.2. Xây dựng đội ngũ những người kinh doanh có đạo đức và năng lực
• 4.3. Gắn việc xây dựng đạo đức kinh doanh với việc xây dựng môi trường kinh tế - xã hội trong sạch, lành mạnh
• 4.4. Một số giải pháp nhằm xây dựng đạo đức kinh doanh ở nước ta hiện nay
• 4.4.1. Hoàn thiện thể chế kinh tế thị trường định hướng XHCN với tính cách là cơ sở của đạo đức kinh doanh
• 4.4.2. Tăng cường vai trò của pháp luật trong xây dựng đạo đức kinh doanh
• 4.4.3. Tăng cường giáo dục đạo đức kinh doanh cho đội ngũ doanh nhân, sinh viên các trường kinh tế và người lao động trong doanh nghiệp
• 4.4.4. Nâng cao vai trò người tiêu dùng và dư luận xã hội đối với việc xây dựng đạo đức kinh doanh
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về xây dựng đạo đức kinh doanh ở nước ta hiện nay

Đạo đức kinh doanh là một khái niệm quan trọng trong nền kinh tế thị trường hiện đại. Ở nước ta, việc xây dựng đạo đức kinh doanh không chỉ là một yêu cầu cấp thiết mà còn là một thách thức lớn. Trong bối cảnh hội nhập quốc tế, việc xây dựng một nền tảng đạo đức vững chắc cho các doanh nghiệp là rất cần thiết để đảm bảo sự phát triển bền vững. Đạo đức kinh doanh không chỉ ảnh hưởng đến hình ảnh của doanh nghiệp mà còn tác động đến sự phát triển của toàn xã hội.

1.1. Khái niệm và vai trò của đạo đức kinh doanh

Đạo đức kinh doanh được hiểu là những nguyên tắc và chuẩn mực đạo đức trong hoạt động kinh doanh. Nó đóng vai trò quan trọng trong việc định hình hành vi của các doanh nghiệp và tạo dựng lòng tin từ phía khách hàng và đối tác.

1.2. Tình hình thực tế về đạo đức kinh doanh tại Việt Nam

Thực trạng đạo đức kinh doanh ở nước ta hiện nay cho thấy nhiều doanh nghiệp vẫn chưa chú trọng đến việc xây dựng văn hóa doanh nghiệp và trách nhiệm xã hội. Nhiều hành vi gian lận, trốn thuế và vi phạm quy định vẫn diễn ra, gây ảnh hưởng tiêu cực đến môi trường kinh doanh.

II. Những thách thức trong việc xây dựng đạo đức kinh doanh hiện nay

Việc xây dựng đạo đức kinh doanh ở nước ta hiện nay gặp phải nhiều thách thức. Sự cạnh tranh khốc liệt trong nền kinh tế thị trường đã dẫn đến nhiều hành vi phi đạo đức. Các doanh nghiệp thường chạy theo lợi nhuận mà quên đi trách nhiệm xã hội của mình. Điều này không chỉ ảnh hưởng đến hình ảnh của doanh nghiệp mà còn tác động tiêu cực đến xã hội.

2.1. Tác động của kinh tế thị trường đến đạo đức kinh doanh

Kinh tế thị trường đã tạo ra nhiều cơ hội nhưng cũng đồng thời dẫn đến sự xói mòn các giá trị đạo đức. Nhiều doanh nghiệp vì lợi nhuận mà thực hiện các hành vi không đúng đắn, gây thiệt hại cho xã hội.

2.2. Những vấn đề nổi cộm trong đạo đức kinh doanh

Các vấn đề như gian lận thương mại, sản xuất hàng giả, và vi phạm quyền lợi người tiêu dùng đang trở thành những thách thức lớn trong việc xây dựng đạo đức kinh doanh. Những hành vi này không chỉ gây thiệt hại cho người tiêu dùng mà còn làm giảm uy tín của doanh nghiệp.

III. Phương pháp xây dựng đạo đức kinh doanh hiệu quả

Để xây dựng đạo đức kinh doanh hiệu quả, các doanh nghiệp cần áp dụng nhiều phương pháp khác nhau. Việc giáo dục và nâng cao nhận thức về đạo đức trong kinh doanh là rất quan trọng. Các doanh nghiệp cần xây dựng một môi trường làm việc tích cực, nơi mà các giá trị đạo đức được tôn trọng và thực hiện.

3.1. Giáo dục và đào tạo về đạo đức kinh doanh

Giáo dục về đạo đức kinh doanh cần được đưa vào chương trình đào tạo cho sinh viên và nhân viên. Điều này giúp nâng cao nhận thức và trách nhiệm của họ trong hoạt động kinh doanh.

3.2. Xây dựng chính sách và quy định rõ ràng

Doanh nghiệp cần xây dựng các chính sách và quy định rõ ràng về đạo đức kinh doanh. Điều này giúp định hình hành vi của nhân viên và tạo ra một môi trường làm việc minh bạch.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu về đạo đức kinh doanh

Nhiều doanh nghiệp đã áp dụng thành công các phương pháp xây dựng đạo đức kinh doanh và đạt được những kết quả tích cực. Việc thực hiện các chương trình trách nhiệm xã hội đã giúp nâng cao hình ảnh và uy tín của doanh nghiệp trong mắt công chúng.

4.1. Các mô hình thành công trong xây dựng đạo đức kinh doanh

Nhiều doanh nghiệp lớn đã xây dựng thành công các mô hình đạo đức kinh doanh, từ đó tạo ra giá trị bền vững cho cả doanh nghiệp và xã hội.

4.2. Kết quả nghiên cứu về tác động của đạo đức kinh doanh

Các nghiên cứu cho thấy rằng doanh nghiệp có đạo đức kinh doanh tốt thường có hiệu quả kinh doanh cao hơn và được khách hàng tin tưởng hơn.

V. Kết luận và tương lai của đạo đức kinh doanh ở nước ta

Xây dựng đạo đức kinh doanh là một quá trình liên tục và cần sự nỗ lực từ nhiều phía. Tương lai của đạo đức kinh doanh ở nước ta phụ thuộc vào việc các doanh nghiệp có thực sự cam kết và thực hiện các giá trị đạo đức trong hoạt động kinh doanh hay không.

5.1. Tầm quan trọng của đạo đức kinh doanh trong tương lai

Đạo đức kinh doanh sẽ ngày càng trở nên quan trọng trong bối cảnh toàn cầu hóa và hội nhập kinh tế. Doanh nghiệp cần nhận thức rõ vai trò của mình trong việc xây dựng một xã hội công bằng và bền vững.

5.2. Những xu hướng mới trong xây dựng đạo đức kinh doanh

Các xu hướng như phát triển bền vững, trách nhiệm xã hội và minh bạch trong kinh doanh sẽ tiếp tục định hình tương lai của đạo đức kinh doanh ở nước ta.

Nội dung chính

Tổng quan luận án

Công trình "Xây dựng đạo đức kinh doanh ở nước ta hiện nay" là luận án tiến sĩ triết học, chuyên ngành Đạo đức học (mã số 62 22 03 06), do nghiên cứu sinh Đinh Công Sơn thực hiện dưới sự hướng dẫn khoa học của PGS. Nguyễn Văn Phúc tại Học viện Khoa học Xã hội thuộc Viện Hàn lâm Khoa học Xã hội Việt Nam (bảo vệ năm 2014).

Tính cấp thiết của đề tài xuất phát từ thực tiễn công cuộc đổi mới và chuyển đổi mô hình kinh tế tại Việt Nam từ cơ chế tập trung quan liêu bao cấp sang nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa. Bên cạnh những thành tựu về tăng trưởng kinh tế, sự vận hành của cơ chế thị trường chạy theo lợi nhuận đã làm nảy sinh nhiều hiện tượng phản đạo đức và phi nhân tính trong hoạt động sản xuất kinh doanh như: làm hàng giả, gian lận thương mại, trốn thuế, bóc lột người lao động, khai thác tài nguyên bừa bãi, gây ô nhiễm môi trường và xem thường trách nhiệm xã hội. Mặc dù nhiều nghiên cứu trước đây đã cảnh báo sự biến đổi đạo đức trong kinh tế thị trường, nhưng chưa có công trình nào đi sâu khảo cứu một cách chuyên biệt, toàn diện về đạo đức kinh doanh dưới lăng kính đạo đức học triết học tại Việt Nam.

Mục đích nghiên cứu của luận án là làm rõ thực chất, những chuẩn mực cơ bản và vai trò của đạo đức kinh doanh; phân tích thực trạng xây dựng đạo đức kinh doanh, từ đó đề xuất hệ thống giải pháp nâng cao hiệu quả xây dựng và phát triển đạo đức kinh doanh ở nước ta hiện nay. Luận án xác định ba nhiệm vụ nghiên cứu cụ thể:

1. Thứ nhất: Làm rõ thực chất của đạo đức kinh doanh, xây dựng đạo đức kinh doanh, những chuẩn mực cơ bản và sự cần thiết xây dựng đạo đức kinh doanh trong điều kiện kinh tế thị trường.
2. Thứ hai: Phân tích thực trạng xây dựng đạo đức kinh doanh trong điều kiện kinh tế thị trường ở nước ta hiện nay.
3. Thứ ba: Đề xuất một số giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả của việc xây dựng và phát triển đạo đức kinh doanh ở nước ta hiện nay.

Đối tượng nghiên cứu của luận án là những vấn đề bản chất của xây dựng đạo đức kinh doanh ở nước ta hiện nay. Phạm vi nghiên cứu tập trung vào đạo đức kinh doanh và thực tiễn xây dựng đạo đức kinh doanh tại Việt Nam kể từ khi đất nước chuyển sang nền kinh tế thị trường.

Tổng quan tài liệu và vị trí của luận án

Trong Chương 1, tác giả đã hệ thống hóa và phân loại các công trình nghiên cứu liên quan theo ba nhóm nội dung chính:

Nhóm nghiên cứu lý luận về đạo đức kinh doanh: Tác giả điểm lại các tư tưởng lịch sử từ phương Đông cổ đại như 16 nguyên tắc kinh doanh của Phạm Lãi thời Đông Chu (gồm 5 lời răn cho bản thân, 5 yêu cầu với khách hàng, 3 yêu cầu về chất lượng hàng hóa, 3 yêu cầu về quản lý tiền bạc), tư tưởng Nho giáo (Nhân, Lễ, Nghĩa, Trí, Tín) và Pháp gia (Pháp, Thế, Thuật). Về lý luận phương Tây hiện đại, luận án viện dẫn công trình của Phillip V. Lewis (Đại học Abilene Christian, khảo sát 185 định nghĩa đạo đức kinh doanh giai đoạn 1961–1985), quan điểm của O.C. Ferrell và John Fraedrich về tính chuẩn mực và kiểm soát hành vi kinh doanh. Tại Việt Nam, các công trình lý luận tiêu biểu gồm tham luận của PGS. Tô Xuân Dân và GS. Phạm Xuân Nam tại Hội thảo "Đạo đức trong kinh doanh" (1995); giáo trình của PGS. Nguyễn Mạnh Quân (2007), Phạm Quốc Toản (2007), GS. Bùi Xuân Phong (2009), PGS. Dương Thị Liễu (2009), GS. Ngô Đình Giao (1997); luận văn thạc sĩ của Lê Văn Dũng (1999); tham luận của TS. Nguyễn Tài Đông và PGS. Nguyễn Văn Phúc tại hội thảo năm 2012; các ấn phẩm của Lưu Vinh (2007), Lê Lựu (2008), GS. Nguyễn Thị Doan và TS. Đỗ Minh Cương (1999).

Nhóm nghiên cứu về thực trạng đạo đức kinh doanh: Các tác giả tập trung khảo sát sự biến đổi đạo đức dưới tác động của kinh tế thị trường, tiêu biểu như bài viết của Vũ Hiền (1990), Nguyễn Trọng Chuẩn (1995, 2001, 2012), Nguyễn Văn Huyên (1995), Lê Đức Phúc (1995), Nguyễn Thị Hằng (1996), Trường Lưu (1998), GS. Nguyễn Ngọc Long (1995), PGS. Phạm Văn Đức (2002, 2012), TS. Đỗ Lan Hiền (2002), Nguyễn Trọng Chuẩn và Nguyễn Văn Phúc (2003). Đáng chú ý là đề tài cấp viện do GS. Nguyễn Duy Quý chủ nhiệm (hợp tác cùng GS. Nguyễn Đức Bình, GS. Nguyễn Trọng Chuẩn, GS. Hoàng Chí Bảo, 2006); công trình của Lê Quý Đức và Hoàng Chí Bảo (2007); các công trình nghiên cứu văn hóa kinh doanh gắn với đạo đức của Đỗ Minh Cương (2001), Trần Quốc Dân (2003), Nguyễn Hoàng Ánh (2004), PGS. Dương Thị Liễu (2004), Nguyễn Thị Ngọc Anh (2010).

Nhóm nghiên cứu về giải pháp và trách nhiệm xã hội: Các giải pháp xây dựng đạo đức và trách nhiệm xã hội của doanh nghiệp (CSR) được đề xuất trong tham luận của PGS. Từ Điển (1995), giáo trình của GS. Ngô Đình Giao (1997), luận án tiến sĩ của Lê Thị Tuyết Ba (2008), nghiên cứu của Nguyễn Văn Phúc (2006), Trịnh Duy Huy (2009), PGS. Nguyễn Chí Mỳ (1999), PGS. Lê Hữu Ái và ThS. Lê Văn Thao (2012), PGS. Nguyễn Hữu Đễ (2012), TS. Cao Thu Hằng (2012); các học giả Trung Quốc như Cam Thiệu Bình (2012), Tôn Xuân Thần (2012), Dương Thông Tiến (2012); cùng các tham luận tại Hội thảo quốc tế Hải Phòng năm 2009 của PGS. Phạm Văn Đức, CN. Đỗ Thị Kim Hoa, TS. Lưu Minh Văn.

Nhóm hướng nghiên cứu	Tác giả tiêu biểu	Trọng tâm nội dung đã giải quyết
Lý luận đạo đức kinh doanh	Phillip V. Lewis, Ferrell & Fraedrich, Tô Xuân Dân, Phạm Xuân Nam, Nguyễn Mạnh Quân, Bùi Xuân Phong, Dương Thị Liễu	Định nghĩa khái niệm, các phạm trù chuẩn mực, chữ tín và vai trò của đạo đức trong quản trị doanh nghiệp.
Thực trạng đạo đức kinh doanh	Nguyễn Trọng Chuẩn, Nguyễn Duy Quý, Phạm Văn Đức, Hoàng Chí Bảo, Lê Quý Đức, Đỗ Minh Cương	Tác động hai mặt của kinh tế thị trường, sự suy thoái chuẩn mực, vấn đề thiếu chữ tín và ô nhiễm môi trường.
Giải pháp và Trách nhiệm xã hội (CSR)	Từ Điển, Lê Thị Tuyết Ba, Cam Thiệu Bình, Tôn Xuân Thần, Lưu Minh Văn, Đỗ Thị Kim Hoa	Hoàn thiện thể chế pháp luật, giáo dục ý thức doanh nhân, xây dựng hệ thống tín dụng và trách nhiệm xã hội.

Khoảng trống nghiên cứu mà luận án lựa chọn giải quyết là: Mặc dù các công trình đi trước đã làm sáng tỏ nhiều khía cạnh quản trị và thực trạng xã hội, nhưng chưa có công trình nào bao quát và giải quyết trọn vẹn bản chất triết học - đạo đức học của việc xây dựng đạo đức kinh doanh gắn với nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa tại Việt Nam; luận án tập trung làm rõ vai trò động lực, hệ thống hóa chuẩn mực căn bản và thiết lập hệ giải pháp đồng bộ đa chủ thể.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Cơ sở lý luận của luận án dựa trên các nguyên lý của chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh về đạo đức cách mạng, cùng các quan điểm, đường lối của Đảng Cộng sản Việt Nam về phát triển kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa và xây dựng nhân tố con người.

Khung phân tích lý thuyết của luận án thiết lập dựa trên:

• Khái niệm "kinh doanh" theo Luật Công ty (1990) và Luật Doanh nghiệp (1999), xác định kinh doanh là hoạt động nghề nghiệp diễn ra trên thị trường nhằm mục đích sinh lợi.
• Phân loại các loại hình "chủ thể kinh doanh" gồm: Doanh nghiệp nhà nước, doanh nghiệp thuộc Đảng và đoàn thể, doanh nghiệp 100% vốn đầu tư nước ngoài, doanh nghiệp liên doanh, tổ hợp tác và hộ kinh doanh cá thể.
• Đạo đức kinh doanh được xác định là "cái đặc thù" vận dụng từ "cái chung" của đạo đức xã hội vào hoạt động kinh doanh, được vận hành và điều chỉnh trong mối quan hệ tương hỗ ba bên: Người kinh doanh – Người tiêu dùng – Nhà nước.
• Xây dựng đạo đức kinh doanh là quá trình tác động có định hướng của ba lực lượng: Nhà nước (quản lý vĩ mô), các tổ chức xã hội - nghề nghiệp/cộng đồng (giám sát, phản biện), và bản thân doanh nghiệp (chủ thể tự giác thực thi).

Về phương pháp nghiên cứu, tác giả sử dụng thuần túy các phương pháp nghiên cứu định tính và phương pháp luận triết học, bao gồm: phương pháp logic kết hợp với lịch sử, phân tích và tổng hợp, đối chiếu và so sánh, khái quát hóa và trừu tượng hóa.

Nguồn dữ liệu và tư liệu của luận án được trích xuất từ các văn kiện của Đảng, hệ thống văn bản quy phạm pháp luật của Nhà nước, các công trình khảo cứu lịch sử tư tưởng, báo cáo kỷ yếu hội thảo khoa học chuyên ngành trong nước và quốc tế, giáo trình đại học và các bài viết trên các tạp chí khoa học uy tín (Tạp chí Triết học, Tạp chí Cộng sản, Tạp chí Nghiên cứu Lý luận).

Nội dung chính theo từng chương

Chương 1: Tổng quan tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài luận án

Chương này dành trọn vẹn dung lượng để tổng thuật lịch sử nghiên cứu về đạo đức kinh doanh qua 3 nội dung:

• Các nghiên cứu lý luận: Điểm lại lịch sử tư tưởng phương Đông (Phạm Lãi, Nho gia, Pháp gia), các trường phái phương Tây và các định nghĩa tại Việt Nam của Nguyễn Mạnh Quân, Bùi Xuân Phong, Dương Thị Liễu, Ngô Đình Giao.
• Các nghiên cứu thực trạng: Phân tích đánh giá của giới học giả về tác động hai mặt của cơ chế thị trường; hiện tượng suy thoái đạo đức, làm giàu bất chính, vi phạm nghĩa vụ môi trường và tình trạng thiếu chữ tín ở Việt Nam theo khảo sát của các đề tài cấp bộ, cấp nhà nước.
• Các nghiên cứu giải pháp: Phân loại các nhóm giải pháp pháp lý, chính sách kinh tế, giáo dục đào tạo và thực hiện trách nhiệm xã hội của doanh nghiệp từ kinh nghiệm thực tiễn tại Việt Nam và Trung Quốc.

Chương 2: Đạo đức kinh doanh và sự cần thiết xây dựng đạo đức kinh doanh ở nước ta hiện nay

Chương 2 là chương nền tảng lý luận, tập trung triển khai hai cụm vấn đề lớn:

1. Bản chất và chuẩn mực căn bản của đạo đức kinh doanh:

• Luận án định nghĩa kinh doanh là hoạt động nghề nghiệp ổn định, có mục đích sinh lợi trên thị trường; phân tích địa vị pháp lý và đặc trưng của từng loại hình chủ thể kinh doanh. Đạo đức kinh doanh được định nghĩa là tập hợp các nguyên tắc, chuẩn mực có tác dụng điều chỉnh, đánh giá, hướng dẫn và kiểm soát hành vi của các chủ thể kinh doanh một cách tự giác.
• Luận án phân tích cơ chế vận hành đạo đức kinh doanh thông qua tương tác lợi ích giữa ba chủ thể:
  • Người kinh doanh – Người tiêu dùng: Người tiêu dùng giữ vị trí trung tâm ("Thượng đế"), quyết định sự tồn tại và lợi nhuận bền vững của doanh nghiệp. Doanh nghiệp kinh doanh có đạo đức phải tạo ra giá trị thực cho khách hàng thay vì tìm cách gian dối, chụp giật.
  • Doanh nghiệp – Doanh nghiệp: Thể hiện qua cạnh tranh lành mạnh và sự hợp tác liên doanh, liên kết dựa trên cơ sở tôn trọng chữ tín, không sử dụng thủ đoạn lừa đảo triệt hạ đối tác.
  • Doanh nghiệp – Nhà nước: Doanh nghiệp phải tuân thủ pháp luật, thực hiện nghĩa vụ thuế, không buôn lậu, không sản xuất hàng cấm; ngược lại, Nhà nước giữ vai trò kiến tạo chính sách công bằng, minh bạch và bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng.
• Chuẩn mực căn bản của đạo đức kinh doanh được luận án xác lập gồm:
  • Tính trung thực: Là phẩm chất bao trùm nhất, đòi hỏi không dùng thủ đoạn gian dối để kiếm lời; giữ chữ tín trong nói và làm; chấp hành pháp luật; trung thực trong thông tin quảng cáo, chất lượng sản phẩm và trung thực với chính lương tâm của mình (không tham ô, hối lộ).
  • Tôn trọng con người: Trọng tâm là tôn trọng người lao động. Luận án phân tích yêu cầu tạo cơ hội việc làm bình đẳng (dẫn chiếu quy định Equal Employment Opportunity - EEO tại các quốc gia như Mỹ, Canada, Úc nhằm chống phân biệt đối xử về giới tính, dân tộc, tôn giáo); bảo đảm việc làm ổn định, trả công tương xứng; bảo đảm an toàn lao động và tôn trọng quyền riêng tư cá nhân của người lao động trong thời đại công nghệ giám sát.

2. Sự cần thiết xây dựng đạo đức kinh doanh:

• Phân tích vai trò động lực của đạo đức kinh doanh đối với việc nâng cao uy tín thương hiệu, gắn kết nội bộ nhân viên, tạo sự hài lòng cho khách hàng và gia tăng năng lực cạnh tranh lành mạnh.
• Luận chứng việc xây dựng đạo đức kinh doanh là quy luật tồn tại và phát triển tất yếu của nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa tại Việt Nam, nhằm đảm bảo định hướng phát triển vì con người, kết hợp hài hòa giữa tăng trưởng kinh tế và tiến bộ, công bằng xã hội.

Chương 3: Thực trạng xây dựng đạo đức kinh doanh ở nước ta hiện nay

Chương 3 khảo cứu bức tranh thực tế việc thực thi và xây dựng đạo đức kinh doanh tại Việt Nam từ sau đổi mới:

1. Những thành tựu và kết quả bước đầu:

• Kế thừa truyền thống kinh doanh trọng nghĩa, trọng tín trong lịch sử dân tộc và hoạt động của các phường hội thủ công truyền thống.
• Đội ngũ doanh nhân và cộng đồng doanh nghiệp Việt Nam từng bước hình thành ý thức xây dựng văn hóa doanh nghiệp, tích cực tham gia các hoạt động nhân đạo từ thiện, đóng góp an sinh xã hội, từng bước nâng cao chất lượng sản phẩm và thiết lập uy tín trên thị trường trong nước và quốc tế.

2. Những hạn chế và vấn đề đặt ra:

• Luận án chỉ rõ các biểu hiện vi phạm đạo đức kinh doanh nghiêm trọng: nạn hàng giả, hàng nhái, hàng kém chất lượng; hành vi buôn lậu, trốn lậu thuế; việc vi phạm an toàn vệ sinh thực phẩm; xả thải độc hại gây ô nhiễm môi trường sống; vi phạm cam kết hợp đồng và tình trạng thiếu chữ tín trong thanh toán, giao dịch.
• Về phía người lao động: tình trạng vi phạm hợp đồng lao động, chậm trả lương, bóc lột sức lao động, không bảo đảm điều kiện an toàn vệ sinh lao động dẫn đến tai nạn lao động và bệnh nghề nghiệp.
• Những vấn đề đặt ra cần giải quyết: xung đột giữa mục tiêu tối đa hóa lợi nhuận trước mắt và phát triển bền vững; sự thiếu hụt của hệ thống chế tài pháp luật và năng lực giám sát của các cơ quan quản lý nhà nước; tác động tiêu cực của tâm lý kinh doanh chụp giật thời kỳ chuyển đổi.

Chương 4: Những yêu cầu cơ bản và một số giải pháp nâng cao hiệu quả của việc xây dựng đạo đức kinh doanh

Chương 4 đưa ra phương hướng và hệ thống giải pháp nâng cao hiệu quả xây dựng đạo đức kinh doanh:

1. Những yêu cầu cơ bản:

• Xây dựng đội ngũ những người kinh doanh có đạo đức và năng lực chuyên môn, đáp ứng yêu cầu công nghiệp hóa, hiện đại hóa và hội nhập kinh tế.
• Gắn việc xây dựng đạo đức kinh doanh với việc tạo lập môi trường kinh tế - xã hội trong sạch, lành mạnh, đấu tranh phòng chống tham nhũng, tiêu cực.

2. Bốn nhóm giải pháp cụ thể:

• Hoàn thiện thể chế kinh tế thị trường định hướng XHCN: Xây dựng môi trường cạnh tranh bình đẳng, minh bạch; hoàn thiện các chính sách kinh tế, thuế, tiền tệ tạo động lực kinh tế cho hành vi kinh doanh chân chính.
• Tăng cường vai trò của pháp luật: Hoàn thiện hành lang pháp lý bắt buộc thực thi đạo đức kinh doanh và trách nhiệm xã hội; tăng cường công tác thanh tra, kiểm tra, kiểm soát thị trường; xử lý nghiêm minh các hành vi vi phạm pháp luật và đạo đức kinh doanh; loại bỏ tình trạng nhũng nhiễu của cán bộ công quyền.
• Tăng cường giáo dục đạo đức kinh doanh: Đưa nội dung đạo đức kinh doanh vào chương trình đào tạo tại các trường đại học khối kinh tế; tổ chức các chương trình bồi dưỡng đạo đức và trách nhiệm xã hội cho đội ngũ doanh nhân, cán bộ quản lý và người lao động.
• Phát huy vai trò của người tiêu dùng và dư luận xã hội: Nâng cao nhận thức và ý thức bảo vệ quyền lợi của người tiêu dùng; đẩy mạnh vai trò giám sát, phản biện của các hiệp hội bảo vệ người tiêu dùng, hiệp hội ngành nghề và cơ quan thông tấn báo chí nhằm biểu dương doanh nghiệp tiêu biểu và lên án các hành vi phi đạo đức.

Kết quả và những đóng góp mới

Căn cứ theo văn bản luận án, công trình mang lại các kết quả và đóng góp mới sau:

1. Về mặt lý luận: Luận án góp phần làm rõ khái niệm đạo đức kinh doanh, bản chất của quá trình xây dựng đạo đức kinh doanh, xác lập hệ thống chuẩn mực cơ bản (trọng tâm là tính trung thực và tôn trọng con người) và luận giải tính tất yếu của việc xây dựng đạo đức kinh doanh trong nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa tại Việt Nam.
2. Về mặt thực tiễn: Luận án phân tích, đánh giá thực trạng xây dựng đạo đức kinh doanh ở nước ta kể từ khi đổi mới, chỉ ra những thành tựu bước đầu cũng như những mặt hạn chế, tiêu cực và các vấn đề cấp bách đang đặt ra trong đời sống kinh tế - xã hội.
3. Về mặt giải pháp và kiến nghị: Luận án đề xuất hệ thống giải pháp toàn diện bao gồm hoàn thiện thể chế kinh tế, tăng cường hiệu lực pháp luật, đẩy mạnh công tác giáo dục đào tạo đạo đức kinh doanh và phát huy vai trò giám sát của cộng đồng xã hội, người tiêu dùng và các cơ quan truyền thông.

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

• Hạn chế của luận án: Luận án tiếp cận vấn đề đạo đức kinh doanh chủ yếu dưới góc độ triết học - đạo đức học và phương pháp luận định tính, chưa kết hợp các phương pháp điều tra xã hội học định lượng diện rộng trên các nhóm doanh nghiệp theo từng quy mô và ngành nghề cụ thể. Phạm vi khảo sát giới hạn trong bối cảnh thực tiễn Việt Nam từ khi đổi mới đến năm 2014.
• Hướng nghiên cứu tiếp: Mở rộng nghiên cứu chuẩn mực đạo đức kinh doanh theo từng lĩnh vực chuyên ngành đặc thù (tài chính, y dược, bất động sản); xây dựng các bộ chỉ số đo lường trách nhiệm xã hội và đạo đức kinh doanh phù hợp với các chuẩn mực quốc tế trong bối cảnh hội nhập kinh tế sâu rộng.

Giá trị tham khảo

Luận án có giá trị tham khảo thiết thực cho các nhóm đối tượng và lĩnh vực sau:

• Cán bộ nghiên cứu, giảng viên, nghiên cứu sinh và học viên cao học: Sử dụng làm tài liệu tham khảo phục vụ nghiên cứu và giảng dạy các chuyên đề về Đạo đức học, Triết học kinh tế, Văn hóa kinh doanh và Đạo đức kinh doanh tại các trường đại học và viện nghiên cứu.
• Các nhà hoạch định chính sách và cơ quan quản lý nhà nước: Tham khảo các luận cứ khoa học về cơ chế quản lý ba bên và các giải pháp thể chế, pháp lý nhằm hoàn thiện môi trường kinh doanh và nâng cao hiệu lực thực thi pháp luật.
• Doanh nhân, hiệp hội doanh nghiệp và tổ chức xã hội: Cung cấp cơ sở lý luận để xây dựng Bộ quy tắc đạo đức kinh doanh nội bộ, định hướng chiến lược trách nhiệm xã hội (CSR) và xây dựng văn hóa doanh nghiệp lành mạnh.

Câu hỏi thường gặp

1. Luận án định nghĩa đạo đức kinh doanh là gì và mối quan hệ của nó với đạo đức xã hội như thế nào?
Luận án xác định đạo đức kinh doanh là một tập hợp các nguyên tắc, chuẩn mực đạo đức có tác dụng điều chỉnh, đánh giá, hướng dẫn và kiểm soát hành vi của các chủ thể kinh doanh một cách tự giác. Nếu đạo đức xã hội được xem là "cái chung" thì đạo đức kinh doanh chính là "cái đặc thù" – tức đạo đức xã hội được vận dụng vào toàn bộ hoạt động và quan hệ kinh tế trên thị trường.

2. Khung phân tích mối quan hệ ba bên trong thị trường của luận án gồm những chủ thể nào?
Khung phân tích của luận án dựa trên mối quan hệ tương hỗ về mặt lợi ích giữa ba chủ thể: Người kinh doanh – Người tiêu dùng – Nhà nước. Trong đó, người tiêu dùng là trung tâm quyết định sự tồn tại của doanh nghiệp; người kinh doanh phải tạo ra giá trị và thỏa mãn nhu cầu chính đáng của khách hàng; Nhà nước giữ vai trò kiến tạo thể chế, điều tiết vĩ mô và bảo vệ quyền lợi hợp pháp của người tiêu dùng và xã hội.

3. Những chuẩn mực căn bản nào của đạo đức kinh doanh được luận án phân tích chi tiết?
Luận án phân tích sâu hai chuẩn mực căn bản:

• Tính trung thực: Không dùng thủ đoạn gian dối để kiếm lời, giữ chữ tín trong giao dịch, tuân thủ pháp luật, không sản xuất hàng giả/quảng cáo sai sự thật và trung thực với bản thân.
• Tôn trọng con người: Trọng tâm là tôn trọng người lao động thông qua bảo đảm cơ hội việc làm bình đẳng (tham chiếu nguyên tắc EEO), trả thù lao tương xứng, bảo đảm an toàn lao động và tôn trọng quyền riêng tư của nhân viên.

4. Luận án phân loại các chủ thể kinh doanh tại Việt Nam gồm những loại hình nào?
Dựa trên cơ sở pháp lý, luận án phân loại chủ thể kinh doanh thành các nhóm: Doanh nghiệp nhà nước; Doanh nghiệp thuộc Đảng và đoàn thể; Doanh nghiệp 100% vốn đầu tư nước ngoài; Doanh nghiệp liên doanh; Tổ hợp tác; và Hộ kinh doanh cá thể.

5. Luận án đề xuất những nhóm giải pháp nào để nâng cao hiệu quả xây dựng đạo đức kinh doanh?
Tác giả đề xuất 4 nhóm giải pháp đồng bộ: (1) Hoàn thiện thể chế kinh tế thị trường định hướng XHCN; (2) Tăng cường vai trò của pháp luật và công tác thanh tra, kiểm tra; (3) Tăng cường giáo dục đạo đức kinh doanh cho doanh nhân, sinh viên kinh tế và người lao động; (4) Nâng cao vai trò giám sát của người tiêu dùng, hiệp hội nghề nghiệp và dư luận xã hội.

Kết luận

Luận án "Xây dựng đạo đức kinh doanh ở nước ta hiện nay" của tác giả Đinh Công Sơn đã giải quyết có hệ thống những vấn đề lý luận và thực tiễn về đạo đức kinh doanh từ góc độ chuyên ngành Đạo đức học. Công trình đã làm rõ bản chất, các chuẩn mực cốt lõi và vai trò động lực của đạo đức kinh doanh trong nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa tại Việt Nam. Trên cơ sở đánh giá khách quan thực trạng và những vấn đề đặt ra, luận án đã đề xuất bốn nhóm giải pháp đồng bộ kết hợp giữa thể chế, pháp luật, giáo dục và vai trò giám sát xã hội. Đây là tài liệu khoa học có giá trị phục vụ công tác nghiên cứu, đào tạo và hoạch định chính sách kinh tế - xã hội ở nước ta.

Trích đoạn nội dung tài liệu

phần mở đầu, kết luận và danh mục tài liệu tham khảo, nội dung của luận án được chia làm 4 chương, 9 tiết. 4 CHƢƠNG 1: TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI LUẬN ÁN 1. Những nghiên cứu lý luận về đạo đức kinh doanh Đạo đức kinh doanh không phải là một vấn đề mới xuất hiện trong thế giới đương đại, mà những tư tưởng của nó đã có từ rất lâu trong lịch sử phát triển của xã hội loài người. Khi lực lượng sản xuất còn thấp kém, phân công lao động chưa phát triển, trao đổi sản phẩm mới chỉ là bột phát do nhu cầu sinh tồn của các thành viên trong thị tộc, bộ lạc và nguyên tắc cùng làm cùng hưởng vẫn được mọi người thực hiện một cách tự nhiên thì đạo đức kinh doanh chưa xuất hiện.

Khoảng 4000 năm trước công nguyên, sự phát triển của lực lượng sản xuất dẫn tới phân công lao động phát triển tạo ra ba nghề trong xã hội: chăn nuôi, thủ công, buôn bán thương mại. Trao đổi sản phẩm trở thành tất yếu, sản phẩm do lao động làm ra trở thành hàng hóa, kinh doanh xuất hiện và đạo đức kinh doanh cũng ra đời. Đây cũng là thời kỳ mới của nhân loại, có mâu thuẫn đối kháng giai cấp, có bộ máy nhà nước, con người không sống “ngây thơ thuần phác” nữa, quan hệ giữa con người với con người tự nhiên dẫn tới yêu cầu đạo đức: không được trộm cắp, phải sòng phẳng trong giao thiệp “tiền trao cháo múc”, phải có chữ tín, biết tôn trọng các cam kết, thỏa thuận… Như vậy, đạo đức kinh doanh không phải xuất phát từ sự “tiên nghiệm” từ “chân lý tuyệt đối” vĩnh cửu. Đạo đức kinh doanh ra đời cùng hoạt động kinh doanh, phát triển theo từng hình thái kinh tế - xã hội, thay đổi theo từng vùng dân cư, lãnh thổ, nhất là đặc điểm phương Tây và phương Đông.

Các tr ự i trong một thời gian dài. Nhiều nội dung trong những tư tưở ến nay vẫn còn nguyên giá trị. Đặc biệ các khái ni m và chuẩn mự. ) với 5 tr củ Nhân.

Nhân thể hiện biế. Nhânđược Nho giáo coi – , trí, tín. Trí là có trí tu ết người. Tín mang nghĩa chân thành, chân thực, là sự thống nhất giữa lời nói và việc làm, giữa nhận thức và hành động.

Tư tưởng pháp trị củ n ch tính “thi a ra ba khái ni , Pháp và Thu t. Pháp là Pháp lu – – trái. Pháp lu , công khai v. Thu t là ngh thu ằ thu t và tâm thu t là 6 ; trong khi tâm thu.

Đến thời Đông Chu, Phạm Lãi đã đúc kết cho bản thân và cho Thiên hạ 16 nguyên tắc kinh doanh, trong đó thể hiện các yêu cầu về chữ tín, về trung thực, tận tâm, về việc đảm bảo chất lượng hàng hóa, 16 nguyên tắc đó là: - 5 lời răn cho bản thân người kinh doanh: 1, Sinh ý yếu cầu khẩn; 2, Dụng đồ yếu tiết kiệm; 3, Dụng nhân yếu phương chính; 4, Lâm sự yếu trách nhiệm; 5, Thủ tâm yếu an ninh. - 5 yêu cầu khi tiếp xúc với khách hàng: 1, Tiếp nạp yếu khiêm hòa; 2, Dự khiếm yếu thức nhân; 3, Mãi mại yếu tùy thời; 4, Nghị quá yếu đinh ninh; 5, Kỳ hạn yếu ước định. - 3 yêu cầu đối với chất lượng hàng hóa: 1, Hóa sắc yếu diện nghiêm; 2, Ưu biệt yếu phân biệt; 3, Hóa vật yếu tu chỉnh. - 3 yêu cầu đối với quản lý tiền bạc: 1, Xuất nhập yếu cẩn thận; 2, Tiền tài yếu minh phân; 3, Trương mục yếu kiết tra.

Các phường hội thủ công thời phong kiến cũng rất quan tâm đến việc nâng cao uy tín đạo đức trong sản xuất và mua bán hàng hóa. Trong quan hệ với đối tác, người ta sẵn sàng chấp nhận những thiệt thòi hơn là để mất uy tín của phường hội. , xã h nay, trong đó có đạo đức kinh doanh. Lu ng, không nên g t hái.

, nhi ọi ngườ 7 l quan?”, “Tôi có nh ?”, “Li uh ?.” , giáo h i La Mã có lu ). các lu p, công vi c sản xuấ ng sản xuấ h p phát ng Tây. Quá trình phát triển đạo đức kinh doanh trong thời hiện đạ - công nghi - it , có thể chia làm 5 giai đoạn: m 1960 – Kinh doan ng m thu nh ng. Bên m 1930, làn sóng phê phán các công ty trong vi ch n thu nh 8 m 1950, trách nhi lu a ra bàn lu n r n lao đ ng kinh doanh, khích l v ng Tây.

– nh 9 “ ” vi ộng rãi cho các doanh nghi. – ngo a ra n c các doanh nghi n. Vi , mà liên h m t cách có h ng khái ni. Trong quá trình nghiên cứu, các nhà nghiên cứu đã đưa ra rất nhiều định nghĩa về đạo đức kinh doanh.Lewis, Đại học Abilene Christian, Hoa Kỳ, trong khoảng thời gian từ năm 1961 đến 1985 trên các sách giáo khoa và tạp chí có khoảng 185 định nghĩa về đạo đức kinh doanh.

Sau khi tổng hợp các điểm chung của 185 định nghĩa, Phillip V.Lewis xác định đạo đức kinh doanh như là những quy tắc, tiêu chí, chuẩn mực để đánh giá hành vi của chủ thể kinh doanh. Ông viết: “Đạo 10 đức kinh doanh là tất cả những quy tắc, tiêu chuẩn, chuẩn mực đạo đức hoặc luật lệ để cung cấp chỉ dẫn về hành vi ứng xử chuẩn mực và sự trung thực (của một tổ chức) trong những trường hợp nhất định”. CònFerrels và John Fraedrichlại chú ý đến phương diện điều chỉnh hànhviđạođức kinh doanh đối với hành vi của chủ thể kinh doanh. Các ông cho rằng, “Đạo đức kinh doanh bao gồm những nguyên tắc cơ bản và tiêu chuẩn điều chỉnh hành vi trong thế giới kinh doanh.

Tuy nhiên, việc đánh giá một hành vi cụ thể là đúng hay sai, phù hợp với đạo đức hay không sẽ được quyết định bởi nhà đầu tư, nhân viên, khách hàng, các nhóm có quyền lợi liên quan, hệ thống pháp lý cũng như cộng đồng”[72. 108] Đối với Việt Nam, từ khi chuyển từ cơ chế tập trung quan liêubaocấpsang cơ chế thị trường, vấn đề đạo đức kinh doanh được quan tâm chú ý nhiều hơn. Đã có nhiều công trình nghiên cứu về đạo đức kinh doanh được thực hiện, một số giáo trình đạo đức kinh doanh được xuất bản và đưa vào giảng dạy ở một vài trường kinh tế. Những công trình đó đã đề cập và giải quyết nhiều khía cạnh của đạo đức kinh doanh.

Như trình bày ở trên, đạo đức kinh doanh với tính cách là môn khoa học thì còn mới mẻ đối với loài người. Điều này lại càng đúng với đặc điểm Việt Nam. Vì vậy, khi bàn về khái niệm đạo đức kinh doanh, những phẩm chất, chuẩn mực của nó hoặcsự cần thiết của đạo đức kinh doanh trong điều kiện kinh tế thị trường, v. các nhà nghiên cứu ở nước ta đưa ra khá nhiều quan điểm khác nhau.

Trong hội thảo “Đạo đức trong kinh doanh” do Viện kinh tế đối ngoại - Bộ thương mại (nay là Bộ Công thương) phối hợp với The ST James Ethies Centre – Australia tổ chức năm 1995, phần nhiều các bài tham luận đều bàn tới sự tác động của kinh tế thị trường tới đạo đức và vai trò của đạo đức trong kinh doanh hay sự cần thiết của việc kinh doanh có đạo đức. Tham luận “Một số ý kiến về giáo dục trong kinh doanh tại Việt Nam”, PGS. Tô Xuân Dân, giảng viên đại học Kinh tế quốc dân – Hà Nội khẳng định: “Đạo đức kinh doanh hiểu một cách đơn giản, là những qui tắc đạo đức được vận dụng trong quá trình hoạt động kinh doanh, là những chuẩn mực chi phối hành vi của các nhà doanh nghiệp, là những giá trị mà người kinh doanh thừa nhận và noi theo”[70. Và “ Mục đích của nhà kinh doanh nhằm đem lại hạnh phúc cho con người, không phải chỉ cho từng cá nhân mà cho cả xã hội.

Mà hạnh phúc ở đây chính là bao gồm những giá trị đạo đức, những giá trị văn hóa của xã hội được thừa nhận và được tôn trọng”[70. Còn tham luận 11 “Một số ý kiến về đạo đức kinh doanh” của GS. Phạm Xuân Nam, PGĐ Trung tâm KHXH và NhânvănQuốc gia(nay là Viện HLKHXHViệt Nam), lại chỉ ra tiêu chuẩn hàng đầu về đạo đức của nhà doanh nghiệp là tính trung thực, theo GS: “triết lý kinh doanh của những người có lý tưởng, có đạo đức đều mang nội dung nhân bản sâu sắc, vì nó dựa trên một quan niệm đúng đắn về hạnh phúc cá nhân không thể tách rời mà gắn bó mật thiết với hạnh phúc của cộng đồng. Phải chăng đó là sự kết tinh những giá trị đạo đức trong kinh doanh”[70.

Đây là những quan điểm rất có giá trị, góp phần làm sáng tỏ những vấn đề lý luận về đạo đức kinh doanh. Gần đây các bài báo và các công trình nghiên cứu về đạo đức kinh doanh xuất hiện ngày càng nhiều trên các báo hoặc tạp chí ở Việt Nam. Đã có nhiều giáo trình về đạo đức kinh doanh được giảng dạy trong các trường đại học. Điều này cho thấy đạo đức kinh doanh đang có được sự quan tâm của các doanh nghiệp và xã hội.

Đa số các bài viết hoặc các công trình nghiên cứu này được thực hiện bởi các nhà kinh tế hoặc các nhà quản trị doanh nghiệp. Trong đó,có thể kể đến giáo trình “ Đạo đức kinh doanh và văn hóa công ty” của PGS. Nguyễn Mạnh Quân, Nhà xuất bản Đại học Kinh tế quốc dân, năm 2007; giáo trình “Đạo đức kinh doanh và văn hóa doanh nghiệp” của luật gia Phạm Quốc Toản, Nhà xuất bản Lao động – Xã hội, năm 2007;luận văn thạc sĩ triết học “Đạo đức kinh doanh trong nền kinh tế thị trường” của Lê Văn Dũng, Viện triết học, năm 1999,… Các công trình này đã có những câu trả lời cho câu hỏi đạo đức kinh doanh là gì? đồng thời cho thấy sự phát triển của đạo đức kinh doanh tronglịch sửvàchỉ ra những chuẩn mực cơ bản của đạo đức kinh doanh. Các tác giả đã góp phần làm rõ vai trò của đạo đức kinh doanh đối với doanh nghiệp trong nền kinh tế thị trường và nội dung đạo đức trong từng vấn đề cụ thể của kinh doanh, như: đạo đức trong thành lập doanh nghiệp, đạo đức trong hoạt động doanh nghiệp, đạo đức trong chấm dứt doanh nghiệp, đạo đức bán hàng, đạo đức trong giao tiếp kinh doanh,… Với câu hỏi đạo đức kinh doanh là gì? PGS.