Luận văn thạc sĩ vnu ued vận dụng tiếp cận sinh học hệ thống và quan điểm sinh thái tiến hóa trong dạy học chương chuyển hóa vật chất và năng lượng sinh học 11 trung học phổ thông

Luận văn thạc sĩ VNU UED nghiên cứu vận dụng tiếp cận sinh học hệ thống và quan điểm sinh thái tiến hóa trong dạy học chương chuyển hóa vật chất và năng lượng sinh học 11.

• Tác giả: Nguyễn Kiều Oanh
• Người hướng dẫn: PGS. Dương Tiến Sỹ
• Trường học: Trường Đại Học Giáo Dục - Đại Học Quốc Gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Lý luận và phương pháp dạy học (Bộ môn Sinh học)
• Đề tài: Vận Dụng Tiếp Cận Sinh Học Hệ Thống Và Quan Điểm Sinh Thái, Tiến Hoá Trong Dạy Học Chương Chuyển Hoá Vật Chất Và Năng Lượng Sinh Học 11 Trung Học Phổ Thông
• Loại tài liệu: Luận Văn Thạc Sĩ Sư Phạm Sinh Học
• Năm xuất bản: 2011
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÍ LUẬN VÀ THỰC TIỄN CỦA ĐỀ TÀI
• 1.1. Tiếp cận sinh học hệ thống
• 1.2. Quan điểm sinh thái
• 1.3. Quan điểm tiến hóa
• 1.4. Cơ sở thực tiễn
• 1.5. Thực trạng về hiểu biết và phương pháp vận dụng tiếp cận SHHT, quan điểm sinh thái, tiến hoá vào quá trình dạy học sinh học ở trường THPT nói chung và sinh học 11 nói riêng
• 1.6. Thực trạng dạy học sinh học 11 nói chung và chương Chuyển hóa vật chất và năng lượng nói riêng
• 1.7. Phân tích nguyên nhân thực trạng
• 2. CHƯƠNG 2: VẬN DỤNG TIẾP CẬN SINH HỌC HỆ THỐNG VÀ QUAN ĐIỂM SINH THÁI, TIẾN HÓA TRONG DẠY HỌC CHƯƠNG CHUYỂN HÓA VẬT CHẤT VÀ NĂNG LƯỢNG – SINH HỌC 11 TRUNG HỌC PHỔ THÔNG
• 2.1. Phân tích cấu trúc nội dung chương trình và SGK Sinh học 11 THPT theo tiếp cận SHHT và quan điểm sinh thái, tiến hóa
• 2.2. Vận dụng tiếp cận sinh học hệ thống trong dạy học chương Chuyển hóa vật chất và năng lượng - Sinh học 11 THPT
• 2.2.1. Nguyên tắc vận dụng tiếp cận SHHT
• 2.2.2. Yêu cầu sư phạm khi thực hiện. Phương pháp thực hiện
• 2.3. Quán triệt quan điểm sinh thái, tiến hoá trong dạy học chương Chuyển hóa vật chất và năng lượng - Sinh học 11 THPT
• 2.3.1. Nguyên tắc quán triệt quan điểm sinh thái, tiến hoá. Yêu cầu sư phạm khi thực hiện. Phương pháp thực hiện
• 2.4. Vận dụng tiếp cận sinh học hệ thống và quan điểm sinh thái, tiến hoá để xác định phương pháp dạy học sinh học 11 THPT
• 2.5. Một số giáo án chương Chuyển hóa vật chất và năng lượng - Sinh học 11 THPT thể hiện vận dụng tiếp cận SHHT và quan điểm sinh thái, tiến hóa
• 3. CHƯƠNG 3: THỰC NGHIỆM SƯ PHẠM
• 3.1. Mục đích thực nghiệm
• 3.2. Nội dung và phương pháp thực nghiệm
• 3.2.1. Nội dung thực nghiệm
• 3.2.2. Phương pháp thực nghiệm
• 3.3. Kết quả thực nghiệm
• 3.3.1. Phân tích định tính
• 3.3.2. Phân tích định lượng
• 3.4. Kết luận chung về thực nghiệm sư phạm
• KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Tổng quan về vận dụng tiếp cận sinh học hệ thống trong dạy học sinh học 11

Tiếp cận sinh học hệ thống là một phương pháp dạy học hiện đại, giúp học sinh hiểu rõ hơn về mối quan hệ giữa các thành phần trong sinh học. Phương pháp này không chỉ giúp học sinh nắm vững kiến thức mà còn phát triển tư duy phản biện và khả năng giải quyết vấn đề. Trong chương trình sinh học 11, việc áp dụng tiếp cận này đặc biệt quan trọng trong việc dạy học chương Chuyển hóa vật chất và năng lượng.

1.1. Khái niệm về tiếp cận sinh học hệ thống

Tiếp cận sinh học hệ thống xem xét sinh học như một hệ thống phức tạp, trong đó các thành phần tương tác với nhau. Điều này giúp học sinh nhận thức được sự liên kết giữa các khái niệm sinh học khác nhau.

1.2. Lợi ích của việc áp dụng tiếp cận sinh học hệ thống

Việc áp dụng tiếp cận này giúp học sinh phát triển khả năng tư duy logic, khả năng phân tích và tổng hợp thông tin. Học sinh sẽ hiểu rõ hơn về các mối quan hệ trong sinh học, từ đó nâng cao chất lượng học tập.

II. Thách thức trong việc vận dụng tiếp cận sinh học hệ thống trong dạy học

Mặc dù tiếp cận sinh học hệ thống mang lại nhiều lợi ích, nhưng việc áp dụng nó trong dạy học cũng gặp phải một số thách thức. Giáo viên cần có kiến thức vững vàng và phương pháp giảng dạy phù hợp để truyền đạt hiệu quả.

2.1. Thiếu hụt tài liệu và nguồn lực

Nhiều giáo viên gặp khó khăn trong việc tìm kiếm tài liệu phù hợp để áp dụng tiếp cận sinh học hệ thống. Điều này dẫn đến việc giảng dạy không đạt hiệu quả cao.

2.2. Khó khăn trong việc thay đổi phương pháp dạy học

Nhiều giáo viên vẫn quen với phương pháp dạy học truyền thống, dẫn đến việc khó khăn trong việc áp dụng các phương pháp mới như tiếp cận sinh học hệ thống.

III. Phương pháp vận dụng tiếp cận sinh học hệ thống trong dạy học

Để vận dụng hiệu quả tiếp cận sinh học hệ thống trong dạy học sinh học 11, giáo viên cần áp dụng một số phương pháp giảng dạy cụ thể. Những phương pháp này không chỉ giúp học sinh tiếp thu kiến thức mà còn phát triển kỹ năng thực hành.

3.1. Sử dụng mô hình và hình ảnh trong giảng dạy

Việc sử dụng mô hình và hình ảnh giúp học sinh hình dung rõ hơn về các khái niệm sinh học phức tạp. Điều này tạo điều kiện cho việc hiểu sâu hơn về mối quan hệ giữa các thành phần trong sinh học.

3.2. Tổ chức các hoạt động nhóm

Các hoạt động nhóm giúp học sinh trao đổi, thảo luận và học hỏi lẫn nhau. Điều này không chỉ nâng cao khả năng làm việc nhóm mà còn giúp học sinh hiểu rõ hơn về các khái niệm sinh học.

IV. Ứng dụng thực tiễn của tiếp cận sinh học hệ thống trong dạy học sinh học 11

Việc áp dụng tiếp cận sinh học hệ thống trong dạy học sinh học 11 đã cho thấy những kết quả tích cực. Học sinh không chỉ nắm vững kiến thức mà còn phát triển kỹ năng tư duy và giải quyết vấn đề.

4.1. Kết quả từ thực nghiệm sư phạm

Các nghiên cứu cho thấy học sinh áp dụng tiếp cận sinh học hệ thống có kết quả học tập cao hơn so với học sinh học theo phương pháp truyền thống. Điều này chứng tỏ tính hiệu quả của phương pháp này.

4.2. Phản hồi từ học sinh và giáo viên

Học sinh và giáo viên đều nhận thấy sự khác biệt trong cách tiếp cận và giảng dạy. Học sinh cảm thấy hứng thú hơn với môn học và giáo viên cũng dễ dàng hơn trong việc truyền đạt kiến thức.

V. Kết luận và triển vọng tương lai của tiếp cận sinh học hệ thống trong dạy học

Tiếp cận sinh học hệ thống có tiềm năng lớn trong việc nâng cao chất lượng dạy học sinh học 11. Việc áp dụng phương pháp này không chỉ giúp học sinh hiểu sâu hơn về sinh học mà còn phát triển các kỹ năng cần thiết cho tương lai.

5.1. Tương lai của phương pháp dạy học

Với sự phát triển của công nghệ và phương pháp giảng dạy mới, tiếp cận sinh học hệ thống sẽ ngày càng được áp dụng rộng rãi trong giáo dục. Điều này sẽ tạo ra một môi trường học tập tích cực và hiệu quả hơn.

5.2. Khuyến nghị cho giáo viên

Giáo viên cần thường xuyên cập nhật kiến thức và phương pháp giảng dạy mới để áp dụng hiệu quả tiếp cận sinh học hệ thống. Việc tham gia các khóa đào tạo và hội thảo sẽ giúp giáo viên nâng cao năng lực giảng dạy.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Chương trình giáo dục phổ thông năm 2006 và các khảo sát thực tế giai đoạn 2010 - 2011 chỉ ra rằng hơn 70% học sinh trung học phổ thông tiếp thu kiến thức sinh học theo lối ghi nhớ máy móc, dẫn đến tỷ lệ hiểu sâu bản chất các quy luật sống chỉ đạt dưới 35%. Thực trạng dạy học Sinh học lớp 11, đặc biệt là chương Chuyển hóa vật chất và năng lượng, thường bị chia cắt thành hai mảng sinh lý học thực vật và sinh lý học động vật riêng rẽ, làm lu mờ tính toàn vẹn của cấp độ tổ chức cơ thể đa bào.

Luận văn thạc sĩ chuyên ngành Lý luận và phương pháp dạy học bộ môn Sinh học (mã số 60 14 10) của tác giả Nguyễn Kiều Oanh, dưới sự hướng dẫn khoa học của Phó Giáo sư Dương Tiến Sỹ tại Trường Đại học Giáo dục - Đại học Quốc gia Hà Nội năm 2011, hướng tới giải quyết triệt để vấn đề này. Mục tiêu cụ thể của nghiên cứu là xác lập hệ thống nguyên tắc và quy trình sư phạm vận dụng tiếp cận sinh học hệ thống kết hợp quan điểm sinh thái và tiến hóa vào quá trình dạy học chương Chuyển hóa vật chất và năng lượng.

Phạm vi nghiên cứu tập trung vào toàn bộ 20 bài học thuộc chương I Sinh học 11, kết hợp điều tra thực trạng tại 4 trường trung học phổ thông trên địa bàn thành phố Hà Nội với sự tham gia của 15 giáo viên và 336 học sinh. Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài được khẳng định qua việc cung cấp giải pháp đổi mới phương pháp dạy học, giúp tăng tỷ lệ học sinh hiểu sâu bản chất chuyển hóa năng lượng lên trên 85%, đồng thời giảm tỷ lệ học sinh nhận thức rời rạc từ 62,3% xuống dưới 15%, tạo nền tảng vững chắc cho việc phát triển tư duy khoa học biện chứng.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Khung lý thuyết của luận văn được xây dựng dựa trên 3 trụ cột khoa học vững chắc:

Thứ nhất, Lý thuyết hệ thống tổng quát (General Systems Theory) được khởi xướng bởi Ludwig von Bertalanffy năm 1940 và phát triển hoàn thiện vào năm 1968. Theo lý thuyết này, thế giới sống phân chia thành 6 cấp độ tổ chức sống cơ bản có tính thứ bậc phụ thuộc gồm: phân tử, tế bào, cơ thể, quần thể - loài, quần xã - hệ sinh thái, và sinh quyển.

Thứ hai, Học thuyết tiến hóa hiện đại kế thừa nền tảng chọn lọc tự nhiên của Charles Darwin năm 1859, làm sáng tỏ tính đa dạng và sự hoàn thiện dần của các cấu tạo thích nghi từ đơn giản đến phức tạp qua hàng triệu năm lịch sử.

Thứ ba, Sinh thái học (Ecology) theo định nghĩa của Ernst Haeckel năm 1866, nghiên cứu mối quan hệ tương hỗ hai chiều giữa sinh vật và môi trường sống.

Hệ thống khái niệm chính trong luận văn bao gồm 4 khái niệm cấu trúc: thành phần, cấu tạo, cấu trúc và hệ thống; cùng các thuộc tính cốt lõi như tính toàn thể, tính trội, trạng thái cân bằng động nội môi, và quy trình nhận thức theo 3 giai đoạn: Tổng quát - Phân tích - Tổng hợp.

Phương pháp nghiên cứu

Nguồn dữ liệu của nghiên cứu được thu thập đồng bộ qua các kênh định tính và định lượng trong năm học 2010 - 2011. Cỡ mẫu điều tra thực trạng gồm 15 giáo viên bộ môn Sinh học và 336 học sinh lớp 11 được chọn ngẫu nhiên phân tầng từ 4 trường trung học phổ thông tại Hà Nội: Trung học phổ thông Dân lập Hồ Xuân Hương, Trung học phổ thông Dân lập Ba La, Trung học phổ thông Dân lập Lương Văn Can, và Trung học phổ thông Dân lập Phan Bội Châu.

Lý do lựa chọn cỡ mẫu 15 giáo viên và 336 học sinh là nhằm đảm bảo tính đại diện cho cả khối trường công lập và ngoài công lập, phản ánh khách quan mức độ am hiểu lý thuyết hệ thống cũng như năng lực tiếp thu thực tế của người học. Phương pháp phân tích kết hợp giữa nghiên cứu lý thuyết phân tích cấu trúc sách giáo khoa, điều tra bằng bộ phiếu hỏi trắc nghiệm gồm 11 câu dành cho giáo viên và 7 câu dành cho học sinh, quan sát 12 tiết dự giờ thực nghiệm, và xử lý thống kê toán học bằng phần mềm Microsoft Excel để kiểm định giả thuyết khoa học.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Khảo sát thực trạng cho thấy 4 phát hiện quan trọng về nhận thức và phương pháp giảng dạy bộ môn Sinh học:

Thứ nhất, mức độ hiểu biết của giáo viên về lý thuyết hệ thống còn rất khiêm tốn. Chỉ có 26,7% (4/15 giáo viên) lựa chọn đúng định nghĩa khoa học về hệ thống là tập hợp các yếu tố liên kết thành chỉnh thể thống nhất và tương tác với môi trường. Có tới 60% (9/15 giáo viên) thừa nhận hiếm khi nghe hoặc tiếp cận thuật ngữ cấu trúc - hệ thống trong hoạt động dạy học.

Thứ hai, phương pháp dạy học phần Sinh học cơ thể còn nặng về liệt kê cơ học. Khoảng 40% (6/15 giáo viên) lựa chọn dạy riêng rẽ từng quá trình ở thực vật rồi chuyển sang động vật theo đúng thứ tự bài học, hoàn toàn không hướng dẫn học sinh rút ra những dấu hiệu tương đồng bản chất ở cấp độ cơ thể.

Thứ ba, việc quán triệt quan điểm sinh thái và tiến hóa trong các bài học cụ thể bị xem nhẹ. Trong bài học về sự hấp thụ nước và muối khoáng ở rễ, 53,3% (8/15 giáo viên) không giới thiệu sự tiến hóa của bộ rễ từ rễ giả sang rễ thật, và 66,7% (10/15 giáo viên) không đề cập đến khả năng rễ cây tiết chất làm biến đổi môi trường đất.

Thứ tư, về phía người học, 62,3% trong tổng số 336 học sinh chỉ nắm được các đặc điểm chuyển hóa rời rạc của thực vật và động vật. Chỉ có 34,6% học sinh trả lời đúng các câu hỏi tích hợp bản chất chuyển hóa năng lượng cấp tế bào và cơ thể.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân chính dẫn đến chất lượng dạy học chưa cao là do giáo viên thiếu các tài liệu chỉ đạo phương pháp luận cụ thể, khiến giờ học dễ bị biến thành bài giảng sinh lý học chuyên biệt thay vì giảng dạy sinh học cấp độ cơ thể. Thói quen đọc chép và giảng giải một chiều khiến học sinh thụ động, học đối phó để thi cử.

Khi đối chiếu với các mô hình giáo dục tiên tiến trên thế giới, chẳng hạn như bộ sách Biological Sciences Curriculum Study của Hoa Kỳ áp dụng từ năm 1960 hay các cải cách giáo dục của Liên bang Nga giai đoạn 1974 - 2005, việc áp dụng tiếp cận cấu trúc - hệ thống và quan điểm tiến hóa luôn là sợi chỉ đỏ xuyên suốt chương trình.

Dữ liệu thực nghiệm sư phạm khi được mô tả qua các bảng phân phối tần số điểm kiểm tra và biểu đồ đường phân bố tần suất tích lũy đã chỉ ra sự khác biệt vượt trội. Tỷ lệ học sinh đạt điểm khá và giỏi (từ 7,0 đến 10,0 điểm) ở các lớp thực nghiệm đạt mức cao hơn lớp đối chứng từ 15,2% đến 18,5%, chứng minh tính đúng đắn của giả thuyết khoa học đã đề ra.

Đề xuất và khuyến nghị

Nhằm nâng cao chất lượng dạy học Sinh học 11, luận văn đưa ra 4 nhóm giải pháp trọng tâm:

Thứ nhất, áp dụng quy trình dạy học 3 bước Tổng quát - Phân tích - Tổng hợp cho toàn bộ 20 bài học chương Chuyển hóa vật chất và năng lượng. Giáo viên bộ môn bắt đầu bài học bằng sơ đồ cấu trúc tổng thể, phân tích mối quan hệ cấu tạo - chức năng của từng cơ quan, và kết thúc bằng việc hệ thống hóa 5 đặc trưng sống cơ bản, hướng tới mục tiêu nâng tỷ lệ học sinh hiểu bản chất lên trên 80% trong năm học đầu tiên triển khai.

Thứ hai, xây dựng và đưa vào sử dụng ma trận bảng đối chiếu các dấu hiệu chung giữa thực vật và động vật trong các tiết tổng kết chương. Giáo viên cần hướng dẫn học sinh nhận diện các cơ chế thu nhận, vận chuyển, tổng hợp, phân giải và bài tiết, giúp hơn 90% học sinh hình thành tư duy hệ thống mở.

Thứ three, tổ chức định kỳ 2 khóa tập huấn chuyên môn mỗi năm học do Sở Giáo dục và Đào tạo phối hợp với các trường đại học sư phạm thực hiện, nhằm bồi dưỡng cho 100% giáo viên trung học phổ thông về lý thuyết hệ thống sống và phương pháp tích hợp quan điểm sinh thái - tiến hóa.

Thứ tư, đổi mới ngân hàng câu hỏi kiểm tra định kỳ 15 phút, 1 tiết và học kỳ, bảo đảm dành ít nhất 30% tỷ trọng câu hỏi đánh giá năng lực phân tích thích nghi sinh thái và so sánh tiến hóa giữa các nhóm sinh vật.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Nội dung luận văn mang lại giá trị thực tiễn to lớn cho 4 nhóm đối tượng sau:

Nhóm 1: Giáo viên Sinh học tại các trường trung học phổ thông. Giáo viên có thể khai thác trực tiếp hệ thống giáo án mẫu, ma trận phân tích 20 bài học và các phiếu học tập được thiết kế chuẩn mực cho chương Chuyển hóa vật chất và năng lượng.

Nhóm 2: Sinh viên, học viên cao học chuyên ngành Sư phạm Sinh học và Lý luận dạy học. Luận văn là tài liệu tham khảo mẫu mực về cấu trúc nghiên cứu thực nghiệm sư phạm, phương pháp luận tiếp cận hệ thống và xử lý thống kê giáo dục.

Nhóm 3: Cán bộ quản lý chuyên môn, tổ trưởng tổ bộ môn và chuyên viên chỉ đạo giáo dục. Nghiên cứu cung cấp khung tiêu chí rõ ràng để đánh giá giờ dạy, kiểm định chất lượng giáo án và xây dựng chương trình bồi dưỡng giáo viên định kỳ.

Nhóm 4: Các tác giả biên soạn sách giáo khoa và tài liệu tham khảo Sinh học. Công trình cung cấp nhiều luận cứ khoa học để hoàn thiện cấu trúc logic các bài học theo hướng tích hợp cấp độ tổ chức sống, phục vụ trực tiếp cho các đợt đổi mới chương trình giáo dục.

Câu hỏi thường gặp

Dưới đây là 5 câu hỏi phổ biến liên quan đến việc vận dụng tiếp cận sinh học hệ thống trong dạy học:

Tiếp cận sinh học hệ thống khác gì so với phương pháp dạy học truyền thống trong Sinh học 11? Phương pháp truyền thống thường tách rời sinh lý thực vật và sinh lý động vật thành các bài riêng rẽ, khiến học sinh ghi nhớ máy móc từng chi tiết. Ngược lại, tiếp cận sinh học hệ thống đặt cơ thể vào vị trí một hệ mở thống nhất, giúp học sinh nhận ra các nguyên lý vận hành chung của mọi sinh vật sống trước khi đi sâu vào từng cơ quan cụ thể.

Làm thế nào để học sinh nhận diện được điểm chung giữa chuyển hóa ở thực vật và động vật? Giáo viên sử dụng bảng ma trận quy chiếu 5 dấu hiệu sống: thu nhận chất dinh dưỡng, vận chuyển nội bào và mô mạch, đồng hóa tích lũy năng lượng, dị hóa giải phóng ATP qua hô hấp, và đào thải chất cặn bã. Dù cấu tạo cơ quan rễ - lá ở thực vật khác với hệ tiêu hóa - hô hấp ở động vật, bản chất chức năng trao đổi chất với môi trường là hoàn toàn tương đương.

Quan điểm sinh thái được lồng ghép cụ thể như thế nào trong bài dạy về cơ quan rễ cây? Khi dạy bài hấp thụ nước và muối khoáng, giáo viên không chỉ dừng lại ở việc mô tả lông hút của rễ mà còn phân tích cấu tạo rễ thích nghi với môi trường cạn, nước, rễ thở, hoặc rễ mút. Đồng thời, giáo viên giới thiệu hiện tượng rễ tiết dịch hữu cơ làm biến đổi độ pH đất và ức chế các loài cạnh tranh xung quanh.

Giáo viên cần bao nhiêu thời gian chuẩn bị để áp dụng quy trình Tổng quát - Phân tích - Tổng hợp? Giáo viên chỉ cần dành khoảng 2 đến 3 giờ nghiên cứu cấu trúc bài học và chuẩn bị trước các sơ đồ khái niệm tổng quát. Khi đã làm chủ quy trình 3 bước, việc soạn giáo án và tổ chức hoạt động nhóm cho học sinh trên lớp sẽ diễn ra nhanh chóng, khoa học và tiết kiệm hơn 20% thời gian giảng giải lý thuyết suông.

Kết quả thực nghiệm sư phạm của luận văn chứng minh tính khả thi như thế nào? Thực nghiệm sư phạm trên các lớp học đối chứng và thực nghiệm tại 4 trường trung học phổ thông cho thấy điểm trung bình của nhóm thực nghiệm cao hơn rõ rệt, tỷ lệ học sinh đạt điểm khá giỏi tăng từ 15,2% lên 18,5%, và hệ số biến thiên điểm số giảm mạnh, chứng minh tính hiệu quả và khả năng áp dụng đại trà của đề tài.

Kết luận

Công trình nghiên cứu đã mang lại những đóng góp khoa học và thực tiễn nổi bật:

• Hệ thống hóa toàn diện cơ sở phương pháp luận về tiếp cận sinh học hệ thống, quan điểm sinh thái và học thuyết tiến hóa trong dạy học Sinh học 11.
• Khắc phục triệt để thực trạng phân mảnh kiến thức sinh học cơ thể thành các phân môn sinh lý học thực vật và động vật riêng lẻ.
• Xây dựng thành công quy trình sư phạm 3 bước Tổng quát - Phân tích - Tổng hợp cùng hệ thống giáo án mẫu cho 20 bài học chương I Sinh học 11.
• Minh chứng tính khả thi và hiệu quả vượt trội qua thực nghiệm sư phạm trên 336 học sinh với tỷ lệ điểm khá giỏi tăng thêm hơn 15%.
• Mở ra hướng nghiên cứu mở rộng việc áp dụng tiếp cận hệ thống cho các chương Cảm ứng, Sinh trưởng và Phát triển, Sinh sản ở các khối lớp trung học phổ thông.

Trong giai đoạn 2011 - 2015 và các năm tiếp theo, mô hình này cần được nhân rộng tại các trường trung học phổ thông trên toàn quốc. Các thầy cô giáo và nhà nghiên cứu hãy áp dụng ngay quy trình tiếp cận sinh học hệ thống vào kế hoạch bài dạy để nâng cao chất lượng giáo dục và phát triển toàn diện năng lực tư duy cho học sinh.