Vận Dụng Phương Pháp Tính Giá Dựa Trên Hoạt Động (ABC) Tại Công Ty Cổ Phần Dệt May 29-3

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu vận dụng phương pháp tính giá thành trên cơ sở hoạt động abc tại công ty cổ phần dệt may 29 3, khảo sát thực trạng, phân tích nguyên nhân, đề xuất giải

• Tác giả: Nguyễn Song Ly
• Người hướng dẫn: PGS. Ngô Hà Tấn
• Trường học: Đại học Đà Nẵng
• Chuyên ngành: Kế toán
• Đề tài: Vận Dụng Phương Pháp Tính Giá Dựa Trên Hoạt Động (ABC) Tại Công Ty Cổ Phần Dệt May 29-3
• Loại tài liệu: luận văn thạc sỹ
• Năm xuất bản: 2013
• Địa điểm: Đà Nẵng

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• MỞ ĐẦU
• 0.1. Tính cấp thiết của đề tài
• 0.2. Mục tiêu nghiên cứu
• 0.3. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• 0.4. Phương pháp nghiên cứu
• 0.5. Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài
• 0.6. Bố cục đề tài
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ PHƯƠNG PHÁP TÍNH GIÁ DỰA TRÊN CƠ SỞ HOẠT ĐỘNG (ABC)
• 1.1. SỰ HÌNH THÀNH VÀ VAI TRÒ CỦA PHƯƠNG PHÁP TÍNH GIÁ DỰA TRÊN CƠ SỞ HOẠT ĐỘNG
• 1.1.1. Sự hình thành phương pháp ABC
• 1.1.2. Vai trò của phương pháp ABC
• 1.2. NỘI DUNG PHƯƠNG PHÁP TÍNH GIÁ DỰA TRÊN CƠ SỞ HOẠT ĐỘNG
• 1.2.1. Phân tích hoạt động và xác định các nguồn lực sử dụng
• 1.2.2. Phân bổ chi phí nguồn lực cho các hoạt động
• 1.2.3. Chọn lựa nguồn sinh phí phát sinh
• 1.2.4. Xác định chi phí hoạt động cho từng sản phẩm
• 1.2.5. Tính giá thành sản phẩm
• 1.3. PHƯƠNG PHÁP ABC ĐỐI VỚI QUẢN TRỊ DỰA TRÊN HOẠT ĐỘNG VÀ KHẢ NĂNG VẬN DỤNG PHƯƠNG PHÁP ABC Ở CÁC DOANH NGHIỆP DỆT MAY
• 1.3.1. Phương pháp ABC đối với quản trị dựa trên hoạt động
• 1.3.2. Khả năng vận dụng phương pháp ABC ở các doanh nghiệp Dệt may
• 1.4. KẾT LUẬN CHƯƠNG 1
• 2. CHƯƠNG 2: TỔNG QUAN VỀ HOẠT ĐỘNG SẢN XUẤT KINH DOANH VÀ CÔNG TÁC TÍNH GIÁ THÀNH SẢN PHẨM TẠI CÔNG TY CỔ PHẦN DỆT MAY 29/3
• 2.1. TỔNG QUAN VỀ HOẠT ĐỘNG SẢN XUẤT KINH DOANH CỦA CÔNG TY CỔ PHẦN DỆT MAY 29/3
• 2.1.1. Sơ lược quá trình hình thành và chức năng, nhiệm vụ của Công ty CP Dệt may 29-3
• 2.1.2. Cơ cấu tổ chức quản lý của Công ty CP Dệt may 29/3
• 2.1.3. Tổ chức kế toán tại Công ty CP Dệt may 29/3
• 2.2. KẾ TOÁN TẬP HỢP CHI PHÍ SẢN XUẤT VÀ TÍNH GIÁ THÀNH SẢN PHẨM DỆT Ở CÔNG TY CỔ PHẦN DỆT MAY 29/3
• 2.2.1. Đối tượng tập hợp chi phí, tính giá thành và phương pháp tính giá thành sản phẩm dệt ở Công ty
• 2.2.2. Tổ chức kế toán tập hợp chi phí sản xuất sản phẩm dệt ở Công ty
• 2.2.3. Đánh giá sản phẩm dở dang và tính giá thành sản phẩm dệt ở Công ty
• 2.2.4. Đánh giá công tác kế toán chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm dệt tại Công ty CP Dệt may 29/3
• 2.3. KẾT LUẬN CHƯƠNG 2
• 3. CHƯƠNG 3: VẬN DỤNG PHƯƠNG PHÁP TÍNH GIÁ DỰA TRÊN CƠ SỞ HOẠT ĐỘNG TẠI CÔNG TY CỔ PHẦN DỆT MAY 29/3
• 3.1. CƠ SỞ VẬN DỤNG PHƯƠNG PHÁP TÍNH GIÁ DỰA TRÊN CƠ SỞ HOẠT ĐỘNG TẠI CÔNG TY CP DỆT MAY 29/3
• 3.2. VẬN DỤNG PHƯƠNG PHÁP TÍNH GIÁ DỰA TRÊN CƠ SỞ HOẠT ĐỘNG CHO SẢN PHẨM DỆT TẠI CÔNG TY CỔ PHẦN DỆT MAY 29/3
• 3.2.1. Phân tích các hoạt động và xác định các nguồn lực
• 3.2.2. Phân bổ chi phí theo từng hoạt động và tính giá các hoạt động
• 3.2.3. Chọn lựa nguồn phát sinh chi phí
• 3.2.4. Phân bổ chi phí của các hoạt động cho các sản phẩm để tính giá thành
• 3.3. TÁC DỤNG CỦA PHƯƠNG PHÁP TÍNH GIÁ ABC TRONG QUẢN TRỊ CHI PHÍ SẢN XUẤT SẢN PHẨM DỆT Ở CÔNG TY CỔ PHẦN DỆT MAY 29/3
• 3.3.1. Làm cơ sở cho việc xác định giá bán từng loại sản phẩm được đúng đắn
• 3.3.2. Xác định mức đóng góp của các hoạt động vào giá trị sản phẩm, làm cơ sở cho việc quản trị chi phí sản xuất
• 3.4. KẾT LUẬN CHƯƠNG 3
• DANH MỤC CÁC TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về phương pháp tính giá dựa trên hoạt động ABC

Phương pháp tính giá dựa trên hoạt động (ABC) đã trở thành một công cụ quan trọng trong quản lý chi phí tại các doanh nghiệp, đặc biệt là trong ngành dệt may. Phương pháp này giúp xác định chi phí sản xuất một cách chính xác hơn bằng cách phân tích các hoạt động và nguồn lực sử dụng. Việc áp dụng phương pháp ABC không chỉ giúp cải thiện độ chính xác trong việc tính giá thành sản phẩm mà còn hỗ trợ các nhà quản lý trong việc ra quyết định chiến lược.

1.1. Lịch sử hình thành và phát triển của phương pháp ABC

Phương pháp ABC được phát triển vào những năm 1980 nhằm khắc phục những hạn chế của các phương pháp tính giá truyền thống. Nó tập trung vào việc phân tích các hoạt động cụ thể và mối quan hệ giữa chúng với chi phí phát sinh, từ đó cung cấp thông tin chi tiết hơn cho các nhà quản lý.

1.2. Vai trò của phương pháp ABC trong quản lý chi phí

Phương pháp ABC giúp các doanh nghiệp xác định chính xác chi phí của từng hoạt động, từ đó tối ưu hóa quy trình sản xuất và giảm thiểu lãng phí. Điều này đặc biệt quan trọng trong ngành dệt may, nơi mà chi phí sản xuất có thể ảnh hưởng lớn đến lợi nhuận.

II. Vấn đề và thách thức trong việc áp dụng phương pháp ABC

Mặc dù phương pháp ABC mang lại nhiều lợi ích, nhưng việc áp dụng nó cũng gặp phải không ít thách thức. Các doanh nghiệp cần phải đầu tư thời gian và nguồn lực để thực hiện phân tích chi tiết các hoạt động và chi phí liên quan. Ngoài ra, việc thay đổi từ phương pháp tính giá truyền thống sang ABC cũng có thể gây ra sự kháng cự từ nhân viên.

2.1. Khó khăn trong việc thu thập dữ liệu

Một trong những thách thức lớn nhất khi áp dụng phương pháp ABC là việc thu thập dữ liệu chính xác về các hoạt động và chi phí. Doanh nghiệp cần có hệ thống thông tin quản lý hiệu quả để hỗ trợ quá trình này.

2.2. Sự kháng cự từ nhân viên

Việc chuyển đổi sang phương pháp ABC có thể gặp phải sự kháng cự từ nhân viên, đặc biệt là những người đã quen với phương pháp tính giá truyền thống. Cần có sự đào tạo và truyền thông rõ ràng để giảm thiểu sự lo ngại này.

III. Phương pháp và quy trình áp dụng ABC tại Công ty Cổ phần Dệt May 29 3

Công ty Cổ phần Dệt May 29-3 đã áp dụng phương pháp ABC để cải thiện quy trình tính giá thành sản phẩm. Quy trình này bao gồm việc phân tích các hoạt động sản xuất, xác định nguồn lực sử dụng và phân bổ chi phí cho từng hoạt động. Việc áp dụng ABC đã giúp công ty có cái nhìn rõ ràng hơn về chi phí và hiệu quả sản xuất.

3.1. Phân tích hoạt động sản xuất

Công ty tiến hành phân tích từng hoạt động trong quy trình sản xuất để xác định chi phí phát sinh. Điều này giúp công ty hiểu rõ hơn về các yếu tố ảnh hưởng đến chi phí và từ đó có thể đưa ra các biện pháp cải tiến.

3.2. Xác định nguồn lực và phân bổ chi phí

Sau khi phân tích các hoạt động, công ty xác định các nguồn lực cần thiết và phân bổ chi phí tương ứng cho từng hoạt động. Việc này giúp đảm bảo rằng chi phí được phân bổ một cách hợp lý và chính xác.

IV. Kết quả đạt được từ việc áp dụng phương pháp ABC

Việc áp dụng phương pháp ABC tại Công ty Cổ phần Dệt May 29-3 đã mang lại nhiều kết quả tích cực. Công ty không chỉ cải thiện được độ chính xác trong việc tính giá thành sản phẩm mà còn nâng cao hiệu quả quản lý chi phí. Điều này đã giúp công ty tăng cường khả năng cạnh tranh trên thị trường.

4.1. Cải thiện độ chính xác trong tính giá thành

Phương pháp ABC đã giúp công ty xác định chính xác hơn chi phí của từng sản phẩm, từ đó đưa ra mức giá bán hợp lý hơn. Điều này đã góp phần tăng cường lợi nhuận cho công ty.

4.2. Tăng cường khả năng cạnh tranh

Với việc hiểu rõ hơn về chi phí và hiệu quả sản xuất, công ty có thể đưa ra các quyết định chiến lược tốt hơn, từ đó nâng cao khả năng cạnh tranh trên thị trường.

V. Kết luận và triển vọng tương lai của phương pháp ABC

Phương pháp tính giá dựa trên hoạt động (ABC) đã chứng minh được giá trị của nó trong việc quản lý chi phí tại Công ty Cổ phần Dệt May 29-3. Trong tương lai, việc tiếp tục áp dụng và cải tiến phương pháp này sẽ giúp công ty duy trì lợi thế cạnh tranh và phát triển bền vững.

5.1. Tầm quan trọng của việc duy trì phương pháp ABC

Việc duy trì và cải tiến phương pháp ABC sẽ giúp công ty không ngừng nâng cao hiệu quả sản xuất và quản lý chi phí. Điều này là cần thiết trong bối cảnh cạnh tranh ngày càng gia tăng.

5.2. Hướng đi tương lai cho các doanh nghiệp dệt may

Các doanh nghiệp dệt may cần tiếp tục nghiên cứu và áp dụng các phương pháp quản lý chi phí hiện đại như ABC để tối ưu hóa quy trình sản xuất và nâng cao hiệu quả kinh doanh.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Ngành dệt may Việt Nam hiện quy tụ hơn 2.500 doanh nghiệp, đóng góp trên 10% tổng kim ngạch xuất khẩu của cả nước nhưng phần lớn các đơn vị vẫn duy trì hệ thống kế toán chi phí truyền thống. Tại Công ty Cổ phần Dệt may 29-3 (HACHIBA) – một doanh nghiệp có bề dày hoạt động với quy mô hơn 2.500 lao động và vốn điều lệ 35 tỷ đồng – quy trình sản xuất khăn bông trải qua chuỗi công nghệ khép kín nhiều giai đoạn liên tiếp từ chuẩn bị sợi, tẩy nhuộm, dệt đến hoàn tất may và đóng gói. Tuy nhiên, việc công ty tập hợp chi phí sản xuất chung cho toàn bộ quy trình và phân bổ theo các tiêu thức giản đơn đã làm sai lệch giá thành từng chủng loại khăn bông như khăn tắm, khăn ăn, khăn mặt hay áo choàng, dẫn đến rủi ro trong việc định giá bán cạnh tranh.

Nghiên cứu được thực hiện nhằm giải quyết bài toán cốt lõi: Đánh giá thực trạng công tác kế toán chi phí, phân tích các hoạt động sản xuất tại Xí nghiệp Dệt và xây dựng mô hình tính giá thành dựa trên cơ sở hoạt động (Activity-Based Costing - ABC). Phạm vi nghiên cứu tập trung vào toàn bộ chuỗi dây chuyền công nghệ tại Xí nghiệp Dệt thuộc Công ty Cổ phần Dệt may 29-3 trong kỳ kế toán tháng 5 năm 2012.

Ý nghĩa thực tiễn của đề tài được lượng hóa rõ nét thông qua việc nâng cao độ chính xác trong phân bổ chi phí gián tiếp lên hơn 90%, xóa bỏ tình trạng bù chéo chi phí giữa các mã hàng và tạo cơ sở giúp ban điều hành tối ưu hóa chính sách giá, từ đó kỳ vọng cải thiện tỷ suất lợi nhuận ròng của dòng sản phẩm dệt thêm 3% đến 5% trong môi trường cạnh tranh khốc liệt.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu vận dụng lý thuyết tính giá trên cơ sở hoạt động (ABC) được khởi xướng bởi Robert Kaplan, Robin Cooper từ năm 1987 và tiếp tục hoàn thiện bởi Peter B.B. Turney (1992) cùng Horngren (2000). Mô hình nghiên cứu tích hợp quan điểm hai chiều hướng của Hansen và Mowen (2001), bao gồm chiều phân bổ chi phí (Cost Assignment View) nhằm tính toán giá thành đối tượng chịu phí và chiều quy trình (Process View) phục vụ phân tích nguyên nhân gốc rễ gây phát sinh chi phí.

Hệ thống khái niệm nền tảng bao gồm:

• Hoạt động (Activity): Tập hợp các hành vi tiêu hao nguồn lực như chuẩn bị máy móc, kiểm tra chất lượng.
• Nguồn sinh phí (Cost Driver): Tác nhân gây biến động chi phí, đóng vai trò liên kết nhân quả giữa nguồn lực và hoạt động.
• Ma trận Chi phí - Hoạt động (Expense Activity Dependent - EAD): Công cụ phân bổ chi phí nguồn lực vào các hoạt động.
• Ma trận Hoạt động - Sản phẩm (Activity Product Dependence - APD): Công cụ phân bổ chi phí hoạt động vào từng mã sản phẩm hoàn thành.
• Quản trị dựa trên hoạt động (Activity-Based Management - ABM): Phương thức sử dụng thông tin ABC để loại bỏ các công đoạn không tạo ra giá trị gia tăng.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu kết hợp nguồn dữ liệu sơ cấp và thứ cấp. Dữ liệu sơ cấp được thu thập thông qua quan sát hiện trường quy trình công nghệ dệt khép kín và phỏng vấn sâu 15 cán bộ chuyên trách, bao gồm các quản đốc, kỹ sư công nghệ, nhân viên thống kê và kế toán viên. Dữ liệu thứ cấp được trích xuất trực tiếp từ hệ thống phần mềm kế toán BRAVO, bảng định mức kỹ thuật tiêu hao vật tư và báo cáo chi phí thực tế tháng 5 năm 2012 của công ty.

Nghiên cứu áp dụng phương pháp chọn mẫu mục đích (purposive sampling) với cỡ mẫu khảo sát bao quát 10 trung tâm hoạt động sản xuất chính và 3 nhóm sản phẩm khăn bông tiêu biểu đại diện cho sản lượng của xí nghiệp. Lý do lựa chọn phương pháp phân tích ABC kết hợp quá trình phân tích thứ bậc (Analytic Hierarchy Process - AHP) là nhằm lượng hóa chính xác mối quan hệ nhân quả giữa mức độ tiêu thụ nguồn lực và sản phẩm, khắc phục hoàn toàn nhược điểm cào bằng của phương pháp kế toán truyền thống theo Quyết định số 15/2006/QĐ-BTC. Quá trình thu thập, xử lý và kiểm định số liệu được triển khai xuyên suốt từ tháng 5 năm 2012 đến đầu năm 2013.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Thực trạng phân bổ chi phí tại Công ty Cổ phần Dệt may 29-3 bộc lộ sự sai lệch đáng kể khi toàn bộ chi phí sản xuất chung trong tháng 5 năm 2012 được phân bổ theo tiêu thức duy nhất là chi phí nhân công trực tiếp hoặc giờ máy. Cách tính này khiến các dòng sản phẩm dệt đại trà, sản xuất hàng loạt chịu mức chi phí gián tiếp cao hơn thực tế từ 12% đến 18%, trong khi những dòng sản phẩm đòi hỏi kỹ thuật cao, lô nhỏ lại bị tính thiếu từ 15% đến 22% chi phí hỗ trợ kỹ thuật.

Nghiên cứu đã nhận diện và chuẩn hóa 10 trung tâm hoạt động cốt lõi tại Xí nghiệp Dệt:

• Quản lý đơn mua hàng
• Bốc dỡ và nhận hàng
• Kiểm tra mua hàng
• Nghiên cứu quy trình sản xuất
• Chuẩn bị máy móc và vật liệu
• Hỗ trợ sản xuất
• Sản xuất (vận hành máy dệt)
• Kiểm tra chất lượng thành phẩm KCS
• Bảo trì máy móc thiết bị
• Vệ sinh phân xưởng

Thông qua việc thiết lập ma trận EAD và APD, nghiên cứu xác định chính xác các nguồn sinh phí như số lần vận hành máy, số giờ máy chạy và số lượt kiểm tra. Kết quả cho thấy chi phí chuẩn bị máy móc chiếm 8,5% và chi phí bảo trì chiếm 14,2% tổng chi phí sản xuất chung. Khi chuyển đổi sang phương pháp ABC, giá thành đơn vị của dòng sản phẩm khăn cao cấp có hoa văn in thêu tăng 11,4% so với phương pháp cũ, trong khi dòng khăn trơn đơn giản giảm 8,6%, phản ánh trung thực mức độ tiêu hao nguồn lực.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân chính của sự sai lệch trong hệ thống cũ bắt nguồn từ việc chi phí gián tiếp hiện đại (khấu hao máy móc công nghệ cao, chi phí động lực điện nước, bảo trì kỹ thuật) đã gia tăng mạnh, chiếm hơn 35% tổng chi phí chế biến của xí nghiệp. Phương pháp truyền thống đã bỏ qua sự khác biệt về độ phức tạp công nghệ giữa các dòng sản phẩm và che giấu các lãng phí trong khâu chờ việc, chuyển đổi máy.

Kết quả này hoàn toàn nhất quán với các kết luận thực nghiệm của Cooper (1992) và các nghiên cứu chuyên sâu trong ngành may mặc Việt Nam, khẳng định phương pháp ABC giúp loại bỏ triệt để hiện tượng trợ cấp chéo giữa các sản phẩm.

Để tối ưu hóa việc truyền đạt thông tin cho ban lãnh đạo, dữ liệu chi phí có thể được biểu diễn trực quan thông qua biểu đồ cột chồng (stacked bar chart) so sánh cơ cấu giá thành giữa hai phương pháp, kết hợp bảng ma trận đối chiếu 10 hoạt động với 3 dòng sản phẩm. Cách trình bày này giúp các nhà quản trị nhận diện ngay những công đoạn chiếm tỷ trọng chi phí cao bất thường để can thiệp kịp thời.

Đề xuất và khuyến nghị

Nhằm vận dụng thành công phương pháp ABC và nâng cao hiệu quả quản trị chi phí, doanh nghiệp cần triển khai đồng bộ 4 nhóm giải pháp:

• Chuẩn hóa danh mục hoạt động và hoàn thiện chứng từ ghi nhận nguồn sinh phí: Ban Quản đốc Xí nghiệp Dệt phối hợp cùng Phòng Kế toán ban hành quy trình ghi chép nhật trình máy móc, theo dõi chi tiết số lần setup thiết bị, số giờ chạy máy và số lượt kiểm hóa KCS theo từng lô sản phẩm. Mục tiêu đạt 95% độ chính xác dữ liệu nguồn, hoàn thành trong vòng 3 tháng đầu triển khai.
• Tùy biến và nâng cấp phần mềm kế toán BRAVO: Phòng Kế toán chủ trì làm việc với đối tác phần mềm để xây dựng thêm module kế toán quản trị ABC, tích hợp tự động các ma trận EAD và APD vào luồng dữ liệu sẵn có. Mục tiêu tự động hóa 80% quy trình tính toán giá thành ABC, hoàn thành trong thời hạn 6 tháng.
• Triển khai kỹ thuật quản trị ABM nhằm cắt giảm lãng phí: Phòng Kỹ thuật cơ điện và các tổ trưởng sản xuất tiến hành rà soát quy trình chuẩn bị mắc trục, hồ sợi và dệt khăn để giảm thời gian ngưng máy ngoài kế hoạch ít nhất 20%, giúp tiết kiệm từ 5% đến 7% chi phí bảo trì và điện năng tiêu thụ trong vòng 12 tháng.
• Đào tạo nhân sự và hoàn thiện chính sách định giá kinh doanh: Phòng Tổng hợp tổ chức các khóa tập huấn chuyên sâu về kế toán quản trị ABC cho 100% nhân viên thống kê và kế toán viên trong 2 tháng; Phòng Kinh doanh Xuất nhập khẩu căn cứ vào biểu giá thành mới để tái đàm phán hợp đồng xuất khẩu, nâng tỷ suất lợi nhuận trên doanh thu thêm 2,5% đến 4,0%.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Nội dung và mô hình thực nghiệm của luận văn mang lại giá trị thiết thực cho 4 nhóm đối tượng chính:

• Ban Giám đốc và Nhà điều hành doanh nghiệp dệt may: Cung cấp bức tranh thực tế về cơ cấu chi phí sản xuất, giúp nhà quản trị đưa ra các quyết định chiến lược về danh mục sản phẩm, loại bỏ các mã hàng không sinh lời và nâng cao hiệu quả sử dụng vốn.
• Kế toán trưởng và Chuyên viên kế toán quản trị: Cung cấp hướng dẫn chi tiết từng bước xây dựng hệ thống tính giá ABC trong môi trường sản xuất liên tục, từ khâu nhận diện hoạt động, thiết lập ma trận phân bổ đến hạch toán trên phần mềm kế toán doanh nghiệp.
• Kỹ sư quản lý sản xuất và Chuyên viên Lean/Kaizen: Tham khảo phương pháp phân tích chuỗi giá trị theo quy trình ABM để nhận diện các hoạt động không tạo giá trị gia tăng, giảm thời gian chuyển đổi mã hàng và hạ tỷ lệ phế phẩm dệt xuống dưới 2%.
• Giảng viên, Học viên cao học và Nhà nghiên cứu kinh tế: Cung cấp nguồn tài liệu học thuật giá trị với số liệu thực nghiệm chuẩn xác về ứng dụng kế toán chi phí hiện đại tại một doanh nghiệp công nghiệp tiêu biểu của miền Trung Việt Nam.

Câu hỏi thường gặp

Tại sao phương pháp tính giá truyền thống không còn phù hợp với Xí nghiệp Dệt?
Do đặc thù sản xuất dệt khăn bông trải qua nhiều công đoạn công nghệ phức tạp và chi phí gián tiếp chiếm tỷ trọng lớn trên 35% chi phí chế biến. Việc phân bổ chi phí chung theo một tiêu thức duy nhất dẫn đến hiện tượng méo mó giá thành, khiến sản phẩm đơn giản phải gánh chịu chi phí thay cho các sản phẩm phức tạp.

Sự khác biệt cốt lõi giữa phương pháp ABC và phương pháp truyền thống là gì?
Phương pháp truyền thống phân bổ chi phí sản xuất chung trực tiếp vào sản phẩm dựa trên khối lượng sản xuất. Ngược lại, phương pháp ABC phân bổ qua 2 giai đoạn: nguồn lực được tiêu hao bởi các hoạt động sản xuất, sau đó chi phí hoạt động mới được phân bổ cho sản phẩm dựa trên mức độ tiêu dùng nguồn sinh phí thực tế.

Doanh nghiệp cần chuẩn bị những gì để áp dụng thành công phương pháp ABC?
Doanh nghiệp cần sự cam kết từ ban lãnh đạo, chuẩn hóa hệ thống dữ liệu nhật trình phân xưởng, đào tạo đội ngũ kế toán và tùy biến phần mềm BRAVO. Đồng thời, cần xây dựng từ điển 10 hoạt động sản xuất rõ ràng để theo dõi chính xác mức tiêu hao nguồn lực.

Phương pháp ABC hỗ trợ chiến lược định giá và marketing như thế nào?
Thông qua việc xác định chính xác giá thành từng dòng khăn bông, ABC giúp phòng kinh doanh xây dựng chính sách giá bán linh hoạt cho từng phân khúc khách hàng, loại bỏ tình trạng bán dưới giá thành thực tế và định hướng đẩy mạnh các dòng sản phẩm có biên lợi nhuận cao.

Phương pháp ABC có thay thế hệ thống kế toán tài chính hiện hành không?
Phương pháp ABC không thay thế mà hoạt động song song như một công cụ kế toán quản trị nội bộ bổ trợ cho hệ thống kế toán tài chính theo quy định nhà nước. Dữ liệu từ ABC phục vụ đắc lực cho việc kiểm soát chi phí, lập dự toán hoạt động và hoạch định chiến lược dài hạn.

Kết luận

• Hệ thống hóa hoàn chỉnh cơ sở lý luận về phương pháp tính giá trên cơ sở hoạt động (ABC) và quản trị theo hoạt động (ABM) phù hợp với ngành dệt may.
• Chỉ rõ những sai lệch nghiêm trọng về giá thành đơn vị khi áp dụng phương pháp kế toán truyền thống tại Xí nghiệp Dệt thuộc Công ty Cổ phần Dệt may 29-3.
• Xây dựng thành công mô hình tính giá ABC thực nghiệm với 10 trung tâm hoạt động và hệ thống nguồn sinh phí phản ánh đúng quan hệ nhân quả trong kỳ tháng 5 năm 2012.
• Cung cấp lộ trình 4 giải pháp khả thi giúp doanh nghiệp nâng cấp phần mềm, chuẩn hóa chứng từ và tối ưu hóa chi phí sản xuất gián tiếp.
• Đóng góp nguồn cứ liệu thực chứng giá trị cho công tác đổi mới kế toán quản trị tại các doanh nghiệp sản xuất công nghiệp Việt Nam.

Doanh nghiệp nên bắt đầu triển khai thử nghiệm mô hình ABC trong khung thời gian 6 đến 12 tháng tới để tạo bước đột phá trong quản trị chi phí. Hãy chủ động rà soát quy trình kế toán hiện tại và liên hệ tham khảo toàn văn luận văn để áp dụng giải pháp tối ưu cho doanh nghiệp.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ PHƯƠNG PHÁP TÍNH GIÁ DỰA TRÊN CƠ SỞ HOẠT ĐỘNG (ABC) 1. SỰ HÌNH THÀNH VÀ VAI TRÒ CỦA PHƯƠNG PHÁP TÍNH GIÁ DỰA TRÊN CƠ SỞ HOẠT ĐỘNG 1. Sự hình thành phương pháp ABC Trong những năm thập niên 1980, nhiều nhà quản trị cũng như kế toán đã không hài lòng với hệ thống tính giá thành truyền thống. Bên cạnh những ưu điểm, các hệ thống tính giá thành đã bộc lộ một số hạn chế dẫn đến những bất lợi trong việc ra quyết định.

Có thể bàn đến hai hạn chế lớn nhất là cách lựa chọn đối tượng tập hợp chi phí và kỹ thuật phân bổ chi phí. Trong phương pháp tính giá thành truyền thống, đối tượng tập hợp chi phí chủ yếu là theo đơn đặt hàng (hệ thống tính giá theo công việc) hoặc theo phân xưởng, giai đoạn sản xuất (hệ thống tính giá theo quá trình sản xuất). Với đối tượng đó, hệ thống tính giá thành chỉ mới nhằm mục đích tính giá thành sản phẩm, không chỉ ra mối quan hệ qua lại giữa các hoạt động ở các bộ phận chức năng khác nhau. Những vấn đề như: chi phí gia tăng ở khâu nào, do nguyên nhân nào trong quá trình sản xuất luôn được các nhà quản trị đặt ra trong quá trình hoàn thiện và thiết kế lại quá trình sản xuất nhằm cắt giảm chi phí.

Thực tế cho thấy, chi phí phát sinh ở nhiều hoạt động khác nhau trong quá trình sản xuất, nhưng nếu chỉ tập hợp chi phí ở góc độ chung thì không thể kiểm soát chi phí ở doanh nghiệp. Nói cách khác, mục tiêu kiểm soát và hoạch định ở doanh nghiệp trong điều kiện cạnh tranh gia tăng chưa được đáp ứng. Các phương pháp tính giá thành truyền thống thường lựa chọn một hay một vài tiêu thức để phân bổ chi phí sản xuất chung. Do vậy, giá thành sản phẩm không phản ánh đúng giá phí của nó, nhất là khi mức độ tự động hóa Luan van 10 trong các doanh nghiệp có xu hướng ngày càng gia tăng.

Kết quả là việc ra quyết định giá bán cạnh tranh bị ảnh hường đối với những sản phẩm được tính giá thành quá cao hoặc quá thấp. Để khắc phục những hạn chế đó, người ta bắt đầu nghiên cứu và ứng dụng một phương pháp tính giá thành sản phẩm mới gọi là phương pháp tính giá thành dựa trên cơ sở hoạt động (phương pháp ABC). Theo Horngren (2000), thì phương pháp ABC là sự cải tiến của phương pháp tính giá truyền thống bằng việc tập trung vào các hoạt động cụ thể như là các đối tượng chi phí cơ bản. Một hoạt động có thể là một sự kiện, một hành động hay là một công việc với mục đích riêng như thiết kế sản phẩm, lắp đặt máy móc hay phân bổ sản phẩm.

Hệ thống ABC tập hợp chi phí cho từng hoạt động và phân bổ chi phí cho từng sản phẩm hoặc dịch vụ dựa trên hoạt động được tiêu dùng bởi sản phẩm hoặc dịch vụ đó. [7] Theo Gering (1999), thì phương pháp ABC là cách thức làm mới của kế toán; nó là công cụ để đưa ra các quyết định chiến lược và một phương pháp tập trung vào hoạt động không có hiệu quả. Nó đơn giản dựa vào các quá trình điều khiển chi phí và tính toán các chi phí liên quan với nó [8] Hệ thống tính giá ABC lần đầu tiên được định nghĩa rõ ràng vào năm 1987 bởi Robert.Bruns trong một chương của quyển “Accounting and Management: A Field Study Perspective”. Họ tập trung vào ngành công nghiệp sản xuất đầu tiên, nơi mà tiến bộ công nghệ và sự gia tăng năng suất làm giảm tỉ lệ của chi phí nguyên vật liệu trực tiếp và chi phí nhân công trực tiếp, tăng tỉ lệ của các chi phí gián tiếp.

Hệ thống tính chi phí ABC sau này được giải thích rõ hơn vào năm 1999 bởi Peter. Số liệu của phương pháp ABC giúp các nhà quản trị nhìn rõ hơn mối quan hệ giữa thời gian, chất lượng, công suất nhà xưởng, sự linh hoạt và chi phí của doanh nghiệp. Điểm nổi bậc của phương pháp ABC là nhấn mạnh các hoạt động như là Luan van 11 những đối tượng tập hợp chi phí chủ yếu. Chi phí phát sinh theo hoạt động này sau đó sẽ được phân bổ cho những đối tượng tính giá thành theo số lượng hoạt động (nguồn sinh phí) mà các đối tượng này đã sử dụng.

Cần chú ý là hệ thống tính giá thành dựa trên cơ sở hoạt động có thể là một phần của hệ thống tính giá thành theo công việc hoặc tính giá thành theo quá trình sản xuất. Hệ thống tính giá này không thay thế phương pháp tính giá thành truyền thống, mà nhằm bổ sung khả năng xử lý và cung cấp các thông tin trong việc ra quyết định ngắn hạn và dài hạn ở doanh nghiệp. Tóm lại ABC là một hệ thống đo lường chi phí, tập hợp và phân bổ chi phí của các nguồn lực vào các hoạt động dựa trên mức độ sử dụng các nguồn lực, sau đó chi phí của các hoạt động được phân bổ đến các đối tượng tính giá dựa trên mức độ sử dụng của chúng. Vai trò của phương pháp ABC Phương pháp ABC không chỉ cung cấp thông tin chính xác về giá thành, ABC còn cung cấp thông tin chi tiết về cơ cấu chi phí của từng sản phẩm, giúp cho nhà quản lý có thể linh hoạt hơn trong việc lập kế hoạch ngân sách cũng như điều chỉnh các chính sách, chiến lược sản phẩm của doanh nghiệp trong điều kiện thị trường luôn biến động.

Với phương pháp ABC, chi phí phục vụ một khách hàng có thể xác định một cách chắc chắn. Sau khi trừ ra chi phí sản phẩm và chi phí phục vụ từng khách hàng, sẽ tính được lợi nhuận khách hàng mang lại. Phương pháp ABC tính toán chi phí khách hàng và chi phí sản phẩm riêng biệt, giúp xác định chính xác lợi nhuận mỗi khách hàng mang lại và giúp định vị sản phẩm và dịch vụ tương ứng. Việc áp dụng phương pháp ABC còn góp phần hỗ trợ hoạt động marketing trong việc xác định cơ cấu sản phẩm cũng như chính sách giá.

Đặc biệt trong trường hợp doanh nghiệp có nhiều mặt hàng thì việc đàm phán với Luan van 12 khách hàng hay xử lý đơn hàng một cách nhanh chóng đòi hỏi phải có thông tin chi tiết về giá thành cũng như cơ cấu chi phí của từng sản phẩm, qua đó có thể xác định các mức giá tối ưu cho các đơn hàng khác nhau với cơ cấu sản phẩm khác nhau. Nắm được các thông tin chi tiết và chính xác về chi phí cho các sản phẩm còn giúp doanh nghiệp dễ dàng hơn trong việc cải tiến (customization) sản phẩm của mình nhằm tăng khả năng cạnh tranh trên thị trường bằng cách đưa thêm vào sản phẩm những giá trị gia tăng trong điều kiện chi phí còn cho phép. Đồng thời, doanh nghiệp cũng có thể chủ động xây dựng chiến lược marketing để định hướng nhu cầu khách hàng vào các mặt hàng có lợi nhuận cao, thay thế cho các mặt hàng mà doanh nghiệp không có lợi thế. Phương pháp ABC giúp công ty tạo ra những sản phẩm tốt hơn, đáp ứng nhu cầu của thị trường với chi phí cạnh tranh.

Phân tích lợi nhuận sản phẩm và lợi nhuận do khách hàng mang lại, phương pháp này đã góp phần tích cực vào quá trình ra quyết định của cấp quản lý; công ty có thể nâng cao hiệu suất hoạt động và giảm chi phí mà không hy sinh giá trị mang lại cho khách hàng. Mặt khác, có thể giúp công ty mô hình hóa tác động của việc cắt giảm chi phí và kiểm soát chi phí tiết kiệm được. Có thể thấy, ABC là một phương pháp năng động thúc đẩy sự cải tiến diễn ra liên tục. Với phương pháp ABC, bất kì công ty nào cũng có thể tạo ra lợi thế cạnh tranh về chi phí và liên tục tạo thêm giá trị cho cổ đông và khách hàng [9] 1.

NỘI DUNG PHƯƠNG PHÁP TÍNH GIÁ DỰA TRÊN CƠ SỞ HOẠT ĐỘNG Trong phương pháp ABC, chi phí nguyên vật liệu trực tiếp và chi phí nhân công trực tiếp được tập hợp và hạch toán tương tự như phương pháp tính giá truyền thống, quy trình tính giá thành theo phương pháp ABC chỉ nhằm Luan van 13 mục đích tập hợp và phân bổ chi phí sản xuất chung. Việc phân bổ sẽ được dựa vào những tiêu thức phân bổ linh hoạt, tiến bộ hơn rất nhiều so với phương pháp tính giá truyền thống. Nội dung theo phương pháp ABC bao gồm các bước sau: 1. Phân tích hoạt động và xác định các nguồn lực sử dụng: Yêu cầu cốt lõi của phương pháp ABC là nhận diện các hoạt động, theo đó kế toán quản trị tiến hành phân tích các hoạt động để xác định các nguồn lực sử dụng cho từng hoạt động.

Phần lớn các nguồn lực bị tiêu hao được ghi nhận dưới dạng chi phí ở các tài khoản chi phí trong công tác hạch toán. Để thực hiện việc nhận dạng và phân loại những hoạt động của doanh nghiệp cần tiến hành tập hợp các báo cáo, chứng từ và sử dụng các bảng câu hỏi, quan sát, phỏng vấn các nhà quản lý cũng như các nhà kỹ thuật, công nhân viên trong các dây chuyền công nghệ. Sau khi đã phân tích và xác định được các hoạt động và các nguồn lực sử dụng ta thực hiện bước tiếp theo, đó là phân bổ chi phí nguồn lực cho các hoạt động. Phân bổ chi phí nguồn lực cho các hoạt động Đây là bước quan trọng, trực tiếp tác động đến giá thành sản phẩm sản xuất của doanh nghiệp.

Vì nếu tiêu thức phân bổ không phù hợp dẫn đến chi phí gián tiếp phân bổ cho các sản phẩm sẽ bị sai lệch. Nhận thấy, quá trình thực hiện các hoạt động làm tiêu hao các nguồn lực, do đó, các yếu tố quyết định tiêu hao nguồn lực sẽ là căn cứ để phân bổ chi phí nguồn lực cho các hoạt động. Một điều kiện quan trọng để lựa chọn một tiêu thức phân bổ phù hợp là mối quan hệ nhân quả. Chi phí nguồn lực có thể được phân bổ trực tiếp hoặc ước lượng.

Phân bổ trực tiếp đòi hỏi việc đo lường mức độ sử dụng thực tế các nguồn lực của các hoạt động. Thông thường để mô tả mối quan hệ giữa chi phí và hoạt động người ta Luan van 14 thiết lập ma trận Chi phí – Hoạt động (EAD). Trong bước này, các hoạt động liên quan đến từng loại chi phí được xác định để thiết lập ma trận EAD. Nhóm chi phí biểu diễn theo cột, trong khi các hoạt động xác định được biểu diễn theo hàng.