Luận văn thạc sĩ hay vận dụng phương pháp nêu vấn đề trong dạy học môn quốc phòng an ninh tại trung tâm giáo dục quốc phòng và an ninh đại học thái nguyên

Luận văn thạc sĩ phân tích phương pháp nêu vấn đề trong dạy học quốc phòng an ninh tại Đại học Thái Nguyên, nâng cao hiệu quả giảng dạy.

• Tác giả: Nguyễn Huy Hoàng
• Người hướng dẫn: TS. Trần Thị Lan
• Trường học: Đại học Thái Nguyên
• Chuyên ngành: Giáo dục
• Đề tài: Vận Dụng Phương Pháp Nêu Vấn Đề Trong Dạy Học Quốc Phòng An Ninh Tại Đại Học Thái Nguyên
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2020
• Địa điểm: Thái Nguyên

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. MỞ ĐẦU
• 1.1. Lý do chọn đề tài
• 1.2. Mục đích, nhiệm vụ nghiên cứu
• 1.3. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• 1.4. Giả thuyết khoa học
• 1.5. Cơ sở lý luận và phương pháp nghiên cứu
• 1.6. Đóng góp của đề tài
• 1.7. Kết cấu của đề tài
• 2. CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA VIỆC VẬN DỤNG PHƯƠNG PHÁP NÊU VẤN ĐỀ TRONG DẠY HỌC HỌC PHẦN CÔNG TÁC QUỐC PHÒNG, AN NINH Ở TRUNG TÂM GIÁO DỤC QUỐC PHÒNG VÀ AN NINH ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN
• 2.1. Tổng quan nghiên cứu vấn đề
• 2.2. Các công trình nghiên cứu về phương pháp nêu vấn đề
• 2.3. Các công trình nghiên cứu về phương pháp nêu vấn đề trong dạy học môn Công tác quốc phòng, an ninh
• 2.4. Lý luận chung về phương pháp nêu vấn đề trong dạy học môn Công tác quốc phòng, an ninh
• 2.5. Quan niệm về phương pháp dạy học và phương pháp dạy học nêu vấn đề
• 2.6. Quan niệm về phương pháp dạy học nêu vấn đề trong dạy học học phần Công tác quốc phòng, an ninh
• 2.7. Cấu trúc và nội dung chương trình môn Công tác quốc phòng, an ninh
• 2.8. Vai trò của phương pháp dạy học nêu vấn đề trong dạy học học phần Công tác quốc phòng, an ninh
• 2.9. Yêu cầu vận dụng phương pháp nêu vấn đề trong dạy học học phần Công tác quốc phòng, an ninh tại Trung tâm Giáo dục quốc phòng và an ninh - Đại học Thái Nguyên
• 2.10. Kết luận chương 1
• 3. THỰC TRẠNG VÀ QUY TRÌNH VẬN DỤNG PHƯƠNG PHÁP NÊU VẤN ĐỀ TRONG DẠY HỌC MÔN CÔNG TÁC QUỐC PHÒNG, AN NINH TẠI TRUNG TÂM GIÁO DỤC QUỐC PHÒNG VÀ AN NINH - ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN
• 3.1. Khái quát chung về Trung tâm Giáo dục quốc phòng và an ninh - Đại học Thái Nguyên
• 3.2. Thực trạng hiện nay sử dụng phương pháp nêu vấn đề trong dạy học học phần Công tác quốc phòng, an ninh tại Trung tâm
• 3.3. Khái quát về khảo sát thực trạng
• 3.4. Thực trạng nhận thức của giảng viên và sinh viên về sự cần thiết sử dụng phương pháp nêu vấn đề trong dạy học môn Công tác quốc phòng, an ninh
• 3.5. Thực trạng về mức độ sử dụng phương pháp nêu vấn đề trong dạy học môn Công tác quốc phòng, an ninh của giảng viên
• 3.6. Thực trạng về hiệu quả vận dụng phương pháp nêu vấn đề trong dạy học học phần Công tác quốc phòng, an ninh
• 3.7. Một số vấn đề đặt ra từ thực trạng sử dụng phương pháp nêu vấn đề trong dạy học học phần Công tác quốc phòng, an ninh ở Trung tâm Giáo dục quốc phòng và an ninh - Đại học Thái Nguyên
• 3.8. Quy trình và điều kiện vận dụng phương pháp nêu vấn đề trong dạy học môn Công tác quốc phòng, an ninh ở Trung tâm Giáo dục quốc phòng và an ninh - Đại học Thái Nguyên
• 3.8.1. Các nguyên tắc xây dựng quy trình
• 3.8.2. Quy trình vận dụng phương pháp nêu vấn đề trong dạy học môn Công tác quốc phòng, an ninh ở Trung tâm Giáo dục quốc phòng và an ninh - Đại học Thái Nguyên
• 3.9. Điều kiện vận dụng phương pháp nêu vấn đề trong dạy học môn Công tác quốc phòng, an ninh ở Trung tâm Giáo dục quốc phòng và an ninh - Đại học Thái Nguyên
• 3.10. Kết luận chương 2
• 4. THỰC NGHIỆM SƯ PHẠM VÀ MỘT SỐ GIẢI PHÁP NÂNG CAO HIỆU QUẢ VẬN DỤNG PHƯƠNG PHÁP NÊU VẤN ĐỀ TRONG DẠY HỌC MÔN CÔNG TÁC QUỐC PHÒNG, AN NINH TẠI TRUNG TÂM GIÁO DỤC QUỐC PHÒNG VÀ AN NINH - ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN
• 4.1. Thực nghiệm sư phạm vận dụng phương pháp nêu vấn đề trong dạy học môn Công tác quốc phòng, an ninh tại Trung tâm Giáo dục quốc phòng và an ninh - Đại học Thái Nguyên
• 4.2. Kế hoạch thực nghiệm
• 4.3. Nội dung thực nghiệm
• 4.4. Kết quả thực nghiệm
• 4.5. Giải pháp nâng cao hiệu quả vận dụng phương pháp nêu vấn đề trong dạy học môn Công tác quốc phòng, an ninh tại Trung tâm Giáo dục quốc phòng và an ninh - Đại học Thái Nguyên
• 4.6. Kết luận chương 3
• KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Tổng quan về vận dụng phương pháp nêu vấn đề trong dạy học quốc phòng an ninh

Phương pháp nêu vấn đề là một trong những phương pháp dạy học tích cực, giúp sinh viên phát triển tư duy phản biện và khả năng giải quyết vấn đề. Tại Đại học Thái Nguyên, việc áp dụng phương pháp này trong môn học quốc phòng, an ninh đã trở thành một yêu cầu cấp thiết. Mục tiêu của phương pháp này là khuyến khích sinh viên chủ động tham gia vào quá trình học tập, từ đó nâng cao chất lượng giáo dục.

1.1. Lý do cần thiết vận dụng phương pháp nêu vấn đề

Việc vận dụng phương pháp nêu vấn đề trong dạy học quốc phòng, an ninh giúp sinh viên phát triển kỹ năng tư duy độc lập. Điều này đặc biệt quan trọng trong bối cảnh hiện nay, khi mà sinh viên cần có khả năng phân tích và đánh giá thông tin một cách chính xác.

1.2. Mục tiêu của việc áp dụng phương pháp nêu vấn đề

Mục tiêu chính của việc áp dụng phương pháp này là tạo ra môi trường học tập tích cực, nơi sinh viên có thể tự do đặt câu hỏi và tìm kiếm câu trả lời. Điều này không chỉ giúp sinh viên hiểu sâu hơn về kiến thức mà còn phát triển kỹ năng giải quyết vấn đề.

II. Thách thức trong việc vận dụng phương pháp nêu vấn đề tại Đại học Thái Nguyên

Mặc dù phương pháp nêu vấn đề mang lại nhiều lợi ích, nhưng việc áp dụng nó trong dạy học quốc phòng, an ninh tại Đại học Thái Nguyên vẫn gặp phải một số thách thức. Những thách thức này cần được nhận diện và giải quyết để nâng cao hiệu quả giảng dạy.

2.1. Nhận thức của giảng viên và sinh viên về phương pháp nêu vấn đề

Nhiều giảng viên và sinh viên vẫn chưa nhận thức đầy đủ về tầm quan trọng của phương pháp nêu vấn đề. Điều này dẫn đến việc áp dụng phương pháp này chưa hiệu quả, ảnh hưởng đến chất lượng dạy và học.

2.2. Khó khăn trong việc thực hiện phương pháp nêu vấn đề

Giảng viên thường gặp khó khăn trong việc thiết kế các tình huống học tập phù hợp để kích thích sự tham gia của sinh viên. Điều này làm giảm tính hiệu quả của phương pháp nêu vấn đề trong dạy học.

III. Phương pháp nêu vấn đề Giải pháp cho dạy học quốc phòng an ninh hiệu quả

Để nâng cao hiệu quả dạy học môn quốc phòng, an ninh, việc áp dụng phương pháp nêu vấn đề cần được thực hiện một cách có hệ thống. Các giải pháp cụ thể sẽ giúp giảng viên và sinh viên dễ dàng hơn trong việc áp dụng phương pháp này.

3.1. Thiết kế bài giảng theo hướng nêu vấn đề

Giảng viên cần thiết kế bài giảng với các câu hỏi mở, tình huống thực tiễn để kích thích sự tò mò và hứng thú của sinh viên. Điều này sẽ giúp sinh viên chủ động hơn trong việc tìm kiếm kiến thức.

3.2. Tạo môi trường học tập tích cực

Môi trường học tập cần được tạo ra để sinh viên cảm thấy thoải mái khi đặt câu hỏi và thảo luận. Việc khuyến khích sinh viên tham gia vào các hoạt động nhóm cũng là một cách hiệu quả để áp dụng phương pháp nêu vấn đề.

IV. Ứng dụng thực tiễn của phương pháp nêu vấn đề trong dạy học

Việc áp dụng phương pháp nêu vấn đề trong dạy học quốc phòng, an ninh đã cho thấy những kết quả tích cực. Sinh viên không chỉ tiếp thu kiến thức mà còn phát triển kỹ năng tư duy phản biện và khả năng giải quyết vấn đề.

4.1. Kết quả từ thực nghiệm sư phạm

Các kết quả từ thực nghiệm cho thấy sinh viên có sự tiến bộ rõ rệt trong việc áp dụng kiến thức vào thực tiễn. Họ có khả năng phân tích và đánh giá thông tin tốt hơn.

4.2. Phản hồi từ sinh viên về phương pháp nêu vấn đề

Sinh viên đã có những phản hồi tích cực về phương pháp nêu vấn đề. Họ cảm thấy hứng thú hơn với môn học và có động lực học tập cao hơn.

V. Kết luận và triển vọng tương lai của phương pháp nêu vấn đề

Phương pháp nêu vấn đề có tiềm năng lớn trong việc nâng cao chất lượng dạy học quốc phòng, an ninh tại Đại học Thái Nguyên. Việc tiếp tục nghiên cứu và áp dụng phương pháp này sẽ giúp cải thiện hiệu quả giảng dạy trong tương lai.

5.1. Tầm quan trọng của việc tiếp tục nghiên cứu

Nghiên cứu thêm về phương pháp nêu vấn đề sẽ giúp giảng viên có thêm công cụ để nâng cao chất lượng dạy học. Điều này cũng sẽ góp phần vào việc đổi mới giáo dục quốc phòng, an ninh.

5.2. Định hướng phát triển phương pháp nêu vấn đề

Cần có các chương trình đào tạo cho giảng viên về phương pháp nêu vấn đề. Điều này sẽ giúp họ tự tin hơn trong việc áp dụng phương pháp này trong giảng dạy.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong bối cảnh toàn cầu hóa và xã hội tri thức phát triển mạnh mẽ, giáo dục đóng vai trò then chốt trong việc đào tạo nguồn nhân lực có năng lực thích ứng với yêu cầu mới của thị trường lao động và xã hội. Theo Nghị quyết số 29-NQ/TW ngày 4/11/2013, giáo dục cần chuyển đổi từ việc trang bị kiến thức sang phát triển toàn diện năng lực và phẩm chất người học. Môn học Quốc phòng, An ninh giữ vị trí quan trọng trong hệ thống giáo dục quốc dân, không chỉ truyền đạt kiến thức về quan điểm, đường lối của Đảng và pháp luật Nhà nước mà còn giáo dục năng lực nhận diện, đấu tranh với các quan điểm sai trái, thù địch, góp phần xây dựng ý thức bảo vệ chủ quyền quốc gia.

Tuy nhiên, việc dạy học môn này tại Trung tâm Giáo dục Quốc phòng và An ninh - Đại học Thái Nguyên còn tồn tại nhiều hạn chế như phương pháp giảng dạy chủ yếu là thuyết trình, nội dung khô khan, thiếu liên hệ thực tiễn, sinh viên thiếu tính tích cực và sáng tạo trong học tập. Mục tiêu nghiên cứu nhằm làm rõ cơ sở lý luận, khảo sát thực trạng, đề xuất quy trình và thực nghiệm vận dụng phương pháp nêu vấn đề trong dạy học học phần Công tác Quốc phòng, An ninh tại Trung tâm, góp phần nâng cao chất lượng đào tạo.

Phạm vi nghiên cứu tập trung vào học phần Công tác Quốc phòng, An ninh trong năm học 2019-2020 tại Trung tâm với quy mô khoảng 5.794 sinh viên và đội ngũ giảng viên gồm 10 người, đa số có trình độ đại học và thạc sĩ. Nghiên cứu có ý nghĩa thiết thực trong việc đổi mới phương pháp dạy học, phát huy tính tích cực, sáng tạo của sinh viên, đồng thời nâng cao hiệu quả giáo dục quốc phòng, an ninh trong bối cảnh hiện đại.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên các lý thuyết và mô hình về phương pháp dạy học nêu vấn đề, được phát triển từ tư tưởng của các nhà triết học cổ đại như Xôcrat và Khổng Tử, đến các nhà giáo dục hiện đại như John Dewey và V.Okôn. Phương pháp này nhấn mạnh việc đặt người học vào tình huống có vấn đề, kích thích tư duy phản biện, sáng tạo và phát triển năng lực giải quyết vấn đề.

Ba khái niệm chính được sử dụng gồm:

• Vấn đề: Bao gồm cái đã biết và cái chưa biết, tạo điều kiện để người học tìm kiếm kiến thức mới.
• Tình huống có vấn đề: Là trạng thái khó khăn trí tuệ, đòi hỏi người học phải vận dụng kiến thức và kỹ năng để giải quyết.
• Phương pháp dạy học nêu vấn đề: Là cách thức tổ chức dạy học dựa trên việc xây dựng tình huống có vấn đề, định hướng và hỗ trợ người học trong quá trình giải quyết vấn đề.

Phương pháp này được xem là một hình thức dạy học tích cực, phát huy tính chủ động, sáng tạo của người học, đồng thời giúp phát triển kỹ năng giao tiếp, hợp tác nhóm và năng lực phản biện xã hội.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp luận duy vật biện chứng kết hợp các phương pháp nghiên cứu lý luận và thực tiễn. Cụ thể:

• Phương pháp lý luận: Phân tích, tổng hợp, logic - lịch sử nhằm làm rõ cơ sở lý luận của phương pháp nêu vấn đề trong dạy học môn Công tác Quốc phòng, An ninh.
• Phương pháp thực tiễn: Quan sát, khảo sát thực trạng nhận thức và mức độ vận dụng phương pháp của giảng viên và sinh viên; thực nghiệm sư phạm để đánh giá hiệu quả vận dụng phương pháp.

Cỡ mẫu khảo sát gồm toàn bộ giảng viên (10 người) và khoảng 200 sinh viên tham gia học phần Công tác Quốc phòng, An ninh năm học 2019-2020. Phương pháp chọn mẫu là phi xác suất thuận tiện nhằm đảm bảo tính đại diện cho đối tượng nghiên cứu. Thời gian nghiên cứu kéo dài từ tháng 1 đến tháng 12 năm 2020, bao gồm khảo sát thực trạng, xây dựng quy trình, thực nghiệm và đánh giá kết quả.

Phân tích dữ liệu sử dụng phương pháp thống kê mô tả, so sánh tỷ lệ phần trăm và phân tích định tính nhằm làm rõ các phát hiện và đề xuất giải pháp phù hợp.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Nhận thức về phương pháp nêu vấn đề: 90% giảng viên và 85% sinh viên nhận thức rõ sự cần thiết của phương pháp nêu vấn đề trong dạy học môn Công tác Quốc phòng, An ninh. Tuy nhiên, chỉ khoảng 60% giảng viên thường xuyên vận dụng phương pháp này trong giảng dạy.

2. Mức độ sử dụng phương pháp: 70% sinh viên đánh giá giảng viên sử dụng phương pháp nêu vấn đề ở mức độ trung bình đến thấp, chủ yếu qua các câu hỏi đơn giản, chưa tạo được tình huống thực tiễn có tính vấn đề cao.

3. Hiệu quả vận dụng: Qua thực nghiệm sư phạm, lớp thực nghiệm sử dụng phương pháp nêu vấn đề có tỷ lệ sinh viên đạt điểm trên trung bình môn Công tác Quốc phòng, An ninh tăng 15% so với lớp đối chứng. Mức độ hứng thú học tập của sinh viên lớp thực nghiệm cũng cao hơn 20% so với lớp đối chứng.

4. Khó khăn và trở ngại: Giảng viên gặp khó khăn trong việc xây dựng tình huống có vấn đề phù hợp, thiếu thời gian tổ chức hoạt động nhận thức, và chưa có kỹ năng đánh giá hiệu quả vận dụng phương pháp. Sinh viên còn thụ động, thiếu kỹ năng tư duy phản biện và hợp tác nhóm.

Thảo luận kết quả

Kết quả khảo sát và thực nghiệm cho thấy phương pháp nêu vấn đề có tác động tích cực đến việc phát huy tính chủ động, sáng tạo và nâng cao chất lượng học tập môn Công tác Quốc phòng, An ninh. Việc tăng 15% tỷ lệ sinh viên đạt điểm trên trung bình và 20% mức độ hứng thú học tập minh chứng cho hiệu quả của phương pháp khi được vận dụng đúng cách.

So sánh với các nghiên cứu trong nước và quốc tế, kết quả này phù hợp với quan điểm của John Dewey và V.Okôn về vai trò của tình huống có vấn đề trong phát triển năng lực người học. Tuy nhiên, hạn chế về kỹ năng xây dựng tình huống và tổ chức hoạt động nhận thức của giảng viên là điểm cần khắc phục để nâng cao hiệu quả.

Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ cột so sánh tỷ lệ sinh viên đạt điểm trên trung bình giữa lớp thực nghiệm và đối chứng, cùng biểu đồ tròn thể hiện mức độ sử dụng phương pháp của giảng viên theo đánh giá của sinh viên.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tăng cường đào tạo, bồi dưỡng kỹ năng cho giảng viên về xây dựng tình huống có vấn đề và tổ chức hoạt động nhận thức, nhằm nâng cao chất lượng vận dụng phương pháp nêu vấn đề. Thời gian thực hiện trong 6 tháng, do Trung tâm phối hợp với Khoa Giáo dục Chính trị tổ chức.

2. Xây dựng ngân hàng tình huống mẫu phù hợp với nội dung học phần Công tác Quốc phòng, An ninh, giúp giảng viên tham khảo và áp dụng linh hoạt. Dự kiến hoàn thành trong 3 tháng, do nhóm chuyên môn của Trung tâm thực hiện.

3. Kết hợp phương pháp nêu vấn đề với các phương pháp dạy học tích cực khác như thảo luận nhóm, đóng vai để phát huy tối đa tính tích cực, sáng tạo của sinh viên. Giảng viên cần thiết kế kế hoạch giảng dạy theo từng bài học cụ thể, áp dụng ngay trong năm học tiếp theo.

4. Đổi mới hình thức kiểm tra, đánh giá tập trung đánh giá quá trình tham gia giải quyết vấn đề, kỹ năng phản biện và hợp tác nhóm của sinh viên. Ban Giám hiệu và Khoa Giáo dục Chính trị phối hợp xây dựng tiêu chí đánh giá trong vòng 4 tháng.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Giảng viên môn Công tác Quốc phòng, An ninh: Nghiên cứu luận văn giúp nâng cao kỹ năng vận dụng phương pháp nêu vấn đề, đổi mới phương pháp giảng dạy, từ đó nâng cao hiệu quả truyền đạt và phát triển năng lực sinh viên.

2. Sinh viên ngành Giáo dục Chính trị và các ngành liên quan: Hiểu rõ về phương pháp dạy học tích cực, phát triển kỹ năng tự học, tư duy phản biện và giải quyết vấn đề trong học tập và thực tiễn.

3. Nhà quản lý giáo dục và cán bộ Trung tâm Giáo dục Quốc phòng, An ninh: Tham khảo để xây dựng chính sách đào tạo, bồi dưỡng giảng viên, cải tiến chương trình và phương pháp giảng dạy phù hợp với xu hướng đổi mới giáo dục.

4. Các nhà nghiên cứu giáo dục và phương pháp dạy học: Cung cấp cơ sở lý luận và thực tiễn về vận dụng phương pháp nêu vấn đề trong lĩnh vực giáo dục quốc phòng, an ninh, làm nền tảng cho các nghiên cứu tiếp theo.

Câu hỏi thường gặp

1. Phương pháp nêu vấn đề là gì và có ưu điểm gì trong dạy học?
   Phương pháp nêu vấn đề là cách tổ chức dạy học dựa trên việc xây dựng tình huống có vấn đề để kích thích người học chủ động tìm hiểu, phân tích và giải quyết. Ưu điểm là phát huy tính tích cực, sáng tạo, tư duy phản biện và kỹ năng giải quyết vấn đề của người học.

2. Tại sao phương pháp nêu vấn đề phù hợp với môn Công tác Quốc phòng, An ninh?
   Môn học có tính trừu tượng, nhiều quan điểm trái chiều và yêu cầu phát triển năng lực nhận diện, phê phán. Phương pháp nêu vấn đề giúp sinh viên tiếp cận kiến thức một cách chủ động, liên hệ thực tiễn và phát triển kỹ năng phản biện xã hội.

3. Những khó khăn khi vận dụng phương pháp nêu vấn đề là gì?
   Khó khăn gồm việc xây dựng tình huống phù hợp, thiếu kỹ năng tổ chức hoạt động nhận thức, thời gian giảng dạy hạn chế, và sinh viên còn thụ động, thiếu kỹ năng tư duy phản biện.

4. Làm thế nào để đánh giá hiệu quả vận dụng phương pháp nêu vấn đề?
   Có thể đánh giá qua kết quả học tập (điểm số, tỷ lệ đạt), mức độ hứng thú và tham gia của sinh viên, kỹ năng giải quyết vấn đề và phản biện xã hội, cũng như phản hồi từ giảng viên và sinh viên.

5. Phương pháp nêu vấn đề có thể kết hợp với những phương pháp nào khác?
   Phương pháp này có thể kết hợp linh hoạt với thảo luận nhóm, đóng vai, đàm thoại, và các hình thức học tập tích cực khác để tăng cường hiệu quả giảng dạy và học tập.

Kết luận

• Phương pháp nêu vấn đề là công cụ hiệu quả để đổi mới phương pháp dạy học môn Công tác Quốc phòng, An ninh, phát huy tính tích cực và sáng tạo của sinh viên.
• Thực trạng vận dụng phương pháp tại Trung tâm còn hạn chế, cần có quy trình và kỹ năng tổ chức phù hợp để nâng cao hiệu quả.
• Thực nghiệm sư phạm cho thấy phương pháp này giúp tăng 15% tỷ lệ sinh viên đạt điểm trên trung bình và nâng cao hứng thú học tập.
• Đề xuất các giải pháp đào tạo giảng viên, xây dựng ngân hàng tình huống, kết hợp phương pháp và đổi mới đánh giá nhằm phát huy tối đa ưu thế của phương pháp.
• Khuyến nghị các nhà quản lý, giảng viên và sinh viên tích cực áp dụng và nghiên cứu tiếp tục để nâng cao chất lượng giáo dục quốc phòng, an ninh trong giai đoạn tới.

Trung tâm Giáo dục Quốc phòng và An ninh - Đại học Thái Nguyên nên triển khai các giải pháp đề xuất trong vòng 12 tháng tới, đồng thời tổ chức các khóa bồi dưỡng kỹ năng cho giảng viên nhằm nâng cao chất lượng giảng dạy và học tập.

Trích đoạn nội dung tài liệu

đặt vấn đề, giải quyết vấn đề và những mức độ của dạy học giải quyết vấn đề. Với công trình nghiên cứu “Lý luận dạy học đại cương”, tập 1,2, Trường cán bộ, quản lý giáo dục Trung ương, tác giả Nguyễn Ngọc Quang cho rằng, dạy học giải quyết vấn đề là quá trình dạy - học được tổ chức bằng cách tạo ra và giải quyết tình huống có vấn đề. Tạo ra ở người học nhu cầu tự phát hiện và giải quyết các nhiệm vụ học tập để tiếp thu tri thức, rèn luyện kỹ năng và hình thành tư tưởng, thái độ là mục đích cuối cùng của dạy học nêu vấn đề. Tác giả Nguyễn Ngọc Quang đã xem phương pháp dạy học nêu vấn đề là một hệ phương pháp phức hợp.

Đây là cách tiếp cận phương pháp dạy học nêu vấn đề từ quan điểm hệ thống, điều này rất phù hợp với việc dạy học các học phần, các vấn đề lý luận vốn có tính khái quát hóa và tính trừu tượng như học phần Công tác quốc phòng - an ninh. Nhóm tác giả Trần Văn Hà, Đặng Quốc Bảo. với công trình: “Dạy học giải quyết vấn đề - một hướng đổi mới trong công tác giáo dục, đào tạo, huấn luyện”. Là người sớm có những nghiên cứu lý luận về phương pháp dạy học nêu vấn đề, tác giả Trần Bá Hoành quan niệm “dạy học sử dụng kiến thức trong tình huống cụ thể, thay vì tham nhồi nhét cho học sinh nhiều kiến thức lí thuyết đủ 9 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] loại, dạy học giải quyết vấn đề chú trọng tập dượt cho học sinh vận dụng các kiến thức kĩ năng vào giải quyết các tình huống thực tế” [15, tr.

Tác giả Phạm Viết Vượng trong cuốn giáo trình “Giáo dục đại cương” Nxb Quốc gia Hà Nội, 2000, đã khẳng định phương pháp dạy học nêu vấn đề có vai trò to lớn trong việc phát huy tính tích cực, chủ động sáng tạo của học sinh trong việc hình thành tri thức mới, rút ra kết luận thực tế từ tài liệu có sẵn. Tác giả nhấn mạnh: “Phương pháp dạy học nêu vấn đề là tạo ra một chuỗi những tình huống có vấn đề và điều khiển học sinh giải quyết các tình huống có vấn đề đó. Nhờ vậy đảm bảo cho học sinh lĩnh hội kiến thức vững chắc từ thực tiễn và hình thành năng lực tư duy, sáng tạo” [33, tr. Tác giả Thái Duy Tuyên với chương trình nghiên cứu: Phương pháp dạy học truyền thống và đổi mới, nhà xuất bản Giáo dục, Hà Nội và tác giả Phan Trọng Ngọ với công trình nghiên cứu “Dạy học và phương pháp dạy học trong nhà trường”, Tác giả Phùng Văn Bộ với cuốn sách “Một số vấn đề về phương pháp giảng dạy và nghiên cứu triết học”, Nhà xuất bản Giáo dục, 2005 đã đưa ra quan niệm cá nhân về phương pháp dạy học nêu vấn đề khi cho rằng, đó là phương pháp hướng học sinh vào tình huống có vấn đề và tạo ra những điều kiện cần thiết để giải quyết vấn đề” [3, tr.

Tác giả Nguyễn Phúc Chỉnh và Nguyễn Thị Hằng với bài viết “Một số vấn đề chung về dạy học theo vấn đề”, Tạp chí Giáo dục, năm 2013 số 309, đã xác định “đặc trưng cơ bản của dạy học phát hiện và giải quyết vấn đề là “tình huống gợi vấn đề” [5, tr. Có thể nói các công trình nghiên cứu nêu trên đã gợi mở và cung cấp cho tác giả luận văn nhiều cách tiếp cận khác nhau về phương pháp dạy học nêu vấn đề để tác giả làm rõ cơ sở lý luận của việc vận dụng phương pháp này trong quá trình dạy học học phần Công tác quốc phòng, an ninh tại Trung tâm Giáo dục quốc phòng và an ninh Đại học Thái Nguyên. Hai là, những công trình nghiên cứu về việc vận dụng phương pháp nêu vấn đề vào dạy học 10 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Nhà khoa học Lê Văn Năm đã bảo vệ thành công Luận án tiến sĩ “Sử dụng dạy học nêu vấn đề - ơrixtic để nâng cao hiệu quả dạy học chương trình hóa đại cương và hóa vô cơ ở trường trung học phổ thông” năm 2001. Từ việc làm sáng tỏ lý luận chung về phương pháp nêu vấn đề, tác giả đã khái quát hóa được ưu điểm của phương pháp dạy học nêu vấn đề - ơrixtic nói chung, đặc biệt là trong dạy học chương trình hóa học đại cương và hóa học vô cơ ở trường THPT để phát huy tính sáng tạo của người học.

Từ sự phân tích quá trình dạy học, trong cuốn “Phương pháp dạy học nêu vấn đề môn toán học” Nxb Giáo dục, 2001, tác giả Nguyễn Bá Kim đã chỉ ra sự kết hợp các phương pháp dạy học tích cực, trong đó đặc biệt quan tâm đến phương pháp nêu và giải quyết vấn đề. Tác giả đã công phu nghiên cứu xây dựng các mẫu bài tập theo giả thuyết có vấn đề từ các bài học cụ thể có chiều sâu để giúp người học phát huy được khả năng tư duy độc lập, sáng tạo. Trần Thị Mai Phương, Dạy học giáo dục công dân theo phương pháp dạy học tích cực, Hà Nội, 2007; Hồ Thanh Diện, Vũ Xuân Vinh, Bài tập tình huống Giáo dục công dân 10, Nxb Giáo dục, Hà Nội, 2007. Cả hai công trình nghiên cứu đều tiếp cận phương pháp nêu vấn đề trong dạy học giáo dục công dân theo hướng tích cực hóa tính chủ động, sáng tạo của học sinh.

Theo hai tác giả, đó là cách thức để đổi mới phương pháp dạy học giáo dục công dân hiện thời. Đinh Thị Minh Nghĩa, Vận dụng phương pháp dạy học nêu vấn đề trong dạy học phần “Công dân với đạo đức” môn GDCD ở trường THPT Kim sơn B- Ninh Bình, Luận văn thạc sĩ Khoa học giáo dục, Hà Nội, 2010. Đây được xem là công trình nghiên cứu trực tiếp bàn luận khá chỉnh chu toàn diện về cơ sở lý luận và thực tiễn của việc vận dụng phương pháp nêu vấn đề trong dạy học giáo dục công dân chương trình lớp 10. Nhà khoa học đã công phu tổng thuật được nhiều quan niệm về phương pháp dạy học nêu vấn đề trong và ngoài nước; luận giải một cách cụ thể và tiến trình dạy học nêu vấn đề, vai trò của phương pháp dạy học nêu vấn đề trong dạy học môn giáo dục công dân ở trường Trung học phổ 11 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] thông hiện nay.

Trên cơ sở đó, nhà khoa học cũng đánh giá được thực trạng của việc vận dụng phương pháp này trong dạy học giáo dục công dân ở trường Trung học phổ thông Kim Sơn B - Ninh Bình. Và cũng thông qua việc thực nghiệm phương pháp dạy học nêu vấn đề trên địa bàn đang nghiên cứu, nhà khoa học đã rút ra được quy trình và điều kiện để vận dụng phương pháp nêu vấn đề một cách có hiệu quả trong dạy học giáo dục công dân phần công dân với đạo đức ở trường Trung học phổ thông Kim Sơn B - Ninh Bình. Hai tác giả Đinh Văn Đức và Dương Thị Thuý Nga, Phương pháp dạy học giáo dục công dân ở trường trung học phổ thông, nhà xuất bản Đại học Sư phạm, Hà Nội, 2011. Trên cơ sở khái quát hóa được về các phương pháp dạy học giáo dục công dân, nhà khoa học của công trình nghiên cứu đã đưa ra được khái niệm về phương pháp nêu vấn đề và qua đó đã phân tích ưu thế, hạn chế và những yêu cầu cần đảm bảo khi vận dụng phương pháp này vào dạy học giáo dục công dân.

Đánh giá vai trò của phương pháp dạy học nêu vấn đề, nhà khoa học Chu Thị Lượng với công trình nghiên cứu “Vận dụng nguyên tắc nêu vấn đề trong dạy học phần lịch sử Việt Nam từ 1858 đến 1918, lớp 11 - Trung học phổ thông” cho rằng: “Dạy học nêu vấn đề là biện pháp hữu hiệu để phát huy tính tích cực, độc lập, sáng tạo của học sinh. Vận dụng sáng tạo và có hiệu quả phương pháp dạy học nêu vấn đề là một trong những con đường mới mẻ nhưng rất hiệu quả để đạt được mục đích trên” [19, tr. Trên cơ sở nghiên cứu, đánh giá khái quát ưu, nhược điểm của các phương pháp giảng dạy ở các trường đại học, cao đẳng, tác giả Vũ Quang Hiển trong bài viết “Phương pháp nêu vấn đề trong dạy và học lịch sử Đảng”, Tạp chí Lịch sử Đảng, năm 2007, Số 1, tr.64 - 68 và tác giả Khuất Thị Thanh Vân với bài viết: “Vận dụng phương pháp dạy học nêu vấn đề trong quá trình dạy học bộ môn những nguyên lí cơ bản của chủ nghĩa Mác - Lênnin ở các trường đại học, cao đẳng”, Tạp chí Giáo dục, năm 2013, Số 311 đã khẳng định sự cần thiết phải vận dụng phương pháp nêu vấn đề trong dạy học môn Lịch sử Đảng và môn Những 12 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] nguyên lí cơ bản của chủ nghĩa Mác - Lênin. Theo các tác giả, ưu điểm của phương pháp dạy học nêu vấn đề là phát huy tính tích cực, sáng tạo của người học.

Hai tác giả khẳng định “việc đưa ra các tình huống kích thích sự suy nghĩ sáng tạo của người học, dẫn dắt người học tìm kiếm cách giải quyết vấn đề sẽ mang lại hiệu quả tích cực, tạo hứng thú khám phá tri thức cho người học trong quá trình học tậ” [13, tr. Những công trình nghiên cứu nêu trên đã cung cấp cho tác giả luận văn cách tiếp cận phương pháp dạy học nêu vấn đề ở góc độ vận dụng vào môn học cụ thể với quy trình và điều kiện được xác định tùy thuộc vào tính chất môn học và các đơn vị kiến thức. Đây là tư liệu quan trọng để tác giả tham khảo trong việc đề xuất quy trình và thực nghiệm vận dụng phương pháp này trong quá trình dạy học môn Công tác quốc phòng, an ninh tại Trung tâm Giáo dục quốc phòng và an ninh - Đại học Thái Nguyên. Các công trình nghiên cứu về phương pháp nêu vấn đề trong dạy học môn Công tác quốc phòng, an ninh Tác giả Cao Ngọc Báu với bài viết: “Tổ chức dạy học nêu và giải quyết vấn đề môn giáo dục quốc phòng và an ninh tại trường Đại học Cần Thơ, đã nhận định: Việc tổ chức vận dụng phương pháp nêu và giải quyết vấn đề vào trong quá trình dạy học đã đem lại hiệu quả rõ rệt và tương đối ổn định.

Phương pháp này đã phát huy được tính tích cực, sáng tạo của người học, góp phần nâng cao kết quả học tập môn Giáo dục quốc phòng, an ninh và năng lực giải quyết vấn đề của sinh viên.