Vận Dụng Kỹ Thuật Chọn Mẫu Trong Kiểm Toán BCTC Tại Công Ty TNHH Kiểm Toán VACO

Tài liệu nghiên cứu Vận dụng kỹ thuật chọn mẫu trong kiểm toán bctc tại công ty tnhh kiểm toán vaco, tổng hợp lý thuyết và thực hành, cung cấp kiến thức chuyên sâu về kỹ thuật.

• Tác giả: Đào Thu Hằng
• Người hướng dẫn: Ths. Nguyễn Thị Bình
• Trường học: Học viện Ngân hàng
• Chuyên ngành: Kế toán - Kiểm toán
• Đề tài: Vận Dụng Kỹ Thuật Chọn Mẫu Trong Kiểm Toán BCTC Tại Công Ty TNHH Kiểm Toán VACO
• Loại tài liệu: khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2023
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• MỤC LỤC
• DANH MỤC VIẾT TẮT
• DANH MỤC BẢNG
• DANH MỤC HÌNH
• LỜI MỞ ĐẦU
• 0.1. Tính cấp thiết của đề tài
• 0.2. Tổng quan nghiên cứu
• 0.3. Mục tiêu nghiên cứu
• 0.4. Đối tượng nghiên cứu, phạm vi nghiên cứu
• 0.5. Phương pháp nghiên cứu
• 0.6. Kết cấu khóa luận
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ VẬN DỤNG KỸ THUẬT CHỌN MẪU TRONG KIỂM TOÁN BCTC
• 1.1. Tổng quan về kiểm toán BCTC
• 1.1.1. Khái niệm về kiểm toán BCTC
• 1.1.2. Mục đích và vai trò của kiểm toán BCTC
• 1.1.3. Khái quát về quy trình kiểm toán BCTC
• 1.2. Tổng quan về kỹ thuật chọn mẫu
• 1.2.1. Khái quát chung về mẫu
• 1.2.1.1. Khái niệm về chọn mẫu
• 1.2.1.2. Các khái niệm liên quan về chọn mẫu
• 1.2.2. Lý do cần phải kiểm toán dựa trên kỹ thuật chọn mẫu
• 1.2.3. Rủi ro từ việc vận dụng kỹ thuật chọn mẫu trong kiểm toán BCTC
• 1.3. Phương pháp chọn mẫu
• 1.3.1. Phương pháp chọn mẫu xác suất
• 1.3.2. Phương pháp chọn mẫu phi xác suất
• 1.4. Quy trình chọn mẫu trong kiểm toán
• 1.4.1. Khái quát chung về mẫu
• 1.4.2. Yêu cầu chọn mẫu trong kiểm toán
• 1.4.3. Quy trình chọn mẫu trong kiểm toán
• 1.5. Kết luận chương 1
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TẾ VIỆC VẬN DỤNG KỸ THUẬT CHỌN MẪU TRONG QUÁ TRÌNH KIỂM TOÁN BCTC DO CÔNG TY TNHH KIỂM TOÁN VACO THỰC HIỆN
• 2.1. Tổng quan về công ty TNHH Kiểm toán VACO
• 2.1.1. Lịch sử hình thành và phát triển của công ty
• 2.1.2. Cơ cấu tổ chức
• 2.1.3. Các dịch vụ công ty kinh doanh
• 2.1.4. Tổ chức quy trình kiểm toán tại công ty TNHH Kiểm toán VACO
• 2.2. Thực tế vận dụng kỹ thuật chọn mẫu trong quá trình kiểm toán BCTC do Công ty TNHH Kiểm toán VACO thực hiện
• 2.2.1. Thực tế vận dụng kỹ thuật chọn mẫu trong quá trình kiểm toán BCTC do Công ty TNHH Kiểm toán VACO thực hiện
• 2.2.1.1. Khái quát về cuộc khảo sát
• 2.2.1.2. Kết quả cuộc khảo sát
• 2.2.1.3. Áp dụng kỹ thuật chọn mẫu bằng chương trình máy tính CMA tại VACO
• 2.2.2. Thực tế việc vận dụng kỹ thuật chọn mẫu trong kiểm toán BCTC của công ty TNHH Kiểm toán VACO tại công ty khách hàng
• 2.2.2.1. Tổng quan Công ty Cổ phần Kỹ thuật Viễn thông ABC
• 2.2.2.2. Thực tế việc vận dụng kỹ thuật chọn mẫu trong kiểm toán BCTC của công ty TNHH Kiểm toán VACO tại công ty khách hàng
• 2.2.2.3. Đánh giá về việc vận dụng kỹ thuật chọn mẫu trong quá trình kiểm toán BCTC tại công ty TNHH kiểm toán VACO
• 2.2.3. Những hạn chế, tồn tại
• 2.3. Kết luận chương 2
• 3. CHƯƠNG 3: GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN VẬN DỤNG KỸ THUẬT CHỌN MẪU TRONG QUÁ TRÌNH KIỂM TOÁN BCTC DO CÔNG TY TNHH KIỂM TOÁN VACO THỰC HIỆN
• 3.1. Định hướng phát triển của công ty
• 3.2. Tính tất yếu của việc hoàn thiện vận dụng kỹ thuật chọn mẫu trong quá trình kiểm toán BCTC
• 3.3. Giải pháp hoàn thiện kỹ thuật chọn mẫu trong trong quá trình kiểm toán BCTC tại Công ty TNHH Kiểm toán VACO
• 3.3.1. Với Nhà nước
• 3.3.2. Với công ty
• 3.4. Kết luận chương 3
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC SỐ 01
• PHỤ LỤC SỐ 02
• PHỤ LỤC SỐ 03
• PHỤ LỤC SỐ 04

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Vận Dụng Kỹ Thuật Chọn Mẫu Trong Kiểm Toán BCTC

Vận dụng kỹ thuật chọn mẫu trong kiểm toán báo cáo tài chính (BCTC) là một trong những phương pháp quan trọng giúp các kiểm toán viên (KTV) đưa ra kết luận chính xác về tính trung thực và hợp lý của BCTC. Kỹ thuật này cho phép KTV kiểm tra một phần của tổng thể, từ đó suy luận về toàn bộ. Việc áp dụng kỹ thuật chọn mẫu không chỉ tiết kiệm thời gian mà còn nâng cao hiệu quả kiểm toán. Đặc biệt, tại Công ty TNHH Kiểm toán VACO, việc áp dụng kỹ thuật này đã mang lại nhiều lợi ích trong quá trình kiểm toán.

1.1. Khái Niệm Về Kiểm Toán BCTC

Kiểm toán BCTC là quá trình kiểm tra và xác minh tính chính xác của các thông tin tài chính. Mục tiêu chính là đảm bảo rằng các báo cáo tài chính phản ánh đúng tình hình tài chính của doanh nghiệp. KTV cần thu thập và đánh giá bằng chứng để đưa ra ý kiến về sự phù hợp của BCTC với các chuẩn mực đã được thiết lập.

1.2. Tầm Quan Trọng Của Kỹ Thuật Chọn Mẫu

Kỹ thuật chọn mẫu giúp KTV giảm thiểu rủi ro và tăng tính chính xác trong kiểm toán. Việc chọn mẫu hợp lý giúp tiết kiệm thời gian và chi phí, đồng thời đảm bảo rằng các kết luận đưa ra là đáng tin cậy. Điều này đặc biệt quan trọng trong bối cảnh các công ty kiểm toán phải đối mặt với nhiều áp lực từ khách hàng và thị trường.

II. Vấn Đề Và Thách Thức Trong Vận Dụng Kỹ Thuật Chọn Mẫu

Mặc dù kỹ thuật chọn mẫu mang lại nhiều lợi ích, nhưng cũng tồn tại không ít thách thức. Một trong những vấn đề lớn nhất là xác định kích thước mẫu phù hợp. Nếu mẫu quá nhỏ, kết quả có thể không đại diện cho tổng thể. Ngược lại, nếu mẫu quá lớn, sẽ gây lãng phí thời gian và nguồn lực. Tại Công ty TNHH Kiểm toán VACO, việc xác định kích thước mẫu chính xác là một trong những thách thức lớn nhất mà các KTV phải đối mặt.

2.1. Rủi Ro Từ Việc Chọn Mẫu Không Chính Xác

Việc chọn mẫu không chính xác có thể dẫn đến những kết luận sai lệch về BCTC. Điều này không chỉ ảnh hưởng đến uy tín của công ty kiểm toán mà còn có thể gây thiệt hại cho khách hàng. KTV cần phải cẩn trọng trong việc xác định các yếu tố ảnh hưởng đến việc chọn mẫu.

2.2. Khó Khăn Trong Việc Áp Dụng Kỹ Thuật Chọn Mẫu

Áp dụng kỹ thuật chọn mẫu đòi hỏi KTV phải có kiến thức vững về các phương pháp chọn mẫu. Việc thiếu kinh nghiệm có thể dẫn đến việc áp dụng sai kỹ thuật, từ đó ảnh hưởng đến chất lượng kiểm toán. Công ty TNHH Kiểm toán VACO cần thường xuyên đào tạo nhân viên để nâng cao kỹ năng này.

III. Phương Pháp Chọn Mẫu Trong Kiểm Toán BCTC

Có nhiều phương pháp chọn mẫu khác nhau được áp dụng trong kiểm toán BCTC. Hai phương pháp chính là chọn mẫu xác suất và chọn mẫu phi xác suất. Mỗi phương pháp có ưu điểm và nhược điểm riêng, và việc lựa chọn phương pháp phù hợp là rất quan trọng để đảm bảo tính chính xác của kết quả kiểm toán.

3.1. Phương Pháp Chọn Mẫu Xác Suất

Phương pháp chọn mẫu xác suất cho phép mỗi phần tử trong tổng thể có cơ hội được chọn như nhau. Điều này giúp đảm bảo tính đại diện của mẫu và giảm thiểu rủi ro sai sót. Tại VACO, phương pháp này thường được áp dụng cho các khoản mục lớn và có tính trọng yếu cao.

3.2. Phương Pháp Chọn Mẫu Phi Xác Suất

Phương pháp chọn mẫu phi xác suất không đảm bảo rằng mỗi phần tử có cơ hội được chọn như nhau. Phương pháp này thường được sử dụng khi không thể áp dụng phương pháp xác suất, nhưng cần phải cẩn trọng để tránh sai sót trong kết luận.

IV. Ứng Dụng Thực Tiễn Kỹ Thuật Chọn Mẫu Tại VACO

Công ty TNHH Kiểm toán VACO đã áp dụng kỹ thuật chọn mẫu trong nhiều cuộc kiểm toán BCTC. Việc sử dụng phần mềm CMA để hỗ trợ chọn mẫu đã giúp tăng cường tính chính xác và hiệu quả trong quá trình kiểm toán. Kết quả từ các cuộc kiểm toán cho thấy rằng việc áp dụng kỹ thuật này đã mang lại nhiều lợi ích cho cả công ty và khách hàng.

4.1. Kết Quả Cuộc Khảo Sát Tại VACO

Cuộc khảo sát cho thấy rằng việc áp dụng kỹ thuật chọn mẫu đã giúp KTV tiết kiệm thời gian và nâng cao chất lượng kiểm toán. Hầu hết các KTV đều nhận thấy rằng kỹ thuật này giúp họ đưa ra kết luận chính xác hơn về BCTC.

4.2. Đánh Giá Về Việc Vận Dụng Kỹ Thuật Chọn Mẫu

Đánh giá từ các KTV cho thấy rằng việc vận dụng kỹ thuật chọn mẫu tại VACO đã giúp cải thiện quy trình kiểm toán. Tuy nhiên, vẫn cần có những cải tiến để tối ưu hóa hơn nữa quy trình này, đặc biệt là trong việc đào tạo nhân viên.

V. Kết Luận Về Vận Dụng Kỹ Thuật Chọn Mẫu Trong Kiểm Toán BCTC

Vận dụng kỹ thuật chọn mẫu trong kiểm toán BCTC tại Công ty TNHH Kiểm toán VACO đã chứng minh được tính hiệu quả và cần thiết. Kỹ thuật này không chỉ giúp tiết kiệm thời gian mà còn nâng cao độ chính xác trong các kết luận kiểm toán. Tuy nhiên, để đạt được kết quả tốt nhất, cần tiếp tục cải thiện quy trình và nâng cao kỹ năng cho KTV.

5.1. Tương Lai Của Kỹ Thuật Chọn Mẫu

Trong tương lai, việc áp dụng công nghệ mới vào kỹ thuật chọn mẫu sẽ giúp nâng cao hiệu quả kiểm toán. Công ty TNHH Kiểm toán VACO cần tiếp tục nghiên cứu và áp dụng các công nghệ mới để cải thiện quy trình kiểm toán.

5.2. Đề Xuất Giải Pháp Hoàn Thiện

Để hoàn thiện việc vận dụng kỹ thuật chọn mẫu, VACO cần tăng cường đào tạo cho KTV, cải thiện quy trình chọn mẫu và áp dụng các phần mềm hỗ trợ hiện đại. Điều này sẽ giúp nâng cao chất lượng kiểm toán và đáp ứng tốt hơn nhu cầu của khách hàng.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Ngành kiểm toán độc lập tại Việt Nam bắt đầu hình thành từ đầu những năm 1990 với quy mô ban đầu gồm 02 công ty do Bộ Tài chính ra quyết định thành lập và khoảng 15 nhân viên chưa được đào tạo chuyên sâu. Trải qua hơn 30 năm phát triển, thị trường kiểm toán Việt Nam đã mở rộng với hơn 100 doanh nghiệp hoạt động dưới nhiều loại hình như công ty trách nhiệm hữu hạn, công ty hợp danh, doanh nghiệp nhà nước và doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài. Cùng với sự gia tăng về số lượng, yêu cầu về chất lượng kiểm toán Báo cáo tài chính (BCTC) ngày càng trở nên khắt khe.

Trong quá trình thực hiện kiểm toán BCTC, để đưa ra ý kiến về tính trung thực và hợp lý trên các khía cạnh trọng yếu, kiểm toán viên (KTV) phải đối mặt với giới hạn lớn về thời gian, chi phí và nguồn lực nhân sự. Việc kiểm tra toàn bộ 100% các nghiệp vụ và số dư tài khoản là điều bất khả thi trên thực tế. Do đó, việc vận dụng kỹ thuật chọn mẫu trở thành một giải pháp mang tính tất yếu khoa học và thực tiễn. Xuất phát từ bối cảnh đó, tác giả Đào Thu Hằng đã thực hiện khóa luận tốt nghiệp với đề tài "Vận dụng kỹ thuật chọn mẫu trong kiểm toán BCTC tại Công ty TNHH Kiểm toán VACO".

Tổng quan tình hình nghiên cứu được tác giả phân tích qua hai công trình tiêu biểu:

• Khóa luận tốt nghiệp "Thực trạng và giải pháp hoàn thiện kỹ thuật chọn mẫu trong kiểm toán báo cáo tài chính tại Công ty TNHH Kiểm toán và Kế toán AAC" của tác giả Lê Nguyễn Ngọc Anh (2011, Đại học Huế): Đã hệ thống hóa lý luận và thực trạng chọn mẫu tại đơn vị khảo sát nhưng nội dung lý luận còn nặng tính hàn lâm, khó tiếp cận.
• Bài viết "Vấn đề chọn mẫu trong kiểm toán báo cáo tài chính" của ThS. Nguyễn Thị Cúc (2016, Tạp chí Công thương): Trình bày thực trạng áp dụng chọn mẫu tại các công ty kiểm toán lớn (trong đó có VACO) nhưng dung lượng bài viết tạp chí còn ngắn, thiếu chiều sâu lý luận và chỉ nêu các ví dụ minh họa rời rạc.

Từ việc nhận diện các khoảng trống nghiên cứu trên, khóa luận xác định 03 mục tiêu nghiên cứu cụ thể:

1. Hệ thống hóa các kiến thức cơ bản về kiểm toán BCTC, kỹ thuật chọn mẫu và quy trình thực hiện chọn mẫu làm cơ sở nền tảng lý luận.
2. Làm rõ thực tế việc vận dụng kỹ thuật chọn mẫu trong kiểm toán BCTC tại Công ty TNHH Kiểm toán VACO thông qua khảo sát thực tế và hồ sơ kiểm toán tại khách hàng cụ thể; từ đó phân tích các ưu điểm và hạn chế hiện hữu.
3. Đề xuất các nhóm giải pháp nhằm hoàn thiện công tác vận dụng kỹ thuật chọn mẫu trong kiểm toán BCTC tại Công ty TNHH Kiểm toán VACO.

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu của đề tài bao gồm:

• Đối tượng nghiên cứu: Cơ sở lý luận và thực tiễn quá trình vận dụng kỹ thuật chọn mẫu trong kiểm toán BCTC tại Công ty TNHH Kiểm toán VACO.
• Phạm vi không gian: Công ty TNHH Kiểm toán VACO và khách hàng kiểm toán thực tế (Công ty Cổ phần Kỹ thuật Viễn thông ABC).
• Phạm vi thời gian: Quá trình thu thập dữ liệu và nghiên cứu thực tế diễn ra từ ngày 16/12/2022 đến ngày 06/04/2023.

---

Cơ sở lý thuyết và phương pháp

Khóa luận xây dựng hệ thống cơ sở lý luận dựa trên các văn bản chuẩn mực nghề nghiệp và tài liệu học thuật chuyên ngành:

• Chuẩn mực kiểm toán Việt Nam số 530 (VSA 530) - "Lấy mẫu kiểm toán": Ban hành theo Thông tư của Bộ Tài chính năm 2012, quy định khái niệm, các yêu cầu thiết kế mẫu, cỡ mẫu, phương pháp lựa chọn phần tử và đánh giá kết quả mẫu kiểm toán.
• Chương trình kiểm toán mẫu: Ban hành bởi Hội Kiểm toán viên hành nghề Việt Nam (VACPA) vào tháng 11/2019, đóng vai trò khung quy trình chuẩn cho các công ty kiểm toán độc lập tại Việt Nam.
• Tài liệu học thuật: Giáo trình Lý thuyết kiểm toán của Học viện Tài chính (TS. Nguyễn Viết Lợi, ThS. Đậu Ngọc Châu, 2009).

Các khái niệm và phân loại kỹ thuật chọn mẫu được chuẩn hóa trong nghiên cứu:

• Khái niệm cơ bản: Tổng thể (Population), Đơn vị lấy mẫu (Sampling unit), Cỡ mẫu (Sample size), Mẫu kiểm toán (Audit sample), Mẫu đại diện (Representative sample), và Kỹ thuật phân tổ (Stratification).
• Rủi ro trong chọn mẫu: Phân định rõ giữa Rủi ro lấy mẫu (gồm rủi ro loại I ảnh hưởng tới hiệu quả và rủi ro loại II ảnh hưởng tới tính hữu hiệu/ý kiến kiểm toán) và Rủi ro ngoài lấy mẫu (phát sinh từ xét đoán sai lệch về rủi ro tiềm tàng, rủi ro kiểm soát hoặc áp dụng sai thủ tục kiểm toán).
• Phương pháp chọn mẫu: Phân loại thành phương pháp chọn mẫu xác suất (bảng số ngẫu nhiên, chương trình máy tính, chọn mẫu hệ thống $k = N/n$) và phương pháp chọn mẫu phi xác suất (chọn theo lô/khối, chọn bất kỳ/tình cờ, chọn mẫu xét đoán).
• Chương trình lấy mẫu: Áp dụng lấy mẫu thuộc tính cho thử nghiệm kiểm soát và lấy mẫu theo đơn vị tiền tệ cho thử nghiệm cơ bản.

Phương pháp nghiên cứu thực tế được tác giả vận dụng gồm:

• Phương pháp phân tích và tổng hợp: Sử dụng để hệ thống hóa lý luận và phân tích các chỉ tiêu tài chính, số liệu kiểm toán.
• Phương pháp quan sát và phỏng vấn: Quan sát trực tiếp thao tác của KTV và phỏng vấn nhân viên chuyên môn tại VACO trong quá trình thực tập.
• Phương pháp thống kê mô tả: Phân tích dữ liệu thu thập từ phiếu khảo sát KTV và trợ lý kiểm toán tại VACO.

Nguồn dữ liệu của khóa luận gồm:

• Dữ liệu sơ cấp từ phiếu khảo sát KTV và nhân viên VACO.
• Dữ liệu thứ cấp từ Báo cáo tài chính giai đoạn 2018–2021 của Công ty TNHH Kiểm toán VACO.
• Hồ sơ kiểm toán, Giấy tờ làm việc (GTLV) thực tế tại khách hàng (Công ty Cổ phần Kỹ thuật Viễn thông ABC), phần mềm quản lý kiểm toán AS/2 và chương trình chọn mẫu trên máy tính CMA.

---

Nội dung chính theo từng chương

Chương 1: Cơ sở lý luận về vận dụng kỹ thuật chọn mẫu trong kiểm toán BCTC

Chương 1 tập trung hệ thống hóa toàn diện các vấn đề lý luận về kiểm toán BCTC và kỹ thuật chọn mẫu. Tác giả trình bày lịch sử kiểm toán từ thời cổ đại đến hiện đại, định nghĩa kiểm toán theo các trường phái Anh, Mỹ, Pháp và Học viện Tài chính, cùng quy trình kiểm toán 3 giai đoạn: Chuẩn bị/Lập kế hoạch, Thực hiện kiểm toán và Kết thúc kiểm toán.

Nội dung trọng tâm của chương là phân tích kỹ thuật chọn mẫu theo Chuẩn mực kiểm toán Việt Nam số 530 (2012). Tác giả làm rõ lý do cần chọn mẫu dưới góc độ kinh tế, tính kịp thời và tính không tuyệt đối của bằng chứng kiểm toán, đồng thời phân tích cơ chế phân tổ tổng thể nhằm tối ưu hóa cỡ mẫu mà không làm tăng rủi ro kiểm toán.

Tiêu chí	Mẫu thống kê	Mẫu phi thống kê
Khái niệm	Sử dụng phương pháp toán học và lý thuyết xác suất thống kê để chọn mẫu ngẫu nhiên và định lượng rủi ro lấy mẫu.	Được lựa chọn trên cơ sở xét đoán mang tính nghề nghiệp và kinh nghiệm chuyên môn của KTV.
Ưu điểm	Hạn chế rủi ro lấy mẫu ở mức dự kiến; định lượng được mức độ tin cậy của kết quả mẫu.	Đơn giản, dễ áp dụng, tiết kiệm thời gian và chi phí thực hiện.
Nhược điểm	Tốn thời gian thiết lập; đòi hỏi kỹ năng toán thống kê phức tạp.	Phụ thuộc hoàn toàn vào xét đoán chủ quan của KTV; không định lượng được rủi ro lấy mẫu.

Chương này cũng chuẩn hóa quy trình 10 bước chọn mẫu kiểm toán:

1. Xác định mục tiêu thử nghiệm (cho thử nghiệm kiểm soát hoặc thử nghiệm cơ bản).
2. Xác định các thuộc tính và điều kiện sai phạm.
3. Xác định tổng thể được chọn mẫu và đơn vị lấy mẫu.
4. Xác định mức độ sai phạm chấp nhận được (TER) và rủi ro đánh giá rủi ro kiểm soát quá thấp.
5. Ước đoán tỷ lệ sai lệch có thể có của tổng thể.
6. Xác định phương pháp lựa chọn các phần tử của mẫu (xác suất hoặc phi xác suất).
7. Xác định cỡ mẫu (xem xét các yếu tố ảnh hưởng theo VSA 530).
8. Thực hành lấy mẫu và kiểm tra các phần tử được chọn.
9. Đánh giá kết quả mẫu, phân tích sai phạm và ngoại suy cho toàn bộ tổng thể.
10. Dẫn chứng bằng tài liệu quy trình lấy mẫu vào hồ sơ kiểm toán.

Yếu tố ảnh hưởng đến việc xác định cỡ mẫu (Lấy mẫu thuộc tính)	Sự thay đổi của yếu tố	Ảnh hưởng tới cỡ mẫu
Mức độ xem xét của KTV đối với các kiểm soát liên quan khi đánh giá rủi ro	Tăng	Giảm
Tỷ lệ sai lệch chấp nhận được (tỷ lệ sai lệch có thể bỏ qua)	Tăng	Giảm
Tỷ lệ sai lệch có thể có của tổng thể (tỷ lệ sai lệch dự kiến)	Tăng	Tăng
Mức độ đảm bảo mong muốn về việc tỷ lệ sai lệch thực tế không vượt quá mức chấp nhận	Tăng	Tăng

---

Chương 2: Thực tế việc vận dụng kỹ thuật chọn mẫu trong quá trình kiểm toán BCTC do Công ty TNHH Kiểm toán VACO thực hiện

Chương 2 mô tả chi tiết tổ chức hoạt động của Công ty TNHH Kiểm toán VACO. Thành lập năm 1991 (tiền thân là Công ty Kiểm toán Việt Nam trực thuộc Bộ Tài chính), VACO từng liên doanh với Deloitte Touche Tohmatsu (1994) và chuyển đổi mô hình năm 2003 và 2007. Đến thời điểm nghiên cứu, VACO có trên 200 nhân viên tại 3 văn phòng (Hà Nội, TP. Hồ Chí Minh, Đồng Nai), cơ cấu gồm Hội đồng thành viên (Chủ tịch Bùi Văn Ngọc), Ban Giám đốc (7 thành viên) và 7 phòng ban nghiệp vụ, cung cấp 7 nhóm dịch vụ chuyên môn.

Chỉ tiêu kinh doanh tại VACO (Đơn vị: Triệu VNĐ)	Năm 2018	Năm 2019	Năm 2020	Năm 2021
Tổng doanh thu	72.727	78.450	88.158	66.726
- Doanh thu kiểm toán BCTC đơn vị có lợi ích công chúng	5.320	5.890	6.420	4.950
- Doanh thu khác	67.407	72.560	81.738	61.776
Chi phí lương, thưởng, BH, KPCĐ	42.644	46.120	51.300	40.850
Chi phí mua bảo hiểm trách nhiệm nghề nghiệp	0	18.500	20.350	19.800
Chi phí khác	30.563	31.200	35.400	25.810
Lợi nhuận sau thuế	724	815	971	26

Quy trình kiểm toán BCTC tại VACO được tổ chức theo chương trình kiểm toán mẫu VACPA 2019 qua 3 giai đoạn:

1. Lập kế hoạch: Tìm hiểu khách hàng, đánh giá kiểm soát nội bộ (KSNB), xác định mức trọng yếu (thường từ 5% - 10% các chỉ tiêu doanh thu thuần, lợi nhuận trước thuế, vốn chủ sở hữu, tổng tài sản hoặc chi phí), lựa chọn phương pháp và quy mô mẫu.
2. Thực hiện kiểm toán: Thực hiện thử nghiệm kiểm soát, thủ tục phân tích và kiểm tra chi tiết (TOD).
3. Kết thúc kiểm toán: Tổng hợp sai sót, thảo luận với khách hàng về các bút toán điều chỉnh và phát hành báo cáo kiểm toán.

Về thực tế vận dụng kỹ thuật chọn mẫu, khóa luận phân tích kết quả cuộc khảo sát nhân viên kiểm toán tại VACO và việc ứng dụng chương trình máy tính CMA tích hợp trên phần mềm kiểm toán AS/2. Khóa luận đi sâu vào nghiên cứu tình huống thực tế tại khách hàng là Công ty Cổ phần Kỹ thuật Viễn thông ABC:

• Phần hành Doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ: Thực hiện chọn mẫu bằng chương trình CMA để kiểm tra chi tiết nghiệp vụ (TOD) và lập Giấy tờ làm việc kiểm tra tính đúng kỳ (Cut-off test) trước và sau thời điểm khóa sổ.
• Phần hành Hàng tồn kho (HTK): Thực hiện chọn mẫu kiểm kê thực tế tại kho và chọn mẫu kiểm tra chi tiết cho tài khoản 153 (Công cụ, dụng cụ).
• Phần hành Chi phí hoạt động: Chọn mẫu kiểm tra chứng từ chi phí phát sinh và kiểm tra tính đúng kỳ nhằm phát hiện chi phí ghi nhận sai niên độ.

Tác giả đánh giá các ưu điểm và hạn chế trong thực tiễn tại VACO:

• Ưu điểm: Tiết kiệm thời gian nhờ công cụ CMA; quy trình chặt chẽ tuân thủ mẫu VACPA; hồ sơ kiểm toán lưu trữ khoa học trên phần mềm AS/2.
• Hạn chế, tồn tại: Chương trình chọn mẫu CMA còn bộc lộ lỗi kỹ thuật khi xử lý các tập dữ liệu đặc thù; KTV vẫn lạm dụng chọn mẫu phi thống kê dựa trên cảm tính; việc phối hợp các phương pháp chọn mẫu xác suất và phi xác suất trên cùng một khoản mục chưa được quy định thành quy chuẩn thống nhất.

---

Chương 3: Giải pháp hoàn thiện vận dụng kỹ thuật chọn mẫu trong quá trình kiểm toán BCTC do Công ty TNHH Kiểm toán VACO thực hiện

Trên cơ sở định hướng phát triển của VACO và tính tất yếu của việc nâng cao chất lượng kiểm toán, Chương 3 đề xuất các nhóm giải pháp cụ thể:

1. Kiến nghị đối với cơ quan quản lý Nhà nước và tổ chức nghề nghiệp (Bộ Tài chính và VACPA):

   • Hoàn thiện và cập nhật hệ thống văn bản hướng dẫn chi tiết về kỹ thuật chọn mẫu toán học phù hợp với điều kiện chuyển đổi số và dữ liệu lớn tại các doanh nghiệp Việt Nam.
   • Ban hành các bảng hướng dẫn tham chiếu chuẩn hóa về xác định cỡ mẫu và tỷ lệ sai lệch chấp nhận được trong chương trình kiểm toán mẫu.
   • Tổ chức các khóa đào tạo, bồi dưỡng định kỳ về ứng dụng thống kê chuyên sâu trong kiểm toán cho các hội viên.

2. Giải pháp đối với Công ty TNHH Kiểm toán VACO:

   • Hoàn thiện công cụ chọn mẫu CMA: Nâng cấp thuật toán của phần mềm CMA để tự động hóa việc phân tổ dữ liệu, loại trừ các phần tử bất thường và hỗ trợ đa dạng phương pháp chọn mẫu (như chọn mẫu theo đơn vị tiền tệ - MUS).
   • Tăng cường đào tạo chuyên môn: Tổ chức tập huấn nội bộ cho đội ngũ trợ lý KTV về lý thuyết xác suất thống kê và phương pháp chọn mẫu hệ thống, giảm thiểu sự phụ thuộc vào thói quen chọn mẫu cảm tính.
   • Chuẩn hóa quy trình kết hợp các phương pháp chọn mẫu: Xây dựng hướng dẫn cụ thể về việc kết hợp chọn mẫu 100% đối với các phần tử trọng yếu, kết hợp chọn mẫu hệ thống và chọn mẫu xét đoán đối với các phần tử còn lại trong cùng một chu trình kiểm toán.
   • Kiểm soát chất lượng giấy tờ làm việc (GTLV): Quy định bắt buộc KTV phải ghi chép rõ ràng cơ sở xác định cỡ mẫu, điểm xuất phát ngẫu nhiên và tiêu chí đánh giá ngoại suy sai sót trong toàn bộ hồ sơ kiểm toán.

---

Kết quả và đóng góp

Khóa luận đã tổng hợp và trình bày các kết quả nghiên cứu cụ thể:

• Làm rõ bức tranh thực tế về quy trình kiểm toán 3 giai đoạn tại VACO theo chương trình mẫu VACPA ban hành tháng 11/2019, đồng thời phân tích số liệu tài chính của công ty giai đoạn 2018–2021 phản ánh sự biến động doanh thu (đạt đỉnh 88.158 triệu đồng năm 2020 và sụt giảm năm 2021 do dịch bệnh Covid-19).
• Phản ánh chi tiết việc vận dụng công cụ chọn mẫu máy tính CMA và phần mềm kiểm toán AS/2 qua các Giấy tờ làm việc thực tế tại Công ty Cổ phần Kỹ thuật Viễn thông ABC đối với 3 phần hành: Doanh thu, Hàng tồn kho (TK 153) và Chi phí hoạt động.
• Hệ thống hóa bộ giải pháp hoàn thiện kỹ thuật chọn mẫu ở cả 2 cấp độ: Cơ quan quản lý Nhà nước/Hội nghề nghiệp (Bộ Tài chính, VACPA) và nội bộ Công ty TNHH Kiểm toán VACO.

Về mặt đóng góp khoa học và thực tiễn, khóa luận đã khắc phục được hạn chế của các công trình trước đây bằng việc kết hợp hài hòa giữa cơ sở lý luận chuẩn mực (VSA 530, tài liệu HVTC) với việc mô tả chi tiết phương thức vận dụng kỹ thuật chọn mẫu trên một chu trình kiểm toán hoàn chỉnh tại khách hàng thực tế, thay vì chỉ đưa ra các ví dụ phân mảnh.

---

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

• Hạn chế của đề tài: Nghiên cứu được thực hiện trong thời gian thực tập giới hạn (từ 16/12/2022 đến 06/04/2023). Phạm vi khảo sát thực tế và dữ liệu kiểm toán chi tiết chủ yếu tập trung vào một khách hàng điển hình là Công ty Cổ phần Kỹ thuật Viễn thông ABC, do đó chưa bao quát được toàn bộ các loại hình doanh nghiệp đặc thù khác (như ngân hàng, doanh nghiệp sản xuất quy mô lớn, đơn vị có vốn đầu tư nước ngoài).
• Hướng nghiên cứu tiếp: Mở rộng khảo sát trên nhiều nhóm khách hàng thuộc các lĩnh vực ngành nghề khác nhau; nghiên cứu ứng dụng các thuật toán chọn mẫu nâng cao trong môi trường kiểm toán số và dữ liệu lớn (Big Data).

---

Giá trị tham khảo

Khóa luận là tài liệu tham khảo hữu ích cho:

• Sinh viên chuyên ngành Kế toán - Kiểm toán: Nắm bắt quy trình 10 bước chọn mẫu chuẩn mực theo VSA 530 và cách thức KTV thiết lập mẫu kiểm toán trong thực tế.
• Trợ lý kiểm toán và người làm nghề: Tham khảo các biểu mẫu Giấy tờ làm việc (GTLV) kiểm tra chi tiết (TOD), thủ tục kiểm tra đúng kỳ (Cut-off test) và phương pháp sử dụng phần mềm hỗ trợ chọn mẫu trên máy tính CMA.
• Tác giả nghiên cứu đề tài tương tự: Sử dụng làm tài liệu đối chiếu về thực trạng áp dụng chuẩn mực kiểm toán tại các công ty kiểm toán độc lập quy mô vừa và lớn tại Việt Nam.

---

Câu hỏi thường gặp

1. Đề tài khóa luận được thực hiện bởi ai, tại đơn vị đào tạo nào và trong khoảng thời gian nào?
Khóa luận do sinh viên Đào Thu Hằng (Lớp K22KTDNI, MSV: 22A4020439), Khoa Kế toán – Kiểm toán, Học viện Ngân hàng thực hiện dưới sự hướng dẫn của ThS. Nguyễn Thị Bình; thời gian nghiên cứu và thực tập diễn ra từ ngày 16/12/2022 đến ngày 06/04/2023 (bảo vệ tháng 5/2023).

2. Công ty TNHH Kiểm toán VACO có lịch sử hình thành và quy mô tổ chức như thế nào theo trình bày trong khóa luận?
VACO thành lập năm 1991 (tiền thân là Công ty Kiểm toán Việt Nam trực thuộc Bộ Tài chính, thành lập cùng thời điểm với AASC), từng liên doanh với Deloitte Touche Tohmatsu (1994) và tái cấu trúc năm 2007. Đến thời điểm nghiên cứu, VACO có hơn 200 nhân viên tại 3 văn phòng (Hà Nội, TP. Hồ Chí Minh, Đồng Nai), do Hội đồng thành viên (Chủ tịch Bùi Văn Ngọc) và Ban Giám đốc gồm 7 thành viên điều hành.

3. Khóa luận sử dụng các công cụ tin học nào để minh họa thực tế chọn mẫu tại VACO?
Khóa luận phân tích việc ứng dụng chương trình chọn mẫu trên máy tính CMA tích hợp trên phần mềm quản lý kiểm toán AS/2 của VACO, cùng với chương trình kiểm toán mẫu do VACPA ban hành tháng 11/2019.

4. Khóa luận đã minh họa kỹ thuật chọn mẫu trên những phần hành kiểm toán cụ thể nào tại công ty khách hàng?
Tại khách hàng khảo sát là Công ty Cổ phần Kỹ thuật Viễn thông ABC, khóa luận minh họa chọn mẫu kiểm tra chi tiết (TOD) và kiểm tra đúng kỳ (Cut-off) trên phần hành Doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ, phần hành Chi phí hoạt động, cùng thủ tục chọn mẫu kiểm kê và TOD đối với Hàng tồn kho (khoản mục 153).

5. Những hạn chế chính trong việc chọn mẫu tại VACO được tác giả chỉ ra là gì?
Các hạn chế gồm: chương trình máy tính CMA còn bộc lộ lỗi kỹ thuật trong một số trường hợp dữ liệu; KTV còn phụ thuộc nhiều vào phương pháp chọn mẫu phi xác suất mang tính xét đoán chủ quan; và chưa chuẩn hóa quy trình kết hợp đồng thời nhiều kỹ thuật chọn mẫu trên cùng một khoản mục phức tạp.

---

Kết luận

Khóa luận tốt nghiệp của tác giả Đào Thu Hằng đã hệ thống hóa đầy đủ cơ sở lý luận về kỹ thuật chọn mẫu trong kiểm toán BCTC theo Chuẩn mực kiểm toán Việt Nam số 530 và quy trình mẫu của VACPA 2019. Thông qua khảo sát thực tế tại Công ty TNHH Kiểm toán VACO và phân tích hồ sơ kiểm toán tại Công ty Cổ phần Kỹ thuật Viễn thông ABC, đề tài đã phản ánh chân thực việc ứng dụng phần mềm CMA và AS/2 trong các thử nghiệm kiểm toán cơ bản. Đồng thời, nghiên cứu đã đề xuất các giải pháp khả thi nhằm hoàn thiện công cụ tính toán, nâng cao năng lực KTV và chuẩn hóa hồ sơ kiểm toán, góp phần nâng cao chất lượng dịch vụ kiểm toán BCTC tại doanh nghiệp.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Lời mở đầu "Giải thích các chuẩn mực kiểm toán" của Vương quốc Anh. "Kiểm toán là sự kiểm tra độc lập và là sự bày tỏ ý kiến về những bản khai tài chính của một doanh nghiệp do một KTV được bổ nhiệm để thực hiện những công việc để theo đúng với bất cứ nghĩa vụ pháp định có liên quan". Hoặc cụ thể hơn, có thể dẫn ra quan niệm của các chuyên gia kiểm toán Hoa Kỳ: "Kiểm toàn là sự tích lũy và đánh giá bằng chứng về thông tin đề quyết định và báo cáo về sự phù hợp của của thông tin đó so với các tiêu chuẩn được thiết lập. Kiểm toán được thực hiện bởi một người độc lập, có năng lực chuyên môn” Tương tự như vậy là quan niệm trong giáo dục và đào tạo kiếm toàn ở Cộng hòa Pháp: “Kiểm toàn là việc nghiên cứu và kiểm tra các tài khoản niên độ của một tổ chức do một người độc lập, đủ danh nghĩa gọi là một kiểm toàn viên tiến hành để khẳng định rằng những tài khoản độ phản ánh đúng đắn tinh hình tài chính thực tế, không che giấu 5 sự gian lận và chúng được trình bày theo mẫu chính thức của luật định” Như vậy, dù hiểu theo cách nào thì kiểm toán cũng đều giống nhau ở 5 yếu tố cơ bản như: chức năng (xác minh và bày tỏ ý kiến), đối tượng trực tiếp của kiểm toán (báo cáo tài chính của tổ chức), khách thể (một thực thể pháp lý như công ty, đơn vị tổ chức …), chủ thể (những KTV độc lập có chuyên môn), cơ sở thực hiện (pháp luật, chuẩn mực).

Tuy nhiên, còn một cách hiểu được đánh giá là đơn giản và có nhiều người chấp nhận, được nêu trong Giáo trình Lý thuyết kiểm toán của Học viện tài chính, đó là: “Kiểm toán là quá trình các kiểm toán viên (KTV) độc lập và có năng lực tiến hành thu thập và đánh giá các bằng chứng về các thông tin được kiểm toán nhằm xác nhận và báo cáo về mức độ phù hợp giữa các thông tin này với các chuẩn mực đã được thiết lập” 1.2 Mục đích và vai trò của kiểm toán BCTC Sự ra đời của kiểm toán xuất phát từ nhu cầu tất yếu khách quan của những đối tượng sử dụng thông tin. Mỗi đối tượng sử dụng thông tin sẽ quan tâm đến thông tin ở mỗi góc độ khác nhau nhưng nhìn chung họ đều cần những thông tin trung thực và tin cậy. Vì vậy mà mục đích của kiểm toán BCTC đó là nhằm xác minh tính trung thực, hợp lý của BCTC hay cung cấp thông tin tài chính tin cậy cho các đối tượng sử dụng. Từ đó, việc kiểm toán BCTC sẽ giúp: - KTV có được những bằng chứng xác thực về việc BCTC có được lập và phản ánh trung thực hợp lý, tin cậy trên cơ sở các khía cạnh trọng yếu, chuẩn mực, chế độ kế toán hiện hành và các quy định của pháp luật hay không? - Là cơ sở để các đối tượng sử dụng thông tin đưa ra các quyết định kinh tế, quản lý, quản trị quan trọng.

- Nâng cao vị thế, uy tín của đơn vị được kiểm toán và chất lượng thông tin tài chính của đơn vị 1.3 Khái quát về quy trình kiểm toán BCTC Thông thường, một cuộc kiểm toán BCTC sẽ thường đi qua 3 giai đoạn, gồm: chuẩn bị và lập kế hoạch kiểm toán, thực hiện, kết thúc 6 Giai đoạn chuẩn bị và lập kế hoạch kiểm toán Theo thường lệ, các đơn vị có nhu cầu kiểm toán BCTC sẽ lựa chọn doanh nghiệp cung cấp dịch vụ kiểm toán và gửi thư mời kiểm toán. Sau khi nhận được thư mời, doanh nghiệp kiểm toán sẽ tiến hành các công việc chủ yếu như: - Tìm hiểu thông tin sơ bộ về khách hàng như: ngành nghề, lĩnh vực kinh doanh, môi trường, điều kiện kinh doanh, công tác tài chính- kế toán. - Xem xét lý do, yêu cầu kiểm toán của khách hàng có thỏa đáng và hợp lý hay không? - Chuẩn bị nội dung đàm phán, thực hiện đàm phán đi đến thỏa thuận chung và ký kết hợp động kiểm toán - Sau khi kí kết, doanh nghiệp kiểm toán sẽ thực hiện việc bố trí nhân sự, chuẩn bị các phương tiên phục vụ, kinh phí để phục vụ cho cuộc kiểm toán Tiếp theo là giai đoạn lập kế hoạch kiểm toán. Lập kế hoạch kiểm toán được coi là bước công việc đầu tiên cho một cuộc kiểm toán và có ảnh hưởng quan trọng đến các bước công việc tiếp theo.

Kế hoạch kiểm toán phù hợp sẽ cho phép KTV triển khai công việc đúng hướng, đúng trọng tâm, tránh được những sai sót, hoàn tất công việc nhanh chóng. Ở giai đoạn này, công việc sẽ thường là: - Tổng hợp các thông tin về tình hình hoạt động kinh doanh của khách hàng, các thông tin quan trọng liên quan đến BCTC (như: chế độ, chuẩn mực kế toán, yêu cầu về lập, nộp BCTC và quyền hạn của đơn vị) - Tìm hiểu hệ thống KSNB của đơn vị, xác định những rủi ro, sai sót trọng yếu có thể xảy ra để tìm mục tiêu kiểm toán trọng tâm, phướng pháp tiếp cận kiểm toán - Lên kế hoạch về nhân sự, thời gian thực hiện, kinh phí Giai đoạn thực hiển kế hoạch kiểm toán Đây chính là triển khai thực hiện chương trình khảo sát về KSNB đối với các chu trình kinh doanh chủ yếu hoặc các khoản mục mà đã được thiết kế trong chương trình kiểm toán. Một số công việc ở giai đoạn này là: - Thực hiện các nội dung của kế hoạch kiểm toán và chương trình kiểm toán: 7 áp dụng các phương pháp, kỹ thuật kiểm toán để thu thập bằng chứng kiểm toán, xác nhận hệ thống, thực hiện thử nghiệm cơ bản,… - Trao đổi với nhân viên, thành viên ban lãnh đạo đơn vị để tìm hiểu thông tin, thông báo về các sai phạm phát hiện được, tìm hiểu nguyên nhân sai phạm, đưa ra những nhận xét, kiến nghị - Phân tích đánh giá các bằng chứng kiểm toán đã thu thập được, đưa ra kết luận ở từng bước, từng thủ tục kiểm toán. - Thực hiện các khảo sát cơ bản để kiểm tra các soát xét tổng hợp khác (như: các sự kiện phát sinh sau ngày lập báo cáo kiểm toán, khả năng hoạt động liên tục của đơn vị, các giải trình của ban giám đốc đơn vị) - Trao đổi với ban quản lý đơn vị để đưa ra kết luận thống nhất về nội dung được kiểm toán Giai đoạn kết thúc kiểm toán Đây là giai đoạn tổng hợp các kết quả đã đạt được trong hai giai đoạn trên và thực hiện một số thủ tục, kỹ thuật kiểm toán có tính chất tổng quát để có đủ những yếu tố cần thiết cho việc hoàn tất cuộc kiểm toán, như: - Tổng hợp kết quả của cuộc kiểm toán - Lập báo cáo kiểm toán và ý kiến trao đổi với nhà quản lý - Thỏa thuận lại với đơn vị kiểm toán - Soát xét, kiểm soát chất lượng và phát hành báo cáo kiểm toán 1.2 Tổng quan về kỹ thuật chọn mẫu 1.1 Khái quát chung về mẫu 1.1 Khái niệm về chọn mẫu Chuẩn mực kiểm toán số 530 được ban hành bởi BTC (2012) giải nghĩa khái niệm “Chọn mẫu kiểm toán” (hay còn gọi là lấy mẫu kiểm toán) là việc áp dụng các thủ tục kiểm toán trên số phần tử ít hơn 100% tổng số phần tử của một tổng thể kiểm toán sao cho tất cả các đơn vị lấy mẫu đều có cơ hội được lựa chọn nhằm cung cấp cho KTV cơ sở hợp lý để đưa ra kết luận về toàn bộ tổng thể.

8 Chọn mẫu có thể tiến hành theo phương pháp thống kê hoặc phi thống kê 1.2 Các khái niệm liên chọn về chọn mẫu a) Tổng thể Tổng thể là toàn bộ dữ liệu mà từ đó KTV chọn mẫu để có thể đi đến một kết luận. Tất cả các phần tử trong một số dư tài khoản hay một loại nghiệp vụ cấu thành một tổng thể. Một tổng thể có thể được chia thành các nhóm hoặc các tổng thể con và mỗi nhóm được kiểm tra riêng. Trong trường hợp này, thuật ngữ “tổng thể” bao hàm cả thuật ngữ “nhóm”.

Mỗi phần tử trong tổng thể được gọi là đơn vị tổng thể. Mỗi đơn vị được lựa chọn ra được gọi là đơn vị mẫu. Tập hợp các đơn vị mẫu được gọi là mẫu. Ví dụ khi tìm hiểu về sổ sách của tài khoản 141 – Tạm ứng ta thấy có 125 nghiệp vụ phát sinh trong kỳ.

Ta gọi đó là tổng thể dữ liệu của tài khoản 141 gồm 125 đơn vị tổng thể. Trong tài khoản 141 có 4 tài khoản cấp 4 ứng với từng đối tượng liên quan. Như vậy, khi kiểm toán tài khoản 141, ta sẽ tiến hành kiểm tra từng nhóm tài khoản chi tiết một cách độc lập giúp KTV vừa có cái nhìn tổng quát, lô - gíc vừa có thể hiểu chi tiết, rành mạch hơn về từng tài khoản. b) Đơn vị lấy mẫu Đơn vị lấy mẫu là các phần tử riêng biệt cấu thành tổng thể.

Chẳng hạn, đơn vị lấy mẫu có thể có số dư bên Có của tài khoản 131 - Các khoản phải thu khách hàng, hay số dư Nợ của tài khoản tiền gửi ngoại tệ KRW… Đơn vị lấy mẫu có thể là một đơn vị tiên tệ, một đơn vị hiện vật hoặc số lượng c) Cỡ mẫu Cỡ mẫu là số lượng các phần tử trong tổng thể được lựa chọn theo tiêu thức nhất định để kiểm tra. Cỡ mẫu có thể được xác định thông qua các tính toán thống kê hoặc dựa trên xét đoán chuyên môn của KTV (phi thống kê). Mức độ rủi ro lấy mẫu mà KTV có thể chấp nhận ảnh hưởng tới cỡ mẫu yêu cầu. Mức độ rủi ro mà KTV có thể chấp nhận càng thấp thì cỡ mẫu cần thiết sẽ càng lớn.

Các ảnh hưởng đặc trưng của các yếu tố khác nhau tới việc xác định cỡ mẫu được trình bày trong phụ lục số 01 và 02. Trong các hoàn cảnh giống nhau, ảnh 9 hưởng của các yếu tố lên cỡ mẫu như đề cập tới trong Phụ lục 01 và 02 sẽ tương tự nhau cho dù lựa chọn phương pháp thống kê hay phi thống kê. d) Mẫu kiểm toán Mẫu kiểm toán là một phần dữ liệu được lấy ra từ tổng thể để thực hiện các phép thử cơ bản và tuân thủ để đánh giá. Từ kết quả của mẫu kiểm toán suy ra kết quả cho tổng thể.

Mẫu kiểm toán phải đảm bảo đủ đại diện cho cả tổng thể và có đầy đủ các tiêu thức và đặc trưng của tổng thể. e) Mẫu đại diện Mẫu đại diện là mẫu mà đặc điểm của mẫu cũng giống như những đặc điểm của tổng thể.