Luận Văn Thạc Sĩ Về Vận Dụng Dạy Học Giải Quyết Vấn Đề Trong Môn Vật Liệu Dệt May

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu phương pháp dạy học giải quyết vấn đề trong môn vật liệu dệt may tại trường trung học kỹ thuật thực hành.

• Tác giả: Võ Thị Kim Tuyến
• Người hướng dẫn: PTS. Nguyễn Văn A
• Trường học: Trường Đại học Sư phạm Kỹ thuật Thành phố Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Vật liệu Dệt May
• Đề tài: Vận Dụng Dạy Học Giải Quyết Vấn Đề Trong Môn Vật Liệu Dệt May Tại Trường Trung Học Kỹ Thuật
• Loại tài liệu: luận văn
• Năm xuất bản: 2015
• Địa điểm: Thành phố Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• TÓM TẮT LUẬN VĂN
• MỞ ĐẦU
• MỤC LỤC
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA DẠY HỌC GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ
• 1.1. Tổng quan về vấn đề nghiên cứu
• 1.2. Nghiên cứu ở nước ngoài
• 1.3. Nghiên cứu ở trong nước
• 1.4. Tình huống có vấn đề
• 1.5. Dạy học giải quyết vấn đề
• 1.5.1. Phương pháp dạy học giải quyết vấn đề
• 1.5.2. Đặc trưng của phương pháp dạy học giải quyết vấn đề vào dạy học môn học
• 1.5.3. Những giai đoạn có mục đích chuyên biệt trong quá trình dạy học theo phương pháp giải quyết vấn đề
• 1.5.4. Các hình thức tổ chức dạy học theo phương pháp giải quyết vấn đề
• 1.5.5. Các mức độ của dạy học giải quyết vấn đề
• 1.5.6. Phương pháp nghiên cứu tình huống trong dạy học giải quyết vấn đề
• 1.6. Các loại tình huống có vấn đề
• 1.6.1. Tình huống nghịch lý và bế tắc
• 1.6.2. Tình huống lựa chọn
• 1.6.3. Tình huống “Tại sao”
• 1.7. Kết luận chương 1
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG DẠY HỌC MÔN VẬT LIỆU DỆT MAY Ở TRƯỜNG TRUNG HỌC KỸ THUẬT THỰC HÀNH THUỘC TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM KỸ THUẬT TP HCM
• 2.1. Vài nét về trường Trung học Kỹ thuật Thực hành thuộc trường Đại học Sư phạm Kỹ thuật Tp HCM
• 2.2. Lịch sử hình thành
• 2.3. Đề cương chi tiết của môn vật liệu dệt may
• 2.4. Mục tiêu dạy học của chương 2 “Vật liệu May”
• 2.5. Nội dung kiến thức của chương 2
• 2.5.1. Bài 1: Phân loại nguyên phụ liệu - Sản phẩm may mặc
• 2.5.1.1. Khái quát chung về vải
• 2.5.1.2. Vải không dệt
• 2.5.1.3. Vật liệu da
• 2.5.2. Bài 2: Vải dệt thoi
• 2.5.2.1. Một số định nghĩa
• 2.5.2.2. Các kiểu dệt cơ bản
• 2.5.3. Bài 3: Vải dệt kim
• 2.5.3.1. Vải dệt kim đan ngang
• 2.5.3.2. Vải dệt kim đan dọc
• 2.5.4. Bài 4: Quá trình hoàn chỉnh sản phẩm
• 2.5.5. Bài 5: Phương pháp nhận biết- Bảo quản - Lựa chọn vải và sản phẩm vải
• 2.5.5.1. Nhận biết, sử dụng – Bảo quản vải sợi bông
• 2.5.5.2. Nhận biết, sử dụng – Bảo quản vải sợi len
• 2.5.5.3. Nhận biết, sử dụng – Bảo quản vải tơ tằm
• 2.5.5.4. Nhận biết, sử dụng – Bảo quản vải vitco
• 2.5.5.5. Nhận biết, sử dụng – Bảo quản vải polieste
• 2.6. Thực trạng dạy học chương 2 “Vật liệu May” môn Vật liệu Dệt May
• 2.6.1. Phân tích đánh giá kết quả khảo sát phiếu phỏng vấn học sinh
• 2.6.2. Phân tích đánh giá kết quả khảo sát phiếu trao đổi ý kiến với giảng viên dạy môn Vật liệu Dệt May
• 2.6.3. Những kết luận về thực trạng
• 2.7. Kết luận chương 2
• 3. CHƯƠNG 3: VẬN DỤNG DẠY HỌC GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ DẠY HỌC CHƯƠNG 2 MÔN VẬT LIỆU DỆT MAY
• 3.1. Khả năng vận dụng dạy học giải quyết vấn đề ở chương 2 “Vật liệu May”
• 3.2. Một số tình huống có vấn đề điển hình trong dạy học chương 2 “Vật liệu May”
• 3.2.1. Tình huống lựa chọn
• 3.2.1.1. Tình huống 1 (Mức độ 1): Phân loại nguyên, phụ liệu
• 3.2.1.2. Tình huống 2 (Mức độ 1): Phân biệt các loại kiểu dệt kim đan ngang
• 3.2.1.3. Tình huống 3 (Mức độ 1): Quá trình hoàn chỉnh sản phẩm
• 3.2.2. Tình huống tại sao
• 3.2.2.1. Tình huống 4 (Mức độ 2): Xác định canh sợi
• 3.2.2.2. Tình huống 5 (Mức độ 2): Phương pháp nhận biết, sử dụng –bảo quản vải và sản phẩm vải
• 3.2.2.3. Tình huống 6 (Mức độ 2): Nhận biết sợi pha từ bông và polieste
• 3.3. Xây dựng tiến trình dạy học một số bài ở chương 2 “Vật liệu May”
• 3.4. Bài học số 1: Phân loại nguyên phụ liệu - Sản phẩm may mặc
• 3.4.1. Mục tiêu của bài học
• 3.4.2. Phương tiện dạy học
• 3.4.3. Vấn đề được sử dụng
• 3.4.4. Thực hiện bài học
• 3.5. Thực nghiệm sư phạm
• 3.5.1. Mục đích của thực nghiệm sư phạm
• 3.5.2. Nhiệm vụ của thực nghiệm sư phạm
• 3.5.3. Đối tượng của thực nghiệm sư phạm
• 3.5.4. Phương pháp thực nghiệm
• 3.5.5. Đánh giá kết quả thực nghiệm sư phạm
• 3.5.5.1. Đánh giá định tính
• 3.5.5.2. Đánh giá định lượng
• 3.6. Kết luận chương 3
• KẾT LUẬN CHUNG
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• MỘT SỐ HÌNH ẢNH THỰC NGHIỆM SƯ PHẠM

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Vận Dụng Dạy Học Giải Quyết Vấn Đề

Vận dụng dạy học giải quyết vấn đề trong môn Vật liệu Dệt May tại Trường Trung học Kỹ thuật là một phương pháp giáo dục hiện đại. Phương pháp này không chỉ giúp học sinh tiếp cận kiến thức một cách thực tiễn mà còn phát triển kỹ năng giải quyết vấn đề. Việc áp dụng phương pháp này trong giảng dạy sẽ tạo ra môi trường học tập tích cực, khuyến khích học sinh tham gia và phát triển tư duy sáng tạo.

1.1. Lý Do Chọn Đề Tài Vận Dụng Dạy Học

Đề tài này được chọn nhằm nâng cao chất lượng học tập của học sinh, đặc biệt là khả năng thuyết trình và làm việc nhóm. Việc áp dụng dạy học giải quyết vấn đề sẽ giúp học sinh phát triển kỹ năng cần thiết cho nghề nghiệp tương lai.

1.2. Mục Tiêu Nghiên Cứu Về Dạy Học

Mục tiêu nghiên cứu là tìm hiểu hiệu quả của việc vận dụng dạy học giải quyết vấn đề trong môn Vật liệu Dệt May, từ đó nâng cao chất lượng giáo dục và khả năng thực hành của học sinh.

II. Thách Thức Trong Dạy Học Vật Liệu Dệt May

Dạy học môn Vật liệu Dệt May gặp nhiều thách thức, từ việc thiếu tài liệu đến sự không đồng đều trong năng lực học sinh. Những thách thức này cần được nhận diện và giải quyết để nâng cao hiệu quả giảng dạy. Việc áp dụng phương pháp dạy học giải quyết vấn đề có thể giúp vượt qua những khó khăn này.

2.1. Thiếu Tài Liệu Học Tập

Nhiều giáo viên gặp khó khăn trong việc tìm kiếm tài liệu phù hợp cho môn học. Điều này ảnh hưởng đến chất lượng giảng dạy và khả năng tiếp thu của học sinh.

2.2. Sự Không Đồng Đều Trong Năng Lực Học Sinh

Học sinh có trình độ và khả năng tiếp thu khác nhau, điều này tạo ra thách thức lớn trong việc áp dụng phương pháp dạy học giải quyết vấn đề một cách hiệu quả.

III. Phương Pháp Dạy Học Giải Quyết Vấn Đề Hiệu Quả

Để áp dụng dạy học giải quyết vấn đề hiệu quả trong môn Vật liệu Dệt May, cần có những phương pháp cụ thể. Các phương pháp này không chỉ giúp học sinh hiểu bài mà còn phát triển kỹ năng thực hành và tư duy phản biện.

3.1. Xây Dựng Tình Huống Có Vấn Đề

Việc xây dựng các tình huống có vấn đề trong giảng dạy sẽ giúp học sinh phát triển khả năng phân tích và giải quyết vấn đề thực tế.

3.2. Thiết Kế Giáo Án Dạy Học

Giáo án cần được thiết kế linh hoạt, phù hợp với từng tình huống học tập, nhằm tạo điều kiện cho học sinh tham gia tích cực vào quá trình học.

IV. Ứng Dụng Thực Tiễn Của Dạy Học Giải Quyết Vấn Đề

Việc áp dụng dạy học giải quyết vấn đề trong môn Vật liệu Dệt May đã cho thấy nhiều kết quả tích cực. Học sinh không chỉ nắm vững kiến thức mà còn phát triển kỹ năng làm việc nhóm và thuyết trình.

4.1. Kết Quả Nghiên Cứu Thực Tiễn

Nghiên cứu cho thấy học sinh có khả năng giải quyết vấn đề tốt hơn khi được học theo phương pháp này, từ đó nâng cao chất lượng học tập.

4.2. Phản Hồi Từ Học Sinh

Học sinh đã có những phản hồi tích cực về phương pháp dạy học này, cho rằng nó giúp họ tự tin hơn trong việc trình bày và thảo luận.

V. Kết Luận Về Tương Lai Của Dạy Học Giải Quyết Vấn Đề

Dạy học giải quyết vấn đề trong môn Vật liệu Dệt May có tiềm năng lớn trong việc nâng cao chất lượng giáo dục. Tương lai của phương pháp này sẽ phụ thuộc vào việc áp dụng linh hoạt và sáng tạo trong giảng dạy.

5.1. Định Hướng Phát Triển

Cần có những định hướng rõ ràng trong việc phát triển phương pháp dạy học giải quyết vấn đề, nhằm đáp ứng nhu cầu thực tiễn của ngành Dệt May.

5.2. Khuyến Khích Sáng Tạo Trong Giảng Dạy

Giáo viên cần được khuyến khích sáng tạo trong việc áp dụng phương pháp này, từ đó tạo ra môi trường học tập tích cực và hiệu quả.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong bối cảnh giáo dục nghề nghiệp đang chuyển đổi mạnh mẽ từ lối truyền thụ thụ động sang phát triển phẩm chất và năng lực người học, việc đổi mới phương pháp giảng dạy trở thành yêu cầu cấp thiết. Điều 5 khoản 2 Luật Giáo dục Việt Nam năm 2005 đã khẳng định phương pháp giáo dục phải phát huy tính tích cực, tự giác, chủ động, tư duy sáng tạo của người học và bồi dưỡng năng lực tự học cũng như khả năng thực hành. Tuy nhiên, thực tế tại nhiều cơ sở đào tạo nghề cho thấy phương pháp thuyết trình truyền thống vẫn chiếm ưu thế, dẫn đến tình trạng học sinh thiếu kỹ năng giao tiếp, hạn chế năng lực làm việc nhóm và gặp nhiều lúng túng khi xử lý các sự cố kỹ thuật trong sản xuất may công nghiệp.

Nghiên cứu được triển khai nhằm mục tiêu vận dụng phương pháp dạy học giải quyết vấn đề vào học phần Vật liệu Dệt May, cụ thể là nội dung Chương 2 về Vật liệu May, nhằm nâng cao rõ rệt chất lượng học tập cùng năng lực thuyết trình và làm việc nhóm của học sinh. Khách thể nghiên cứu được thực hiện trên mẫu 34 học sinh lớp 14Đ09 chuyên ngành Công nghệ May tại Trường Trung học Kỹ thuật Thực hành thuộc Trường Đại học Sư phạm Kỹ thuật Thành phố Hồ Chí Minh trong năm học 2014-2015.

Chương trình đào tạo có thời lượng chuẩn 45 tiết lý thuyết tương đương 3 tín chỉ. Ý nghĩa thực tiễn của công trình thể hiện ở việc hệ thống hóa kiến thức về cấu trúc nguyên phụ liệu may mặc, trong đó nguyên liệu chính chiếm 80% và phụ liệu chiếm 20% giá trị sản phẩm. Luận văn cung cấp mô hình thực nghiệm chuẩn hóa, giúp trên 75% học sinh nâng cao khả năng phân tích kỹ thuật, đồng thời tạo tiền đề cho các cơ sở giáo dục nghề nghiệp áp dụng phương pháp dạy học tích cực nhằm đáp ứng chuẩn đầu ra của thị trường lao động.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nền tảng lý luận của đề tài được xây dựng dựa trên tư tưởng giáo dục tích cực của John Dewey với triết lý học tập qua hành động và trải nghiệm thực tiễn, kết hợp quan điểm lấy học sinh làm trung tâm của Friedrich Froebel. Bên cạnh đó, nghiên cứu kế thừa hệ thống nguyên tắc dạy học phát huy tính tích cực và đảm bảo tính trực quan của Jan Amos Comenius, cùng mô hình dạy học phát hiện và giải quyết vấn đề được khởi xướng từ năm 1970 tại Đại học Hamilton và hoàn thiện tại Đại học Maastricht.

Khung lý thuyết của luận văn tập trung vào 4 khái niệm then chốt:

• Vấn đề học tập: Trạng thái mâu thuẫn nhận thức giữa điều đã biết và điều chưa biết, đòi hỏi người học phải vận dụng tư duy sáng tạo để vượt qua trở ngại.
• Tình huống có vấn đề: Hoàn cảnh sư phạm chứa đựng mâu thuẫn nhận thức, kích thích nhu cầu tìm tòi khám phá và tạo động cơ hành động.
• Phương pháp nghiên cứu tình huống: Phương thức tổ chức nhận thức thông qua khảo sát và phân tích các trường hợp thực tiễn, trong đó luận văn vận dụng dạng tình huống cho trước dữ liệu để học sinh phân tích và đưa ra giải pháp tối ưu.
• Các cấp độ tự lực: Phân chia thành 3 mức độ gồm giáo viên trình bày giải quyết vấn đề ở mức độ 1, học sinh tìm tòi từng phần dưới sự định hướng của giáo viên ở mức độ 2, và học sinh tự nghiên cứu độc lập ở mức độ 3. Do đặc thù nhận thức của học sinh trung cấp, nghiên cứu tập trung triển khai ở mức độ 1 và mức độ 2.

Tiến trình dạy học giải quyết vấn đề được chuẩn hóa theo quy trình 4 bước chặt chẽ: Đưa ra vấn đề và xác định mục tiêu; Nghiên cứu tài liệu và thu thập dữ kiện; Thảo luận đề xuất giải pháp tối ưu; Vận dụng kết quả vào các tình huống kỹ thuật tương tự.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp chọn mẫu chủ đích với quy mô mẫu là 34 học sinh lớp 14Đ09 ngành Công nghệ May và tiến hành phỏng vấn sâu 2 giảng viên trực tiếp giảng dạy bộ môn Vật liệu Dệt May. Việc lựa chọn cỡ mẫu này đảm bảo tính đại diện cho đối tượng đào tạo trung cấp nghề kỹ thuật, cho phép theo dõi sát sao sự thay đổi hành vi và năng lực học tập của từng cá nhân trong suốt 5 bài học của chương 2.

Nguồn dữ liệu thu thập bao gồm phiếu khảo sát thực trạng nhận thức gồm 10 câu hỏi, biên bản quan sát giờ học, bảng theo dõi hoạt động nhóm và điểm số các bài kiểm tra đánh giá định kỳ. Phương pháp phân tích thống kê toán học được áp dụng để xử lý dữ liệu định lượng, bao gồm lập bảng phân phối tần suất, tính toán phân phối tần suất lũy tích, giá trị trung bình, độ lệch chuẩn và phương sai. Việc lựa chọn phương pháp phân tích thống kê toán học giúp kiểm định khách quan giả thuyết nghiên cứu, chứng minh mức độ tiến bộ vượt trội của học sinh sau khi tiếp cận phương pháp dạy học mới so với phương pháp truyền thống trong giai đoạn thực nghiệm năm 2015.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Khảo sát thực trạng ban đầu đã chỉ ra sự bất cập sâu sắc của phương pháp dạy học truyền thống: 61.8% học sinh khẳng định không thích việc chỉ ngồi nghe giảng thụ động và thường xuyên rơi vào trạng thái mất tập trung, trong khi 64.7% học sinh bày tỏ mong muốn được tham gia làm việc nhóm và thảo luận tình huống thực tế. Đội ngũ giáo viên chuyên trách cũng thừa nhận sự hạn chế về phương tiện dạy học khiến phương pháp thông báo kiến thức một chiều vẫn là chủ đạo.

Luận văn đã xây dựng thành công 6 tình huống kỹ thuật điển hình cho 5 bài học cốt lõi của Chương 2:

• Nhóm tình huống lựa chọn ở mức độ 1: Tình huống phân loại nguyên liệu và phụ liệu trên sản phẩm áo gió hai lớp mặc được cả hai mặt; Tình huống phân biệt cấu trúc vải dệt kim đan ngang một mặt phải và hai mặt phải khi nhập kho sản xuất; Tình huống tìm nguyên nhân lỗi vải cứng và không đều màu trong quá trình hoàn tất sản phẩm.
• Nhóm tình huống tại sao ở mức độ 2: Tình huống xác định canh sợi dọc và sợi ngang dựa trên mật độ sợi trên đơn vị 100mm; Tình huống giải thích phương pháp bảo quản và giặt ủi tối ưu cho từng loại vải bông, len, tơ tằm, vitco và polyester; Tình huống phân tích phản ứng nhiệt học và cảm quan để nhận biết sợi pha giữa bông và polyester.

Kết quả thực nghiệm sư phạm ghi nhận sự chuyển biến vượt bậc: Tỷ lệ học sinh đạt điểm khá và giỏi trong bài kiểm tra đánh giá năng lực đạt trên 76.5%, tăng hơn 35% so với giai đoạn trước thực nghiệm. Toàn bộ 100% các nhóm học sinh đều hoàn thành tốt bài thuyết trình giải quyết tình huống kỹ thuật trong khung thời gian quy định 15 phút.

Thảo luận kết quả

Sự vượt trội của phương pháp dạy học giải quyết vấn đề xuất phát từ việc kích thích trực tiếp tư duy phản biện và gắn liền lý thuyết với thực tiễn sản xuất. Khi đứng trước các bài toán kỹ thuật như nhận diện 5 giai đoạn của quá trình nhuộm hay phân biệt phản ứng cháy của xơ xenlulozo và xơ tổng hợp, học sinh buộc phải chủ động liên kết kiến thức đã học với dữ liệu thực tế để đưa ra quyết định.

Dữ liệu thực nghiệm được minh họa rõ nét qua đồ thị phân phối tần suất và đường cong tần suất lũy tích. Đường cong lũy tích của lớp thực nghiệm có xu hướng dịch chuyển hẳn sang phía bên phải trục hoành của thang điểm, phản ánh sự đồng đều trong tiếp thu kiến thức và triệt tiêu hoàn toàn tỷ lệ điểm dưới trung bình. Cách trình bày dữ liệu qua biểu đồ tần suất kết hợp bảng tham số thống kê mang lại bằng chứng khoa học vững chắc về tính khả thi của phương pháp.

So với các công trình nghiên cứu cùng thời kỳ trong lĩnh vực giáo dục nghề nghiệp dệt may, việc áp dụng phương pháp tình huống có hướng dẫn ở mức độ 1 và 2 đã chứng minh tính phù hợp cao với năng lực của học sinh hệ trung cấp, giúp rút ngắn thời gian làm quen với công việc thực tế tại nhà máy sau khi tốt nghiệp.

Đề xuất và khuyến nghị

Nhằm nâng cao chất lượng đào tạo nghề may đáp ứng yêu cầu công nghiệp hóa, luận văn đề xuất 4 nhóm giải pháp trọng tâm:

Thứ nhất, Tổ bộ môn Công nghệ May cần xây dựng ngân hàng 20 tình huống kỹ thuật dệt may bám sát quy trình sản xuất thực tế tại doanh nghiệp, bao gồm các sự cố về xơ sợi, dệt thoi, dệt kim và xử lý hoàn tất. Thời gian hoàn thành dự kiến trong 3 tháng, hướng tới mục tiêu 100% bài học chuyên ngành đều có tình huống ứng dụng.

Thứ hai, chuẩn hóa tiến trình giảng dạy 4 bước cho toàn bộ 45 tiết học của môn Vật liệu Dệt May. Giáo viên cần linh hoạt phối hợp các kỹ thuật hỗ trợ tranh luận, chia nhóm nhỏ từ 4 đến 6 học sinh và tổ chức sắm vai xử lý tình huống nhằm nâng cao tỷ lệ học sinh chủ động xây dựng bài lên mức trên 85%.

Thứ ba, Ban Giám hiệu nhà trường cần ưu tiên đầu tư bổ sung trang thiết bị thực hành và bộ sưu tập mẫu xơ sợi đạt chuẩn cho hệ thống phòng thực nghiệm tại cơ sở 2. Kế hoạch triển khai cần hoàn thiện trong vòng 6 tháng nhằm đảm bảo mỗi học sinh đều được trực tiếp quan sát, kéo đứt và đốt mẫu thử để nhận biết đặc tính cơ lý của vật liệu.

Thứ tư, Phòng Đào tạo phối hợp với các chuyên gia sư phạm tổ chức 2 đợt bồi dưỡng chuyên môn mỗi năm về phương pháp nghiên cứu tình huống và kỹ thuật điều phối lớp học tương tác cho toàn thể giảng viên khối kỹ thuật, đảm bảo 100% cán bộ giảng dạy làm chủ phương pháp dạy học tích cực.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Nội dung và kết quả nghiên cứu mang lại giá trị ứng dụng thiết thực cho 4 nhóm đối tượng chính:

• Giảng viên và giáo viên giáo dục nghề nghiệp ngành Dệt May: Cung cấp tài liệu tham khảo chi tiết với hệ thống giáo án mẫu, 6 tình huống thực tế cùng bộ tiêu chí đánh giá năng lực giúp thiết kế bài giảng sinh động, hiệu quả.
• Cán bộ quản lý đào tạo và phát triển chương trình: Cung cấp khung lý luận và căn cứ khoa học để đổi mới chương trình đào tạo theo hướng tiếp cận năng lực, xây dựng chuẩn đầu ra đáp ứng nhu cầu tuyển dụng của doanh nghiệp.
• Học viên cao học và nhà nghiên cứu giáo dục học: Cung cấp tài liệu tham khảo về phương pháp luận nghiên cứu thực nghiệm sư phạm, kỹ thuật thiết kế bảng hỏi và quy trình xử lý số liệu thống kê toán học trong nghiên cứu ứng dụng.
• Kỹ sư kỹ thuật và chuyên viên quản trị chất lượng tại các doanh nghiệp may mặc: Nắm bắt các phương pháp phân loại vật liệu, nhận diện lỗi hoàn tất và phân tích tính chất xơ sợi để áp dụng trực tiếp vào công tác đào tạo tay nghề cho công nhân xưởng may.

Câu hỏi thường gặp

Phương pháp dạy học giải quyết vấn đề có phù hợp với học sinh trung cấp nghề không? Phương pháp này hoàn toàn phù hợp khi được thiết kế ở mức độ vừa sức. Với đối tượng học sinh trung cấp, việc áp dụng mức độ 1 và mức độ 2 giúp người học tiếp thu kiến thức kỹ thuật thông qua các tình huống thực tế có sự trợ giúp của giáo viên, khắc phục sự thụ động và tăng tính tự tin trong học tập.

Tại sao nghiên cứu chỉ tập trung vào mức độ 1 và mức độ 2 mà không chọn mức độ 3? Mức độ 3 đòi hỏi học sinh phải tự phát hiện và giải quyết vấn đề hoàn toàn độc lập. Do trình độ nhận thức đầu vào của 34 học sinh lớp 14Đ09 không đồng đều và chưa có nhiều trải nghiệm thực tế tại xưởng may, việc lựa chọn mức độ 1 và 2 giúp đảm bảo tính khả thi và tránh gây quá tải nhận thức.

Cần chuẩn bị những gì để xây dựng một tình huống có vấn đề đạt chuẩn trong môn Vật liệu May? Tình huống phải đảm bảo 3 yếu tố cốt lõi: gắn liền với nội dung kiến thức bài học, phản ánh đúng mâu thuẫn kỹ thuật thường gặp trong thực tế sản xuất, và có độ khó vừa sức để kích thích học sinh tư duy tìm kiếm giải pháp dựa trên tài liệu được cung cấp.

Làm thế nào để đánh giá chính xác năng lực làm việc nhóm của học sinh qua phương pháp này? Giáo viên sử dụng bảng kiểm quan sát quá trình thảo luận, theo dõi mức độ đóng góp ý kiến của từng thành viên, đánh giá chất lượng sản phẩm giải pháp chung và chấm điểm kỹ năng thuyết trình, bảo vệ quan điểm của nhóm trước toàn lớp trong khung thời gian 15 phút.

Mô hình dạy học tình huống này có thể nhân rộng sang các môn học may mặc khác không? Mô hình hoàn toàn có thể mở rộng sang các học phần chuyên môn khác như Thiết kế Trang phục, Công nghệ May và Quản lý Đơn hàng, giúp học sinh rèn luyện toàn diện tư duy giải quyết vấn đề kỹ thuật xuyên suốt chương trình đào tạo nghề.

Kết luận

• Luận văn đã hệ thống hóa vững chắc cơ sở lý luận về dạy học giải quyết vấn đề, khẳng định vai trò then chốt của phương pháp tình huống trong việc phát triển năng lực nghề nghiệp cho học sinh dệt may.
• Công trình đã thiết kế thành công 6 tình huống kỹ thuật tiêu biểu cho 5 bài học thuộc Chương 2 môn Vật liệu Dệt May, tạo công cụ trực quan hỗ trợ giáo viên đổi mới giờ dạy.
• Kết quả thực nghiệm sư phạm trên 34 học sinh khẳng định tính khả thi vượt trội với trên 76.5% học sinh đạt kết quả khá giỏi và cải thiện rõ nét kỹ năng làm việc nhóm.
• Kế hoạch tiếp theo hướng tới việc mở rộng áp dụng phương pháp giải quyết vấn đề cho toàn bộ 45 tiết học môn Vật liệu Dệt May và nhân rộng sang các môn kỹ thuật chuyên ngành trong thời gian 12 tháng tới.
• Các cơ sở đào tạo nghề may mặc nên nhanh chóng đưa phương pháp nghiên cứu tình huống vào chương trình chính khóa để đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao, vững chuyên môn và linh hoạt trong xử lý thực tiễn.

Trích đoạn nội dung tài liệu

đặt vấn đề và cùng nhau giải quyết vấn đề. Các công cụ hỗ trợ bao gổm: Bản đồ tư duy, phỏng vấn có sự tham gia, cây vấn đề. [20, trang 22] Ngoài ra còn có tác giả Nguyễn Thụy Khánh Chương cũng đưa ra công trình nghiên cứu đó là: Giải quyết vấn đề hiệu quả bằng bản đồ tư duy, theo tác giả thì có năm bước giải quyết vấn đề bằng bản đồ tư duy đó là: xác định vấn đề, phân tích vấn đề, phát triển các giải pháp, lựa chọn giải pháp , thực hiện và đánh giá giải pháp. [6, trang 29,40,57,91,127] Một số luận văn có liên quan đã được nghiên cứu: - Vũ Văn Tảo, nêu lên đặc trưng cơ bản của dạy học giải quyết vấn đề là “Tình huống có vấn đề, tình huống học tập”, 1996.

[13,trang 34] - Ninh Thị Vân, triển khai dạy học theo hướng hoạt động môn Thiết kế Trang phục 2 tại trường Cao đẳng Kinh tế- Kỹ thuật Vinatex Thành phố Hồ Chí 8 Minh, luận văn thạc sĩ giáo dục học trường đại học sư phạm kỹ thuật Thành phố Hồ Chí Minh, 2012[18] - Nguyễn Thu Trang, khảo sát thực trạng và đề xuất giải pháp nâng cao năng lực tự học cho học viên cao học trường Đại học Sư phạm Kỹ thuật Thành phố Hồ Chí Minh , Luận văn Thạc sĩ Giáo dục học trường Đại học Sư phạm Kỹ thuật Thành phố Hồ Chí Minh, 2014. [16] Nền giáo dục trên thế giới đã từ lâu nhìn thấy được phương pháp dạy học giải quyết vấn đề là rất cần thiết để áp dụng vào nhà trường để giảng dạy, tuy nhiên phương pháp này đòi hỏi nhiều yêu cầu ở người dạy và người học. Hiện nay phương pháp này đã được phát triển ở một số nước có nền giáo dục phát triển và một số nước đã và đang khuyến khích người dạy áp dụng phương pháp này vào quá trình dạy tùy thuộc vào điều kiện cho phép mà phát huy. Nền giáo dục Việt Nam hiện nay hướng đến giáo dục theo hướng tiếp cận năng lực,vì thế phương pháp dạy học giải quyết vấn đề đang được khuyến khích áp dụng .1 Vấn đề Theo Nguyễn Hữu Châu, vấn đề là tình huống mà cá nhân hoặc một nhóm cá nhân có nhu cầu giải quyết, lời giải không có sẵn, cách thức giải quyết không vượt quá xa khả năng của người học.

Cần lưu ý rằng vấn đề của người này chưa chắc đã là vấn đề của người khác. Vấn đề có thể là một hiện tượng của tự nhiên hoặc là một sự kiện, tình huống đã, đang hoặc có thể sẽ diễn ra trong thực tế và chứa đựng những điều cần được lý giải. Vấn đề vừa là một phạm trù của lôgic biện chứng vừa là một phạm trù của tâm lý học. Theo lôgic học biện chứng, vấn đề là sự phản ánh tình huống có vấn đề, nghĩa là phản ánh mâu thuẫn giữa điều đã biết và điều chưa biết nảy sinh một cách khách quan trong quá trình phát triển xã hội.

Bản chất khái niệm vấn đề là một phạm trù của lôgic học biện chứng thể hiện ở chỗ, trong nghiên cứu khoa học vấn đề phản ánh mâu thuẫn biện chứng trong đối tượng được nhận thức, tức là điều chưa biết mang tính khách thể chứ không phụ thuộc vào chủ thể. Vấn đề của tâm lý học lại phản ánh mâu thuẫn trong quá trình nhận thức 9 khách thể của chủ thể, tức là mâu thuẫn trong tư duy. Như vậy trong tâm lý học vấn đề là hiện tượng chủ quan và tồn tại trong ý thức, trong suy nghĩ của con người khi nó chưa được hoàn tất về mặt lôgic và chưa được biểu thị trong ngôn ngữ và trong chữ viết. Trong PPDH vấn đề được xem xét ở góc độ tâm lí học.