®¹i häc quèc gia hµ néi khoa luËt --------------------- mét sè vÊn ®Ò ph¸p lý vÒ c«ng ty qu¶n lý nî chuyªn ngµnh luËt kinh TÕ m· sè 5.0515 luËn v¨n th¹c sü khoa häc luËt ng-êi h-íng dÉn khoa häc: TS. NguyÔn Am hiÓu Hµ néi, 2002 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Môc lôc Lêi nãi ®Çu 3 Ch-¬ng I. Mét sè vÊn ®Ò chung vÒ C«ng ty qu¶n lý nî 7 1. Sù ra ®êi cña C«ng ty Qu¶n lý nî 7 2.
Mét sè m« h×nh cña C«ng ty Qu¶n lý nî trªn thÕ giíi 12 3. Mét sè ®Æc tr-ng ph¸p lý cña C«ng ty Qu¶n lý nî 24 4. Vai trß cña C«ng ty Qu¶n lý nî 27 Ch-¬ng II. Thùc tr¹ng ph¸p luËt vÒ c«ng ty qu¶n lý nî 28 ë viÖt nam 1.
Bèi c¶nh ra ®êi C«ng ty qu¶n lý nî ë ViÖt nam 29 1.1 T×nh h×nh nî qu¸ h¹n tån ®äng t¹i ViÖt nam 29 1.2 Nguyªn nh©n cña t×nh t×nh nî qu¸ h¹n tån ®äng 33 2. Ph¸p luËt vÒ C«ng ty qu¶n lý nî ë ViÖt nam hiÖn nay 43 2.1 §Æc tr-ng cña C«ng ty qu¶n lý nî ë ViÖt nam 46 2.2 C¸c thñ tôc vÒ thµnh lËp, ®¨ng ký kinh doanh, më v¨n phßng 49 giao dÞch, chi nh¸nh cña c«ng ty qu¶n lý nî 2.3 NhiÖm vô cña C«ng ty qu¶n lý nî 50 2.4 QuyÒn h¹n cña C«ng ty qu¶n lý nî 54 2.5Thñ tôc gi¶i thÓ c«ng ty qu¶n lý nî 59 Ch-¬ng III. §¸nh gi¸ chung vµ mét sè kiÕn nghÞ 61 3. VÒ x¸c ®Þnh môc tiªu cho C«ng ty Qu¶n lý nî 62 3.
VÒ c¬ chÕ chuyÓn giao nî qu¸ h¹n tån ®äng 64 3. VÊn ®Ò chia sÎ lîi nhuËn vµ tæn thÊt ®èi víi nh÷ng kho¶n nî 67 qu¸ h¹n tån ®äng ®-îc chuyÓn giao LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.4 VÊn ®Ò tµi trî cho kh¸ch hµng ®Ó c¬ cÊu l¹i kho¶n vay 70 3. C¸c chÝnh s¸ch -u ®·i vÒ tµi chÝnh & thuÕ 72 3. VÒ quyÒn h¹n cña C«ng ty qu¶n lý nî 75 3.
VÒ quyÒn miÔn trõ tr¸ch nhiÖm ®èi víi nh©n viªn cña c«ng ty 79 qu¶n lý nî 3. VÒ kiÓm so¸t sù l¹m quyÒn cña c«ng ty qu¶n lý nî 82 KÕt luËn Tµi liÖu tham kh¶o Lêi më ®Çu 1. TÝnh cÊp thiÕt cña ®Ò tµi HÖ thèng ng©n hµng lu«n ®ãng vai trß lµ “m¹ch m¸u” cña nÒn kinh tÕ ®èi víi bÊt kú quèc gia nµo. M¹ch m¸u ®-îc l-u th«ng nÒn kinh tÕ míi cã ®iÒu kiÖn ®Ó ph¸t triÓn thuËn lîi.
Tuy nhiªn, hÖ thèng ng©n hµng ViÖt nam kh«ng ph¶i lóc nµo còng vËn hµnh “th«ng suèt”. Kh«ng díi mét lÇn, hÖ thèng ng©n hµng ViÖt nam ®· ph¶i tiÕn hµnh nh÷ng cuéc c¶i c¸ch mang tÝnh ®ét ph¸. Trong suèt nh÷ng n¨m 80-90, hÖ thèng ng©n hµng ViÖt nam ®-îc ph¸t triÓn trong mét khu«n khæ ph¸p luËt kh«ng ®Çy ®ñ vµ béc lé nhiÒu yÕu kÐm. Bëi vËy, ®Õn cuèi n¨m 1997, nî qu¸ h¹n cña hÖ thèng ng©n hµng ViÖt nam bao gåm ng©n hµng quèc doanh vµ ng©n hµng cæ phÇn chiÕm tíi 14% tæng d- nî.
ë mét vµi ng©n hµng, tû lÖ nµy v-ît møc 20%. Theo tiªu chuÈn cña c¸c tæ chøc tµi chÝnh quèc tÕ (Ng©n hµng ThÕ Giíi-WB, Ng©n hµng Ph¸t triÓn Ch©u ¸-ADB, Quü TiÒn tÖ Quèc tÕ-IMF), chÊt l-îng tÝn dông cña hÖ thèng ng©n hµng nãi chung vµ tõng ng©n hµng nãi riªng chØ ®¹t yªu cÇu nÕu tû lÖ nî qu¸ h¹n trªn tæng d- nî kh«ng v-ît qu¸ møc 5%. LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Hµng chôc ngh×n tû ®ång nî qu¸ h¹n kh«ng thÓ quay vßng, hµng ngh×n tµi s¶n bÞ “®ãng b¨ng” kh«ng thÓ chuyÓn nh-îng, kh«ng cã kh¶ n¨ng sinh lêi, trong khi c¸c ng©n hµng vÉn ph¶i tiÕp tôc tr¶ nî cho c¸c ng©n hµng n-íc ngoµi, tr¶ l·i tiÒn göi huy ®éng tõ d©n chóng khiÕn c¸c ng©n hµng l©m vµo t×nh tr¹ng khã kh¨n. Sau nh÷ng thµnh c«ng gi¶ t¹o ban ®Çu, giê ®©y dÊu hiÖu “mÊt kh¶ n¨ng thanh to¸n” ®· xuÊt hiÖn ë mét vµi ng©n hµng, g©y t©m lý hoang mang, bÊt æn trong d©n c-.
Tr-íc t×nh ®ã, ChÝnh phñ víi sù tham m-u cña Ng©n hµng Nhµ n-íc (NHNN) ViÖt nam, Bé Tµi chÝnh cïng c¸c bé, ngµnh liªn quan ®-a ra nh÷ng gi¶i ph¸p tÝch cùc nh- khoanh nî, xo¸ nî cho nh÷ng kho¶n vay chÝnh s¸ch; cÊp vèn ®iÒu lÖ bæ sung cho c¸c ng©n hµng quèc doanh; ban hµnh quy chÕ mua b¸n nî cña c¸c tæ chøc tÝn dông … C¸c ng©n hµng còng rÊt cè g¾ng ®Ó tù xö lý vÊn ®Ò nî qu¸ h¹n nh ph©n lo¹i kh¸ch hµng nî; ph©n lo¹i nî qu¸ h¹n; qu¶n lý chÆt chÏ khi cho vay; thµnh lËp c¸c phßng, bé phËn chuyªn theo dâi, ®«n ®èc thu håi nî qu¸ h¹n; cho vay ®Ó c¬ cÊu l¹i nî; ph¸t m¹i tµi s¶n cÇm cè, thÕ chÊp; khëi kiÖn kh¸ch hµng ra toµ ®Ó ®ßi nî; yªu cÇu c¬ quan thi hµnh ¸n kª biªn, ph¸t m¹i tµi s¶n; yªu cÇu toµ ¸n gi¶i quyÕt viÖc ph¸ s¶n doanh nghiÖp … Tuy nhiªn, cho ®Õn nay, t×nh tr¹ng nî khã ®ßi vÉn cha ®îc c¶i thiÖn ®¸ng kÓ. §©y lµ mét nguy c¬ tiÒm tµng g©y ra khñng ho¶ng vÒ tµi chÝnh tiÒn tÖ, g©y bÊt æn ®èi víi nÒn kinh tÕ. Kinh nghiÖm cña c¸c quèc gia trªn thÕ giíi cho thÊy, hä th-êng thiÕt lËp mét m« h×nh chuyªn biÖt ®Ó qu¶n lý, s¾p xÕp vµ xö lý hiÖu qu¶ c¸c kho¶n nî qu¸ h¹n khã ®ßi, th-êng ®-îc gäi lµ c«ng ty qu¶n lý nî, c«ng ty mua b¸n nî hay c«ng ty qu¶n lý tµi s¶n (Asset Management Company-AMC). Trªn c¬ së lé tr×nh c¶i c¸ch hÖ thèng c¸c ng©n hµng ViÖt nam, ChÝnh phñ ®· cho phÐp thµnh lËp c¸c c«ng ty qu¶n lý nî vµ khai th¸c tµi s¶n trùc thuéc ng©n hµng th-¬ng m¹i, ®ång thêi tiÕp tôc nghiªn cøu ®Ó cho ra ®êi c«ng ty mua b¸n nî cña Nhµ níc.
Sau ®©y, luËn v¨n sÏ sö dông thèng nhÊt thuËt ng÷ “c«ng ty qu¶n lý nî”. M« h×nh c«ng ty qu¶n lý nî xuÊt hiÖn trªn thÕ giíi, tõ nh÷ng n¨m 80, 90 cña thÕ kû 20. §èi víi ViÖt nam m« h×nh nµy cßn rÊt míi mÎ c¶ vÒ lý luËn còng nh- thùc tiÔn ¸p dông. §Ó cã ®-îc mét m« h×nh c«ng ty qu¶n lý nî phï hîp víi ®iÒu kiÖn, hoµn c¶nh cña ViÖt nam, t¹o ®iÒu kiÖn thuËn lîi cho m« h×nh nµy gi¶i quyÕt nhanh chãng, hiÖu qu¶ vÊn ®Ò nî qu¸ h¹n, ngoµi viÖc chuÈn bÞ vÒ mÆt kinh tÕ, chóng cÇn ph¶i ®-îc nghiªn cøu vµ chuÈn bÞ kü vÒ mÆt ph¸p lý.
DÉu biÕt r»ng, h×nh thµnh ngay mét m«i tr-êng ph¸p lý phï hîp cho c¸c c«ng ty qu¶n lý nî cña ViÖt nam lµ rÊt khã LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com kh¨n vµ phøc t¹p, nh-ng ®©y lµ yªu cÇu tÊt yÕu kh¸ch quan cña c«ng cuéc c«ng nghiÖp ho¸ hiÖn ®¹i ho¸ ®Êt n-íc. XuÊt ph¸t tõ nh÷ng lý do trªn, t¸c gi¶ ®· lùa chän chñ ®Ò "Mét sè vÊn ®Ò ph¸p lý vÒ C«ng ty qu¶n lý nî" lµm néi dung luËn v¨n Th¹c sü luËt häc cña m×nh. T×nh h×nh nghiªn cøu ë ViÖt nam, m« h×nh c«ng ty qu¶n lý nî vÉn cßn rÊt míi. M« h×nh nµy ®-îc ChÝnh phñ chÝnh thøc quan t©m, ®Æt vÊn ®Ò nghiªn cøu víi viÖc NHNN ViÖt nam cho thµnh lËp tæ c«ng t¸c liªn ngµnh ®Ó x©y dùng ®Ò ¸n “thµnh lËp C«ng ty mua b¸n tµi s¶n tån ®äng cña c¸c tæ chøc tÝn dông” vµo th¸ng 10/1999.
VÒ mÆt lý luËn, c¸c c«ng tr×nh nghiªn cøu cã liªn quan ®Õn vÊn ®Ò nµy gåm: §Ò ¸n xö lý nî tån ®äng t¹i c¸c ng©n hµng th-¬ng m¹i cña Ng©n hµng Nhµ n-íc ViÖt nam; "Kinh nghiÖm tæ chøc ho¹t ®éng cña c«ng ty qu¶n lý tµi s¶n ë mét sè n-íc trªn thÕ giíi" do t¸c gi¶ TrÇn ThÞ Liªn, Phßng Nghiªn cøu vµ Qu¶n lý Khoa häc - ViÖn Nghiªn Cøu Khoa Häc Ng©n hµng, thùc hiÖn th¸ng 3/2001; Héi th¶o khoa häc do Ng©n hµng Nhµ n-íc ViÖt nam, Ng©n hµng ThÕ giíi vµ C«ng ty KiÓm to¸n PriceWaterhouseCooper phèi hîp tæ chøc. Néi dung c¸c c«ng tr×nh chñ yÕu ®Ò cËp hoÆc tËp trung nghiªn cøu m« h×nh c«ng ty qu¶n lý nî d-íi gãc ®é kinh tÕ hoÆc c«ng ty qu¶n lý nî víi t- c¸ch lµ mét trong sè nhiÒu gi¶i ph¸p ®-îc ¸p dông ®Ó xö lý nî tån ®äng cña ng©n hµng. ChÝnh v× vËy, nhiÒu vÊn ®Ò liªn quan ®Õn tæ chøc vµ ho¹t ®éng cña c«ng ty qu¶n lý nî, ®Æc biÖt d-íi gãc ®é ph¸p lý ch-a ®-îc ®Ò cËp, xem xÐt ®Çy ®ñ, toµn diÖn ®ßi hái ®-îc tiÕp tôc nghiªn cøu, hoµn thiÖn. Môc tiªu vµ nhiÖm vô nghiªn cøu LuËn v¨n ®-îc thùc hiÖn nh»m lµm s¸ng tá nh÷ng vÊn ®Ò lý luËn chung vÒ m« h×nh c«ng ty Qu¶n lý nî, gãp phÇn hoµn thiÖn ph¸p luËt ViÖt nam vÒ ng©n hµng, ®ång thêi lµm tµi liÖu nghiªn cøu, tham kh¶o cho nh÷ng ®èi t-îng quan t©m.
Tuy nhiªn, chóng t«i kh«ng ®Æt vÊn ®Ò nghiªn cøu tÊt c¶ c¸c vÊn ®Ò liªn quan ®Õn tæ chøc vµ ho¹t ®éng cña c«ng ty qu¶n lý nî nh- c¬ cÊu tæ chøc, c¸ch thøc qu¶n LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com trÞ, thñ tôc thµnh lËp vµ gi¶i thÓ, sè l-îng c«ng ty qu¶n lý nî, viÖc ph¸t hµnh tr¸i phiÕu huy ®éng vèn, quy tr×nh xö lý tµi s¶n cÇm cè, thÕ chÊp … Víi ph¹m vi cña mét luËn v¨n tèt nghiÖp th¹c sÜ luËt häc, chóng t«i chØ tËp trung, lµm râ mét sè néi dung c¬ b¶n, mang tÝnh chung nhÊt nh- sau: Thø nhÊt, kh¼ng ®Þnh sù ra ®êi cña c«ng ty qu¶n lý nî t¹i ViÖt nam lµ mét gi¶i ph¸p t×nh thÕ quan träng vµ tÊt yÕu; Thø hai, ph©n tÝch c¸c quy ®Þnh ph¸p luËt hiÖn hµnh liªn quan ®Õn tæ chøc vµ ho¹t ®éng cña c«ng ty qu¶n lý nî; Thø ba, ®-a ra c¸c nhËn xÐt ban ®Çu vÒ c¸c quy ®Þnh cña ph¸p luËt ViÖt nam ®èi víi m« h×nh c«ng ty qu¶n lý nî vµ ®Ò xuÊt mét sè khuyÕn nghÞ cô thÓ xuÊt ph¸t tõ thùc tiÔn thu håi nî nh»m gãp phÇn x©y dùng mét “hµnh lang” ph¸p lý phï hîp gióp cho c«ng ty qu¶n lý nî ho¹t ®éng hiÖu qu¶. Ph-¬ng ph¸p nghiªn cøu ®-îc sö dông LuËn v¨n sö dông phÐp biÖn chøng duy vËt vµ c¸c quy luËt cña triÕt häc M¸c- Lª nin lµm c¬ së ph-¬ng ph¸p luËn cho viÖc nghiªn cøu. Ngoµi ra, luËn v¨n sö dông mét sè ph-¬ng ph¸p nghiªn cøu sau: -Ph-¬ng ph¸p ph©n tÝch vµ tæng hîp: ph©n tÝch c¸c sù kiÖn, hiÖn t-îng ph¸p lý ®¬n lÎ ph¸t sinh trong cuéc sèng vµ tæng hîp nh÷ng kinh nghiÖm cña nh÷ng m« h×nh c«ng ty qu¶n lý nî thµnh c«ng trªn thÕ giíi. -Ph-¬ng ph¸p ph©n tÝch quy ph¹m: Ph©n tÝch c¸c quy ph¹m ph¸p luËt thùc ®Þnh lµm s¸ng tá nh÷ng ®iÓm hîp lý, h¹n chÕ còng nh- mèi quan hÖ víi c¸c quy ®Þnh kh¸c trong hÖ thèng ph¸p luËt ViÖt nam.