Nghiên cứu vai trò và khả năng xây dựng vành đai xanh theo quy hoạch phát triển thủ đô Hà Nội

Luận văn thạc sĩ kỹ thuật nghiên cứu nghiên cứu vai trò và khả năng xây dựng vành đai xanh theo quy hoạch phát triển thủ đô hà nội, khảo sát thực trạng, phân tích nguyên nhân, đề

• Tác giả: Phạm Thanh Hương
• Người hướng dẫn: PGS. Hoàng Xuân Cơ
• Trường học: Đại học Quốc gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Khoa học môi trường
• Đề tài: Nghiên Cứu Vai Trò Và Khả Năng Xây Dựng Vành Đai Xanh Theo Quy Hoạch Phát Triển Thủ Đô Hà Nội
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2012
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• MỞ ĐẦU
• 0.1. Tính cấp thiết của vấn đề
• 0.2. Mục tiêu và nội dung nghiên cứu
• 0.3. Nội dung nghiên cứu
• 0.4. Cấu trúc luận văn
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN TÀI LIỆU
• 1.1. Không gian xanh, hành lang xanh, vành đai xanh
• 1.2. Cây xanh công cộng trong đô thị (theo TCXDVN 362:2005 – Quy hoạch cây xanh sử dụng công cộng trong các đô thị - Tiêu chuẩn thiết kế)
• 1.3. Phần xanh có công trình xây dựng
• 1.4. Các chỉ số xanh trong đô thị
• 1.5. Điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội thành phố Hà Nội
• 1.5.1. Điều kiện môi trường tự nhiên
• 1.5.1.1. Điều kiện về địa lý, địa hình
• 1.5.1.1.1. Vị trí địa lý
• 1.5.1.1.2. Địa hình
• 1.5.1.2. Điều kiện về khí hậu, thủy văn
• 1.5.2. Điều kiện về kinh tế - xã hội
• 1.5.3. Dân cư và lao động
• 1.5.4. Diễn biến sử dụng đất
• 1.6. Tổng quan về vấn đề nghiên cứu
• 1.7. Tổng quan về vành đai xanh điển hình trên thế giới
• 1.8. Tổng quan về vành đai xanh ở Hà Nội
• 1.9. Một số ví dụ chứng minh các luận điểm về tổng quan vành đai xanh
• 1.10. Vai trò của vành đai xanh trong phát triển đô thị
• 1.11. Các quy hoạch tổng thể phát triển KT-XH thủ đô Hà Nội trong đó có lĩnh vực vành đai xanh
• 2. CHƯƠNG 2: ĐỐI TƯỢNG, MỤC TIÊU VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 2.1. Phạm vi và đối tượng nghiên cứu
• 2.1.1. Phạm vi nghiên cứu
• 2.1.2. Đối tượng nghiên cứu
• 2.2. Nội dung nghiên cứu
• 2.3. Phương pháp nghiên cứu
• 2.3.1. Phương pháp phân tích tổng hợp tài liệu
• 2.3.2. Phương pháp điều tra khảo sát
• 2.3.3. Phương pháp lập bản đồ
• 3. CHƯƠNG 3: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN
• 3.1. Quy mô không gian và hiện trạng một số khu vực trong vành đai xanh tại Hà Nội
• 3.1.1. Quy mô không gian Vành đai xanh tại Hà Nội
• 3.1.2. Hiện trạng một số không gian xanh trong Vành đai xanh của Hà Nội
• 3.2. Phân tích vai trò, chức năng của vành đai xanh trong phát triển của thủ đô Hà Nội
• 3.3. Một số định hướng phát triển khu vực vành đai xanh theo hướng phát triển Thủ đô Hà Nội
• 3.3.1. Định hướng phát triển khu dân cư sinh thái trong vành đai xanh
• 3.3.2. Định hướng phát triển nông nghiệp
• 3.3.3. Định hướng phát triển không gian xanh công cộng
• KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về vai trò vành đai xanh Hà Nội trong phát triển đô thị

Vành đai xanh Hà Nội đóng vai trò quan trọng trong việc bảo vệ môi trường và cải thiện chất lượng sống của cư dân. Không gian xanh không chỉ giúp giảm ô nhiễm không khí mà còn tạo ra các khu vực giải trí cho người dân. Theo nghiên cứu, việc phát triển vành đai xanh có thể giúp giảm nhiệt độ đô thị, tạo ra môi trường sống trong lành hơn.

1.1. Khái niệm và cấu trúc của vành đai xanh

Vành đai xanh là khu vực đất tự nhiên, ít chịu tác động của con người, thường nằm ở rìa đô thị. Nó bao gồm các không gian như công viên, khu vực nông nghiệp và rừng tự nhiên, tạo ra một hệ sinh thái đa dạng.

1.2. Lợi ích của vành đai xanh đối với cộng đồng

Vành đai xanh không chỉ cung cấp không gian giải trí mà còn giúp bảo vệ các khu vực nông nghiệp, duy trì đa dạng sinh học và cải thiện chất lượng không khí. Nghiên cứu cho thấy, các khu vực có vành đai xanh thường có sức khỏe cộng đồng tốt hơn.

II. Thách thức trong việc xây dựng vành đai xanh Hà Nội

Mặc dù có nhiều lợi ích, việc xây dựng vành đai xanh tại Hà Nội gặp phải nhiều thách thức. Sự phát triển đô thị nhanh chóng và áp lực từ dân số gia tăng đã dẫn đến việc giảm diện tích không gian xanh. Ngoài ra, việc quy hoạch và bảo vệ các khu vực này cũng gặp khó khăn do thiếu nguồn lực và chính sách chưa đồng bộ.

2.1. Tác động của đô thị hóa đến không gian xanh

Đô thị hóa nhanh chóng đã làm giảm diện tích và chất lượng của các khu vực xanh. Nhiều khu vực nông nghiệp và rừng tự nhiên đã bị chuyển đổi thành đất xây dựng, dẫn đến mất mát không gian xanh.

2.2. Thiếu chính sách bảo vệ và phát triển bền vững

Chính sách hiện tại chưa đủ mạnh để bảo vệ và phát triển vành đai xanh. Cần có các quy định rõ ràng và biện pháp thực thi hiệu quả để đảm bảo sự phát triển bền vững của không gian xanh.

III. Phương pháp xây dựng vành đai xanh bền vững tại Hà Nội

Để xây dựng vành đai xanh bền vững, cần áp dụng các phương pháp quy hoạch hiện đại và tích cực tham gia của cộng đồng. Việc kết hợp giữa quy hoạch đô thị và bảo vệ môi trường là rất cần thiết. Các dự án cần được thiết kế để tối ưu hóa không gian xanh và tạo ra các kết nối giữa các khu vực đô thị và nông thôn.

3.1. Quy hoạch không gian xanh tích hợp

Quy hoạch không gian xanh cần được tích hợp vào các kế hoạch phát triển đô thị. Điều này bao gồm việc xác định các khu vực cần bảo vệ và phát triển, cũng như các biện pháp để duy trì và cải thiện chất lượng không gian xanh.

3.2. Tham gia của cộng đồng trong phát triển không gian xanh

Cộng đồng cần được khuyến khích tham gia vào các hoạt động bảo vệ và phát triển không gian xanh. Việc tổ chức các sự kiện và chương trình giáo dục về môi trường có thể nâng cao nhận thức và sự tham gia của người dân.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu về vành đai xanh

Nghiên cứu cho thấy, việc phát triển vành đai xanh không chỉ mang lại lợi ích về môi trường mà còn tạo ra giá trị kinh tế cho cộng đồng. Các dự án thành công trong việc phát triển không gian xanh đã chứng minh rằng đầu tư vào vành đai xanh có thể mang lại lợi ích lâu dài cho cả cộng đồng và môi trường.

4.1. Các mô hình thành công về vành đai xanh trên thế giới

Nhiều thành phố trên thế giới đã áp dụng thành công mô hình vành đai xanh, như Paris và New York. Những mô hình này có thể được áp dụng và điều chỉnh cho phù hợp với điều kiện của Hà Nội.

4.2. Kết quả từ các dự án phát triển không gian xanh tại Hà Nội

Các dự án phát triển không gian xanh tại Hà Nội đã cho thấy sự cải thiện rõ rệt về chất lượng môi trường và sức khỏe cộng đồng. Những kết quả này cần được ghi nhận và nhân rộng trong các dự án tương lai.

V. Kết luận và tương lai của vành đai xanh Hà Nội

Vành đai xanh Hà Nội có vai trò quan trọng trong việc phát triển bền vững của thành phố. Để đảm bảo sự phát triển này, cần có các chính sách và biện pháp cụ thể nhằm bảo vệ và phát triển không gian xanh. Tương lai của vành đai xanh phụ thuộc vào sự hợp tác giữa chính quyền, cộng đồng và các tổ chức xã hội.

5.1. Định hướng phát triển vành đai xanh trong tương lai

Cần xây dựng các kế hoạch dài hạn cho phát triển vành đai xanh, bao gồm việc bảo vệ các khu vực hiện có và phát triển các không gian xanh mới. Điều này sẽ giúp duy trì sự cân bằng giữa phát triển đô thị và bảo vệ môi trường.

5.2. Vai trò của công nghệ trong phát triển không gian xanh

Công nghệ có thể đóng vai trò quan trọng trong việc quản lý và phát triển không gian xanh. Việc áp dụng công nghệ thông tin và các giải pháp thông minh sẽ giúp tối ưu hóa việc sử dụng và bảo vệ không gian xanh.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Hà Nội, với diện tích 3.328,89 km² và dân số khoảng 6,7 triệu người năm 2011, là đô thị đặc biệt có mật độ dân số cao nhất cả nước, đạt 2.009 người/km². Sự phát triển nhanh chóng của đô thị kéo theo nhiều thách thức về môi trường, đặc biệt là việc duy trì và phát triển không gian xanh bền vững. Vành đai xanh, chiếm khoảng 1,6% diện tích thành phố (khoảng 52,95 km²), được quy hoạch như một giải pháp quan trọng nhằm bảo vệ môi trường, cải thiện vi khí hậu và nâng cao chất lượng sống cho cư dân. Nghiên cứu tập trung vào vai trò và khả năng xây dựng vành đai xanh theo quy hoạch phát triển Thủ đô Hà Nội, với phạm vi nghiên cứu gồm 4 quận, huyện: Từ Liêm, Thanh Trì, Hà Đông và Hoàng Mai, dựa trên số liệu thu thập từ năm 2011 đến quý I/2012.

Mục tiêu chính của luận văn là xác lập cơ sở khoa học, đánh giá hiện trạng và đề xuất hướng phát triển vành đai xanh phù hợp với quy hoạch chung của Thủ đô Hà Nội đến năm 2030 và tầm nhìn đến năm 2050. Nghiên cứu không chỉ làm rõ các khái niệm liên quan mà còn phân tích thực trạng vành đai xanh, vai trò của nó trong phát triển đô thị, từ đó đề xuất các định hướng phát triển bền vững. Việc phát triển vành đai xanh được kỳ vọng góp phần nâng diện tích cây xanh bình quân đầu người lên 7-8 m² vào năm 2015 và 10-12 m² vào năm 2020, đồng thời tạo ra các không gian xanh liên tục, cải thiện vi khí hậu và bảo vệ đất nông nghiệp trong vùng đô thị mở rộng.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên các lý thuyết và mô hình phát triển không gian xanh đô thị, trong đó nổi bật là mô hình "Thành phố vườn" của Ebenezer Howard, đề xuất xây dựng các đô thị vệ tinh được bao quanh bởi vành đai xanh nhằm hạn chế sự phát triển quá mức của đô thị trung tâm và bảo vệ môi trường. Mô hình này đã được áp dụng thành công tại nhiều quốc gia như Anh, Mỹ với các ví dụ điển hình như Letchworth (Anh) và Radburn (Mỹ).

Khái niệm kiến trúc sinh thái của Ken Yeang cũng được vận dụng, nhấn mạnh việc thiết kế công trình hài hòa với thiên nhiên, sử dụng hiệu quả năng lượng và vật liệu, đồng thời giảm thiểu tác động tiêu cực đến môi trường. Các khái niệm chính bao gồm: không gian xanh, hành lang xanh, vành đai xanh; kiến trúc sinh thái; chỉ số xanh trong đô thị (tỷ lệ che phủ cây xanh, diện tích cây xanh bình quân đầu người, số cây xanh bình quân đầu người); và vai trò của cây xanh trong cải thiện vi khí hậu, giảm ô nhiễm không khí và tiếng ồn.

Phương pháp nghiên cứu

Nguồn dữ liệu chính bao gồm số liệu thống kê từ Cục Thống kê TP Hà Nội, các báo cáo quy hoạch, tài liệu nghiên cứu trong và ngoài nước, cùng với khảo sát thực địa tại 4 quận, huyện thuộc khu vực vành đai xanh. Cỡ mẫu khảo sát được lựa chọn đại diện cho các xã, phường trong khu vực nghiên cứu nhằm phản ánh chính xác hiện trạng sử dụng đất, mật độ cây xanh và các hoạt động liên quan.

Phương pháp phân tích tổng hợp tài liệu được sử dụng để xây dựng cơ sở lý thuyết và đánh giá các mô hình phát triển không gian xanh. Phương pháp điều tra khảo sát nhằm kiểm chứng thực trạng và thu thập dữ liệu thực tế. Phần bản đồ hiện trạng được lập bằng phần mềm ArcGIS, qua các bước xử lý dữ liệu ngoại nghiệp và nội nghiệp, giúp minh họa rõ ràng quy mô, phân bố và hiện trạng sử dụng đất trong khu vực vành đai xanh. Thời gian nghiên cứu kéo dài từ tháng 5 đến tháng 11 năm 2012, đảm bảo thu thập dữ liệu đầy đủ và cập nhật.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Quy mô và phân bố không gian vành đai xanh: Vành đai xanh Hà Nội có diện tích khoảng 5.295,13 ha, chiếm 1,6% tổng diện tích thành phố. Khu vực này trải dài qua 4 quận, huyện gồm Từ Liêm, Thanh Trì, Hà Đông và Hoàng Mai, với các vùng đất nông nghiệp, công viên cây xanh và các công trình kiến trúc sinh thái xen kẽ. Diện tích lớn nhất tập trung tại khu vực Cổ Nhuế, Xuân Phương (Từ Liêm) với bề rộng khoảng 3 km, trong khi các khu vực khác có bề rộng nhỏ hơn nhưng vẫn giữ vai trò quan trọng trong việc phân tách và bảo vệ không gian đô thị.

2. Hiện trạng cây xanh và đất nông nghiệp: Tỷ lệ che phủ cây xanh trong khu vực vành đai xanh đạt khoảng 20-30%, với diện tích đất nông nghiệp còn duy trì đáng kể, góp phần bảo vệ an ninh lương thực và duy trì cân bằng sinh thái. Các khu vực như xã Tây Tựu, Thanh Liệt, Tả Thanh Oai vẫn duy trì các hoạt động nông nghiệp truyền thống, đồng thời phát triển các mô hình nông nghiệp công nghệ cao và nhà vườn sinh thái.

3. Vai trò cải thiện vi khí hậu và môi trường: Cây xanh trong vành đai xanh giúp giảm nhiệt độ không khí từ 1-3°C so với khu vực đô thị trung tâm, tăng độ ẩm không khí từ 1-7%, đồng thời giảm nồng độ bụi và ô nhiễm không khí từ 10-35%. Các khu vực có mật độ cây xanh cao cũng ghi nhận giảm tiếng ồn đáng kể, tạo môi trường sống lành mạnh cho cư dân.

4. Tác động kinh tế và xã hội: Vành đai xanh không chỉ góp phần bảo vệ môi trường mà còn nâng cao giá trị bất động sản, tạo điều kiện phát triển du lịch sinh thái và các hoạt động giải trí ngoài trời. Mô hình nhà vườn và các công trình kiến trúc sinh thái như tòa nhà EDITT và Harvest Green Tower minh họa cho xu hướng phát triển bền vững, kết hợp giữa kiến trúc và thiên nhiên.

Thảo luận kết quả

Các kết quả nghiên cứu cho thấy vành đai xanh đóng vai trò thiết yếu trong việc kiểm soát sự phát triển đô thị quá mức, bảo vệ đất nông nghiệp và cải thiện chất lượng môi trường sống. So với các mô hình vành đai xanh trên thế giới, Hà Nội đang trong giai đoạn hình thành và phát triển, với nhiều tiềm năng nhưng cũng đối mặt với thách thức về quy hoạch và quản lý.

Việc duy trì diện tích cây xanh và đất nông nghiệp trong khu vực vành đai xanh giúp giảm thiểu hiệu ứng đảo nhiệt đô thị, đồng thời tạo ra các không gian công cộng phục vụ nhu cầu văn hóa, thể thao và giải trí của người dân. So sánh với các nghiên cứu quốc tế, tỷ lệ che phủ cây xanh và diện tích cây xanh bình quân đầu người của Hà Nội còn thấp, cần được nâng cao để đạt chuẩn đô thị bền vững.

Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ tỷ lệ che phủ cây xanh theo từng quận, bảng so sánh nhiệt độ và độ ẩm giữa khu vực vành đai xanh và trung tâm thành phố, cũng như bản đồ phân bố hiện trạng sử dụng đất và cây xanh trong khu vực nghiên cứu. Những minh họa này giúp làm rõ vai trò và hiệu quả của vành đai xanh trong quy hoạch phát triển đô thị Hà Nội.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tăng cường quy hoạch và bảo vệ diện tích cây xanh: Cần thiết lập các quy định pháp lý chặt chẽ nhằm bảo vệ và mở rộng diện tích cây xanh trong vành đai xanh, phấn đấu đạt tỷ lệ che phủ cây xanh tối thiểu 30% trong khu vực nghiên cứu trong vòng 5 năm tới. Chủ thể thực hiện là Sở Xây dựng và Sở Tài nguyên Môi trường Hà Nội.

2. Phát triển mô hình nông nghiệp công nghệ cao và nhà vườn sinh thái: Khuyến khích đầu tư và hỗ trợ phát triển các mô hình nông nghiệp sạch, công nghệ cao kết hợp với kiến trúc sinh thái nhằm nâng cao giá trị kinh tế và bảo vệ môi trường. Thời gian triển khai trong 3-5 năm, do UBND các quận, huyện phối hợp với các viện nghiên cứu nông nghiệp thực hiện.

3. Xây dựng hệ thống công viên, hành lang xanh liên kết các khu vực đô thị: Thiết kế và phát triển các công viên sinh thái quy mô lớn, kết nối các khu dân cư và đô thị vệ tinh qua các hành lang xanh nhằm tạo mạng lưới không gian xanh liên tục, nâng cao chất lượng sống. Thời gian thực hiện 5-10 năm, do Ban Quản lý dự án quy hoạch đô thị Hà Nội chủ trì.

4. Tăng cường công tác tuyên truyền và nâng cao nhận thức cộng đồng: Tổ chức các chương trình giáo dục, truyền thông về vai trò của vành đai xanh, khuyến khích người dân tham gia bảo vệ và phát triển không gian xanh. Chủ thể là các tổ chức xã hội, trường học và chính quyền địa phương, triển khai liên tục hàng năm.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Nhà quy hoạch đô thị và kiến trúc sư: Luận văn cung cấp cơ sở khoa học và thực tiễn về vai trò và phương pháp phát triển vành đai xanh, hỗ trợ trong việc thiết kế các dự án quy hoạch đô thị bền vững.

2. Cơ quan quản lý nhà nước về môi trường và đô thị: Các sở ngành như Sở Xây dựng, Sở Tài nguyên Môi trường có thể sử dụng kết quả nghiên cứu để xây dựng chính sách, quy định và kế hoạch phát triển không gian xanh phù hợp với định hướng phát triển Thủ đô.

3. Nhà nghiên cứu và sinh viên chuyên ngành khoa học môi trường, quy hoạch đô thị: Luận văn là tài liệu tham khảo quý giá về các khái niệm, mô hình và phương pháp nghiên cứu không gian xanh đô thị, đặc biệt trong bối cảnh phát triển đô thị Việt Nam.

4. Nhà đầu tư và doanh nghiệp phát triển bất động sản: Hiểu rõ vai trò và giá trị của vành đai xanh giúp các nhà đầu tư đưa ra các quyết định đầu tư hợp lý, phát triển các dự án nhà ở, khu đô thị sinh thái đáp ứng nhu cầu thị trường và yêu cầu bền vững.

Câu hỏi thường gặp

1. Vành đai xanh là gì và tại sao nó quan trọng đối với đô thị Hà Nội?
   Vành đai xanh là các vùng đất tự nhiên hoặc ít bị tác động bởi con người, bao gồm đất nông nghiệp, công viên cây xanh và các không gian xanh công cộng bao quanh đô thị. Nó quan trọng vì giúp kiểm soát sự phát triển đô thị quá mức, cải thiện vi khí hậu, bảo vệ đất nông nghiệp và nâng cao chất lượng sống cho cư dân.

2. Hiện trạng diện tích cây xanh tại Hà Nội như thế nào?
   Tỷ lệ che phủ cây xanh trong khu vực vành đai xanh khoảng 20-30%, diện tích cây xanh bình quân đầu người còn thấp so với tiêu chuẩn đô thị bền vững (khoảng 7-8 m²/người năm 2015 và mục tiêu 10-12 m²/người năm 2020). Việc tăng diện tích cây xanh là nhiệm vụ cấp thiết.

3. Các mô hình phát triển vành đai xanh trên thế giới có thể áp dụng cho Hà Nội không?
   Các mô hình như "Thành phố vườn" của Ebenezer Howard hay các khu đô thị sinh thái tại Anh, Mỹ có thể được tham khảo và điều chỉnh phù hợp với điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội của Hà Nội để phát triển vành đai xanh hiệu quả.

4. Vành đai xanh có tác động như thế nào đến vi khí hậu đô thị?
   Cây xanh trong vành đai xanh giúp giảm nhiệt độ không khí từ 1-3°C, tăng độ ẩm từ 1-7%, giảm bụi và ô nhiễm không khí, đồng thời giảm tiếng ồn, tạo môi trường sống lành mạnh và dễ chịu cho cư dân đô thị.

5. Làm thế nào để phát triển vành đai xanh bền vững tại Hà Nội?
   Cần có sự phối hợp giữa quy hoạch, chính sách pháp luật, đầu tư phát triển nông nghiệp công nghệ cao, xây dựng công viên sinh thái, đồng thời nâng cao nhận thức cộng đồng và tăng cường quản lý bảo vệ không gian xanh.

Kết luận

• Vành đai xanh Hà Nội có diện tích khoảng 5.295 ha, đóng vai trò quan trọng trong bảo vệ môi trường và kiểm soát phát triển đô thị.
• Cây xanh và đất nông nghiệp trong vành đai xanh góp phần cải thiện vi khí hậu, giảm ô nhiễm và nâng cao chất lượng sống cho cư dân.
• Mô hình vành đai xanh cần được phát triển đồng bộ, kết hợp với kiến trúc sinh thái và nông nghiệp công nghệ cao để đảm bảo bền vững.
• Các đề xuất bao gồm tăng cường quy hoạch, phát triển mô hình nông nghiệp sạch, xây dựng hệ thống công viên liên kết và nâng cao nhận thức cộng đồng.
• Tiếp tục nghiên cứu, cập nhật dữ liệu và triển khai các dự án thí điểm trong vòng 3-5 năm tới nhằm hoàn thiện vành đai xanh phù hợp với quy hoạch chung của Thủ đô Hà Nội.

Hành động ngay hôm nay để bảo vệ và phát triển vành đai xanh sẽ góp phần xây dựng Thủ đô Hà Nội trở thành đô thị xanh, bền vững và đáng sống trong tương lai.

Trích đoạn nội dung tài liệu

phần mở đầu và kết luận, luận văn bao gồm 3 chƣơng, trong đó: - Chƣơng 1: TỔNG QUAN TÀI LIỆU - Chƣơng 2: ĐỐI TƢỢNG, MỤC TIÊU VÀ PHƢƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU - Chƣơng 3: KẾT QỦA NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN 2 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] Chƣơng 1. TỔNG QUAN TÀI LIỆU 1. Không gian xanh, hành lang xanh, vành đai xanh Hệ thống không gian xanh bao gồm ruộng lúa, đất nông nghiệp, lâm nghiệp, cây xanh công cộng, cây xanh đƣờng phố, cây xanh cách ly, chuyên dụng [6]. Theo Quyết định số 1259/QĐ-TTg của Thủ tƣớng Chính phủ Phê duyệt Quy hoạch chung xây dựng Thủ đô Hà Nội đến năm 2030 và tầm nhìn đến năm 2050 thì Hành lang xanh gồm khu vực nông thôn, hệ thống sông hồ, đồi núi, rừng tự nhiên, vùng nông nghiệp.

đƣợc bảo vệ nghiêm ngặt để trở thành khu hậu cần phục vụ đô thị, giữ gìn cảnh quan và đảm bảo môi trƣờng sống đô thị. Vành đai xanh là thuật ngữ chỉ những vùng đất tự nhiên, chƣa hoặc ít chịu tác động của con ngƣời, thƣờng ở gần hoặc ngoài rìa những khu đô thị. Vành đai xanh cũng có thể là những vùng đã phát triển cung cấp không gian mở, tạo ra những cơ hội giải trí ngoài trời và phát triển. Trong giới hạn của luận văn tập trung vào Vành đai xanh bao gồm: nông nghiệp, các không gian xanh công cộng (công viên, cây xanh đƣờng phố.), công trình xây dựng có gắn kết với không gian xanh (vƣờn trong nhà, nhà sinh thái.

Cây xanh công cộng trong đô thị (theo TCXDVN 362:2005 – Quy hoạch cây xanh sử dụng công cộng trong các đô thị - Tiêu chuẩn thiết kế)  Cây xanh công viên: Là khu cây xanh lớn phục vụ cho mục tiêu sinh hoạt ngoài trời cho ngƣời dân đô thị vui chơi giải trí, triển khai các hoạt động văn hóa quần chúng, tiếp xúc với thiên nhiên, nâng cao đời sống vật chất và tinh thần.  Cây xanh đường phố: thƣờng bao gồm bulova, dải cây xanh ven đƣờng đi bộ (vỉa hè), dải cây xanh trang trí, dải cây xanh ngăn cách giữa các đƣờng, hƣớng giao thông.  Công viên rừng trong đô thị có thể xếp vào loại rừng sản xuất, trong đó bao gồm mục tiêu bảo vệ và bảo tồn các hệ sinh thái rừng tự nhiên và sự đa dạng sinh học, đồng thời tổ chức không gian của khu rừng nhƣ một công viên để phục vụ 3 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] việc tham quan, du lịch, nghỉ dƣỡng, học tập, nghiên cứu của mọi đối tƣợng trong xã hội. Phần xanh có công trình xây dựng  Kiến trúc sinh thái Khái niệm Kiến trúc sinh thái có thể hiểu theo “Tuyên ngôn” của Kiến trúc sƣ Ken Yeang (Malaysia): Thiết kế sinh thái là những nghiên cứu đầy đủ, toàn diện, bao gồm việc sử dụng có cân nhắc nguồn năng lƣợng và vật liệu trong suốt tuổi thọ của hệ thống thiết kế, và qua thiết kế để giảm ảnh hƣởng của quá trình sử dụng công trình đối với môi trƣờng tự nhiên, hoặc hòa làm một với môi trƣờng tự nhiên.

Nói một cách tổng quát thì Kiến trúc sinh thái là kiến trúc hƣớng tới giải quyết mối quan hệ giữa con ngƣời, kiến trúc và thiên nhiên, nó phải vừa vì con ngƣời mà sáng tạo ra một môi trƣờng không gian nhỏ dễ chịu, vừa phải bảo vệ môi trƣờng lớn chung quanh Hình 1.1 – Mối quan hệ của kiến trúc sinh thái  Nhà chung cư cao tầng Chung cƣ cao tầng nói chung là loại nhà phổ biến ở các thành phố hiện đại ngày nay, nhất là ở các nƣớc phát triển và một số nƣớc đang phát triển. Loại nhà này có số tầng là từ 7 tầng trở lên hoặc có độ cao trên 21 m so với mặt đất (nếu tầng cao trung bình là 3m), với phƣơng tiện đi lại chủ yếu bằng thang máy, đƣợc hình thành từ các căn hộ hiện đại kiểu hộ khép, có sử dụng chung các phƣơng tiện giao thông trong nhà nhƣ: cầu thang bộ, hành lang, thang máy và một số dịch vụ công cộng khác. Các chung cƣ cao tầng này để phục vụ chủ yếu cho những ngƣời có thu 4 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] nhập trung bình và thấp: những gia đình viên chức, những cán bộ xa gia đình sống độc thân, những gia đình trẻ chƣa có con hoặc ngƣời nghèo đô thị [14]. Tuy nhiên nhà cao tầng cũng còn gặp ở những chung cƣ tiêu chuẩn cao kiểu khách sạn với các căn hộ rất sang trọng Nhà cao tầng có nhiều quan điểm khác nhau.

Mỹ coi nhà cao tầng là các công trình có 10 tầng trở lên. Nhật Bản quy định nhà cao tầng là nhà có trên 11 tầng. Trung Quốc thì quy định nhà cao tầng là nhà có từ 10 tầng trở lên. Theo hội thảo Quốc tế lần thứ IV về nhà cao tầng do Hội nhà cao tầng của Liên hiệp quốc tổ chức tại Hồng Kông (1990), quy định nhà cao tầng là những công trình có từ 9 tầng trở lên.

Quy định này cũng phù hợp với quan niệm của Việt Nam. Các chuyên gia đã phân chia nhà cao tầng thành 4 loại: + Loại 1: từ 9 đến 16 tầng + Loại 2: từ 17 đến 25 tầng + Loại 3: từ 26 đến 40 tầng + Loại 4: trên 40 tầng  Nhà vườn Nhà vƣờn là một khái niệm chỉ một loại nhà kết hợp giữa kiến trúc nhà ở với vƣờn cây bao quanh. Phong cánh thiết kế nhà vƣờn, kiến trúc nhà vƣờn sử dụng nhiều cây xanh, hồ nƣớc, thảm cỏ đan xen để tạo cảm giác xanh mát và gần gũi với thiên nhiên cho ngôi nhà. Các chỉ số xanh trong đô thị [9] Cây xanh – không gian xanh trong đô thị ngày nay không chỉ là yếu tố cảnh quan, là chỉ tiêu đánh giá môi trƣờng sinh thái mà còn là tiêu chí đánh giá tính đồng bộ, tính bền vững trong phát triển đô thị.

Ở nƣớc ngoài cũng nhƣ ở Việt Nam hiện nay, xem xét đến không gian xanh đều đề cập đến các yếu tố: - Hệ thống (mạng lƣới) công viên, vƣờn hoa - Hệ thống cây xanh đƣờng phố (độ che phủ) - Hệ thống cây xanh trong các đơn vị ở 5 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] - Cây xanh (khoảng trống) trong các nhà máy, xí nghiệp, trong các công trình công cộng (bệnh viện, trƣờng học, công trình văn hóa.), trong các di tích lịch sử - Cây xanh cách ly (hành lang xanh) cho các khu công nghiệp, các tuyến đƣờng giao thông liên vùng, quốc lộ - Cây xanh chống sụt lở, bảo vệ các sông hồ - Hệ thống vƣờn quốc gia, vƣờn cấp đô thị, các vành đai xanh, khu du lịch ngoại vi đô thị - Cây xanh (độ che phủ) trong các khu công trình thể dục thể thao, bãi đỗ xe, các công trình đầu mối hạ tầng kỹ thuật (hồ điều hòa, khu xử lý, nguồn cấp nƣớc.) Đánh giá chất lượng, số lượng không gian xanh thông qua các chỉ tiêu sau: - Tỷ lệ che phủ (%) hay còn gọi là độ che phủ của cây xanh, chỉ tiêu này đƣợc đánh giá bằng tỷ lệ phần trăm diện tích có cây xanh (kể cả cây xanh đƣờng phố) so với diện tích tự nhiên của một khu vực hay một đơn vị hành chính cụ thể. Trong trƣờng hợp cần thiết cần làm rõ chỉ tiêu của từng nhóm cây: cây cao, cây bụi và cây cỏ. Đây là chỉ số khái quát nhất, thƣờng dùng cho các vùng rộng, các khu đô thị có quy mô lớn. - Diện tích thảm xanh bình quân theo đầu người (m2/người) hay diện tích cây xanh, là chỉ tiêu về diện tích cây xanh với số dân cƣ thông thƣờng tính bình quân cho một địa bàn, một khu vực hay cả đô thị.

Tuy nhiên, do phân bố mảng xanh không đều, dân cƣ đƣợc phân bố có mật độ khác nhau tùy theo hình thái tổ chức không gian kiến trúc (cao tầng, thấp tầng), số lƣợng dân thƣờng trú (không kể đến các tác động của dân lƣu trú) nên một số nghiên cứu cho rằng đây chỉ là số ảo. - Diện tích cây xanh sử dụng công cộng trong đô thị, trong các đô thị còn có chỉ tiêu đất cây xanh công cộng gồm công viên, vƣờn dạo, vƣờn hoa phục vụ một hay nhiều đơn vị ở, toàn đô thị hay vùng; bao gồm cả diện tích mặt nƣớc (nhƣng không đƣợc tính quá 50% - tính quy đổi). Chỉ tiêu này không bao gồm cây xanh chuyên dụng và thƣờng đƣợc áp dụng trong các quy định tại quy chuẩn xây 6 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail. Chỉ tiêu này cần đƣợc xác định trong các đồ án quy hoạch chi tiết cho đơn vị ở, khu đô thị mới, một đơn vị hành chính, một khu vực.

- Số cây xanh bình quân tính trên đầu người (số cây thân gỗ ở tuổi định hình/đầu người), là chỉ số hay dùng cho các đô thị thể hiện tính truyền thống, tính bền vững và ổn định môi trƣờng. Trong một số hội nghị chuyên ngành quốc tế đã đƣa ra một chỉ số lý tƣởng cho đô thị là 1 cây/ngƣời. Cây thƣờng phân thành 3 nhóm: cây cao 6m + 7m trở lên, tuổi thọ dài, độ che phủ lớn; cây cao từ 1m + 2m đến 4m + 5m ở tầng thấp, sống lƣu niên; cây bụi (cây non, cây cảnh) ở tầng sát mặt đất. - Chỉ tiêu cây xanh trong diện tích công trình công cộng, xác định trong quy định về mật độ xây dựng trong tiêu chuẩn thiết kế công trình hoặc trong quy hoạch chi tiết.

Thông thƣờng chỉ tiêu tính toán này đƣợc tính lồng ghép trong các chỉ tiêu trên vì vậy, chỉ tiêu này chỉ mang tính chất tham khảo. Điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội thành phố Hà Nội 1. Điều kiện môi trường tự nhiên 1. Điều kiện về địa lý, địa hình a.

Vị trí địa lý Hà Nội nằm chếch về phía Tây bắc của trung tâm vùng đồng bằng châu thổ sông Hồng, vó vị trí trải dài từ 20053’ đến 21023’ vĩ độ Bắc và 105044’ đến 106002’ kinh độ Đông. Hà Nội nằm ở trung tâm vùng Đồng bằng sông Hồng, tiếp giáp với 8 tỉnh: Thái Nguyên ở phía Bắc, Bắc Giang phía Đông Bắc; Bắc Ninh, Hƣng Yên phía Đông; Hà Nam ở phía Nam, Hòa Bình phía Tây Nam; Phú Thọ phía Tây; Vĩnh Phúc phía Tây Bắc. Sau đợt mở rộng địa giới hành chính năm 2008 Hà Nội có diện tích 3.328,89 km2 (Nguồn: Niên giám thống kê Hà Nội 2011), nằm ở cả hai bên bờ sông Hồng, nhƣng tập trung chủ yếu bên hữu ngạn. 7 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] Nguồn: Internet Hình 1.