MỞ ĐẦU 1. Tính cấp thiết của đề tài Gia đình được coi là tế bào của xã hội thì người phụ nữ được coi là tế bào của gia đình và được coi là hạt nhân của tế bào này. Mỗi khi nhắc đến người phụ nữ thường liên tưởng đế n vai trò làm vơ ̣ và làm mẹ , không chỉ vâ ̣y mà người phu ̣ nữ cũng là người tham gia lao động, sản xuất tạo thu nhập cho gia đình. Hãy chỉ thử nhìn gia đình ở phương diện là một đơn vị kinh tế dù trong nền nông nghiệp hay công nghiệp phát triển, từ gia đình truyền thống hay hiện đại thì người phụ nữ cũng là một thành phần lao động chính, tham gia vào mọi khâu trong quá trình sản xuất, cũng như hoạt động buôn bán trong xã hội.
Đóng vai trò tay hòm chìa khóa, có tác dụng quyết định đến việc chi tiêu trong gia đình. Người xưa có câu: “ Đàn ông xây nhà, đàn bà xây tổ ấm” quả thật không sai. Vai trò của người phụ nữ hiện đại trong việc xây dựng gia đình ấm no, tiến bộ, hạnh phúc là hết sức nặng nề. Để tạo dựng một gia đình no ấm, hòa thuận thì mọi thành viên trong gia đình đều phải có trách nhiệm đóng góp công sức và người phụ nữ phải khéo léo sắp xếp để làm sao tất cả mọi người trong gia đình đều thấy được trách nhiệm của mình tham gia lao động tạo thu nhập đối với gia đình và cùng với sự sáng tạo của mình, họ đã góp phần làm giàu cho xã hội, làm phong phú cuộc sống con người.
Ở Việt Nam, phụ nữ chiếm khoảng 69,50% dân số cả nước năm 2010, họ tham gia vào tất cả các lĩnh vực kinh tế, chính trị, văn hóa, xã hội, an ninh quốc phòng và càng ngày càng thể hiện vị trí và vai trò của mình trong xã hội.[16] Trong suốt chiều dài lịch sử, phụ nữ Việt Nam đã có những đóng góp to lớn cho sự nghiệp đấu tranh giải phóng dân tộc, xây dựng đất nước ngàn năm văn hiến, tạo dựng lên truyền thống bản sắc của người Việt nói chung và truyền thống riêng của phụ nữ Việt Nam. Những đóng góp quan trọng của phụ nữ Việt Nam trong xã hội, cũng như sự khẳng định phụ nữ Việt Nam ta vốn sinh ra trong một đất nước anh hùng, tuy biết bao lần bị kẻ thù xâm lược, đời sống còn khó khăn gian khổ, song các chị, các mẹ vẫn luôn có bản lĩnh phong cách riêng, đó là n 2 những chiến sĩ chống ngoại xâm dũng cảm, người nghệ sĩ giữ gìn, bản sắc và tinh hoa văn hóa dân tộc, người phụ nữ đảm đang, trung hậu, người sản sinh ra những thế hệ anh hùng của dân tộc, người cần cù, thông minh sáng tạo, không ngại vượt khó vươn lên đói nghèo. Ngày nay người phụ nữ không chỉ làm vợ, làm mẹ, chăm sóc gia đình, mà còn tham gia giữ các vai trò khác trong nhiều lĩnh vực của xã hội. Người phụ nữ vừa phải lo hoàn thành nhiệm vụ xã hội vừa phải chăm lo cho gia đình chu đáo đề giữ gìn hạnh phúc.
Để giữ gìn và phát huy các chuẩn mực gia đình người phụ nữ hiện đại phải là những người “giỏi việc nước, đảm việc nhà”, để góp phần xây dựng gia đình ấm no, hạnh phúc. Bảo Thành là vùng quê lúa của tỉnh Nghệ An, thế mạnh là nông nghiệp nên đời sống nhân dân còn gặp nhiều khó khăn. Trong đó thì phụ nữ chiếm khoảng 46,80 % tổng số dân năm 2014 và lao động nữ chiếm số đông trong tổng lao động của toàn xã.[2] Chủ yếu là lao động sản xuất tần tảo sớm hôm chăm sóc cho gia đình chăm lo cho con cái, thế nhưng vai trò phụ nữ và họ vẫn được duy trì, người phụ nữ chỉ cần chăm lo tốt cho chồng con, làm việc gia đình, đồng áng, nhưng trên lĩnh vực kinh tế chính trị tiếng nói của họ vẫn chưa được chấp nhận. Do học vấn thấp, thời gian đồng áng và việc nội trợ cao, ít thời gian để tham gia hội họp cộng đồng, ít tiếp cận thông tin để nâng cao kiến thức và hiểu biết.
Từ đó, đòi hỏi phải có những nghiên cứu để đánh giá đúng vai trò của phụ nữ trong nông nhiệp, nông thôn, qua đó đề xuất những giải pháp nhằm phát huy nâng cao năng lực của phụ nữ nông thôn, tạo điều kiện thuận lợi để họ hoàn thành tốt trách nhiệm của mình trong sản xuất, đời sống và các hoạt động xã hội. Qua quá trình phát triển kinh tế nông thôn nói riêng và nền kinh tế đất nước nói chung nhiều câu hỏi được đặt ra rằng: Vai trò của phụ nữ trong kinh tế nông thôn hiện nay như thế nào? Thực trạng vai trò của phụ nữ trong phát triển kinh tế nông thôn hiện nay ra sao? Giải pháp nhằm tháo gỡ những khó khăn trong quá trình nâng cao năng lực cho phụ nữ? Xuất phát từ lý do trên, và sự nhận thức sâu sắc về những tiềm năng to lớn của phụ nữ, những nguyên nhân gây cản trở sự tiến bộ của phụ nữ trong quá trình đổi mới và phát triển nông thôn n 3 em tiến hành chọn nghiên cứu khóa luận đề tài: “Vai trò của phụ nữ trong phát triển kinh tế hộ trên địa bàn xã Bảo Thành , Huyện Yên Th ành, Tỉnh Nghệ An” Để góp phần đưa ra những đánh giá chính xác nhất về vai trò của người phụ nữ và đề xuất một số giải pháp nhằm phát huy hơn nữa vai trò của phụ nữ trong phát triển kinh tế địa phương. Mục tiêu nghiên cứu của đề tài 1. Mục tiêu chung Đánh giá được vai trò của phụ nữ trên địa bàn xã Bảo Thành, huyện Yên Thành, tỉnh Nghệ An trong phát triển kinh tế hộ.
Từ đó đề xuất các giải pháp nhằm tạo cơ hội cho phụ nữ phát huy tiềm năng về mọi mặt để phát triển kinh tế, tăng thu nhập cải thiện đời sống gia đình, góp phần vào sự phát triển kinh tế xã hội của xã Bảo Thành. Mục tiêu cụ thể - Hệ thống hóa cơ sở lý luận và thực tiễn về vai trò của phụ nữ trong phát triển kinh tế - xã hội nói chung và kinh tế hộ gia đình nói riêng. - Phân tích và đánh giá được thực trạng vai trò của phụ nữ trong phát triển kinh tế hộ trên địa bàn xã Bảo Thành. - Tìm hiểu mặt được và mặt hạn chế cũng như khả năng đóng góp của phụ nữ trong phát triển kinh tế hộ trên địa bàn xã Bảo Thành.
- Đề xuất được một số giải pháp nhằm nâng cao vai trò của nữ trong việc phát triển kinh tế hộ của xã Bảo Thành. Ý nghĩa của đề tài 1. Ý nghĩa về mặt học tập - Đề tài là cơ hội cho em được học tập, rèn luyện, đi sâu vào thực tế, được áp dụng kiến thức đã học vào thực tế. Tích lũy thêm những kiến thức mới cho bản thân nhằm phục vụ cho công tác sau này.
Ngoài ra, đề tài còn là cơ hội cho em được nghiên cứu, tìm hiểu về đời sống của người dân trên địa bàn xã nơi mình đang sinh sống, từ đó hiểu thêm về tình hình tại địa phương và có những dự định ấp ủ để phát triển quê hương. - Rèn luyện các kỹ năng thu thập, xử lý số liệu, viết báo cáo. Ý nghĩa về mặt thực tiễn Kết quả nghiên cứu của đề tài sẽ giúp nhìn nhận đúng hơn về vai trò của người phụ nữ nông thôn trong phát triển kinh tế gia đình. Kết quả nghiên cứu là cơ sở cho các cán bộ, ban ngành liên quan có thêm những căn cứ để xây dựng các chương trình dự án nhằm thúc đẩy vai trò phụ nữ trong sản xuất phát triển nông nghiệp, nông thôn.
Đồng thời là đề tài được sử dụng làm tài liệu tham khảo ở địa phương. n 5 PHẦN 2 TỔNG QUAN TÀI LIỆU 2. Cơ sở lý luận của đề tài 2. Một số khái niêm và đặc điểm về giới và giới tính 2.Giới và giới tính - Khái niệm Giới tính: Là một ngữ được các nhà khoa học xã hội và các nhà sinh học dùng để chỉ một phạm trù sinh học, trong ý nghĩa đó nam và nữ khác nhau về mặt sinh học, tạo nên hai giới tính: nam giới và nữ giới [ 1].
Sự khác biệt này chủ yếu liên quan đến quá trình tái sản xuất con người và di truyền nòi giống. Ví dụ: Sự khác nhau về hình dạng cơ thể bên ngoài (nam giới cao to hơn, nặng hơn, giọng nói trầm hơn, .), khác nhau về cấu tạo NST, hormone, khác nhau về chức năng sinh học, tạo nên vai trò của giới tính (phụ nữ mang thai, sinh con và cho con bú; nam giới sản xuất ra tinh trùng để thụ thai). Những đặc trưng mang tính sinh học này có ngay từ khi con người được sinh ra, chúng ổn định và hầu như không biến đổi ở cả nam và nữ [ 1]. Giới: Giới trước hết không phải là phụ nữ.
Giới liên hệ đến vai trò của nam và nữ do xã hội hoặc do một nền văn hóa xác lập nên. Giới có thể khác nhau giữa nơi này và nơi khác, giữa nền văn hóa này so với nền văn hóa khác và có thể thay đổi theo thời gian.[1] Giới là một thuật ngữ xã hội bắt nguồn từ nhân học, nói đến vai trò, trách nhiệm và quyền lợi mà xã hội quy định cho nam nữ. Giới đề cập đến phân công lao động, các kiểu phân chia nguồn lực và lợi ích giữa nam và nữ trong một bối cảnh cụ thể.[1] Giới là yếu tố luôn biến đổi cung như tương quan về địa vị trong xã hội của nữ giới và nam giới, không phải là hiện tượng bất biến mà liên tục thay đổi. Nó phụ thuộc vào điều kiện kinh tế, chính trị, xã hội cụ thể” Giới là sản phẩm của xã hội, có tính xã hội, dùng để phân biệt sự khác nhau trong quan hệ nam nữ”.
Đây là cơ sở để nghiên cứu sự cân bằng giới và đảm bảo công bằng trong xã hội. n 6 Nữ giới được coi là phái yếu, phái đẹp. Họ không mạnh mẽ bằng nam giới cả về tình cảm và sức khoẻ cũng như sự mạnh bạo trong công việc nhưng họ lại là thành viên quan trọng nhất tạo nên sự êm ấm hoà thuận trong gia đình. Họ là người thiên sống về tình cảm, uỷ mị, sống sâu sắc, nhạy cảm và nhẹ dạ cả tin.
Do vậy phụ nữ chiếm tỉ lệ cao trong trong số người ra khỏi biên chế vì sức khoẻ, thiếu năng lực.