đặt vấn đề bảo vệ đặc biệt quyền của nhóm này. Nói cách khác, không cần thiết 15 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com phải có những quy định cụ thể về bảo vệ quyền con người của ho ̣ khỏi sự vi phạm của các chủ thể khác, mà ở đây là những người tham gia tố tu ̣ng, vì khả năng các quyền của họ bị vi phạm là không nhiề u , và những quy định chung về bảo vệ mọi người khỏi sự xâm hại về thể chất, tinh thần đã đủ để ngăn ngừa và xử lý những vi phạm đó. Tuy nhiên, các chủ thể tham gia tố tụng như những người đang bi ̣buô ̣c tô ̣i; hoă ̣c tham gia tố tu ̣ng để bảo vê ̣ quyề n lơ ̣i ić h hơ ̣p pháp của miǹ h ; hoă ̣c tham gia tố tu ̣ng để hỗ trơ ̣ cơ quan tiế n hành tố t ụng trong giải quyết vụ án có vị thế dễ bị tổn thương hơn rất nhiều so với các chủ thể tiến hành tố tụng. Họ là những người thuộc đối tượng của tố tụng hình sự , đang chiụ các biê ̣n pháp tố tu ̣ng nhấ t đinh ̣ như biê ̣n pháp điề u tra., do đó, các quyề n con người của họ rất dễ bị vi phạm bởi các chủ thể tiến hành tố tụng.
Những hình thức vi phạm quyền của họ rất đa dạng và đặc thù, vì vậy những quy định chung về bảo vệ mọi người khỏi sự xâm hại về thể chất, tinh thần hoàn toàn không đủ để ngăn ngừa và xử lý. Đây chính là lý do mà luật nhân quyền quốc tế và pháp luật hình sự của các quốc gia đặc biệt quan tâm đến việc bảo vệ quyền của những chủ thể này trong tố tụng hình sự. Từ đó có thể khẳng định rằng , đối tượng chính trong hoạt động bảo vệ quyền c on người của Viện kiểm sát là các chủ thể tham gia tố tu ̣ng như: người bi ̣buô ̣c tô ̣i; bị hại; người làm chứng. Từ những sự phân tić h trên , có thể kết luận rằng : Bảo vệ quyền con người của Viê ̣n kiểm sát trong tố tụng hình sự là viê ̣c Viê ̣n kiểm sát thông qua chức năng thực hành quyề n công tố và kiểm sát viê ̣c tuân theo pháp luật ngăn ngừa và xử lý những hành vi vi phạm các quyền con người của các chủ thể tham gia tố tụng.
Đặc trưng của hoạt động bảo vê ̣ quyền con người trong tố tụng hình sự của Viê ̣n kiểm sát nhân dân Về mặt pháp lý, tất cả các cơ quan tiến hành tố tụng đều có nhiệm vụ bảo vệ quyền con người trong tố tụng hình sự, tuy nhiên, mỗi cơ quan, phù 16 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com hợp với chức năng, nhiệm vụ của mình, có những cách thức, biện pháp riêng để thực hiện nhiệm vụ này. Đối với VKSND, hoạt động bảo vê ̣ quyề n con người trong tố tu ̣ng hình sự của cơ quan này có những đă ̣c trưng sau: - VKSND bảo vệ quyền con người trong tố tụng hình sự thông qua việc thực hiện chức năng riêng có của mình là thực hành quyền công tố và kiểm sát viê ̣c tuân theo pháp luật trong tố tụng hình sự Với mục tiêu xây dựng thành công nhà nước pháp quyền, Hiến pháp năm 2013 tiếp tục khẳng định VKSND thực hiện hai chức năng đó là “thực hành quyền công tố, kiểm sát hoạt động tư pháp” [28]. Như vâ ̣y, ở Việt Nam, trong bô ̣ máy nhà nước , chỉ duy nhất có Viện kiểm sát được Hiến pháp giao phó hai chức năng quan tro ̣ng này. Hai chức năng thực hành quyề n công tố và kiểm sát hoạt động tư pháp của VKSND song hành , bổ trơ ̣ cho nhau.
Đặc biê ̣t, trong liñ h vực bảo vê ̣ quyề n con người , vai trò của hai chức năng này càng quan trọng. Với nhiê ̣m vu ̣ , quyề n ha ̣n của mình trong tố tu ̣ng hình sự , VKSND là một thiết chế quan trọng trong Bộ máy nhà nước đươ ̣c xác đinh ̣ là cơ quan tiế n hành tố tu ̣ng thực hiê ̣n nhiê ̣m vu ̣ , quyề n ha ̣n nhằ m tìm ra sự thâ ̣t khách quan của vu ̣ án hình sự. Trong các nhiê ̣m vu ̣ của ngành kiể m sát đươ ̣c Hiế n pháp năm 2013 xác định đó là : “VKSND có nhiệm vụ bảo vệ pháp luật, bảo vệ quyền con người, quyền công dân, bảo vệ chế độ XHCN, bảo vệ lợi ích của Nhà nước, quyền và lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân, góp phần bảo đảm pháp luật được chấp hành nghiêm chỉnh và thống nhất” [28]. Như vâ ̣y, trong những nhiê ̣m vu ̣ của Viê ̣n kiể m sát , nhiê ̣m vu ̣ bảo vê ̣ quyề n con người chỉ được đặt sau nhiệm vụ bảo vệ pháp luật.
Trong mu ̣c tiêu xây dựng nhà nước pháp quyề n xã hô ̣i chủ nghiã , viê ̣c bảo vê ̣ các quyề n con người , quyề n công dân là nhiê ̣m vu ̣ cơ bản , nhiê ̣m vu ̣ này đươ ̣c Nhà nước tin tưởng giao cho Viê ̣n kiể m sát và các cơ quan nhà nước khác. 17 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Trong tố tu ̣ng hin ̀ h sự , với nhiê ̣m vu ̣ , quyề n ha ̣n của miǹ h , Viê ̣n kiể m sát thực hiê ̣n thực hành quyề n công tố và kiể m sát hoa ̣t đô ̣ng tố tu ̣ng nói chung, nhằ m đảm bảo quyền bất khả xâm phạm về than thể, được pháp luật bảo hộ về sức khoẻ, danh dự và nhân phẩm, không bị tra tấn, bạo lực, truy bức, nhục hình hay bất kỳ hình thức đối xử nào khác xâm phạm than thể, sức khoẻ, xúc phạm danh dự, nhân phẩm. Hoạt động kiểm sát và hoạt động công tố là hai hoạt động khác nhau, với mục tiêu khác nhau. Một bên là bảo đảm cho pháp luật được thực hiện, được chấp hành một cách nghiêm chỉnh và thống nhất, còn bên kia là tập trung vào việc phát hiện, điều tra, truy tố, buộc tội chính xác, nhanh chóng, kịp thời, bảo đảm không để xảy ra oan sai, không bỏ lọt tội phạm.
- Chủ thể được VKSND bảo vệ quyền con người trong tố tụng hình sự chủ yếu là những người tham gia tố tụng Tố tu ̣ng hin ̀ h sự chia các chủ thể tố tu ̣ng ra làm hai nhóm là những người tiế n hành tố tu ̣ng và những người tham gia tố tu ̣ng. Những người tiế n hành tố tụng là những chủ thể có các quyề n và nghiã vu ̣ tố tu ̣ng nhấ t đinh ̣ , sử dụng quyền lực nhà nước trong việc làm sáng tỏ vụ án hình sự. Do đó, chủ thể này tham gia vào hoạt động tố tụng với những bảo đảm về quyền năng tố tụng của nhà nước. Viê ̣c đă ̣t r a vấ n đề bảo đảm quyề n con người của chủ thể này có nhưng không thường xuyên và không thật sự cấp thiết.
Chủ thể thứ hai là những người tham gia tố tụng. Căn cứ vào tính chất, nội dung, quyền và nghĩa vụ của các chủ thể có thể chia nhóm này thành hai nhóm: một nhóm chủ thể tham gia tố tụng vì có quyền và nghĩa vụ liên quan trực tiếp đến sự phán xét của các cơ quan tiến hành tố tụng. Nhóm chủ thể này gồm hai loại, một loại với tư cách pháp lý là người bị bắt, tạm giữ, bị can, bị cáo, người bị kết án do đã thực hiện hành vi, vi phạm pháp luật hình sự. Đối với loại chủ thể này, quyền và nghĩa vụ được giải quyết theo trình tự tố tụng hình sự.
18 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Trong quá trình tố tụng, quyền và nghĩa vụ pháp lý của các người bị bắt, tạm giữ, bị can, bị cáo, người bị kết án được đảm bảo thực hiện thông qua những người tiến hành tố tụng. Vì vậy, có thể xác định đây là những đối tượng được VSKND đảm bảo quyền con người trong tố tụng hình sự. Ngoài nhóm chủ thể trên, trong hoạt động tố tụng còn có người tham gia tố tụng như người làm chứng, người phiên dịch, người bào chữa, người bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp cho các bên đương sự cũng là chủ thể cần được đảm bảo quyền con người, mặc dù quyền của họ không có nguy cơ bị xâm hại từ phía người tiến hành tố tụng, do họ tham gia tố tụng là để thực hiện trách nhiệm của mình nhằm góp phần làm rõ sự thật khách quan của vụ án. Viê ̣c bảo vê ̣ quyề n con người của những người tham gia tố tu ̣ng là nô ̣i dung đă ̣c biê ̣t quan tro ̣ng , bởi lẽ nế u hoa ̣t đô ̣ng tố tu ̣n g của các cơ quan tiế n hành tố tụng và người tiến hành tố tụng làm oan sai và bỏ lọt tội phạm hoặc tiế n hành các hoa ̣t đô ̣ng tố tu ̣ng trái với quy đinh ̣ thì đề u xâm pha ̣m tới quyề n và lợi ích hợp phạm của những người th am gia tố tu ̣ng.
Đặc biệt trong đó quyề n của người bi ̣buô ̣c tô ̣i là rấ t quan tro ̣ng trong tố tu ̣ng hình sự. - Quyền của các chủ thể được quy định cụ thể trong pháp luật tố tụng hình sự Do tính chất đặc biệt của quan hệ pháp luật tố tụng hình sự là được phát sinh từ việc thực hiện hành vi phạm tội, nên trong tố tụng hình sự, người bị tạm giữ, tạm giam, bị can, bị cáo, người bị kết án bị hạn chế một số quyền cơ bản của công dân như: quyền tự do thân thể, tự do đi lại, quyền lao động, quyền tự do kinh doanh, quyền học tập, quyền bất khả xâm phạm về than thể,… Do việc hạn chế các quyền và nghĩa vụ cơ bản của công dân trực tiếp ảnh hưởng đến đời sống vật chất và tinh thần của người bị tạm giữ, tạm giam, bị can, bị cáo, người bị kết án, vì thế để đảm bảo quyền con người, quyền công dân của những người này trong từng giai đoạn tố tụng, pháp luật đã quy định các quyền tương ứng với địa vị pháp lý của họ theo quy định pháp luật. 19 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.