Luận văn thạc sĩ ussh vai trò bảo vệ quyền con người trong tố tụng hình sự của viện kiểm sát nhân dân qua thực tiễn tp hải phòng

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu ussh vai trò bảo vệ quyền con người trong tố tụng hình sự của viện kiểm sát nhân dân qua thực tiễn, đánh giá hiện trạng, phân tích vấn đề, đề xuất biện

• Tác giả: Hoàng Văn Hiếu
• Người hướng dẫn: Pgs. Ts Vũ Công Giao
• Trường học: Đại học Quốc gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Luật Hiến pháp - Luật Hành chính
• Đề tài: Vai trò bảo vệ quyền con người trong tố tụng hình sự của Viện kiểm sát nhân dân - qua thực tiễn TP Hải Phòng
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2016
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN, PHÁP LÝ VỀ VAI TRÒ BẢO VỆ QUYỀN CON NGƯỜI TRONG TỐ TỤNG HÌNH SỰ CỦA VIỆN KIỂM SÁT NHÂN DÂN Ở NƯỚC TA HIỆN NAY
• 1.1. Khái niệm quyền con người và bảo vệ quyền con người
• 1.1.1. Khái niệm quyền con người
• 1.1.2. Khái niệm bảo vệ quyền con người
• 1.1.3. Khái niệm và đặc trưng của hoạt động bảo vệ quyền con người trong tố tụng hình sự của Viện kiểm sát nhân dân
• 1.1.4. Nhận thức về hoạt động bảo vệ quyền con người trong tố tụng hình sự của Viện kiểm sát nhân dân
• 1.1.5. Đặc trưng của hoạt động bảo vệ quyền con người trong tố tụng hình sự của Viện kiểm sát nhân dân
• 1.1.6. Các nguyên tắc tố tụng làm nền tảng cho việc bảo vệ quyền con người của Viện Kiểm sát nhân dân trong tố tụng hình sự
• 1.1.7. Các phương thức bảo vệ quyền con người trong tố tụng hình sự của Viện kiểm sát nhân dân
• 1.1.7.1. Bảo vệ quyền con người thông qua hoạt động thực hành quyền công tố và kiểm sát việc khởi tố, điều tra các vụ án hình sự
• 1.1.7.2. Bảo vệ quyền con người qua các hoạt động thực hành quyền công tố và kiểm sát xét xử các vụ án hình sự
• 1.1.7.3. Bảo vệ quyền con người trong việc kiểm sát tạm giữ, tạm giam và thi hành án hình sự
• 1.2. Tiểu kết Chương 1
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG BẢO VỆ QUYỀN CON NGƯỜI TRONG TỐ TỤNG HÌNH SỰ CỦA VIỆN KIỂM SÁT NHÂN DÂN THÀNH PHỐ HẢI PHÒNG
• 2.1. Khái quát về hệ thống Viện kiểm sát nhân dân ở thành phố Hải Phòng
• 2.2. Thực trạng bảo vệ quyền con người trong hoạt động thực hành quyền công tố và kiểm sát việc khởi tố, điều tra các vụ án hình sự của Viện kiểm sát nhân dân TP Hải Phòng
• 2.3. Thực trạng bảo vệ quyền con người trong thực hành quyền công tố và kiểm sát xét xử các vụ án hình sự của Viện kiểm sát nhân dân TP. Hải Phòng
• 2.4. Thực trạng bảo vệ quyền con người trong hoạt động thực hành quyền công tố và kiểm sát việc tạm giữ, tạm giam và thi hành án hình sự của Viện kiểm sát nhân dân TP. Hải Phòng
• 2.5. Đánh giá chung về vai trò bảo vệ quyền con người của Viện kiểm sát nhân dân TP. Hải Phòng trong tố tụng hình sự
• 2.6. Tiểu kết chương 2
• 3. CHƯƠNG 3: QUAN ĐIỂM, GIẢI PHÁP NÂNG CAO VAI TRÒ BẢO VỆ QUYỀN CON NGƯỜI TRONG TỐ TỤNG HÌNH SỰ CỦA VIỆN KIỂM SÁT NHÂN DÂN TỪ THỰC TIỄN THÀNH PHỐ HẢI PHÒNG
• 3.1. Các quan điểm về nâng cao vai trò bảo vệ quyền con người trong tố tụng hình sự của Viện kiểm sát nhân dân TP. Hải Phòng
• 3.2. Các giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả bảo vệ quyền con người trong tố tụng hình sự của Viện kiểm sát nhân dân TP. Hải Phòng
• 3.2.1. Giải pháp về tăng cường hướng dẫn và thực thi các quy định của Bộ luật tố tụng hình sự năm 2015
• 3.2.2. Các giải pháp về tổ chức và hoạt động nhằm tăng cường vai trò bảo vệ quyền con người của VKSND
• 3.3. Tiểu kết chương 3
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về vai trò của Viện Kiểm sát Nhân dân trong bảo vệ quyền con người tại Hải Phòng

Viện Kiểm sát Nhân dân (VKSND) đóng vai trò quan trọng trong việc bảo vệ quyền con người tại Hải Phòng. Với chức năng thực hành quyền công tố và kiểm sát hoạt động tư pháp, VKSND không chỉ đảm bảo việc thực thi pháp luật mà còn bảo vệ quyền lợi hợp pháp của công dân. Điều này đặc biệt quan trọng trong bối cảnh xã hội hiện nay, khi mà quyền con người ngày càng được chú trọng và bảo vệ.

1.1. Khái niệm quyền con người và vai trò của VKSND

Quyền con người được hiểu là những quyền lợi cơ bản mà mọi cá nhân đều có. VKSND có trách nhiệm bảo vệ những quyền này thông qua các hoạt động tố tụng hình sự, đảm bảo rằng mọi công dân đều được đối xử công bằng và không bị xâm phạm quyền lợi.

1.2. Lịch sử hình thành và phát triển của VKSND tại Hải Phòng

VKSND Hải Phòng đã trải qua nhiều giai đoạn phát triển, từ khi thành lập đến nay, với nhiều cải cách nhằm nâng cao hiệu quả bảo vệ quyền con người. Những thay đổi này phản ánh sự phát triển của hệ thống tư pháp và nhu cầu bảo vệ quyền lợi của công dân.

II. Những thách thức trong việc bảo vệ quyền con người tại Hải Phòng

Mặc dù VKSND đã có nhiều nỗ lực trong việc bảo vệ quyền con người, nhưng vẫn còn nhiều thách thức cần phải vượt qua. Các vấn đề như áp lực từ các cơ quan điều tra, sự thiếu hụt nguồn lực và sự không đồng bộ trong quy định pháp luật là những yếu tố cản trở hiệu quả hoạt động của VKSND.

2.1. Áp lực từ các cơ quan điều tra

VKSND thường phải đối mặt với áp lực từ các cơ quan điều tra trong việc thực hiện nhiệm vụ của mình. Điều này có thể dẫn đến việc không đảm bảo quyền lợi của bị can và người bị hại trong quá trình tố tụng.

2.2. Thiếu hụt nguồn lực và nhân sự

Nguồn lực và nhân sự hạn chế cũng là một trong những thách thức lớn. Việc thiếu hụt cán bộ có trình độ chuyên môn cao ảnh hưởng đến khả năng thực hiện nhiệm vụ của VKSND trong việc bảo vệ quyền con người.

III. Phương pháp bảo vệ quyền con người trong tố tụng hình sự

VKSND áp dụng nhiều phương pháp khác nhau để bảo vệ quyền con người trong tố tụng hình sự. Những phương pháp này bao gồm việc giám sát hoạt động điều tra, thực hiện quyền công tố và kiểm sát việc tuân thủ pháp luật trong quá trình xét xử.

3.1. Giám sát hoạt động điều tra

VKSND có trách nhiệm giám sát các hoạt động điều tra để đảm bảo rằng quyền lợi của bị can và người bị hại được bảo vệ. Việc này bao gồm việc kiểm tra tính hợp pháp của các biện pháp điều tra.

3.2. Thực hiện quyền công tố

Quyền công tố của VKSND cho phép cơ quan này tham gia vào các phiên tòa, bảo vệ quyền lợi hợp pháp của công dân và đảm bảo rằng các quy định pháp luật được thực hiện đúng đắn.

IV. Kết quả nghiên cứu và ứng dụng thực tiễn tại Hải Phòng

Nghiên cứu cho thấy VKSND Hải Phòng đã đạt được nhiều kết quả tích cực trong việc bảo vệ quyền con người. Những kết quả này không chỉ thể hiện qua số lượng vụ án được xử lý mà còn qua sự cải thiện trong nhận thức của cán bộ và công chức về quyền con người.

4.1. Đánh giá kết quả bảo vệ quyền con người

Kết quả bảo vệ quyền con người tại Hải Phòng đã có những chuyển biến tích cực, với nhiều vụ án được xử lý công bằng và minh bạch. Điều này góp phần nâng cao niềm tin của người dân vào hệ thống tư pháp.

4.2. Ứng dụng các giải pháp cải cách

Các giải pháp cải cách trong hoạt động của VKSND đã được áp dụng hiệu quả, giúp nâng cao chất lượng công tác bảo vệ quyền con người. Những giải pháp này bao gồm việc đào tạo cán bộ và cải tiến quy trình làm việc.

V. Kết luận và hướng phát triển tương lai của VKSND tại Hải Phòng

Kết luận cho thấy vai trò của VKSND trong việc bảo vệ quyền con người là rất quan trọng và cần thiết. Để nâng cao hiệu quả hoạt động, cần có những cải cách đồng bộ và sự hỗ trợ từ các cơ quan chức năng.

5.1. Đề xuất cải cách trong hoạt động của VKSND

Cần có những cải cách trong quy trình làm việc và tăng cường đào tạo cán bộ để nâng cao năng lực bảo vệ quyền con người của VKSND.

5.2. Tương lai của quyền con người tại Hải Phòng

Tương lai của quyền con người tại Hải Phòng phụ thuộc vào sự nỗ lực của VKSND và các cơ quan chức năng trong việc thực hiện các quy định pháp luật và bảo vệ quyền lợi hợp pháp của công dân.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Thành phố Hải Phòng là một trong 5 thành phố trực thuộc trung ương với quy mô dân số trên 2 triệu người, tốc độ phát triển kinh tế nhanh nhưng cũng tiềm ẩn nhiều diễn biến tội phạm phức tạp với trung bình 1.200 đến 1.500 vụ án hình sự mỗi năm. Trong tiến trình xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa theo tinh thần Nghị quyết số 49-NQ/TW của Bộ Chính trị, việc bảo vệ quyền con người trong hoạt động tư pháp hình sự trở thành đòi hỏi cấp bách hàng đầu. Viện kiểm sát nhân dân, với vị thế là cơ quan nắm giữ chức năng thực hành quyền công tố và kiểm sát hoạt động tư pháp theo Điều 107 Hiến pháp năm 2013, đóng vai trò then chốt trong việc bảo vệ các quyền cơ bản của công dân trước sự xâm phạm từ các hành vi vi phạm pháp luật và nguy cơ lạm quyền từ cơ quan tiến hành tố tụng.

Mục tiêu nghiên cứu trọng tâm của luận văn là làm sáng tỏ toàn diện cơ sở lý luận, khuôn khổ pháp lý quốc tế và quốc gia, đồng thời đánh giá thực trạng thể hiện vai trò bảo vệ quyền con người của Viện kiểm sát nhân dân thành phố Hải Phòng trong thời gian 5 năm từ năm 2011 đến năm 2015. Trên cơ sở đó, công trình xác lập hệ thống giải pháp mang tính ứng dụng thực tiễn cao nhằm tối ưu hóa chức năng công tố và kiểm sát tư pháp. Nghiên cứu hướng đến việc nâng tỷ lệ giải quyết tin báo tội phạm đúng pháp luật lên trên 95%, giảm tỷ lệ trả hồ sơ điều tra bổ sung giữa các cơ quan tiến hành tố tụng xuống dưới 3%, và triệt tiêu hoàn toàn các trường hợp oan sai, bức cung, dùng nhục hình trong quá trình điều tra, truy tố, xét xử và thi hành án hình sự.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu vận dụng lý thuyết Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa kết hợp chuẩn mực luật nhân quyền quốc tế theo Công ước quốc tế về các quyền dân sự và chính trị năm 1966 cùng Công ước chống tra tấn năm 1984 mà Việt Nam là thành viên. Luận văn xây dựng mô hình phân tích chức năng kép của Viện kiểm sát nhân dân: vừa trực tiếp truy cứu trách nhiệm hình sự để trừng trị tội phạm, bảo vệ xã hội, vừa kiểm soát tính hợp pháp của toàn bộ quy trình tố tụng nhằm bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của cá nhân.

Khung lý thuyết định hình qua 5 khái niệm nền tảng:

• Quyền con người: Các quyền tự nhiên, bất khả xâm phạm về tính mạng, sức khỏe, tự do thân thể, danh dự và nhân phẩm của cá nhân được pháp luật ghi nhận và bảo hộ.
• Thực hành quyền công tố: Hoạt động của Viện kiểm sát nhân dân nhân danh Nhà nước truy cứu trách nhiệm hình sự người phạm tội, thực hiện từ khi tiếp nhận tố giác, tin báo tội phạm đến khi thi hành xong bản án.
• Kiểm sát hoạt động tư pháp: Hoạt động giám sát tính hợp pháp trong toàn bộ hành vi, quyết định của các cơ quan, người tiến hành tố tụng nhằm bảo đảm pháp chế thống nhất.
• Nguyên tắc suy đoán vô tội: Quy định người bị buộc tội được coi là không có tội cho đến khi được chứng minh theo trình tự luật định và có bản án kết tội có hiệu lực pháp luật.
• Quyền bất khả xâm phạm về thân thể: Nguyên tắc nghiêm cấm mọi hành vi bắt, giam giữ người trái luật, tra tấn, bức cung, dùng nhục hình theo Điều 6 Bộ luật Tố tụng hình sự năm 2015.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng nguồn dữ liệu sơ cấp và thứ cấp gồm toàn bộ hồ sơ nghiệp vụ, báo cáo tổng kết tư pháp của Viện kiểm sát nhân dân hai cấp thành phố Hải Phòng. Cỡ mẫu nghiên cứu bao gồm 6.850 vụ án hình sự và nguồn tin báo tội phạm được thụ lý, giải quyết trong giai đoạn từ tháng 1 năm 2011 đến tháng 12 năm 2015. Phương pháp chọn mẫu định lượng toàn diện kết hợp chọn mẫu chủ đích đối với 15 quận, huyện trên địa bàn thành phố được áp dụng nhằm bao quát đặc thù của cả khu vực đô thị trung tâm, khu công nghiệp và vùng hải đảo.

Phương pháp phân tích quy phạm pháp luật, thống kê mô tả, so sánh luật học và tổng kết thực tiễn tư pháp được lựa chọn vì tính chính xác cao, cho phép bóc tách mối liên hệ giữa các quy định pháp luật với hiệu quả bảo vệ nhân quyền trên thực tế. Timeline nghiên cứu được thực hiện từ tháng 6 năm 2015 đến tháng 6 năm 2016, xử lý dữ liệu qua từng khâu tố tụng độc lập.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Thứ nhất, trong khâu tiếp nhận và giải quyết tố giác, tin báo tội phạm, Viện kiểm sát nhân dân thành phố Hải Phòng đã kiểm sát 9.240 nguồn tin, tỷ lệ xử lý đúng hạn đạt 91,2%, góp phần giảm thiểu tình trạng bỏ lọt tội phạm và bảo vệ kịp thời quyền lợi của người bị hại ngay từ giai đoạn tiền tố tụng.

Thứ hai, trong giai đoạn khởi tố và điều tra vụ án hình sự, Viện kiểm sát hai cấp đã kiểm sát 5.820 vụ án với 8.560 bị can. Đơn vị đã ban hành quyết định hủy bỏ và không phê chuẩn 126 lệnh bắt, gia hạn tạm giữ, tạm giam không có căn cứ pháp luật, chiếm tỷ lệ 2,16% tổng số lệnh do Cơ quan điều tra đề nghị, ngăn chặn kịp thời các hành vi hạn chế quyền tự do thân thể trái luật.

Thứ ba, trong giai đoạn truy tố và xét xử, Viện kiểm sát đã thực hành quyền công tố đối với 5.240 vụ án hình sự sơ thẩm và phúc thẩm. Đơn vị ban hành 182 kháng nghị phúc thẩm đối với các bản án vi phạm tố tụng hoặc áp dụng hình phạt quá nặng, trong đó Tòa án cấp trên chấp nhận kháng nghị đạt tỷ lệ 85,6%, qua đó bảo vệ quyền được xét xử công bằng của bị cáo.

Thứ tư, trong công tác kiểm sát tạm giữ, tạm giam và thi hành án, các đơn vị đã thực hiện hơn 350 cuộc kiểm sát trực tiếp định kỳ và đột xuất tại các nhà tạm giữ, trại tạm giam, phát hiện và kiến nghị trả tự do ngay cho 28 trường hợp giam giữ quá hạn hoặc không đủ thủ tục phê chuẩn.

Thảo luận kết quả

Các kết quả đạt được xuất phát từ việc quán triệt sâu sắc các quy định của Hiến pháp năm 2013 và Luật Tổ chức Viện kiểm sát nhân dân năm 2014. Sự chủ động đề ra yêu cầu điều tra tăng 14,8% so với giai đoạn 2006-2010 đã giúp Kiểm sát viên bám sát tiến độ vụ án, hạn chế tình trạng bức cung, mớm cung. Khi so sánh với kết quả nghiên cứu tư pháp toàn quốc trong cùng thời kỳ, tỷ lệ chấp nhận kháng nghị của Viện kiểm sát nhân dân thành phố Hải Phòng cao hơn mức bình quân chung cả nước khoảng 3,5% đến 5,0%.

Tuy nhiên, thực tiễn vẫn bộc lộ một số tồn tại như tình trạng trả hồ sơ điều tra bổ sung giữa các cơ quan tiến hành tố tụng chiếm khoảng 4,2% tổng số án thụ lý, xuất phát từ việc thu thập chứng cứ chưa toàn diện. Dữ liệu nghiên cứu được hệ thống hóa qua biểu đồ hình cột thể hiện biến thiên số vụ án bị hủy sửa và bảng thống kê phân phối các biện pháp ngăn chặn được áp dụng qua 5 năm. Việc mô hình hóa dữ liệu này làm nổi bật xu hướng chuyển dịch tích cực sang việc giảm áp dụng biện pháp tạm giam, thay thế bằng biện pháp bảo lĩnh hoặc cấm đi khỏi nơi cư trú theo đúng tinh thần nhân đạo của pháp luật hình sự.

Đề xuất và khuyến nghị

Thứ nhất, hoàn thiện và thực thi nghiêm ngặt các quy định của Bộ luật Tố tụng hình sự năm 2015. Viện kiểm sát nhân dân tối cao cần phối hợp ban hành thông tư liên tịch hướng dẫn chi tiết về ghi âm, ghi hình có âm thanh khi hỏi cung bị can trước quý IV năm 2016, bảo đảm 100% các vụ án có khung hình phạt tù chung thân, tử hình đều được số hóa dữ liệu lời khai.

Thứ hai, nâng cao chất lượng thực hành quyền công tố và kỹ năng tranh tụng của Kiểm sát viên. Viện kiểm sát nhân dân thành phố Hải Phòng cần tổ chức định kỳ 4 khóa bồi dưỡng chuyên sâu mỗi năm về kỹ năng xét hỏi, tranh luận và bảo đảm quyền im lặng của người bị buộc tội, hướng tới mục tiêu giảm tỷ lệ án trả hồ sơ điều tra bổ sung xuống dưới 2% vào năm 2018.

Thứ ba, tăng cường kiểm sát trực tiếp và đột xuất các cơ sở giam giữ. Ủy ban nhân dân và Công an thành phố Hải Phòng phối hợp lắp đặt hệ thống camera giám sát tại 100% phòng hỏi cung của các nhà tạm giữ quận, huyện hoàn thành trước tháng 12 năm 2017, tạo điều kiện để Kiểm sát viên giám sát trực tiếp 24/7 nhằm triệt tiêu hoàn toàn vi phạm về nhục hình.

Thứ tư, thiết lập cơ chế tiếp nhận, xử lý nhanh chóng đơn thư khiếu nại, tố cáo về tư pháp. Thanh tra Viện kiểm sát nhân dân thành phố cần xây dựng đường dây nóng và cổng tiếp nhận trực tuyến, cam kết xác minh và giải quyết 100% đơn khiếu nại kêu oan, tố cáo vi phạm hoạt động tư pháp trong thời hạn không quá 15 ngày làm việc.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

• Kiểm sát viên và cán bộ ngành Kiểm sát: Cung cấp phương pháp thực hành quyền công tố sắc bén, kỹ năng phát hiện vi phạm tố tụng và quy trình kiểm sát giam giữ nhằm bảo vệ quyền con người một cách bài bản trong từng giai đoạn tố tụng.
• Luật sư và các tổ chức hành nghề luật: Giúp nắm vững cơ sở pháp lý và các thẩm quyền kháng nghị, kiến nghị của Viện kiểm sát để phối hợp hiệu quả trong việc thu thập chứng cứ gỡ tội và bảo vệ quyền lợi hợp pháp cho thân chủ tại phiên tòa.
• Giảng viên, học viên cao học và sinh viên luật: Đóng vai trò là tài liệu tham khảo học thuật chuyên sâu với hệ thống dữ liệu thực chứng phong phú, phục vụ công tác giảng dạy và nghiên cứu các môn Luật Hiến pháp, Luật Tố tụng hình sự và Quyền con người.
• Cơ quan hoạch định chính sách và cải cách tư pháp: Cung cấp luận cứ thực tiễn vững chắc phục vụ việc đánh giá tác động, xây dựng các văn bản hướng dẫn thi hành Bộ luật Tố tụng hình sự năm 2015 và các đạo luật tư pháp liên quan.

Câu hỏi thường gặp

Viện kiểm sát bảo vệ quyền con người trong giai đoạn khởi tố vụ án hình sự như thế nào? Viện kiểm sát thực hiện quyền hủy bỏ quyết định khởi tố vụ án không có căn cứ hoặc trực tiếp khởi tố vụ án khi phát hiện tội phạm mà cơ quan có thẩm quyền bỏ lọt. Tại Hải Phòng giai đoạn 2011-2015, Viện kiểm sát đã kiểm sát chặt chẽ hơn 9.200 tin báo, bảo đảm mọi hành vi xâm phạm quyền con người đều bị xử lý kịp thời.

Nguyên tắc suy đoán vô tội được Kiểm sát viên áp dụng cụ thể ra sao trong thực tiễn? Kiểm sát viên phải đánh giá chứng cứ một cách khách quan, toàn diện giữa chứng cứ buộc tội và chứng cứ gỡ tội. Khi không đủ căn cứ chứng minh hành vi phạm tội theo luật định, Viện kiểm sát kiên quyết đình chỉ vụ án và phục hồi quyền lợi hợp pháp, danh dự cho người bị bắt, bị can theo quy định.

Viện kiểm sát xử lý như thế nào khi phát hiện có dấu hiệu bức cung, dùng nhục hình? Kiểm sát viên có quyền yêu cầu Thủ trưởng Cơ quan điều tra thay đổi Điều tra viên vi phạm, chuyển tài liệu sang Cơ quan điều tra của Viện kiểm sát nhân dân tối cao để khởi tố hình sự. Đồng thời, Kiểm sát viên trực tiếp lấy lời khai và kiểm tra thân thể bị can để bảo đảm tính mạng, sức khỏe.

Quyền bào chữa của bị can, bị cáo được Viện kiểm sát bảo đảm bằng những biện pháp gì? Viện kiểm sát giao trực tiếp các văn bản tố tụng như bản cáo trạng, quyết định truy tố cho bị can trong thời hạn luật định, đồng thời tạo điều kiện thuận lợi để người bào chữa tiếp cận hồ sơ, gặp gỡ bị can và tham gia bình đẳng vào quá trình tranh tụng công khai tại phiên tòa sơ thẩm, phúc thẩm.

Việc kiểm sát nhà tạm giữ, trại tạm giam có ý nghĩa gì đối với việc bảo vệ quyền con người? Hoạt động này giúp phát hiện kịp thời các hành vi giam giữ trái pháp luật, giam giữ quá hạn, xâm phạm tính mạng, sức khỏe phạm nhân. Qua 350 cuộc kiểm sát tại Hải Phòng, Viện kiểm sát đã bảo đảm các chế độ ăn, ở, y tế và quyền khiếu nại của người bị tạm giữ được thực thi đầy đủ.

Kết luận

• Luận văn hệ thống hóa toàn diện cơ sở lý luận và pháp lý về vai trò bảo vệ quyền con người của Viện kiểm sát nhân dân trong tố tụng hình sự theo tinh thần Hiến pháp năm 2013 và các chuẩn mực nhân quyền quốc tế.
• Công trình cung cấp bức tranh thực tiễn chi tiết, trung thực về hoạt động công tố và kiểm sát tư pháp của Viện kiểm sát hai cấp thành phố Hải Phòng trong 5 năm (2011-2015) với hệ thống số liệu thực chứng phong phú.
• Đánh giá thẳng thắn các mặt đạt được cùng 4 hạn chế cốt lõi trong quy trình tố tụng, chỉ rõ nguyên nhân chủ quan và khách quan từ cơ chế phối hợp liên ngành.
• Đề xuất 4 nhóm giải pháp đột phá, có tính khả thi cao gắn liền với việc thi hành Bộ luật Tố tụng hình sự năm 2015 và lộ trình cải cách tư pháp giai đoạn 2016-2020.
• Để nâng cao hiệu quả bảo vệ quyền con người, các cơ quan tiến hành tố tụng cần đẩy mạnh chuyển đổi số, chuẩn hóa quy trình nghiệp vụ và tăng cường kiểm soát quyền lực tư pháp, bảo đảm mọi công dân đều được thụ hưởng nền công lý công bằng, minh bạch.

Trích đoạn nội dung tài liệu

đặt vấn đề bảo vệ đặc biệt quyền của nhóm này. Nói cách khác, không cần thiết 15 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] phải có những quy định cụ thể về bảo vệ quyền con người của ho ̣ khỏi sự vi phạm của các chủ thể khác, mà ở đây là những người tham gia tố tu ̣ng, vì khả năng các quyền của họ bị vi phạm là không nhiề u , và những quy định chung về bảo vệ mọi người khỏi sự xâm hại về thể chất, tinh thần đã đủ để ngăn ngừa và xử lý những vi phạm đó. Tuy nhiên, các chủ thể tham gia tố tụng như những người đang bi ̣buô ̣c tô ̣i; hoă ̣c tham gia tố tu ̣ng để bảo vê ̣ quyề n lơ ̣i ić h hơ ̣p pháp của miǹ h ; hoă ̣c tham gia tố tu ̣ng để hỗ trơ ̣ cơ quan tiế n hành tố t ụng trong giải quyết vụ án có vị thế dễ bị tổn thương hơn rất nhiều so với các chủ thể tiến hành tố tụng. Họ là những người thuộc đối tượng của tố tụng hình sự , đang chiụ các biê ̣n pháp tố tu ̣ng nhấ t đinh ̣ như biê ̣n pháp điề u tra., do đó, các quyề n con người của họ rất dễ bị vi phạm bởi các chủ thể tiến hành tố tụng.

Những hình thức vi phạm quyền của họ rất đa dạng và đặc thù, vì vậy những quy định chung về bảo vệ mọi người khỏi sự xâm hại về thể chất, tinh thần hoàn toàn không đủ để ngăn ngừa và xử lý. Đây chính là lý do mà luật nhân quyền quốc tế và pháp luật hình sự của các quốc gia đặc biệt quan tâm đến việc bảo vệ quyền của những chủ thể này trong tố tụng hình sự. Từ đó có thể khẳng định rằng , đối tượng chính trong hoạt động bảo vệ quyền c on người của Viện kiểm sát là các chủ thể tham gia tố tu ̣ng như: người bi ̣buô ̣c tô ̣i; bị hại; người làm chứng. Từ những sự phân tić h trên , có thể kết luận rằng : Bảo vệ quyền con người của Viê ̣n kiểm sát trong tố tụng hình sự là viê ̣c Viê ̣n kiểm sát thông qua chức năng thực hành quyề n công tố và kiểm sát viê ̣c tuân theo pháp luật ngăn ngừa và xử lý những hành vi vi phạm các quyền con người của các chủ thể tham gia tố tụng.

Đặc trưng của hoạt động bảo vê ̣ quyền con người trong tố tụng hình sự của Viê ̣n kiểm sát nhân dân Về mặt pháp lý, tất cả các cơ quan tiến hành tố tụng đều có nhiệm vụ bảo vệ quyền con người trong tố tụng hình sự, tuy nhiên, mỗi cơ quan, phù 16 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] hợp với chức năng, nhiệm vụ của mình, có những cách thức, biện pháp riêng để thực hiện nhiệm vụ này. Đối với VKSND, hoạt động bảo vê ̣ quyề n con người trong tố tu ̣ng hình sự của cơ quan này có những đă ̣c trưng sau: - VKSND bảo vệ quyền con người trong tố tụng hình sự thông qua việc thực hiện chức năng riêng có của mình là thực hành quyền công tố và kiểm sát viê ̣c tuân theo pháp luật trong tố tụng hình sự Với mục tiêu xây dựng thành công nhà nước pháp quyền, Hiến pháp năm 2013 tiếp tục khẳng định VKSND thực hiện hai chức năng đó là “thực hành quyền công tố, kiểm sát hoạt động tư pháp” [28]. Như vâ ̣y, ở Việt Nam, trong bô ̣ máy nhà nước , chỉ duy nhất có Viện kiểm sát được Hiến pháp giao phó hai chức năng quan tro ̣ng này. Hai chức năng thực hành quyề n công tố và kiểm sát hoạt động tư pháp của VKSND song hành , bổ trơ ̣ cho nhau.

Đặc biê ̣t, trong liñ h vực bảo vê ̣ quyề n con người , vai trò của hai chức năng này càng quan trọng. Với nhiê ̣m vu ̣ , quyề n ha ̣n của mình trong tố tu ̣ng hình sự , VKSND là một thiết chế quan trọng trong Bộ máy nhà nước đươ ̣c xác đinh ̣ là cơ quan tiế n hành tố tu ̣ng thực hiê ̣n nhiê ̣m vu ̣ , quyề n ha ̣n nhằ m tìm ra sự thâ ̣t khách quan của vu ̣ án hình sự. Trong các nhiê ̣m vu ̣ của ngành kiể m sát đươ ̣c Hiế n pháp năm 2013 xác định đó là : “VKSND có nhiệm vụ bảo vệ pháp luật, bảo vệ quyền con người, quyền công dân, bảo vệ chế độ XHCN, bảo vệ lợi ích của Nhà nước, quyền và lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân, góp phần bảo đảm pháp luật được chấp hành nghiêm chỉnh và thống nhất” [28]. Như vâ ̣y, trong những nhiê ̣m vu ̣ của Viê ̣n kiể m sát , nhiê ̣m vu ̣ bảo vê ̣ quyề n con người chỉ được đặt sau nhiệm vụ bảo vệ pháp luật.

Trong mu ̣c tiêu xây dựng nhà nước pháp quyề n xã hô ̣i chủ nghiã , viê ̣c bảo vê ̣ các quyề n con người , quyề n công dân là nhiê ̣m vu ̣ cơ bản , nhiê ̣m vu ̣ này đươ ̣c Nhà nước tin tưởng giao cho Viê ̣n kiể m sát và các cơ quan nhà nước khác. 17 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Trong tố tu ̣ng hin ̀ h sự , với nhiê ̣m vu ̣ , quyề n ha ̣n của miǹ h , Viê ̣n kiể m sát thực hiê ̣n thực hành quyề n công tố và kiể m sát hoa ̣t đô ̣ng tố tu ̣ng nói chung, nhằ m đảm bảo quyền bất khả xâm phạm về than thể, được pháp luật bảo hộ về sức khoẻ, danh dự và nhân phẩm, không bị tra tấn, bạo lực, truy bức, nhục hình hay bất kỳ hình thức đối xử nào khác xâm phạm than thể, sức khoẻ, xúc phạm danh dự, nhân phẩm. Hoạt động kiểm sát và hoạt động công tố là hai hoạt động khác nhau, với mục tiêu khác nhau. Một bên là bảo đảm cho pháp luật được thực hiện, được chấp hành một cách nghiêm chỉnh và thống nhất, còn bên kia là tập trung vào việc phát hiện, điều tra, truy tố, buộc tội chính xác, nhanh chóng, kịp thời, bảo đảm không để xảy ra oan sai, không bỏ lọt tội phạm.

- Chủ thể được VKSND bảo vệ quyền con người trong tố tụng hình sự chủ yếu là những người tham gia tố tụng Tố tu ̣ng hin ̀ h sự chia các chủ thể tố tu ̣ng ra làm hai nhóm là những người tiế n hành tố tu ̣ng và những người tham gia tố tu ̣ng. Những người tiế n hành tố tụng là những chủ thể có các quyề n và nghiã vu ̣ tố tu ̣ng nhấ t đinh ̣ , sử dụng quyền lực nhà nước trong việc làm sáng tỏ vụ án hình sự. Do đó, chủ thể này tham gia vào hoạt động tố tụng với những bảo đảm về quyền năng tố tụng của nhà nước. Viê ̣c đă ̣t r a vấ n đề bảo đảm quyề n con người của chủ thể này có nhưng không thường xuyên và không thật sự cấp thiết.

Chủ thể thứ hai là những người tham gia tố tụng. Căn cứ vào tính chất, nội dung, quyền và nghĩa vụ của các chủ thể có thể chia nhóm này thành hai nhóm: một nhóm chủ thể tham gia tố tụng vì có quyền và nghĩa vụ liên quan trực tiếp đến sự phán xét của các cơ quan tiến hành tố tụng. Nhóm chủ thể này gồm hai loại, một loại với tư cách pháp lý là người bị bắt, tạm giữ, bị can, bị cáo, người bị kết án do đã thực hiện hành vi, vi phạm pháp luật hình sự. Đối với loại chủ thể này, quyền và nghĩa vụ được giải quyết theo trình tự tố tụng hình sự.

18 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Trong quá trình tố tụng, quyền và nghĩa vụ pháp lý của các người bị bắt, tạm giữ, bị can, bị cáo, người bị kết án được đảm bảo thực hiện thông qua những người tiến hành tố tụng. Vì vậy, có thể xác định đây là những đối tượng được VSKND đảm bảo quyền con người trong tố tụng hình sự. Ngoài nhóm chủ thể trên, trong hoạt động tố tụng còn có người tham gia tố tụng như người làm chứng, người phiên dịch, người bào chữa, người bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp cho các bên đương sự cũng là chủ thể cần được đảm bảo quyền con người, mặc dù quyền của họ không có nguy cơ bị xâm hại từ phía người tiến hành tố tụng, do họ tham gia tố tụng là để thực hiện trách nhiệm của mình nhằm góp phần làm rõ sự thật khách quan của vụ án. Viê ̣c bảo vê ̣ quyề n con người của những người tham gia tố tu ̣ng là nô ̣i dung đă ̣c biê ̣t quan tro ̣ng , bởi lẽ nế u hoa ̣t đô ̣ng tố tu ̣n g của các cơ quan tiế n hành tố tụng và người tiến hành tố tụng làm oan sai và bỏ lọt tội phạm hoặc tiế n hành các hoa ̣t đô ̣ng tố tu ̣ng trái với quy đinh ̣ thì đề u xâm pha ̣m tới quyề n và lợi ích hợp phạm của những người th am gia tố tu ̣ng.

Đặc biệt trong đó quyề n của người bi ̣buô ̣c tô ̣i là rấ t quan tro ̣ng trong tố tu ̣ng hình sự. - Quyền của các chủ thể được quy định cụ thể trong pháp luật tố tụng hình sự Do tính chất đặc biệt của quan hệ pháp luật tố tụng hình sự là được phát sinh từ việc thực hiện hành vi phạm tội, nên trong tố tụng hình sự, người bị tạm giữ, tạm giam, bị can, bị cáo, người bị kết án bị hạn chế một số quyền cơ bản của công dân như: quyền tự do thân thể, tự do đi lại, quyền lao động, quyền tự do kinh doanh, quyền học tập, quyền bất khả xâm phạm về than thể,… Do việc hạn chế các quyền và nghĩa vụ cơ bản của công dân trực tiếp ảnh hưởng đến đời sống vật chất và tinh thần của người bị tạm giữ, tạm giam, bị can, bị cáo, người bị kết án, vì thế để đảm bảo quyền con người, quyền công dân của những người này trong từng giai đoạn tố tụng, pháp luật đã quy định các quyền tương ứng với địa vị pháp lý của họ theo quy định pháp luật. 19 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.