phần mở đầu, kết luận, danh mục tài liệu tham khảo, nội dung của Luận văn đƣợc kết cấu thành 3 chƣơng chính: Chƣơng 1: Cơ sở lý thuyết về thông tin chỉnh hƣớng, phản bác thông 8 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com tin sai lệch. Chƣơng 2: TTXVN trong quá trình xử lý và cung cấp thông tin chỉnh hƣớng, phản bác thông tin sai lệch. Chƣơng 3: Một số giải pháp nâng cao chất lƣợng, hiệu quả thông tin chỉnh hƣớng, phản bác thông tin sai lệch của TTXVN 9 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Chƣơng 1: CƠ SỞ LÝ THUYẾT VỀ THÔNG TIN CHỈNH HƢỚNG, PHẢN BÁC THÔNG TIN SAI LỆCH 1. Định nghĩa về thông tin chỉnh hướng, phản bác, thông tin sai lệch 1.1 Định nghĩa thông tin Theo Từ điển Tiếng Việt của Hoàng Phê chủ biên, khái niệm thông tin là “sự truyền đạt, phản ánh tri thức dƣới các hình thức khác nhau, cho biết về thế giới xung quanh và những quá trình xảy ra trong nó”.
Thông tin còn có nghĩa là thông báo tin tức. Tin tức chính là tất cả những gì mang lại hiểu biết cho con ngƣời. Thông tin giúp làm tăng hiểu biết của con ngƣời, là nguồn gốc của nhận thức và là cơ sở của quyết định. Có thể nói thông tin là tất cả những gì hình thành trong quá trình giao tiếp, đó là những tri thức mà con ngƣời nghiên cứu đƣợc hoặc thu thập đƣợc từ ngƣời khác.
Nói cách khác, thông tin là tập hợp các số liệu các dữ kiện tồn tại và vận động trong không gian và theo thời gian. Thông tin mang lại sự hiểu biết, nhận thức tốt hơn về môi trƣờng xung quanh cho con ngƣời, giúp con ngƣời thực hiện tốt nhất công việc của mình. Thông tin chỉnh hƣớng “Chỉnh hƣớng” là tác động để làm thay đổi hƣớng đi của sự kiện, sự việc. Thông tin chỉnh hƣớng là thông tin điều chỉnh lại phạm vi, tính chất, nội dung của những thông tin trƣớc đó đã bị chệch, không chính xác so với cái đƣợc coi là chuẩn, là bản chất của sự kiện, sự vật, hiện tƣợng.
Vai trò đầu tiên và quan trọng của báo chí tạo lập, định hƣớng và thông qua thông tin để hƣớng dẫn dƣ luận. Ở Việt Nam, báo chí là cơ quan ngôn luận của Đảng, Nhà nƣớc, các tổ chức, đoàn thể xã hội, là diễn đàn của nhân dân. Vai trò của báo chí xuất hiện ở mọi mặt trong đời sống chính trị, kinh tế, xã hội. Báo chí đã trở thành vũ khí sắc bén trên mặt trận tƣ tƣởng, văn hóa, 10 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com mặt khác nó cũng tạo những điều kiện cần thiết để cho mọi ngƣời dân đều có thể tham gia vào mọi sự kiện, đời sống của đất nƣớc.
Thông qua các sản phẩm báo chí để truyền đạt, hƣớng dẫn công chúng nhận thức đầy đủ, đúng đắn và thực hiện nghiêm chỉnh mọi chủ trƣơng, đƣờng lối của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nƣớc đã ban hành. Báo chí góp phần tham gia chống lại các luận điệu sai trái, âm mƣu diễn biến hòa bình của các thế lực thù địch. Đây là lĩnh vực rất đa dạng và phong phú, đòi hỏi ngƣời làm báo luôn phải có bản lĩnh vững vàng cả nghiệp vụ lẫn bản lĩnh chính trị, coi trọng và luôn nâng cao tính chân thật, tính giáo dục và tính chiến đấu của thông tin. Thông tin chỉnh hƣớng là một trong những yêu cầu quan trọng và cần thiết của báo chí nhất là của TTXVN trong thời điểm hiện nay.
Thông tin phản bác Theo từ điển Tiếng Việt, “Phản bác” là bác bỏ, phủ nhận ý kiến, quan điểm của ngƣời khác bằng những lý lẽ xác đáng. Nhiễu Thông Pt Truyền Độc giả Thái độ Chủ thể điệp thông Phản bác, chỉnh hướng Sơ đồ 1.1: Mô hình truyền thông của Harold Laswell Harold Lasswell (1927) là nhà lý luận nổi tiếng về mô hình này. Lasswell cho rằng các phƣơng tiện truyền thông đại chúng có sức mạnh vô cùng lớn. Thuyết “Mũi kim tiêm” (hypodermic needle model) hay thuyết “Viên đạn ma thuật” (magic bullet) cho rằng ngƣời xem thì thụ động và bị ảnh hƣởng trực tiếp bởi các phƣơng tiện truyền thông.
Họ mặc nhiên chấp 11 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com nhận những thông điệp mà họ nhận đƣợc từ các phƣơng tiện truyền thông mà không cần phải xem xét lại. Nhƣ vậy, thông điệp đã đƣợc bắn thẳng vào ngƣời xem và thâm nhập vào tâm trí của họ giống nhƣ một viên đạn ma thuật, tạo ra các phản ứng giống nhau ở mọi ngƣời. Chúng gây ảnh hƣởng và thống trị dƣ luận xã hội. Theo mô hình trên, trong quá trình truyền tải thông tin từ chủ thể tới ngƣời nhận có thông tin nhiễu, không chính xác hoặc thông tin từ ngƣời truyền tải nhằm mục đích riêng nên đƣa thông tin theo hƣớng chủ quan, điều khiển thông tin theo ý muốn nhằm khiến ngƣời tiếp nhận hiểu sai đi bản chất của sự việc.
Theo đó, thông tin phản bác đƣợc hiểu là sự tác động ngƣợc lại của thông tin từ phía ngƣời tiếp nhận đối với ngƣời truyền tin. Thông tin phản bác là cần thiết trong quá trình truyền thông, làm cho quá trình truyền thông đƣợc liên tục từ đối tƣợng truyền đến ngƣời tiếp nhận và ngƣợc lại. Nếu không có thông tin phản bác thì thông tin chỉ mang tính một chiều và mang tính áp đặt thông tin. Phản bác có vai trò hết sức quan trọng trong đời sống xã hội, giúp cho thông tin đƣợc chính xác, giúp ngƣời tiếp nhận thông tin có đƣợc cái nhìn đa chiều và đánh giá đúng nhất và những thông tin đƣợc tiếp nhận.
Đặc biệt trong báo chí, thông tin phản bác đóng vai trò hết sức quan trọng. Bởi báo chí làm nhiệm vụ thu thập thông tin và truyền tải đến đông đảo mọi ngƣời qua các phƣơng tiện nhƣ: phát thanh, truyền hình, báo in, báo điện tử… Theo PGS, TS Nguyễn Văn Dững: “đối tƣợng chịu tác động của báo chí và truyền thông đại chúng là công chúng xã hội. Công chúng xã hội đƣợc hiểu là quần thể dân cƣ rộng lớn chịu sự tác động và chi phối của các kênh truyền thông đại chúng, ở đó không phân biệt thành phần, giai cấp, lứa tuổi, trình độ. Hoặc có thể nói báo chí tác động vào ý thức của công chúng xã hội, 12 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com tác động vào ý thức quần chúng”.
Tác động to lớn của báo chí đến đến mọi mặt của đời sống xã hội, mỗi thông tin không chính xác sẽ gây những hậu quả nghiêm trọng và vai trò của phản bác thông tin là vô cùng cần thiết nhất là trong thời kỳ bùng nổ thông tin nhƣ hiện nay. Sự tác động đó đƣợc thể hiện qua bảng sau: Báo chí Dƣ luận xã hội (sự kiện, vấn đề) Ý thức lịch sử, văn hóa Nhân sinh quan Thế giới quan Sơ đồ 1.2: Tác động của báo chí và truyền thông đại chúng 1. Thông tin sai lệch “Thông tin sai lệch” là những thông tin không phản ánh đúng bản chất của sự vật, hiện tƣợng, vấn đề, làm cho đối tƣợng tiếp nhận thông tin nhận thức không đúng, hiểu sai, có cái nhìn phiến diện về bản chất sự việc; từ đó dễ dẫn đến hành động sai trái, thậm chí có thể gây phƣơng hại tới quyền lợi của cá nhân, tập thể, lợi ích quốc gia. Bác bỏ, chỉnh hƣớng thông tin sai lệch là việc cung cấp những thông tin đúng, bác bỏ những thông tin sai để định hƣớng lại dƣ luận trong việc tiếp cận với thông tin đúng, chính xác.
Đây đƣợc coi là một trong những nhiệm vụ quan trọng của báo chí trong việc cung cấp những thông tin đúng bản chất, 13 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com khách quan của sự việc, hiện tƣợng. Nếu không kịp thời bác bỏ, chỉnh hƣớng thông tin sai lệch thì sẽ dễ dẫn đến hậu quả, hệ lụy xã hội khó lƣờng. Khách quan và chân thật là bản chất của báo chí nói chung và đặc biệt là của báo chí cách mạng. “Sự thật là sức mạnh của báo chí chúng ta" (V.I Lê nin, Toàn tập, tập 37, NXB Sự thật, Hà Nội, 1986, Tr106).
Trong thực tế, uy tín của mỗi tờ báo, cơ quan báo chí và hiệu quả thông tin phụ thuộc vào tính chất khách quan, chân thật của chính những thông tin đƣa ra cho công chúng. Một tờ báo nếu đƣa thông tin sai, sau đó dù đã làm đính chính nhƣng cũng sẽ bị công chúng đánh giá thấp đi. Nhà báo viết sai sự thật, chẳng những vi phạm đạo đức nghề báo, uy tín, danh dự của chính bản thân nhà báo đó mà còn gây ra những ảnh hƣởng to lớn cho xã hội. Ngƣợc lại, nếu cơ quan báo chí, nhà báo mà có những thông tin đúng, bác bỏ, chỉnh hƣớng những thông tin sai, những luận điểm chƣa đúng thì cơ quan báo chí đó, nhà báo đó sẽ tạo đƣợc niềm tin với công chúng.
Nâng cao đƣợc vị trí và uy tín trong lòng công chúng, bạn đọc. Ở Việt Nam, nhất là trong thời kỳ bùng nổ thông tin nhƣ hiện nay, với tinh thần nhìn thẳng vào sự thật, đánh giá đúng sự thật, Đảng ta luôn đòi hỏi báo chí phải phản ánh mọi hoạt động của đời sống xã hội một cách chân thực khách quan, đúng bản chất. Báo chí góp phần phát hiện và trực tiếp tham gia vào cuộc đấu tranh chống tiêu cực. Đồng thời báo chí cũng tích cực tuyên truyền cổ động cho các nhân tố mới, các mô hình và các điển hình tiên tiến.
Các học thuyết truyền thông với thông tin chỉnh hƣớng, phản bác thông tin sai lệch Báo chí nƣớc ta đang phát triển mạnh và đa dạng. Sự phát triển của khoa học, kỹ thuật đã tạo cho công chúng nhiều cơ hội để tham gia vào quá 14 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com trình sản xuất ra các nội dung thông tin. Bên cạnh những mặt tích cực, điều đó còn bộc lộ những khuynh hƣớng không lành mạnh, ảnh hƣởng tiêu cực đến sự phát triển của xã hội. Hiện có rất nhiều các lý thuyết và mô hình truyền thông nhƣ: lý thuyết và mô hình truyền thông của Claude Shannon (mở rộng cùng Harold Laswell); Thiết lập chƣơng trình nghị sự (McCombs, Shaw và Weaver); Lý thuyết đóng khung (Reese, Gandy & Grant), Sự im lặng vòng xoáy trôn ốc (Noelle Neumann); Sử dụng và Hài lòng (Blumler và Brown, Katz); Không gian công cộng (J.
Habermas); Truyền thông theo chu kỳ (Jakobson); Truyền thông 2 giai đoạn/Dòng chảy hai bƣớc (Lazasfelds, Berlson và Gaudet); Lý thuyết phản ứng với vai trò của Ngƣời gác cổng (Gate keeper) của Westley và MacLean,….