Mở đầu là một phiên bản Hot or Not của Đại học Harvard với tên gọi Facemash đƣợc tạo ra vào ngày 28/10/2003 bởi Mark Zuckerberg, khi đang học năm thứ hai. Học kỳ tiếp theo, Zuckerberg thành lập "The Facebook", ban đầu đặt tại thefacebook.com, vào ngày 4/2/2004 với việc đăng ký thành viên giới hạn trong những sinh viên của Đại học Harvard. Vào tháng 3/2004, Facebook mở rộng sang các trƣờng Stanford, Columbia, và Yale, rồi nhanh chóng đến hầu hết đại học ở Canada và Hoa Kỳ. Vào tháng 6 năm 2004, Facebook chuyển cơ sở điều hành đến Palo Alto, California.
Năm 2005, sau khi mua đƣợc tên miền facebook.com, mạng xã hội này có 5,5 triệu ngƣời dùng. Năm 2010, Facebook có 500 triệu thành viên và Mark Zuckerberg là Nhân vật của năm. Trong ngày 13/3/2010 số ngƣời truy cập Facebook đã vƣợt qua lƣợng ngƣời truy cập vào Google Plus. Đến đầu năm 2017, Facebook có 1,86 tỷ thành viên, trong đó có tới 1,2 tỷ ngƣời dùng tích cực mỗi ngày.
Điểm khác biệt lớn nhất của Facebook là ngƣời khác không thể xem thông tin chi tiết trên trang cá nhân của ngƣời dùng cho đến khi ngƣời dùng chấp nhận họ làm bạn và đồng ý chia sẻ thông tin. Điều này giúp hạn chế việc phải liên kết bạn bè với những ngƣời có ít quan hệ, ngƣợc lại với MySpace có xu hƣớng thu thập càng nhiều bạn bè càng tốt, bất kể đó là ai. Ngƣời dùng Facebook có thể cập nhật tiểu sử, chia sẻ về hoạt động thƣờng nhật thông qua “trạng thái” (status) mà bạn bè của ngƣời dùng có thể nhìn thấy, ghé thăm trang cá nhân của bạn bè để viết thông điệp trên “tƣờng” (wall) cũng nhƣ tham gia các bàn thỏa luận do các nhóm hoặc các mạng lƣới khác lập ra. Một thành công khác mà Facebook đạt đƣợc là các ứng dụng hỗ trợ ngƣời dùng có thể chơi game, gửi quà tặng hoặc tham gia các hoạt động giải trí nhỏ khác trên mạng lƣới.
17 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Vai trò của các mạng xã hội Facebook Trong cuốn chuyên khảo “Mạng xã hội với sinh viên” Trần Hữu Luyến, Trần Thị Minh Đức và Bùi Hồng Thái , các tác giả đã phân tích: “Mạng xã hội là tập hợp các cá nhân với các mối quan hệ về một hay nhiều mặt được gắn kết với nhau” [34, tr. - Mạng xã hội giúp kết nối, giao lƣu, trao đổi “communication” giữa các thành viên dễ dàng. Facebook đã thay đổi cuộc sống con ngƣời, ít nhất là trong cách giao tiếp.
Các mối quan hệ đã trở nên gần gũi hơn và không bị giới hạn về không gian. Giao lƣu, giao tiếp là vai trò cơ bản, truyền thống của các mạng xã hội: Tƣơng lai việc giao tiếp sẽ ngày càng dễ dàng hơn không chỉ giới hạn bằng những văn bản, biểu tƣợng hay hình ảnh… Về bản chất, mạng xã hội là những công cụ đặc biệt giúp gặp gỡ mọi ngƣời và duy trì mối quan hệ dễ dàng hơn, không phải đi lại nhiều nhƣ kiểu kết nối truyền thống. - Công cụ giải trí: Với nhiều các tính năng nhƣ nghe nhạc, chơi game, chia sẻ hình ảnh, mạng xã hội đã trở thành công cụ giải trí thu hút nhiều ngƣời sử dụng. - Tích hợp và hỗ trợ phát triển thƣơng mại điện tử (xu hƣớng tích hợp thƣơng mại điện tử vào các mạng xã hội cũng là tất yêu, và ngày càng nở rộ).
Thƣơng mại điện tử ngày càng phát triển và điều tất yếu là sự hợp tác giữa những doanh nghiệp thƣơng mại điện tử với mạng xã hội để tiếp cận dễ dàngmột lƣợng khách hàng khổng lồ và ổn định. - Tích hợp quảng bá thƣơng hiệu, sản phẩm, công cụ PR (public relationship) hữu hiệu của tổ chức, doanh nghiệp trong thời đại truyền thông số: Việc rao vặt, quảng cáo trên internet không còn là điều mới. Các trang rao vặt mọc lên nhƣ nấm sau mƣa, và xu hƣớng dịch chuyển 1 thị phần không nhỏ từ các chuyên trang rao vặt, mua bán sang mạng xã hội đang xảy ra mạnh mẽ. - Một số quốc gia sử dụng mạng xã hội nhƣ công cụ chính trị, kinh tế: Đây cũng là lý do đa số các quốc gia có sự cân nhắc và thận trọng trong việc mở cửa hoàn toàn với các mạng xã hội có nguồn gốc nƣớc ngoài.
Một phần do các mạng xã hội đa quốc gia thƣờng có trụ sở ở nƣớc ngoài nên việc quản lý có 18 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com nhiều khó khăn. Tiếp nữa, do đặc thù lĩnh vực mạng xã hội là công cụ truyền thông rất mạnh đối với công chúng nên nếu ai đó sử dụng nó với mục đích không đúng sẽ có thể đem lại hậu quả khó lƣờng. - Công cụ quảng bá văn hóa (của quốc gia, tổ chức, doanh nghiệp): Hầu hết những quốc gia đang phát triển đều cố gắng xây dựng cho mình một mạng xã hội với đặc thù riêng của quốc gia mình. Một phần nguyên nhân là lý do kể trên.
Một phần là dùng nó để làm công cụ giao lƣu văn hóa, quảng bá văn hóa. Đặc trƣng của mạng xã hội Facebook CEO Facebook Mark Zuckerberg chia sẻ hồi đầu năm 2017: “Sứ mệnh kết nối thế giới của chúng tôi hiện quan trọng hơn bao giờ hết. Chúng tôi đã thực hiện tốt trong năm 2016, nhƣng sẽ còn rất nhiều việc để làm nhằm đƣa mọi ngƣời gần nhau hơn” - Là một website mở, nội dung đƣợc xây dựng bởi các thành viên tham gia. Ngƣời dùng có thể tham gia các mạng lƣới đƣợc tổ chức theo thành phố, nơi làm việc, trƣờng học và khu vực để liên kết và giao tiếp với ngƣời khác.
Mọi ngƣời cũng có thể kết bạn, gửi tin nhắn, gọi điện, chia sẻ thông tin, hình ảnh cho nhau, và cập nhật trang hồ sơ cá nhân của mình để thông báo cho bạn bè biết. - Lƣợng thông tin là vô tận. Các thành viên mạng xã hội chia sẻ các thông tin với nhau qua nhiều cách thức thể hiện nhƣ: trò chuyện, nhắn tin, chia sẻ, gửi thƣ điện tử, xem phim, hình ảnh,… Chính điều này đã khiến cho hàm lƣợng thông tin trên truyền thông xã hội trở nên vô cùng đa dạng và phong phú. Đây là một trong những ƣu điểm nổi trội của Facebook khi cungcấp những dịch vụ giúp mọi ngƣời chia sẻ thông tin và tác tƣơng tác với nhau theo nhiều cách nhƣ: thích, bình luận, tag, chat, gửi thƣ hay chia sẻ…Các dịch vụ này có nhiều phƣơng cách để các thành viên tìm kiếm bạn bè, đối tác: dựa theo group (ví dụ nhƣ tên trƣờng hoặc tên thành phố), dựa trên thông tin cá nhân (nhƣ địa chỉ e-mail hoặc screen name), hoặc dựa trên sở thích cá nhân (nhƣ thể thao, phim ảnh, sách báo, hoặc ca nhạc), lĩnh vực quan tâm: kinh doanh, mua bán.
19 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com - Thông tin ít kiếm chứng: Sự tham gia của nhiều tài khoản, việc kiểm soát chƣa chặt chẽ đã khiến những thông tin trên Facebook khó đƣợc đảm bảo. Những bộ lọc mà hãng đƣa ra vẫn còn nhiều sơ hở. Fake news - tin tức giả mạo đang vấn nạn khó giải quyết trên trang mạng xã hội, ảnh hƣởng tiêu cực đến các sự kiện chính trị lớn trên thế giới. Trong cuộc bầu cử tổng thống Mỹ hồi tháng 11/2016, Facebook vấp phải nhiều chỉ trích cho rằng hãng này đã không làm tròn trách nhiệm để ngăn chặn các thông tin sai lệch về ứng cử viên Dân chủ Hillary Clinton đƣợc đăng tải trên trên trang này, qua đó vô tình tác động đến lá phiếu cử tri.
Ngày 5/4/2017, Chính phủ CHLB Đức đã thông qua khoản tiền phạt lên tới 50 triệu euro (53 triệu USD) đối với các tập đoàn truyền thông xã hội lớn nhƣ Twitter và Facebook nếu không xóa những tin tức giả mạo trong vòng một tuần. Trong bối cảnh này, Facebook đã tung ra một số chỉ dẫn nhằm giúp ngƣời dùng tố cáo những tin tức giả bằng một công cụ cảnh báo ở trên phần News Feed của mỗi trang cá nhân. Nhờ đó, ngƣời dùng dễ dàng kiểm chứng địa chỉ trang mạng hay các nguồn thông tin, các bài viết liên quan đến chủ đề đƣợc đăng tải, qua đó biết đƣợc tính chính xác của thông tin đƣợc đăng tải. Sự phát triển của Facebook tại Việt Nam Facebook vào Việt Nam năm 2008 và sự gia tăng lƣợng ngƣời sử dụng Việt Nam nhanh hàng đầu của thế giới, đến giữa năm 2017 con số này đã là 45 triệu.
Khi tham gia Facebook, ngƣời dùng có thể kết nối hoàn toàn miễn phí với bạn bè trên thế giới. Facebook cho phép truy cập trang cá nhân của bạn bè, cho phép ngƣời dùng có thể tham gia các nhóm hoặc mạng lƣới Sáng 17/8/2016, Thủ tƣớng Nguyễn Xuân Phúc đã chủ động xin lỗi vì vụ việc Đoàn xe tháp tùng Thủ tƣớng đi vào khu vực phố đi bộ ở Hội An, Quảng Nam khi ông dự hội nghị ngành du lịch ngày 8/8/2016. Trƣớc đó, những thông tin và hình ảnh về đoàn xe tháp tùng Thủ tƣớng đã đƣợc phản ánh trên rất nhiều tài khoản và fanpage của mạng xã hội Facebook. Sự việc ngƣời đứng đầu Chính phủ chủ động công khai xin lỗi công chúng phần nào cho thấy thông tin trên mạng xã hội đã nhận đƣợc sự quan tâm của đông đảo ngƣời dân và cả các cơ 20 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com quan quản lý Nhà nƣớc.
Chính phủ và các cơ quan Nhà nƣớc ở Việt Nam đã thực sự coi mạng xã hội mà cụ thể là Facebook là một kênh thông tin quan trọng trong việc tiếp thu ý kiến phản hồi từ ngƣời dân. Và thực tế, mạng xã hội trong những năm qua đã đóng góp lớn trong việc tiếp nhận thông tin, từ đó tham gia giám sát và điều chỉnh xã hội. Ảnh hƣởng của Facebook với báo chí Tại buổi tọa đàm “Các xu hƣớng báo chí hiện đại” do Hội Nhà báo Việt Nam và Đài truyền hình Việt Nam phối hợp tổ chức chiều 9/2/2015, TS. Trần Bá Dung, Trƣởng Ban nghiệp vụ, Hội nhà báo Việt Nam, mạng xã hội vừa là đối tác vừa là đối thủ của báo chí.
Đối tác ở chỗ mạng xã hội là nguồn tin phong phú, đầu tiên, đa chiều cho các nhà báo, là nơi chia sẻ tin tức phong phú nhất. Mạng xã hội là kênh thông tin rộng rãi nhất, nắm bắt nhu cầu, sở thích của công chúng, giúp nhà báo có những điều chỉnh cho phù hợp với thị hiếu, định hƣớng lại công việc truyền thông của mình. Sự tham gia đa chiều và tính tƣơng tác mạnh của Facebook giúp phát hiện ra sai sót của báo chí và truyền thông.