phần mở đầu, kết luận, danh mục tài liệu tham khảo, Nội dung luận văn gồm 3 chương, 8 tiết. 13 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Chƣơng 1. KHÁI QUÁT CHUNG VỀ PHẬT GIÁO VÀ ĐỜI SỐNG VĂN HÓA NGƢỜI DÂN THÔN THÁI BÌNH, XÃ MAI LÂM, HUYỆN ĐÔNG ANH, HÀ NỘI 1. Khái quát chung về Phật giáo thôn Thái Bình, xã Mai Lâm, huyện Đông Anh, Hà Nội.
Sự du nhập, phát triển của Phật giáo thôn Thái Bình, xã Mai Lâm, huyện Đông Anh, Hà Nội Thôn Thái Bình, Mai Lâm, Đông Anh, Hà Nội là một vùng đất có lịch sử lâu đời, Phật giáo du nhập vào đây từ rất sớm, khó có thể xác định được mốc thời gian cụ thể nhưng những dữ liệu lịch sử ngày nay cho thấy sự hiện diện rất sớm của Phật giáo ở vùng đất này. Đến thời Lý, Phật giáo nơi đây đã phát triển khá thịnh vượng. Nằm ở phía Bắc sông Đuống, xã Hoa Lâm (sau đổi là Danh Lâm) thuộc tổng Hội Phụ, huyện Đông Ngàn, phủ Từ Sơn, Bắc Ninh xã Danh Lâm gồm 3 thôn: Lệ Xá, Phú Thọ, Thái Bình. Sau năm 1945, ba thôn của xã Danh Lâm, ba thôn của xã Du Lâm, cùng Mai Hiên, Lộc Hà hợp nhất thành xã Mai Lâm, huyện Từ Sơn, tỉnh Bắc Ninh.
Năm 1961 nhập vào huyện Đông Anh, thành phố Hà Nội. Vùng đất này nằm cạnh trung tâm Phật giáo Luy Lâu - trung tâm Phật giáo cổ xưa Việt Nam, lịch sử Phật giáo từ rất lâu đời, sử sách ghi chép rất nhiều về lịch sử Phật giáo tại Luy Lâu và các vùng lân cận: Vào những thế kỷ đầu Công Nguyên “Luy Lâu là trụ sở của Giao Chỉ, nằm ở trung tâm đồng bằng Sông Hồng, Việt Nam”, tức huyện Thuận Thành, tỉnh Hà Bắc ngày nay. Từ đây có những tuyến đường thủy bộ nối với Bành Thành và Lạc Dương. Các nhà buôn người Ấn Độ và người Trung Á đến buôn bán ở đây rất sớm và theo sau họ là các nhà sư đến hành đạo và truyền đạo” [47, tr.
14 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Hay khi viết về lịch sử chùa Diên Phúc, ngôi chùa là biểu tượng của Phật giáo ở vùng đất Thái Bình, các nhà nghiên cứu cũng đã khẳng định sự xuất hiện rất sớm của Phật giáo ở mảnh đất này, mặc dù không có tư liệu lịch sử nào ghi chép về thời gian cụ thể: “Một trong những lý do khác là với vị trí địa lý quan trọng bên cạnh sông Đuống, nơi tiếp giáp giữa hai trung tâm Phật giáo Luy Lâu và Thăng Long, trong quá trình chuyển tiếp các giá trị văn hóa phật giáo từ Luy Lâu về Thăng Long, chắc chắn trong lịch sử chùa Diên Phúc phải có một vai trò đặc biệt quan trọng” [74, tr. Một cứ liệu lịch sử nữa cũng cho thấy có thể khẳng định sự phát triển thịnh vượng của Phật giáo ở vùng đất này vào thời Lý. Nhà Lý được nhiều sử gia gọi là thời kỳ “hoàng kim” của Phật giáo, có lẽ vì thời kỳ này có các vị vua hiền đã từng chịu ảnh hưởng sâu đậm của giáo lý nhà Phật (đặc biệt, Lý Công Uẩn - vị vua đầu tiên của vương triều Lý là người vốn chịu ảnh hưởng sâu đậm của giáo lý nhà Phật), luôn ủng hộ Phật giáo, có nhiều vị cao tăng học vấn uyên thâm, phẩm hạnh cao đẹp. Ngay từ khi lên ngôi, thấy rõ vai trò Phật giáo với công cuộc chấn hưng dân tộc, Lý Thái Tổ đã có nhiều chính sách, hành động nâng đỡ, trọng đãi Phật giáo: “Trong 18 năm cầm quyền, nhà vua đã có nhiều lần cho xây chùa.
Ngay trong năm mới lên ngôi (1010), Lý Thái Tổ đã cho “phát tiền kho hai vạn quan, thuê thợ làm tám sở chùa ở phủ Thiên Đức, đều có dựng bia ghi công” và ra lệnh “cho các hương ấp nơi nào có chùa quán đã đổ nát đều phải sửa chữa lại”. Rồi khi xây dựng cung điện tại Thăng Long, trong nội thành xây dựng chùa Ngự Hưng Thiên, còn ngoại thành thì làm chùa Thắng Nghiêm. Năm sau (1011) lại dựng chùa Vạn Tuế, Tứ Đại Thiên Vương, Cập Y, Long Hưng và Thánh Thọ. Năm 1016, lại dựng chùa Thiên Quang và Thiên Đức.
Năm 1024, dựng chùa Chân Giáo. dựng chùa trên toàn quốc là một chính sách văn hóa, giáo dục hết sức cơ bản” [Xem 51]. 15 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Nằm trên mảnh đất quê ngoại của vương triều Lý rất sùng đạo Phật, lẽ dĩ nhiên Phật giáo ở vùng đất này cũng sẽ được quan tâm phát triển, chính vì thế ngôi chùa Diên Phúc nơi đây được xây dựng từ rất sớm: “Nhiều giải thuyết cũng cho rằng chùa Diên Phúc phải được xây dựng từ rất sớm trong điều kiện những năm đầu của triều đại Lý, khi bản thân các vua nhà Lý là những người rất sùng đạo Phật và họ đã cho xây dựng ngôi chùa trên mảnh đất quê hương của mình, tiện cho việc hành lễ, cúng tế hàng năm” [74, tr. Như vậy, với những suy luận logic dựa trên những cứ liệu lịch sử trên đây cho thấy Phật giáo du nhập vào vùng đất Thái Bình từ rất sớm, đến thời Lý đã phát triển khá thịnh vượng.
Là một phần của Phật giáo Việt Nam, Phật giáo thôn Thái Bình luôn đồng hành cùng nhân dân địa phương trong mọi bước đi thăng trầm của lịch sử dân tộc. Tinh thần “hộ quốc an dân” của Phật giáo vẫn được nêu cao. Khi đất nước hòa bình, Phật giáo cùng nhân dân xây dựng đời sống ấm no, hạnh phúc, khi đất nước lâm nguy, Phật giáo cùng nhân dân đánh giặc cứu nước, giành lại độc lập tự do. Thời kỳ kháng chiến chống Pháp, chống Mỹ, hòa chung với không khí khởi nghĩa của dân tộc, Phật giáo ở thôn Thái Bình tích cực tham gia, ủng hộ cách mạng.
Ngôi chùa làng trở thành cơ sở hoạt động cách mạng, nuôi giấu nhiều cán bộ kháng chiến, làm cơ sở hậu cần tiếp viện cho các đơn vị bộ đội; người tu sĩ trở thành người chiến sĩ cách mạng, trực tiếp tham gia mặt trận Việt Minh (sẽ trình bày rõ hơn phần giới thiệu về chùa Diên Phúc ở mục sau). Những chiến công vang dội của cách mạng Việt Nam có phần đóng góp không nhỏ của Phật giáo Việt Nam nói chung, Phật giáo thôn Thái Bình (xã Mai Lâm) nói riêng. Khi đất nước sạch bóng quân thù, Phật giáo thôn Thái Bình lại cùng nhân dân trong thôn xây dựng quê hương ngày càng giàu đẹp, văn minh. Phật giáo quay về thực hiện chức năng tín ngưỡng, tôn giáo, góp phần gìn giữ các giá trị văn hóa truyền thống của người dân nơi đây.
16 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Ngày nay, trải qua biết bao thăng trầm, Phật giáo đã khẳng định được vai trò quan trọng của mình trong mọi mặt đời sống người dân thôn Thái Bình. Với tinh thần đoàn kết, hòa hợp, phụng sự đạo pháp, phục vụ dân tộc, góp phần xây dựng cuộc sống hạnh phúc ấm no cho nhân dân (Tóm lại, Phật giáo Thái Bình, Mai Lâm, Đông Anh, Hà Nội có lịch sử từ lâu đời, ngoài mang những đặc trưng chung của Phật giáo Việt Nam thì nó còn mang những đặc trưng rất riêng được tạo bởi truyền thống, lịch sử mảnh đất và con người nơi đây) 1. Chùa Diên Phúc, thôn Thái Bình, xã Mai Lâm, huyện Đông Anh, Hà Nội Comment [A1]: Phần viết về chùa Diên Phúc có nhiều đoạn văn, câu chữ trùng với bài viết của sư Lịch sử thầy Thích Minh Thịnh trên mạng, em cần phải trích dẫn bài viết của thầy Thịnh không họ sẽ đánh vào tội đạo văn Diên Phúc Tự (nhân dân quen gọi là chùa Thái Bình) tọa lạc tại thuộc thôn Thái Bình (xã Mai Lâm, huyện Đông Anh), ngoại thành Hà Nội. Chùa nằm cạnh sông Đuống, cách trung tâm thành phố Hà Nội khoảng 10km về phía Bắc, trên trục đường đi Thị trấn Đông Anh.
Những cứ liệu, ghi chép lịch sử ít ỏi không cho biết thời gian xây dựng chùa Diên Phúc chính xác là năm nào, tuy nhiên giá trị lịch sử chùa Diên Phúc đã được các nhà sử học khẳng định bởi sự hiện diện của nó từ bao đời nay trên mảnh đất Mai Lâm – nơi được xác định là quê ngoại của Vương triều Lý. “Một trong những lý do khác là với vị trí địa lý quan trọng, bên cạnh sông Đuống, nơi tiếp giáp giữa hai trung tâm Phật giáo Luy Lâu và Thăng Long, trong quá trình chuyển tiếp các giá trị văn hóa Phật giáo từ Luy Lâu về Thăng Long, chắc chắn trong lịch sử chùa Diên Phúc phải có một vai trò đặc biệt quan trọng. Rất tiếc cho đến nay, còn quá ít những tư liệu lịch sử để chứng minh cho luận điểm này. Nhất là trải qua nhiều giai đoạn lịch sử do điều kiện thiên tai khắc nghiệt, lũ lụt, đất sụt lở nên nhiều di vật của chùa đã bị trôi theo những dòng chảy của sông Đuống, thậm chí còn phải di chuyển chùa vào năm 1987” [74, tr.
17 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Theo nhà sư trụ trì chùa: “.tương truyền chùa Diên Phúc được xây dựng từ thế kỷ XI và tồn tại liên tục cho đến ngày nay. Về lịch sử, theo bài Minh trên quả chuông đồng “Diên Phúc tự chung” đúc, tháng Giêng năm Minh Mệnh thứ hai (1821) thì chùa Diên Phúc tự ở thôn Thái Đường, xã Hoa Lâm, huyện Đông Ngàn, phủ Từ Sơn, trấn Kinh Bắc. Từ năm Đinh Mùi, niên hiệu Chiêu Thống nguyên niên có sự biến động lớn, do nhu cầu cấp thiết đúc tiền nên đã thu chuông đồng khắp thiên hạ, do đó chuông chùa Diên Phúc cũng bị thu lấy. Năm Minh Mệnh thứ hai, trụ trì chùa Tỷ Khiêu Diệu Bảo Thích Lãng đã phát nguyện tâm phúc, khuyên dân trong ấp cùng thiện nam, tín nữ thập phương quyên góp của cải mua đồng.
Diên Phúc đã thuê thợ về đúc quả chuông “Linh Ứng tự chung” suốt thời kỳ nhà Nguyễn, chùa được quan tâm tu sửa nhiều lần”[74, tr 101]. Trong kháng chiến chống Pháp, chùa Diên Phúc là nơi lưu truyền nhiều chiến công chống giặc ngoại xâm và bảo vệ tổ quốc. Ở giai đoạn 1946 – 1954, ngôi chùa này được chọn làm cơ sở hoạt động cách mạng, nơi nuôi giấu nhiều cán bộ kháng chiến. Sư cụ Đàm Tín là người trụ trì chùa đã trực tiếp tham gia mặt trận Việt Minh.
Nhiều lần thực dân Pháp tổ chức vây giáp quân cách mạng nhưng nhờ sự che chở của nhà chùa, sự đấu tranh khéo léo của sư trụ trì mà cơ sở cách mạng địa phương đứng vững ngay trước mặt kẻ thù.