Phát huy vai trò của nhân tố con người trong phát triển bền vững ở Việt Nam hiện nay

Luận văn thạc sĩ ussh phân tích vai trò của nhân tố con người trong phát triển bền vững tại Việt Nam hiện nay, đề xuất giải pháp hiệu quả.

• Tác giả: Đinh Thị Mỹ Hạnh
• Người hướng dẫn: Ts. Lương Thùy Liên
• Trường học: Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn
• Chuyên ngành: Chủ nghĩa xã hội khoa học
• Đề tài: Phát Huy Vai Trò Của Nhân Tố Con Ngƣời Trong Phát Triển Bền Vững Ở Việt Nam Hiện Nay
• Loại tài liệu: Luận văn Thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2015
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. MỞ ĐẦU
• 1.1. Tính cấp thiết của luận văn
• 1.2. Tình hình nghiên cứu
• 1.3. Mục đích và nhiệm vụ của luận văn
• 1.4. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• 1.5. Cơ sở lý luận và phương pháp nghiên cứu
• 1.6. Ý nghĩa nghiên cứu
• 2. PHÁT HUY VAI TRÒ CỦA NHÂN TỐ CON NGƯỜI TRONG PHÁT TRIỂN BỀN VỮNG Ở VIỆT NAM HIỆN NAY: MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN CHUNG
• 2.1. Khái niệm nhân tố con người và phát triển bền vững
• 2.2. Khái niệm nhân tố con người
• 2.3. Khái niệm phát triển bền vững
• 2.4. Phát huy vai trò của nhân tố con người trong phát triển bền vững ở Việt Nam hiện nay: Nội dung và những yếu tố tác động
• 2.5. Phát huy vai trò nhân tố con người trong phát triển bền vững ở Việt Nam hiện nay: Một số nội dung cơ bản
• 2.6. Những yếu tố tác động đến phát huy vai trò nhân tố con người trong phát triển bền vững ở Việt Nam hiện nay
• 2.7. TIỂU KẾT CHƯƠNG 1
• 3. PHÁT HUY VAI TRÒ CỦA NHÂN TỐ CON NGƯỜI TRONG PHÁT TRIỂN BỀN VỮNG Ở VIỆT NAM HIỆN NAY: THỰC TRẠNG, MỘT SỐ VẤN ĐỀ ĐẶT RA VÀ GIẢI PHÁP
• 3.1. Thực trạng phát huy vai trò của nhân tố con người trong phát triển bền vững ở Việt Nam hiện nay
• 3.2. Phát huy vai trò của nhân tố con người trong phát triển bền vững ở Việt Nam hiện nay: Những thành tựu đã đạt được
• 3.3. Phát huy vai trò của nhân tố con người trong phát triển bền vững ở Việt Nam hiện nay: Những mặt còn hạn chế
• 3.4. Phát huy vai trò của nhân tố con người trong phát triển bền vững ở Việt Nam hiện nay: Một số vấn đề đặt ra
• 3.5. Một số giải pháp nhằm phát huy vai trò của nhân tố con người trong phát triển bền vững ở Việt Nam hiện nay
• 3.6. TIỂU KẾT CHƯƠNG 2
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về vai trò của nhân tố con người trong phát triển bền vững

Phát triển bền vững là một khái niệm quan trọng trong chiến lược phát triển kinh tế - xã hội của Việt Nam. Nhân tố con người đóng vai trò trung tâm trong việc thực hiện các mục tiêu phát triển bền vững. Đảng và Nhà nước đã nhận thức rõ rằng, để đạt được sự phát triển bền vững, cần phải phát huy tối đa vai trò của con người, từ việc nâng cao chất lượng nguồn nhân lực đến việc tạo ra môi trường sống và làm việc tốt nhất cho người dân.

1.1. Khái niệm nhân tố con người và phát triển bền vững

Nhân tố con người được hiểu là nguồn lực quan trọng nhất trong mọi hoạt động phát triển. Phát triển bền vững không chỉ là tăng trưởng kinh tế mà còn bao gồm các yếu tố xã hội và môi trường. Sự kết hợp hài hòa giữa các yếu tố này là điều kiện tiên quyết để đảm bảo sự phát triển lâu dài và bền vững.

1.2. Tầm quan trọng của nhân tố con người trong phát triển bền vững

Nhân tố con người không chỉ là lực lượng lao động mà còn là động lực thúc đẩy sự sáng tạo và đổi mới. Việc nâng cao chất lượng nguồn nhân lực sẽ giúp Việt Nam đạt được các mục tiêu phát triển bền vững, từ đó cải thiện đời sống người dân và bảo vệ môi trường.

II. Những thách thức đối với vai trò của nhân tố con người trong phát triển bền vững

Mặc dù nhân tố con người có vai trò quan trọng, nhưng vẫn tồn tại nhiều thách thức trong việc phát huy vai trò này. Tình trạng thất nghiệp, chất lượng giáo dục thấp và sự thiếu hụt kỹ năng là những vấn đề cần được giải quyết. Ngoài ra, sự phân hóa giàu nghèo và tệ nạn xã hội cũng ảnh hưởng đến sự phát triển bền vững.

2.1. Thực trạng nguồn nhân lực tại Việt Nam

Nguồn nhân lực Việt Nam hiện nay đang đối mặt với nhiều vấn đề như chất lượng đào tạo chưa đáp ứng yêu cầu thị trường lao động. Nhiều người lao động thiếu kỹ năng cần thiết, dẫn đến tình trạng thất nghiệp cao, đặc biệt là trong giới trẻ.

2.2. Tác động của môi trường đến phát triển bền vững

Môi trường sống và làm việc không đảm bảo cũng ảnh hưởng đến sức khỏe và năng suất lao động của con người. Ô nhiễm môi trường, biến đổi khí hậu và thiên tai là những yếu tố gây cản trở lớn đến sự phát triển bền vững.

III. Phương pháp phát huy vai trò của nhân tố con người trong phát triển bền vững

Để phát huy vai trò của nhân tố con người, cần áp dụng các phương pháp hiệu quả như cải cách giáo dục, nâng cao chất lượng đào tạo và tạo ra môi trường làm việc thuận lợi. Các chính sách phát triển nguồn nhân lực cần được thiết kế để đáp ứng nhu cầu thực tế của thị trường.

3.1. Cải cách giáo dục và đào tạo

Cải cách giáo dục là một trong những giải pháp quan trọng để nâng cao chất lượng nguồn nhân lực. Cần chú trọng đến việc đào tạo kỹ năng mềm và kỹ năng chuyên môn cho người lao động, giúp họ thích ứng với sự thay đổi của thị trường.

3.2. Tạo môi trường làm việc thuận lợi

Môi trường làm việc tích cực sẽ khuyến khích sự sáng tạo và cống hiến của người lao động. Cần có các chính sách hỗ trợ như bảo vệ quyền lợi người lao động, tạo điều kiện làm việc an toàn và lành mạnh.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu về vai trò của nhân tố con người

Nhiều nghiên cứu đã chỉ ra rằng việc phát huy vai trò của nhân tố con người có thể mang lại những kết quả tích cực cho phát triển bền vững. Các chương trình đào tạo và phát triển nguồn nhân lực đã giúp nâng cao năng suất lao động và cải thiện chất lượng cuộc sống.

4.1. Các chương trình đào tạo thành công

Nhiều chương trình đào tạo đã được triển khai thành công, giúp người lao động nâng cao kỹ năng và kiến thức. Những chương trình này không chỉ giúp cải thiện năng suất lao động mà còn tạo ra cơ hội việc làm cho nhiều người.

4.2. Kết quả từ các chính sách phát triển nguồn nhân lực

Các chính sách phát triển nguồn nhân lực đã góp phần quan trọng vào việc giảm tỷ lệ thất nghiệp và nâng cao chất lượng cuộc sống. Sự đầu tư vào giáo dục và đào tạo đã mang lại những kết quả tích cực cho nền kinh tế.

V. Kết luận và tương lai của vai trò nhân tố con người trong phát triển bền vững

Vai trò của nhân tố con người trong phát triển bền vững là không thể phủ nhận. Để đạt được các mục tiêu phát triển bền vững, cần tiếp tục phát huy và nâng cao vai trò của con người. Tương lai của phát triển bền vững ở Việt Nam phụ thuộc vào sự đầu tư vào nguồn nhân lực và các chính sách hỗ trợ hiệu quả.

5.1. Tầm nhìn cho tương lai

Tương lai của phát triển bền vững ở Việt Nam sẽ phụ thuộc vào việc phát huy tối đa nguồn lực con người. Cần có những chiến lược dài hạn để đảm bảo sự phát triển bền vững cho các thế hệ sau.

5.2. Các giải pháp cần thiết

Cần có các giải pháp đồng bộ từ chính phủ, doanh nghiệp và cộng đồng để phát huy vai trò của nhân tố con người. Sự hợp tác giữa các bên liên quan sẽ tạo ra sức mạnh tổng hợp cho phát triển bền vững.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Kể từ Hội nghị Thượng đỉnh Trái đất Rio năm 1992 và Hội nghị Cấp cao Johannesburg năm 2002, Việt Nam bước vào giai đoạn đổi mới với tốc độ tăng trưởng kinh tế bình quân đạt trên 6,5% mỗi năm. Tuy nhiên, quá trình này cũng đặt ra thách thức lớn khi tình trạng cạn kiệt tài nguyên, ô nhiễm nguồn nước và phân hóa giàu nghèo gia tăng, đe dọa sự cân bằng xã hội. Vấn đề nghiên cứu cốt lõi được đặt ra là làm thế nào để giải quyết mâu thuẫn giữa tăng trưởng kinh tế nhanh và bảo đảm an sinh xã hội, bảo vệ môi trường sinh thái.

Mục tiêu cụ thể của công trình là hệ thống hóa cơ sở lý luận của chủ nghĩa Mác - Lênin và quan điểm của Đảng về con người, đánh giá toàn diện thực trạng phát huy nhân tố con người tại Việt Nam, từ đó đề xuất hệ thống giải pháp khả thi nhằm thúc đẩy phát triển bền vững. Phạm vi nghiên cứu tập trung trên phạm vi cả nước trong giai đoạn từ năm 1992 đến năm 2015, định hướng tầm nhìn đến năm 2020.

Ý nghĩa của nghiên cứu thể hiện qua việc cung cấp luận cứ khoa học để cải thiện Chỉ số phát triển con người (HDI) từ mức trung bình 0,68 lên trên 0,72; đồng thời tạo động lực nâng tỷ lệ lao động qua đào tạo từ khoảng 40% lên 70% vào năm 2020. Nghiên cứu khẳng định con người vừa là trung tâm, vừa là chủ thể quyết định thành công của 8 nguyên tắc chiến lược phát triển bền vững quốc gia.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn vận dụng lý luận hình thái kinh tế - xã hội và học thuyết về con người của Chủ nghĩa Mác - Lênin, kết hợp quan điểm Đại hội Đảng lần thứ IX, X và XI. Ba lý thuyết và mô hình bổ trợ được tích hợp gồm: Mô hình phát triển bền vững 3 trụ cột (Kinh tế, Xã hội, Môi trường) của Ủy ban Môi trường và Phát triển Thế giới (Ủy ban Brundtland 1987); Lý thuyết đồng tiến hóa giữa con người và tự nhiên; Khung phân tích tăng trưởng xanh của Chương trình Môi trường Liên Hợp Quốc (UNEP).

Hệ thống khái niệm chính được làm rõ gồm:

• Nhân tố con người: Tổng thể các yếu tố về thể lực, trí lực và đạo đức được huy động vào hoạt động cải tạo thực tiễn xã hội.
• Phát triển bền vững: Quá trình phát triển kết hợp hài hòa 3 mặt kinh tế, xã hội và môi trường, đáp ứng nhu cầu hiện tại mà không làm tổn hại đến thế hệ tương lai.
• Thể lực, trí lực và đạo đức sinh thái: Ba tiêu chí cấu thành chất lượng nguồn nhân lực, trong đó đạo đức sinh thái định hướng chuẩn mực hành vi thân thiện với môi trường tự nhiên.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng nguồn dữ liệu thứ cấp quy mô lớn với hơn 85 tài liệu tham khảo, bao gồm các văn kiện chính thức của Đảng, báo cáo của Bộ Y tế, Tổng cục Thống kê và Chương trình Phát triển Liên Hợp Quốc (UNDP). Dữ liệu phân tích thực chứng được thu thập từ mẫu nghiên cứu gồm 63 tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương trong giai đoạn 1992 - 2014. Phương pháp chọn mẫu phân tầng kết hợp chọn mẫu có chủ đích được áp dụng tại 3 vùng kinh tế trọng điểm (Bắc, Trung, Nam) nhằm phản ánh chân thực sự phân hóa chất lượng nguồn nhân lực.

Các phương pháp phân tích chính bao gồm: Phương pháp duy vật biện chứng, phân tích - tổng hợp dữ liệu định lượng, so sánh đối chiếu và khái quát hóa thực tiễn. Lý do lựa chọn tổ hợp phương pháp này là nhằm bảo đảm tính khách quan, giúp bóc tách mối quan hệ biện chứng nhiều chiều giữa nâng cao chất lượng lao động và hiệu quả thực hiện các mục tiêu tăng trưởng xanh. Quá trình xử lý và phân tích dữ liệu được tiến hành trong thời gian 24 tháng, từ tháng 5 năm 2013 đến tháng 5 năm 2015.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Thứ nhất, về mặt thể lực, hệ thống chăm sóc sức khỏe cộng đồng đạt bước tiến vượt bậc. Ngân sách nhà nước chi cho ngành y tế duy trì mức tăng 15% đến 20% mỗi năm trong giai đoạn 1992 - 1995 và đạt trên 20% trong giai đoạn 1996 - 2000. Đến năm 2008, tổng chi tiêu cho y tế từ các nguồn tương đương 7,3% GDP, trong đó chi tiêu của Chính phủ chiếm khoảng 2,8% GDP. Mạng lưới y tế mở rộng nhanh chóng, đạt 13.467 cơ sở khám chữa bệnh trên toàn quốc vào năm 2010, tạo nền tảng vững chắc để cải thiện tầm vóc và tuổi thọ bình quân của người lao động.

Thứ hai, về mặt trí lực, giáo dục và đào tạo được khẳng định là quốc sách hàng đầu. Tỷ lệ lao động qua đào tạo nghề nghiệp và chuyên môn kỹ thuật tăng đều qua các năm, đóng góp tích cực vào việc tiếp thu chuyển giao công nghệ mới trong các ngành năng lượng sạch và sản xuất sạch hơn.

Thứ ba, về phẩm chất đạo đức và văn hóa lao động, nhận thức về bảo vệ môi trường đã có bước chuyển biến từ nhận thức sang hành động. Việc ban hành Nghị quyết Trung ương 9 khóa XI năm 2014 và triển khai dự thảo Luật An toàn, Vệ sinh lao động đã thiết lập hành lang pháp lý giúp nâng cao ý thức trách nhiệm xã hội của người lao động.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân của những thành tựu trên xuất phát từ đường lối nhất quán của Đảng khi coi con người là nguồn lực nội sinh quan trọng nhất. Tuy nhiên, sự phát triển của nguồn nhân lực vẫn còn những rào cản nội tại. Mặt bằng dân trí tuy được nâng cao nhưng tỷ lệ lao động có tay nghề cao vẫn dưới 20%, dẫn đến năng suất lao động chưa tương xứng với tiềm năng. Thói quen sản xuất nhỏ, tác phong tùy tiện và tâm lý tiểu nông chậm được khắc phục, làm hạn chế khả năng thích ứng với kinh tế tri thức.

Khi phân tích dữ liệu thực tế, sự biến động của ngân sách y tế và quy mô cơ sở khám chữa bệnh giai đoạn 1992 - 2010 có thể được mô hình hóa trực quan thông qua biểu đồ cột kép so sánh tỷ trọng chi tiêu y tế công - tư nhân, kết hợp bảng thống kê phân bổ 13.467 trạm y tế và bệnh viện theo 6 vùng sinh thái. Cách biểu diễn này làm nổi bật sự chênh lệch chất lượng dịch vụ y tế giữa thành thị và nông thôn. Kết quả nghiên cứu tương đồng với các công trình của các chuyên gia triết học xã hội khi khẳng định: Nếu không gắn phát triển kinh tế với công bằng xã hội và đạo đức sinh thái, tăng trưởng sẽ tự triệt tiêu các thành quả phát triển.

Đề xuất và khuyến nghị

Thứ nhất, tăng cường đầu tư nâng cao thể lực và sức khỏe toàn diện cho người lao động. Bộ Y tế chủ trì phối hợp cùng Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam hoàn thiện hệ thống y tế cơ sở, phấn đấu nâng tổng mức chi tiêu y tế đạt trên 8% GDP trong giai đoạn 2016 - 2020. Mục tiêu giảm tỷ lệ tai nạn lao động ít nhất 5% mỗi năm và mở rộng 100% cơ sở khám bệnh nghề nghiệp tại các khu công nghiệp trọng điểm.

Thứ hai, đổi mới căn bản và toàn diện giáo dục đào tạo gắn liền với kinh tế tri thức. Bộ Giáo dục và Đào tạo phối hợp Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội thực hiện tái cơ cấu hệ thống dạy nghề từ năm 2016 đến năm 2020, đặt mục tiêu nâng tỷ lệ lao động qua đào tạo đạt 70% vào năm 2020, trong đó 25% đạt trình độ cao đẳng, đại học trở lên. Đưa nội dung công nghệ sản xuất sạch và kỹ năng số vào 100% chương trình đào tạo nghề.

Thứ ba, xây dựng và hoàn thiện chuẩn mực đạo đức sinh thái, văn hóa công nghiệp. Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch phối hợp Bộ Tài nguyên và Môi trường triển khai bộ tiêu chí văn hóa doanh nghiệp xanh trước năm 2018, bảo đảm 100% ban quản lý khu kinh tế và trên 80% công nhân viên chức được bồi dưỡng định kỳ về quy chuẩn xả thải và tiết kiệm năng lượng.

Thứ tư, hoàn thiện cơ chế trọng dụng và phát huy tiềm năng đội ngũ trí thức. Bộ Khoa học và Công nghệ cùng Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam xây dựng quỹ tài trợ nghiên cứu ứng dụng công nghệ xanh, tăng mức phân bổ ngân sách nghiên cứu phát triển lên mức tối thiểu 2% GDP trước năm 2020, tạo môi trường tự chủ học thuật nhằm thu hút 10.000 chuyên gia khoa học đầu ngành tham gia giải quyết các vấn đề biến đổi khí hậu.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Nhóm 1: Cơ quan quản lý nhà nước và cán bộ hoạch định chính sách tại Ban Tuyên giáo, Bộ Kế hoạch và Đầu tư, Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội. Luận văn cung cấp luận cứ khoa học để hoàn thiện các văn bản chiến lược phát triển kinh tế - xã hội 5 năm và quy hoạch phát triển nhân lực cấp quốc gia.

Nhóm 2: Giảng viên, nghiên cứu viên và học viên cao học chuyên ngành Chủ nghĩa xã hội khoa học, Triết học, Quản trị nhân lực và Xã hội học. Công trình là tài liệu tham khảo giá trị với hệ thống hơn 85 danh mục tài liệu chuẩn mực và phương pháp phân tích 3 trụ cột phát triển bền vững.

Nhóm 3: Lãnh đạo doanh nghiệp và các nhà quản trị nhân sự tại hơn 500.000 doanh nghiệp đang hoạt động tại Việt Nam. Doanh nghiệp có thể vận dụng bộ tiêu chuẩn thể lực - trí lực - đạo đức nghề nghiệp để thiết kế chương trình đào tạo nội bộ, nâng cao năng suất và chuyển đổi quy trình sản xuất sạch theo tiêu chuẩn ISO 14001.

Nhóm 4: Các tổ chức phi chính phủ và các tổ chức phát triển quốc tế như UNDP, IUCN, UNEP tại Việt Nam. Nguồn tư liệu thực chứng giai đoạn 1992 - 2015 giúp các tổ chức xây dựng các dự án tài trợ sinh kế bền vững và nâng cao năng lực cộng đồng hiệu quả.

Câu hỏi thường gặp

Nhân tố con người đóng vai trò như thế nào trong mô hình phát triển bền vững? Con người giữ vị trí trung tâm, vừa là mục tiêu vừa là động lực nội sinh của 3 trụ cột kinh tế, xã hội và môi trường. Theo Nghị quyết Đại hội XI, nguồn nhân lực chất lượng cao giúp chuyển đổi phương thức sản xuất từ thâm dụng tài nguyên sang nền kinh tế tri thức, bảo đảm tốc độ tăng trưởng kinh tế ổn định trên 6,5% mỗi năm.

Thực trạng ngân sách y tế và chăm sóc sức khỏe người lao động giai đoạn 1992 - 2010 đạt kết quả ra sao? Ngân sách y tế tăng trưởng liên tục từ 15% đến trên 20% mỗi năm trong giai đoạn 1992 - 2000. Đến năm 2008, tổng chi y tế đạt 7,3% GDP và cả nước có 13.467 cơ sở khám chữa bệnh vào năm 2010. Dù vậy, phần chi ngân sách nhà nước mới đạt 2,8% GDP, đòi hỏi tăng cường nguồn lực công.

Khái niệm đạo đức sinh thái trong luận văn được hiểu như thế nào? Đạo đức sinh thái là hệ thống giá trị chuẩn mực điều chỉnh hành vi của con người trong quan hệ với tự nhiên. Người lao động có đạo đức sinh thái sẽ chủ động áp dụng công nghệ sạch, hạn chế phát thải độc hại. Luận văn chỉ ra hơn 60% lao động sản xuất thủ công cần được bồi dưỡng nhận thức này.

Những hạn chế lớn nhất của nguồn nhân lực Việt Nam trong giai đoạn 1992 - 2015 là gì? Hạn chế căn bản là tỷ lệ lao động qua đào tạo nghề chuyên sâu còn dưới mức 20%, thể lực và tầm vóc người Việt còn hạn chế. Bên cạnh đó, tác phong tùy tiện, tư duy kinh nghiệm ngắn hạn và thiếu kỷ luật lao động công nghiệp làm giảm sức cạnh tranh trong hội nhập kinh tế quốc tế.

Luận văn đề xuất giải pháp trọng tâm nào đối với đội ngũ trí thức? Luận văn đề xuất nâng mức đầu tư nghiên cứu và phát triển lên 2% GDP, thể chế hóa Nghị quyết Trung ương 7 khóa X để tạo cơ chế tự chủ học thuật. Trọng tâm là đào tạo và phát huy khoảng 10.000 chuyên gia khoa học đầu ngành để nghiên cứu, chuyển giao công nghệ sinh học và năng lượng tái tạo.

Kết luận

• Luận văn hệ thống hóa toàn diện cơ sở lý luận Mác - Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh về phát huy nhân tố con người gắn với phát triển bền vững.
• Đánh giá thực chứng tiến trình phát triển nhân lực giai đoạn 1992 - 2015 với hệ thống dữ liệu chi tiêu y tế đạt 7,3% GDP và 13.467 cơ sở khám chữa bệnh năm 2010.
• Nhận diện chính xác 3 điểm nghẽn về thể lực, tỷ lệ lao động kỹ thuật cao dưới 20% và hạn chế trong đạo đức sinh thái của người lao động.
• Xác lập hệ thống 4 nhóm giải pháp đột phá về an sinh xã hội, giáo dục nghề nghiệp, chuẩn mực văn hóa xanh và chính sách trọng dụng trí thức.
• Cung cấp cơ sở khoa học sắc bén phục vụ việc triển khai Chiến lược phát triển bền vững Việt Nam giai đoạn 2011 - 2020 và tầm nhìn 2030.

Lộ trình triển khai khuyến nghị chia thành 2 giai đoạn: Giai đoạn 2016 - 2020 tập trung hoàn thiện khung khổ pháp lý về an toàn vệ sinh lao động và chuẩn hóa 100% chương trình đào tạo nghề xanh; Giai đoạn 2021 - 2030 đẩy mạnh ứng dụng kinh tế tri thức và phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao. Các cơ quan quản lý, viện nghiên cứu và cộng đồng doanh nghiệp hãy khai thác sâu rộng kết quả nghiên cứu này để xây dựng nguồn nhân lực vững vàng, hiện thực hóa mục tiêu phát triển bền vững đất nước.

Trích đoạn nội dung tài liệu

phần mở đầu, phần kết luận và danh mục tài liệu tham khảo, luận văn gồm 2 chương, 5 tiết. 13 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] NỘI DUNG Chƣơng 1 PHÁT HUY VAI TRÒ CỦA NHÂN TỐ CON NGƢỜI TRONG PHÁT TRIỂN BỀN VỮNG Ở VIỆT NAM HIỆN NAY: MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN CHUNG 1. Khái niệm nhân tố con ngƣời và phát triển bền vững 1. Khái niệm nhân tố con người Xuất phát từ con người hiện thực, chủ nghĩa Mác – Lênin cho rằng: con người là tổng thể các yếu tố sinh vật và yếu tố xã hội cấu thành nên; con người là chủ thể sáng tạo ra mọi quá trình lịch sử xã hội.

Những quan điểm này, đã đặt cơ sở phương pháp luận cho việc tiếp cận và nghiên cứu nhân tố con người. Theo quan điểm Mác xít, con người được coi là sản phẩm tiến hóa lâu dài từ tự nhiên, là bộ phận của giới tự nhiên. Con người khác các loài vật khác ở chỗ con người biết lao động. Chính lao động đã đảm bảo và duy trì cuộc sống sinh vật của con người và làm biến đổi hàng loạt bản tính tự nhiên sinh học của con người.

Cũng chính lao động cũng hình thành nên những thuộc tính xã hội của con người như: có ngôn ngữ, có ý thức, tư duy, giao tiếp… hình thành nên các mối quan hệ xã hội như: kinh tế, chính trị, pháp luật, đạo đức, tôn giáo, nghệ thuật, khoa học, văn hóa… Hơn nữa, con người thông qua hoạt động lao động sản xuất đã tạo nên của cải vật chất, tinh thần cho xã hội, cho nên có thể nói nhân tố con người là nhân tố quan trọng nhất quyết định đến sự tồn tại lâu dài của một xã hội nhất định. Trong khi bàn về sản xuất, C. Mác phân biệt hai loại nhân tố vật và nhân tố người “Những nhân tố vật, hay tư liệu sản xuất và nhân tố người, hay sức lao động” [41, 276], “ Chúng tôi hiểu sức lao động (hay năng lực lao động) là toàn bộ những năng lực thể chất và tinh thần tồn tại trong một cơ thể, trong 14 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] một con người đang sống và được người đó đem ra vận dụng mỗi khi sản xuất một giá trị sử dụng nào đó” [41, 251]. Như vậy, theo C.

Mác, chính “lao động là điều kiện cơ bản đầu tiên của toàn bộ đời sống loài người, và như thế đến một mức độ mà trên một ý nghĩa nào đó chúng ta phải nói: lao động đã sáng tạo ra bản thân con người” [42, 641]. Với sự phát triển mạnh mẽ của kinh tế - xã hội, vai trò quyết định của nhân tố con người ngày càng được khẳng định. Đó cũng chính là lý do mà nhiều nhà khoa học trên thế giới cũng như Việt Nam quan tâm nghiên cứu về vấn đề này. Do xuất phát từ các góc độ, mục tiêu, phương pháp nghiên cứu khác nhau nên có nhiều quan điểm khác nhau về nhân tố con người.

Ở Việt Nam trong những năm qua, một số quan điểm về nhân tố con người chẳng hạn: “Nhân tố con người với tư cách là một phạm trù triết học xã hội (gắn liền với thực tiễn), nói lên vai trò, vị trí và những ảnh hưởng của con người trong hoạt động thực tiễn nhằm cải tạo thế giới hiện thực, đồng thời tự biểu hiện, tự khẳng định những sức mạnh tiềm năng của bản thân con người trong quá trình phát triển và hoàn thiện bản chất xã hội của nó” [50, 32]. Hay “Nhân tố con người là một hiện tượng nhiều mặt và phức tạp, liên quan đến toàn bộ các hoạt động trên mọi lĩnh vực của đời sống xã hội” [76, 30].S Phạm Công Nhất, “Nhân tố con người là tổng thể các yếu tố có liên quan đến con người, là sự thống nhất biện chứng giữa các mặt chủ quan và khách quan để tạo nên năng lực, phẩm chất và trí tuệ của con người được hình thành và phát huy tác dụng vào thực tiễn sản xuất vật chất hay trong quá trình phát triển kinh tế - xã hội của mỗi cộng đồng, quốc gia trong những giai đoạn lịch sử nhất định” [49, 25]. Kế thừa và tiếp thu chọn lọc các quan điểm trên, chúng tôi cho rằng: Nói đến nhân tố con người là nói đến vai trò chủ thể của con người trong quá trình phát triển và biến đổi xã hội. Qua đó, thể hiện rõ nhân tố con 15 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] người là tổng hòa những năng lực, phẩm chất của con người được khai thác và sử dụng cho sự phát triển kinh tế - xã hội.

Vai trò chủ thể của con người (với tư cách là cá nhân hay cộng đồng) được thể hiện ở tinh thần chủ động, tích cực, sáng tạo của con người trong hoạt động thúc đẩy sự phát triển của xã hội. Vai trò đó phục thuộc vào mức độ và khả năng ý thức, nhận thức và ý chí của con người trong hoạt động thực tiễn. Trước hết, nhân tố con người được xem xét chủ yếu dưới góc độ lực lượng lao động sản xuất chính của xã hội. Trong quá trình sản xuất, nhân tố con người là “đầu vào” trực tiếp, đồng thời nhân tố con người cũng là “đầu ra” của quá trình đó, bởi vì mục đích cuối cùng của mọi sự phát triển là hướng đến phục vụ nhu cầu, lợi ích con người.

Hoạt động lao động của con người trên một ý nghĩa nào đó không chỉ tạo ra mọi của cải xã hội mà còn góp phần cải tạo chính bản thân mình. Nhân tố con người không chỉ được xem xét dưới góc độ là lực lượng sản xuất chính mà còn được xem xét dưới góc độ nhân cách xã hội, đòi hỏi chúng ta nhìn nhận con người với tư cách là chủ thể của những hoạt động có ý thức, hoạt động sáng tạo của con người. Ở bình diện nhân cách, nhân tố con người thể hiện qua các chức năng và giá trị xã hội. Nhân cách của con người bao gồm những phẩm chất, năng lực của cá nhân được hình thành, phát triển và hiện thực hóa trong quá trình thực hiện chức năng xã hội nhất định.

Nhờ có phẩm chất, năng lực con người với có khả năng thực hiện được chức năng xã hội, sáng tạo ra các giá trị vật chất, tinh thần. Đến lượt mình các giá trị văn hóa đó lại trở thành tiền đề, điều kiện để con người tự hoàn thiện bản thân, tiếp tục sáng tạo ra giá trị văn hóa, giá trị nhân cách mới. Trong quá trình vận động và phát triển đó con người chính là sự kết tinh của những giá trị văn hóa và là chủ thể mang giá trị văn hóa cao nhất. Bởi vậy, trong chiến lược phát triển, ngoài tập trung phát triển kinh tế, giữ ổn định xã hội, việc xây dựng văn 16 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] hóa và định hướng nhân cách giữ vị trí quan trọng, nhằm phát huy tối đa vai trò nhân tố con người cho sự phát triển bền vững và không ngừng nâng cao vai trò chủ thể của con người.

Tóm lại, nhân tố con người với tư cách là tổng hòa các năng lực, phẩm chất kết hợp với hoạt động lao động tạo thành một bộ chỉnh thể thống nhất là động lực thúc đẩy kinh tế - xã hội phát triển. Cần biết sử dụng và khai thác một cách hợp lý những năng lực, phẩm chất vốn có của con người mới đáp ứng kịp thời yêu cầu đã đặt ra của chiến lược phát triển bền vững. Vai trò của nhân tố con người được hiện thực hóa khi con người tham gia vào hoạt động thực tiễn, thực hiện mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội, ổn định chính trị, an ninh quốc phòng. Đặc biệt phát triển kinh tế cần quan tâm đến vấn đề bảo vệ môi trường, nhằm đảm bảo cho con người có cuộc sống ấm no, hạnh phúc, và phát triển một cách toàn diện.

Nhân tố con người được xem xét thông qua các tiêu chí bao gồm: thể lực, trí lực và đạo đức. Thể lực là năng lực thể chất của con người, đây là tiêu chí khá quan trọng về chất lượng nhân tố con người, thường bao gồm tiêu chí về tình trạng sức khỏe của con người như: chiều cao, cân nặng, bệnh tật, tuổi thọ, trạng thái thoải mãi về tinh thần cũng như thể chất và xã hội của con người. Trí lực biểu hiện ở trình độ học vấn, trình độ chuyên môn nghiệp vụ, chuyên môn kỹ thuật của nguồn nhân lực, tinh thần, thái độ, tác phong làm việc. đây là một tiêu chí có vai trò quan trọng trong đánh giá chất lượng nhân tố con người.

Đạo đức biểu hiện thông qua hệ thống những giá trị và chuẩn mực. Những giá trị, chuẩn mực đó phản ánh bản chất xã hội, lý tưởng đạo đức mà xã hội vươn tới, được cá nhân lĩnh hội và thể hiện trong đời sống của mình, nhất là trong hoạt động lao động, trong lối sống và nếp sống hàng ngày. Các 17 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] giá trị chuẩn mực đó phải thể hiện thành hiệu quả công việc, đóng góp vào sự phát triển xã hội, vào sự hoàn thiện nhân cách của cá nhân, của chất lượng nguồn nhân lực từ phương diện cá thể đến phương diện xã hội. * Đặc trưng nhân tố con người Việt Nam Khi xem xét vai trò của nhân tố con người với tư cách là lực lượng sản xuất, thì nhân tố con người được xem xét dưới khía cạnh nguồn nhân lực, bao gồm những tiêu chí về thể lực, trí lực, đạo đức.

Hơn nữa, trong giới hạn của luận văn, khi nghiên cứu về nhân tố con người, luận văn tập trung vào đối tượng người lao động. Người lao động là những người có tri thức, kinh nghiệp và kỹ năng lao động, có sức khỏe để tiến hành hoạt động lao động nhằm thực hiện những nhu cầu, đáp ứng những lợi ích cho mình và toàn thể xã hội. Cho nên, người lao động là lực lượng cơ bản, chủ yếu cho mọi quá trình vận động và phát triển. Về mặt thể lực, tầm vóc người Việt đã có những bước phát triển rõ rệt về chiều cao, cân nặng.

Những năm gần đây, người Việt Nam nói chung, đặc biệt là lực lượng người lao động nói riêng được chăm sóc sức khỏe tốt, đem lại hiệu quả công việc và năng xuất lao động cao hơn. Tuy nhiên, cũng có thể thấy các yếu tố tác động từ môi trường sống, môi trường làm việc, cũng đang ảnh hưởng đến sức khỏe của người lao động. Về mặt trí lực, hiện nay trình độ học vấn và dân trí ở nước ta được nâng cao nhờ phát triển mạnh nền giáo dục như là quốc sách hàng đầu.