Luận Văn Thạc Sĩ Về Kiểm Soát Ô Nhiễm Môi Trường Tại Huyện Phổ Yên, Tỉnh Thái Nguyên Đến Năm 2020

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu kiểm soát ô nhiễm môi trường nông nghiệp huyện Phổ Yên, Thái Nguyên đến năm 2020, đề xuất giải pháp hiệu quả.

• Tác giả: Nguyễn Thị Quỳnh Thơ
• Người hướng dẫn: PGS.TS Lê Trình
• Trường học: Trường Đại Học Khoa Học Tự Nhiên
• Chuyên ngành: Khoa Học Môi Trường
• Đề tài: Kiểm Soát Ô Nhiễm Môi Trường Vùng Nông Nghiệp Nông Thôn Huyện Phổ Yên, Tỉnh Thái Nguyên Đến Năm 2020
• Loại tài liệu: Luận Văn Thạc Sỹ Khoa Học
• Năm xuất bản: 2013
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG MỘT: TỔNG QUAN TÀI LIỆU
• 1.1. TỔNG QUAN VỀ CHẤT THẢI RẮN
• 1.1.1. Khái niệm về chất thải rắn
• 1.1.2. Nguồn gốc phát sinh chất thải rắn
• 1.1.3. Thành phần chất thải rắn
• 1.2. HOẠT ĐỘNG KIỂM SOÁT Ô NHIỄM CHẤT THẢI RẮN SINH HOẠT TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH THÁI NGUYÊN
• 1.2.1. Tình hình phát sinh CTR
• 1.2.2. Hiện trạng các công trình xử lý chất thải rắn
• 1.3. TỔNG QUAN VỀ CÁC ĐIỀU KIỆN TỰ NHIÊN, KINH TẾ - XÃ HỘI CỦA HUYỆN PHỔ YÊN
• 1.3.1. Điều kiện tự nhiên
• 1.3.2. Điều kiện về kinh tế - xã hội
• 1.4. CƠ SỞ PHÁP LÝ CỦA ĐỀ TÀI
• 2. CHƯƠNG HAI: NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 2.1. ĐỐI TƯỢNG NGHIÊN CỨU
• 2.2. ĐỊA ĐIỂM, PHẠM VI VÀ THỜI GIAN NGHIÊN CỨU
• 2.2.1. Địa điểm, phạm vi nghiên cứu
• 2.2.2. Thời gian nghiên cứu
• 2.3. NỘI DUNG NGHIÊN CỨU
• 2.4. PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 2.4.1. Phương pháp thu thập số liệu
• 2.4.2. Phương pháp điều tra, phỏng vấn
• 2.4.3. Phương pháp tham khảo ý kiến chuyên gia
• 2.4.4. Phương pháp điều tra thực địa
• 2.4.5. Phương pháp phân tích tổng hợp số liệu
• 2.4.6. Phương pháp dự báo
• 2.4.7. Phương pháp phân tích theo mô hình SWOT
• 3. CHƯƠNG BA: KẾT QUẢ VÀ THẢO LUẬN
• 3.1. ĐÁNH GIÁ HIỆN TRẠNG PHÁT SINH CHẤT THẢI RẮN SINH HOẠT TRÊN ĐỊA BÀN HUYỆN PHỔ YÊN
• 3.1.1. Khối lượng chất thải rắn sinh hoạt phát sinh từ các hộ dân cư
• 3.1.2. Khối lượng chất thải rắn sinh hoạt phát sinh từ chợ
• 3.1.3. Khối lượng chất thải rắn sinh hoạt phát sinh từ các nguồn khác
• 3.1.4. Thành phần chất thải rắn sinh hoạt
• 3.1.5. Dự báo sự gia tăng khối lượng chất thải rắn sinh hoạt trên địa bàn huyện Phổ Yên
• 3.2. ĐÁNH GIÁ HIỆN TRẠNG CÔNG TÁC QUẢN LÝ THU GOM CHẤT THẢI RẮN SINH HOẠT TRÊN ĐỊA BÀN HUYỆN PHỔ YÊN
• 3.2.1. Hiện trạng tổ chức, thu gom CTRSH trên địa bàn huyện
• 3.2.2. Công tác vận chuyển và xử lý CTR trên địa bàn huyện
• 3.2.3. Chi phí cho các hoạt động quản lý CTRSH
• 3.2.4. Đánh giá nhận thức của cộng đồng về công tác KSÔN CTRSH trên địa bàn huyện Phổ Yên
• 3.3. ĐÁNH GIÁ CHUNG
• 3.3.1. Tồn tại, khó khăn
• 3.3.2. Đánh giá nguyên nhân
• 3.3.3. Thách thức trong công tác KSÔN CTRSH của huyện Phổ Yên
• 3.4. ĐỀ XUẤT MỘT SỐ GIẢI PHÁP QUẢN LÝ ĐỂ KSÔN CTRSH TRÊN ĐỊA BÀN HUYỆN PHỔ YÊN
• 3.4.1. Đề xuất cơ chế, chính sách quản lý CTRSH cho huyện Phổ Yên
• 3.4.2. Đề xuất cơ chế tài chính hỗ trợ công tác quản lý CTR đô thị
• 3.4.3. Đề xuất quản lý CTRSH trên địa bàn huyện Phổ Yên theo mô hình bán tập trung và phân vùng
• 3.5. ĐỀ XUẤT GIẢI PHÁP CÔNG NGHỆ XỬ LÝ CTRSH PHÙ HỢP ĐIỀU KIỆN HUYỆN PHỔ YÊN
• 3.5.1. Đề xuất sơ bộ các công nghệ xử lý CTR phù hợp cho huyện Phổ Yên giai đoạn đến năm 2020
• 3.5.2. Chi tiết về công nghệ xử lý CTR đối với huyện Phổ Yên
• KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Kiểm Soát Ô Nhiễm Môi Trường Nông Nghiệp

Kiểm soát ô nhiễm môi trường nông nghiệp là một vấn đề cấp bách tại huyện Phổ Yên, tỉnh Thái Nguyên. Với sự phát triển nhanh chóng của nền kinh tế và đô thị hóa, ô nhiễm môi trường nông nghiệp đã trở thành một thách thức lớn. Việc kiểm soát ô nhiễm không chỉ giúp bảo vệ sức khỏe cộng đồng mà còn đảm bảo sự phát triển bền vững cho khu vực này.

1.1. Khái Niệm Về Ô Nhiễm Môi Trường Nông Nghiệp

Ô nhiễm môi trường nông nghiệp bao gồm các chất thải từ hoạt động sản xuất nông nghiệp, như phân bón, thuốc trừ sâu và chất thải rắn. Những chất này có thể gây hại cho đất, nước và không khí, ảnh hưởng đến sức khỏe con người và sinh thái.

1.2. Tình Hình Ô Nhiễm Môi Trường Tại Huyện Phổ Yên

Huyện Phổ Yên đang đối mặt với tình trạng ô nhiễm môi trường nghiêm trọng do sự gia tăng dân số và hoạt động sản xuất nông nghiệp. Các nguồn ô nhiễm chủ yếu bao gồm chất thải rắn sinh hoạt và chất thải từ các hoạt động công nghiệp.

II. Vấn Đề Ô Nhiễm Môi Trường Nông Nghiệp Tại Phổ Yên

Vấn đề ô nhiễm môi trường nông nghiệp tại huyện Phổ Yên không chỉ ảnh hưởng đến sức khỏe cộng đồng mà còn tác động đến sự phát triển kinh tế. Các chất thải từ nông nghiệp, như nước thải và chất thải rắn, đang gia tăng và gây ra nhiều hệ lụy nghiêm trọng.

2.1. Nguyên Nhân Gây Ô Nhiễm Môi Trường

Nguyên nhân chính gây ô nhiễm môi trường nông nghiệp tại Phổ Yên bao gồm việc sử dụng quá mức phân bón hóa học, thuốc trừ sâu và việc quản lý chất thải chưa hiệu quả. Điều này dẫn đến ô nhiễm đất và nguồn nước.

2.2. Tác Động Của Ô Nhiễm Đến Sức Khỏe Cộng Đồng

Ô nhiễm môi trường nông nghiệp có thể gây ra nhiều bệnh tật cho người dân, đặc biệt là các bệnh liên quan đến hô hấp và tiêu hóa. Việc tiếp xúc với các chất độc hại từ nông nghiệp có thể dẫn đến các vấn đề sức khỏe nghiêm trọng.

III. Phương Pháp Kiểm Soát Ô Nhiễm Môi Trường Nông Nghiệp

Để kiểm soát ô nhiễm môi trường nông nghiệp tại huyện Phổ Yên, cần áp dụng các phương pháp hiệu quả. Các biện pháp này không chỉ giúp giảm thiểu ô nhiễm mà còn nâng cao chất lượng môi trường sống.

3.1. Giải Pháp Quản Lý Chất Thải Rắn

Quản lý chất thải rắn là một trong những giải pháp quan trọng để kiểm soát ô nhiễm. Cần thiết lập hệ thống thu gom, phân loại và xử lý chất thải rắn hiệu quả, đảm bảo không gây ô nhiễm môi trường.

3.2. Sử Dụng Công Nghệ Xử Lý Nước Thải

Công nghệ xử lý nước thải hiện đại cần được áp dụng để giảm thiểu ô nhiễm từ nước thải nông nghiệp. Việc tái sử dụng nước thải sau xử lý cũng góp phần bảo vệ nguồn nước sạch cho cộng đồng.

IV. Ứng Dụng Thực Tiễn Trong Kiểm Soát Ô Nhiễm

Các ứng dụng thực tiễn trong kiểm soát ô nhiễm môi trường nông nghiệp tại huyện Phổ Yên đã cho thấy hiệu quả rõ rệt. Những biện pháp này không chỉ giúp cải thiện chất lượng môi trường mà còn nâng cao nhận thức của cộng đồng.

4.1. Các Dự Án Thí Điểm Thành Công

Nhiều dự án thí điểm về quản lý chất thải và bảo vệ môi trường đã được triển khai tại huyện Phổ Yên. Những dự án này đã giúp giảm thiểu ô nhiễm và nâng cao ý thức của người dân về bảo vệ môi trường.

4.2. Kết Quả Đạt Được Từ Các Biện Pháp Kiểm Soát

Kết quả từ các biện pháp kiểm soát ô nhiễm cho thấy sự cải thiện rõ rệt về chất lượng môi trường. Nhiều khu vực đã giảm thiểu được ô nhiễm và cải thiện sức khỏe cộng đồng.

V. Kết Luận Về Kiểm Soát Ô Nhiễm Môi Trường Nông Nghiệp

Kiểm soát ô nhiễm môi trường nông nghiệp tại huyện Phổ Yên là một nhiệm vụ quan trọng và cần thiết. Cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan chức năng và cộng đồng để đạt được hiệu quả cao nhất.

5.1. Tương Lai Của Kiểm Soát Ô Nhiễm

Tương lai của kiểm soát ô nhiễm môi trường nông nghiệp tại huyện Phổ Yên phụ thuộc vào các chính sách và biện pháp quản lý hiệu quả. Cần tiếp tục nghiên cứu và áp dụng các công nghệ mới để nâng cao hiệu quả kiểm soát.

5.2. Đề Xuất Chính Sách Hỗ Trợ

Đề xuất các chính sách hỗ trợ cho công tác kiểm soát ô nhiễm môi trường nông nghiệp là cần thiết. Các chính sách này cần tập trung vào việc nâng cao nhận thức và khuyến khích cộng đồng tham gia vào các hoạt động bảo vệ môi trường.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Quá trình công nghiệp hóa và đô thị hóa mạnh mẽ tại cửa ngõ phía Nam tỉnh Thái Nguyên đang đặt ra những thách thức môi trường nghiêm trọng đối với huyện Phổ Yên. Theo số liệu thống kê năm 2011, toàn huyện có diện tích tự nhiên đạt 25.667,63 ha cùng quy mô dân số 138.002 người, mật độ trung bình đạt 538 người/km2. Tốc độ tăng trưởng kinh tế bình quân đạt 12%/năm, kéo theo tổng khối lượng chất thải rắn sinh hoạt phát sinh từ các hộ gia đình lên đến 68.014,05 kg/ngày (tương đương khoảng 24.825 tấn/năm).

Vấn đề nghiên cứu trọng tâm xuất phát từ sự bất cập sâu sắc giữa tốc độ phát triển kinh tế - xã hội và năng lực của cơ sở hạ tầng bảo vệ môi trường. Tỷ lệ thu gom chất thải rắn sinh hoạt trên toàn huyện thời điểm nghiên cứu chỉ đạt mức 9,72%. Khối lượng rác thải còn lại chủ yếu bị đổ lộ thiên bừa bãi tại các bãi đất trống, ven đường giao thông và hệ thống kênh mương tưới tiêu thuộc hệ thống sông Công, sông Cầu. Bãi rác tập trung Đồng Hầm tại xã Minh Đức với diện tích 8,9 ha dù đã vận hành 2 ô chôn lấp nhưng chưa có hệ thống xử lý nước rỉ rác hoàn chỉnh, dẫn đến nguy cơ ô nhiễm nghiêm trọng nguồn nước mặt, nước ngầm và đất canh tác nông nghiệp.

Mục tiêu của nghiên cứu là đánh giá toàn diện hiện trạng phát sinh, thành phần và hiệu quả quản lý chất thải rắn sinh hoạt; dự báo lượng chất thải phát sinh đến năm 2020 khi dân số toàn huyện đạt khoảng 150.000 người; từ đó đề xuất hệ thống giải pháp quản lý phân vùng bán tập trung và công nghệ xử lý phù hợp với điều kiện thực tế của huyện Phổ Yên. Nghiên cứu được thực hiện trên phạm vi 18 xã, thị trấn trong giai đoạn từ tháng 08/2012 đến tháng 03/2013, mang ý nghĩa thiết thực trong việc nâng tỷ lệ thu gom xử lý rác thải lên trên 80% tại đô thị và 60% tại nông thôn, bảo vệ sức khỏe cộng đồng và bảo đảm tiêu chí môi trường trong xây dựng nông thôn mới.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng dựa trên sự kết hợp giữa các lý thuyết môi trường hiện đại và các quy định pháp lý hiện hành tại Việt Nam:

• Lý thuyết Quản lý tổng hợp chất thải rắn (Integrated Solid Waste Management - ISWM): Tiếp cận toàn diện chu trình vòng đời của rác thải từ nguồn phát sinh, thu gom, lưu giữ tạm thời, vận chuyển, trung chuyển cho đến tái chế, xử lý và tiêu hủy an toàn.
• Khung kiểm soát ô nhiễm môi trường nông nghiệp và nông thôn: Phân tích sự tương tác giữa chất thải rắn sinh hoạt, dư lượng hóa chất bảo vệ thực vật và chất thải làng nghề đối với hệ sinh thái đất, nước và không khí.
• Mô hình phân tích ma trận SWOT: Công cụ đánh giá toàn diện các yếu tố Điểm mạnh (Strengths), Điểm yếu (Weaknesses), Cơ hội (Opportunities) và Thách thức (Threats) trong công tác quản lý chất thải rắn tại địa phương.
• Hệ thống khái niệm chuẩn hóa: Vận dụng đầy đủ định nghĩa theo Điều 3 Nghị định 59/2007/NĐ-CP về quản lý chất thải rắn, bãi chôn lấp hợp vệ sinh, phân loại rác tại nguồn và nước rỉ rác sinh hoạt.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng hệ thống phương pháp luận liên ngành kết hợp giữa nghiên cứu định tính, định lượng và phân tích không gian:

• Phương pháp điều tra xã hội học và chọn mẫu: Thực hiện phỏng vấn trực tiếp bằng phiếu điều tra chuẩn hóa trên cỡ mẫu 90 hộ gia đình và cá nhân đại diện tại các vùng sinh thái của huyện. Phương pháp chọn mẫu là ngẫu nhiên phân tầng, cân đối hài hòa theo các tiêu chí: trình độ học vấn, mức thu nhập, lứa tuổi, phân bố nghề nghiệp và có ưu tiên đối tượng phụ nữ trực tiếp quán xuyến sinh hoạt gia đình. Cỡ mẫu 90 được lựa chọn nhằm bảo đảm độ tin cậy thống kê trên 90%, phản ánh chính xác tập quán xả thải và khả năng chi trả phí vệ sinh môi trường của cộng đồng.
• Phương pháp điều tra thực địa và phân tích thành phần rác: Khảo sát trực tiếp tại 18 xã, thị trấn và bãi rác Đồng Hầm (xã Minh Đức). Lấy 5 túi mẫu rác ngẫu nhiên (mỗi túi 5 kg) tại bãi chôn lấp để phân loại cơ học, cân đo trọng lượng từng thành phần (hữu cơ, nilon, nhựa, kim loại, thủy tinh) nhằm tính toán giá trị trung bình đại diện.
• Phương pháp dự báo phát sinh chất thải: Áp dụng mô hình dự báo toán học theo quy mô dân số với phương trình tổng lượng rác phát sinh $Tw = (Gw \times P)/1.000$ và lượng rác thu gom $Tm = (Gw \times P)/1.000 \times Rc$, trong đó $Gw$ là chỉ số phát thải bình quân đầu người, $P$ là quy mô dân số và $Rc$ là tỷ lệ thu gom kỳ vọng. Phương pháp này được lựa chọn vì tính chất gia tăng rác thải sinh hoạt tại Phổ Yên có tương quan tuyến tính chặt chẽ nhất với biến động tăng dân số tự nhiên và cơ học.
• Nguồn số liệu thứ cấp: Thu thập dữ liệu khí tượng thủy văn, hiện trạng sử dụng đất từ Niên giám thống kê huyện Phổ Yên năm 2011, Báo cáo hiện trạng môi trường tỉnh Thái Nguyên giai đoạn 2005 - 2010 và kết quả quan trắc chất lượng nước sông Công qua các năm 2008, 2009, 2010. Toàn bộ quá trình nghiên cứu, tổng hợp và xử lý dữ liệu được hoàn thành trong khung thời gian từ tháng 08/2012 đến tháng 03/2013.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Kết quả điều tra thực nghiệm tại huyện Phổ Yên đã làm sáng tỏ bức tranh phát thải chất thải rắn sinh hoạt với nhiều đặc trưng rõ rệt:

• Định mức phát sinh rác thải sinh hoạt phân hóa mạnh theo vùng địa lý: Khu vực các thị trấn (Ba Hàng, Bãi Bông, Bắc Sơn) có hệ số phát thải trung bình cao nhất, đạt 0,74 kg/người/ngày do mật độ dân cư cao (>2.000 người/km2) và điều kiện kinh tế phát triển. Khu vực các xã đồng bằng ven Quốc lộ 3 và Tỉnh lộ 261 đạt mức 0,55 kg/người/ngày. Ngược lại, khu vực các xã đồi núi phía Tây (Phúc Tân, Phúc Thuận, Minh Đức, Vạn Phái, Thành Công) chỉ đạt mức 0,31 kg/người/ngày, trong đó thành phần chất thải hữu cơ dễ phân hủy chiếm tỷ trọng áp đảo trên 75%.
• Chợ nông thôn là điểm nóng tích tụ rác thải: Toàn huyện có 12 chợ dân sinh phát sinh lượng rác lớn. Trong đó, chợ trung tâm Ba Hàng phát sinh lượng rác vượt trội lên tới 1.000,8 kg/ngày (365,3 tấn/năm), cao gấp từ 1,3 đến 6,8 lần lượng rác của các chợ liên xã khác như chợ Hồng Tiến (730,75 kg/ngày) hay chợ Chã tại xã Đông Cao (146,57 kg/ngày).
• Hiệu suất thu gom chất thải toàn huyện ở mức rất thấp: Tỷ lệ rác thải sinh hoạt được thu gom xử lý trên địa bàn toàn huyện chỉ đạt 9,72%. Cả huyện mới có 2 Hợp tác xã dịch vụ vệ sinh môi trường hoạt động, mới chỉ đáp ứng thu gom được khoảng 60% lượng rác tại các khu trung tâm tập trung. Hơn 90% lượng rác còn lại bị vứt bừa bãi tại các mương dẫn nước, gây ô nhiễm cục bộ điển hình như bãi rác tự phát rộng 0,1 ha ở thôn Vân Trai (xã Tân Phú).
• Hạ tầng xử lý chôn lấp chưa đáp ứng tiêu chuẩn kỹ thuật: Bãi rác Đồng Hầm diện tích 8,9 ha dù đã vận hành 2 ô chôn lấp nhưng rác vẫn được đổ lộ thiên, chỉ phun khử mùi tạm thời bằng chế phẩm sinh học EM mà hoàn toàn thiếu trạm xử lý nước rỉ rác chuyên dụng, gây nguy cơ phát tán amoni và kim loại nặng vào lưu vực sông Công.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân cốt lõi của tình trạng trên là do thiếu cơ chế tài chính bền vững, nguồn kinh phí sự nghiệp môi trường cấp xã còn hạn chế và mức thu phí vệ sinh chưa đủ bù đắp chi phí vận hành. Thêm vào đó, địa hình phức tạp đồi núi xen kẽ đồng bằng tại các xã phía Tây gây cản trở lớn cho phương tiện cơ giới tiếp cận thu gom.

Khi so sánh với bức tranh chung, tỷ lệ thu gom 9,72% của Phổ Yên thấp hơn nhiều so với mức trung bình 36% của toàn tỉnh Thái Nguyên và kém xa thành phố Thái Nguyên (nơi đạt 100% lượng rác thu gom được đưa về bãi rác Đá Mài rộng 25 ha có xử lý vi sinh kết hợp hóa học). Mức độ ô nhiễm thứ cấp thể hiện qua nồng độ amoni (NH4+) trên sông Công tại điểm tiếp nhận nước rỉ rác tăng cao rõ rệt, kết hợp cùng dư lượng hóa chất bảo vệ thực vật DDT tại xã Đồng Tiến vượt giới hạn cho phép 1,5 lần tạo nên gánh nặng kép cho môi trường đất và nước.

Dữ liệu phát thải của nghiên cứu được hệ thống hóa trực quan thông qua các bảng tổng hợp khối lượng từ hộ gia đình, khu thương mại và biểu đồ cơ cấu thành phần rác thải, làm căn cứ vững chắc cho việc thiết kế sơ đồ phân vùng vận chuyển.

Đề xuất và khuyến nghị

Dựa trên phân tích hiện trạng và dự báo đến năm 2020, nghiên cứu đề xuất 4 nhóm giải pháp đột phá có tính khả thi cao:

• Thiết lập mô hình quản lý phân vùng bán tập trung theo 3 cụm không gian: Ủy ban nhân dân huyện Phổ Yên cần phân chia địa bàn thành 3 vùng quản lý riêng biệt: Vùng 1 (Đô thị trung tâm gồm các thị trấn Ba Hàng, Bãi Bông); Vùng 2 (Đồng bằng trục giao thông chính Quốc lộ 3 và ĐT261 gồm 10 xã); Vùng 3 (Đồi núi phía Tây gồm 5 xã). Triển khai đồng bộ mạng lưới trạm trung chuyển rác khép kín từ năm 2014 nhằm nâng tỷ lệ thu gom toàn huyện lên 60% vào năm 2015 và đạt trên 85% vào năm 2020.
• Nâng cấp hạ tầng kỹ thuật và xử lý nước rỉ rác tại bãi rác Đồng Hầm: Ban Quản lý các dự án đầu tư huyện phối hợp với Phòng Tài nguyên và Môi trường hoàn thiện thiết kế phủ màng chống thấm HDPE đáy ô chôn lấp, xây dựng trạm xử lý nước rỉ rác bằng công nghệ hóa lý kết hợp bãi lọc trồng cây đạt Quy chuẩn Việt Nam trước năm 2015, xử lý triệt để lượng nước rỉ rác phát sinh.
• Áp dụng công nghệ xử lý rác hữu cơ tại chỗ bằng ủ vi sinh Compost: Phòng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn chủ trì hướng dẫn kỹ thuật ủ rác hữu cơ bằng chế phẩm sinh học EM cho 100% các hộ gia đình và cụm dân cư vùng đồi núi (nơi rác hữu cơ chiếm >75%), giúp giảm 40-50% khối lượng rác phải vận chuyển về bãi rác tập trung trong giai đoạn 2014 - 2020.
• Đổi mới cơ chế tài chính và xã hội hóa công tác dịch vụ môi trường: Hội đồng nhân dân và UBND huyện điều chỉnh mức thu phí vệ sinh theo Quyết định 1672/2007/QĐ-UBND, ban hành chính sách ưu đãi đất đai và vốn vay nhằm thu hút các doanh nghiệp tư nhân, Hợp tác xã môi trường tham gia dịch vụ thu gom, vận chuyển rác thải tại 100% các xã trước năm 2018.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Nội dung luận văn mang giá trị ứng dụng thực tiễn và tính học thuật cao, phục vụ thiết thực cho các nhóm đối tượng:

• Cơ quan quản lý nhà nước và chính quyền địa phương: Cán bộ Phòng Tài nguyên và Môi trường huyện Phổ Yên, Chi cục Bảo vệ môi trường tỉnh Thái Nguyên sử dụng tài liệu làm cơ sở dữ liệu nền tảng để xây dựng quy hoạch quản lý chất thải rắn đô thị và nông thôn mới giai đoạn 2015 - 2020.
• Các đơn vị cung ứng dịch vụ môi trường đô thị và Hợp tác xã nông thôn: Ban quản lý trật tự đô thị, các Hợp tác xã vệ sinh môi trường tham khảo phương án bố trí các trạm trung chuyển, tính toán cung đường thu gom tối ưu và mô hình hạch toán chi phí dịch vụ vệ sinh thực tế.
• Giảng viên, học viên cao học và sinh viên chuyên ngành môi trường: Người nghiên cứu trong các lĩnh vực Khoa học Môi trường, Quản lý Tài nguyên và Môi trường sử dụng làm tài liệu tham khảo tiêu biểu về phương pháp khảo sát rác thải nông thôn, phân tích SWOT và ứng dụng mô hình dự báo toán học trong luận văn thạc sĩ.
• Các tổ chức phát triển cộng đồng và dự án nông nghiệp: Các tổ chức hoạt động trong lĩnh vực bảo vệ sinh thái nông thôn khai thác mô hình ủ rác hữu cơ vi sinh cấp hộ gia đình để nhân rộng các dự án cộng đồng không rác thải.

Câu hỏi thường gặp

Khối lượng chất thải rắn sinh hoạt phát sinh từ các hộ dân cư tại huyện Phổ Yên là bao nhiêu?
Qua khảo sát thực tế, tổng lượng chất thải rắn sinh hoạt phát sinh từ các hộ dân cư trên địa bàn toàn huyện đạt 68.014,05 kg/ngày (tương đương khoảng 24.825 tấn/năm). Trong đó, định mức phát thải bình quân có sự chênh lệch lớn giữa khu vực thị trấn đô thị hóa cao (0,74 kg/người/ngày) và các xã vùng đồi núi (0,31 kg/người/ngày).

Tại sao bãi rác Đồng Hầm xã Minh Đức chưa bảo đảm kiểm soát ô nhiễm hoàn chỉnh?
Bãi rác Đồng Hầm với quy mô 8,9 ha đã xây dựng xong 2 ô chôn lấp nhưng chất thải rắn sau khi thu gom vẫn đổ lộ thiên, chỉ được xử lý mùi sơ bộ bằng chế phẩm sinh học EM. Bãi rác chưa được đầu tư xây dựng hệ thống thu gom và trạm xử lý nước rỉ rác chuyên dụng, tiềm ẩn nguy cơ thẩm thấu chất ô nhiễm vào nguồn nước ngầm.

Mô hình quản lý chất thải rắn bán tập trung và phân vùng mang lại lợi ích gì?
Mô hình phân chia huyện thành 3 vùng theo vị trí địa lý và mật độ dân cư giúp tối ưu hóa tuyến đường vận chuyển của các phương tiện thu gom, giảm thiểu chi phí xăng dầu, tránh hiện tượng ùn ứ rác tại các trạm trung chuyển và tận dụng triệt để nguồn rác hữu cơ nông thôn để ủ phân vi sinh tại chỗ.

Công nghệ xử lý rác thải nào là phù hợp nhất đối với điều kiện huyện Phổ Yên đến năm 2020?
Nghiên cứu khẳng định giải pháp phù hợp nhất là tích hợp giữa công nghệ chôn lấp hợp vệ sinh có thu gom xử lý nước rỉ rác đạt chuẩn tại bãi rác trung tâm Đồng Hầm kết hợp áp dụng kỹ thuật ủ rác hữu cơ bằng chế phẩm vi sinh EM quy mô phân tán tại các xã nông nghiệp đồi núi.

Làm thế nào để giải quyết dứt điểm tình trạng xả rác bừa bãi tại các chợ và kênh mương?
Cần kết hợp đồng bộ việc thành lập các tổ dịch vụ vệ sinh chuyên trách tại 100% các chợ liên xã, đặt thùng rác lưu chứa có nắp đậy tại các điểm đầu mối, tổ chức nạo vét định kỳ hệ thống kênh dẫn nước Hồ Núi Cốc và nâng mức xử phạt vi phạm hành chính về môi trường theo quy định pháp luật.

Kết luận

• Đã xác lập bộ dữ liệu toàn diện về hiện trạng phát sinh chất thải rắn sinh hoạt tại 18 xã, thị trấn huyện Phổ Yên với tổng lượng thải khu dân cư đạt 68.014,05 kg/ngày.
• Chỉ rõ điểm nghẽn hạ tầng khi tỷ lệ thu gom toàn huyện mới đạt 9,72% và bãi rác Đồng Hầm (8,9 ha) còn thiếu trạm xử lý nước rỉ rác đạt chuẩn.
• Dự báo chính xác nhu cầu thu gom và xử lý rác thải của huyện Phổ Yên đến năm 2020 tương ứng với quy mô dân số dự kiến đạt 150.000 người.
• Đề xuất thành công phương án phân vùng quản lý chất thải rắn bán tập trung theo 3 cụm không gian kinh tế - sinh thái.
• Xây dựng đồng bộ hệ thống giải pháp công nghệ chôn lấp hợp vệ sinh kết hợp ủ phân vi sinh Compost và cơ chế xã hội hóa nguồn lực tài chính.

Ủy ban nhân dân huyện Phổ Yên và các cơ quan ban ngành liên quan cần sớm phê duyệt quy hoạch mạng lưới trạm trung chuyển và phân bổ kinh phí hoàn thiện hệ thống xử lý nước rỉ rác tại bãi rác Đồng Hầm, đưa Phổ Yên trở thành địa phương phát triển bền vững và đạt chuẩn đô thị văn minh.

Trích đoạn nội dung tài liệu

MỞ ĐẦU Huyện Phổ Yên nằm ở phía Nam của tỉnh Thái Nguyên, là cửa ngõ của tỉnh nối liền với Hà Nội bằng đường Quốc lộ 3. Trong những năm gần đây, do tác động của nền kinh tế thị trường và chính sách mở cửa cùng với vị trí giao lưu kinh tế thuận tiện nên quá trình công nghiệp hóa, đô thị hóa đang diễn ra mạnh mẽ. Theo quy hoạch phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh Thái Nguyên đến năm 2020, huyện Phổ Yên sẽ là khu vực xây dựng các khu công nghiệp, tiểu thủ công nghiệp, kinh doanh và dịch vụ cũng như tiếp tục phát triển các lợi thế về nông nghiệp sẵn có. Do vậy, trong những năm tới địa bàn huyện Phổ Yên sẽ thu hút đầu tư, phát triển kinh tế đối ngoại, văn hóa – giáo dục, nâng cao dân trí và phát triển nguồn lực về kinh tế cũng như xã hội.

Tuy nhiên, sự phát triển kinh tế - xã hội còn nhiều bất cập, cơ sở hạ tầng và kinh tế kỹ thuật còn yếu, sự phát triển không đồng đều trên địa bàn huyện, tỷ lệ gia tăng dân số cao ở vùng trung tâm, dẫn đến phát sinh nhiều vấn đề môi trường và xã hội. Sự phát triển không đồng bộ giữa tốc độ đô thị hóa và việc nâng cấp cơ sở hạ tầng cùng với sự phát triển của các ngành công nghiệp, tiểu thủ công nghiệp, dịch vụ công cộng, du lịch, thương mại và các hoạt động sản xuất tại nông thôn…đã gây ô nhiễm cục bộ tại nhiều địa điểm cũng như đã phát sinh lượng lớn rác thải từ khu vực dân cư, nhà hàng, nhà máy, xí nghiệp hay trên các cánh đồng đã gây ô nhiễm môi trường và làm thay đổi cảnh quan của huyện cũng như gây tác động xấu đến sức khỏe cộng đồng dân cư đang sinh sống trên địa bàn huyện. Đặc biệt việc xả thải các chất thải rắn, chất thải độc hại vượt quá khả năng tự làm sạch của môi trường đã dẫn đến ô nhiễm môi trường. Do thời gian và điều kiện nghiên cứu còn nhiều hạn chế nên nội dung của luận văn tác giả tập trung vào vấn đề kiểm soát ô nhiễm môi trường mà cụ thể là kiểm soát ô nhiễm chất thải rắn sinh hoạt trên địa bàn huyện Phổ Yên vì thấy rằng nếu không có những bước đi thích hợp, những quyết sách đúng đắn và những giải pháp đồng bộ, khoa học để kiểm soát ô nhiễm chất thải rắn sinh hoạt trong quy hoạch, xây dựng và quản lý rác thải sẽ dẫn đến những hậu quả khôn 1 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Luận văn Thạc sỹ khoa học – Chuyên ngành Khoa học Môi trường lường, làm suy giảm chất lượng môi trường, kéo theo những mối nguy hại về sức khoẻ cộng đồng, hạn chế sự phát triển của xã hội.

Đối với công tác kiểm soát ô nhiễm chất thải rắn sinh hoạt tại địa bàn huyện Phổ yên, cơ chế quản lý và các chính sách hỗ trợ cho công tác quản lý chất thải rắn còn thiếu, chưa chú trọng đến các giải pháp công nghệ xử lý chất thải thu gom phù hợp với trình độ và điều kiện kinh tế của huyện, chủ yếu mới tổ chức thu gom, vận chuyển rác thải ở các khu đông dân cư và đổ lộ thiên, chưa phân loại chất thải tại nguồn. Để tăng cường công tác bảo vệ môi trường trên địa bàn huyện Phổ Yên, tỉnh Thái Nguyên đồng thời đảm bảo cho sự phát triển bền vững, một trong các nhiệm vụ trọng tâm là kiểm soát ô nhiễm hiệu quả chất thải, đặc biệt là chất thải rắn sinh hoạt trên địa bàn. Nhằm giúp các nhà quản lý môi trường trên địa bàn huyện có cái nhìn khách quan và tổng thể về hiện trạng công tác quản lý chất thải rắn sinh hoạt của huyện tác giả tiến hành thực hiện đề tài “Kiểm soát ô nhiễm môi trường vùng nông nghiệp nông thôn huyện Phổ Yên, tỉnh Thái Nguyên đến năm 2020” mà trọng tâm sẽ là kiểm soát ô nhiễm chất thải rắn sinh hoạt trên địa bàn huyện Phổ Yên. Đề tài sẽ là một trong những cơ sở để đưa ra giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả các hoạt động kiểm soát ô nhiễm chất thải rắn, từng bước cải thiện môi trường và nâng cao đời sống của cộng đồng.

Mục đích của đề tài: + Đánh giá hiện trạng về điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội của huyện Phổ Yên. + Đánh giá thực trạng công tác kiểm soát ô nhiễm chất thải rắn sinh hoạt trên địa bàn huyện. + Đề xuất giải pháp kiểm soát ô nhiễm chất thải rắn phù hợp với thực trạng quản lý và quy hoạch phát triển kinh tế - xã hội của huyện Phổ Yên trong thời gian tới. Yêu cầu của đề tài + Các số liệu, thông tin đưa ra phải đảm bảo độ tin cậy, chính xác, đầy đủ, chi tiết.

2 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Luận văn Thạc sỹ khoa học – Chuyên ngành Khoa học Môi trường + Giải pháp được xây dựng có tính khả thi phù hợp với điều kiện trên địa bàn huyện. Ý nghĩa của đề tài Ý nghĩa trong học tập và nghiên cứu + Nâng cao kiến thức, kỹ năng và rút ra các kinh nghiệm thực tế phục vụ cho công tác sau này. + Vận dụng và phát huy được các kiến thức đã học tập và nghiên cứu. Ý nghĩa thực tiễn + Đánh giá được lượng chất thải rắn phát sinh, tình hình thu gom, vận chuyển và tình hình xử lý chất thải rắn tại vùng nông nghiệp nông thôn huyện Phổ Yên.

+ Đề xuất các giải pháp mang tính khả thi, có tính ứng dụng thực tế góp phần quản lý hiệu quả lượng chất thải rắn phát sinh và được thu gom. 3 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Luận văn Thạc sỹ khoa học – Chuyên ngành Khoa học Môi trường CHƯƠNG MỘT TỔNG QUAN TÀI LIỆU 1. TỔNG QUAN VỀ CHẤT THẢI RẮN 1. Khái niệm về chất thải rắn Chất thải rắn (CTR) bao gồm tất cả những vật chất ở dạng rắn, phát sinh do các hoạt động của con người và sinh vật, được thải ra khi chúng không còn hữu ích hay khi con người không muốn sử dụng nữa [2].

CTR bao gồm tất cả những chất rắn hỗn hợp thải ra từ cộng đồng dân cư đô thị cũng như các chất thải rắn đặc thù từ các ngành sản xuất nông nghiệp, công nghiệp, khai khoáng…CTR được đặc trưng bởi nguồn gốc phát sinh, thành phần, khối lượng và tính chất của nó. Những đặc trưng này cùng với việc dự báo tốc độ phát sinh CTR cũng chính là cơ sở quan trọng cho thiết kế, lựa chọn công nghệ xử lý và đề xuất các chương trình quản lý thích hợp. Điều 3 - Nghị định 59/2007/NĐ-CP ngày 9/4/2007 về quản lý CTR [4] đưa ra các định nghĩa như sau: + CTR là chất ở thể rắn, được thải ra từ quá trình sản xuất, kinh doanh, dịch vụ hoặc các hoạt động khác. + CTR sinh hoạt là chất thải phát sinh trong quá trình sinh hoạt của cá nhân, hộ gia đình, nơi công cộng.

+ Phế liệu: là sản phẩm, vật liệu bị loại ra trong quá trình sản xuất hoặc tiêu dùng được thu hồi để tái chế, tái sử dụng làm nguyên liệu cho quá trình sản xuất các sản phẩm khác. + Hoạt động quản lý CTR: Bao gồm các hoạt động quy hoạch, quản lý, đầu tư xây dựng cơ sở quản lý CTR, các hoạt động phân loại, thu gom, lưu trữ, vận chuyển, tái sử dụng, tái chế và xử lý CTR nhằm ngăn ngừa, giảm thiểu những tác động có hại đối với môi trường và sức khỏe con người. + Thu gom CTR là hoạt động tập hợp, phân loại, đóng gói và lưu trữ tạm thời CTR tại nhiều điểm thu gom tới thời điểm hoặc cơ quan nhà nước có thẩm quyền chấp nhận. 4 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Luận văn Thạc sỹ khoa học – Chuyên ngành Khoa học Môi trường + Lưu giữ CTR là việc giữ CTR trong một khoảng thời gian nhất định ở nơi cơ quan có thẩm quyền chấp nhận trước khi chuyển đến cơ sở xử lý.

+ Vận chuyển CTR là quá trình chuyên chở CTR từ nơi phát sinh, thu gom, lưu giữ, trung chuyển đển nơi xử lý, tái chế, tái sử dụng hoặc chôn lấp cuối cùng. + Xử lý CTR là quá trình sử dụng các giải pháp công nghệ, kỹ thuật làm giảm, loại bỏ, tiêu hủy các thành phần có hại hoặc không có ích trong CTR. + Chôn lấp CTR hợp vệ sinh là hoạt động chôn lấp phù hợp với các yêu cầu của tiêu chuẩn kỹ thuật về bãi chôn lấp CTR hợp vệ sinh. + Phân loại rác tại nguồn là việc phân loại rác ngay từ khi mới thải ra hay còn gọi là từ nguồn.

Đó là một biện pháp nhằm thuận lợi cho việc xử lý rác về sau. Nguồn gốc phát sinh chất thải rắn Các nguồn phát sinh CTR bao gồm [2]: - Hộ gia đình (nhà ở riêng biệt, khu tập thể, khu dân cư…): Thực phẩm thừa, giấy cactông, plastic, vải, da, các chất thải đặc biệt (đồ điện, pin…) và các chất thải độc hại khác… - Khu thương mại (nhà hàng, khách sạn, siêu thị, chợ…) - Cơ quan, công sở (trường học, trung tâm và viện nghiện cứu, bệnh viện) - Các hoạt động khu xây dựng nhà cửa, xây dựng các công trình giao thông, thủy lợi, công nghiệp và phá hủy các công trình xây dựng; - Khu công cộng (nhà ga, bến tàu, công viên, khu vui chơi, đường phố…) - Nhà máy, cơ sở xử lý chất thải; - Các khu công nghiệp, cụm công nghiệp, cơ sở công nghiệp; - Các chuồng trại, chăn nuôi, nuôi trồng thủy sản, canh tác nông nghiệp - Các khu khai thác khoáng sản - Một số nguồn khác Nguồn phát sinh CTR được tổng hợp ở hình 1. 5 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Luận văn Thạc sỹ khoa học – Chuyên ngành Khoa học Môi trường Nông nghiệp, Nhà dân, Cơ quan, trường xử lý rác thải khu dân cư học Khu công Chất thải rắn nghiệp, nhà Khu vui chơi, giải trí máy, xí nghiệp Dịch vụ, Bệnh viện, cơ sở Giao thông, thương mại y tế xây dựng Hình 1. Sơ đồ nguồn gốc phát sinh chất thải rắn [8] 1.

Thành phần chất thải rắn Thông tin về thành phần CTR đóng vai trò rất quan trọng trong việc đánh giá và lựa chọn những thiết bị thích hợp để xử lý, các quy trình xử cũng như việc hoạch định các hệ thống, chương trình và kế hoạch quản lý CTR Thành phần riêng biệt của CTR thay đổi theo nguồn gốc phát sinh, vị trí địa lý, thời gian, mùa trong năm, điều kiện kinh tế và tùy thuộc vào thu nhập của từng địa phương.