Luận văn thạc sĩ: Vai trò của cộng đồng người Việt ở Hoa Kỳ đối với quan hệ Việt Nam - Hoa Kỳ

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu quan hệ quốc tế vai trò của cộng đồng người việt ở hoa kỳ đối với mối quan hệ việt nam và hoa kỳ, đánh giá hiện trạng, phân tích vấn đề, đề xuất biện

• Tác giả: Luong Ngoc Vinh
• Người hướng dẫn: TS. Le The Que
• Trường học: Đại Học Quốc Gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Quan Hệ Quốc Tế
• Đề tài: Vai Trò Của Cộng Đồng Người Việt Tại Hoa Kỳ Trong Quan Hệ Việt Nam - Hoa Kỳ
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2010
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: KHÁI QUÁT VỀ QUAN HỆ VIỆT NAM — HOA KỲ VÀ QUÁ TRÌNH HÌNH THÀNH CỘNG ĐỒNG NGƯỜI VIỆT Ở HOA KỲ
• 1.1. Khái quát về mối quan hệ Việt Nam - Hoa Kỳ
• 1.1.1. Giai đoạn từ 1975 trở về trước
• 1.1.2. Giai đoạn từ 1995 đến nay
• 1.2. Lịch sử hình thành của cộng đồng người Việt ở Hoa Kỳ
• 1.3. Hiện trạng của cộng đồng người Việt tại Hoa Kỳ
• 1.3.1. Đặc điểm của cộng đồng người Việt ở Hoa Kỳ
• 1.3.1.1. Về thành phần chủng tộc
• 1.3.1.2. Về tôn giáo, tín ngưỡng
• 2. CHƯƠNG 2: VAI TRÒ CỦA CỘNG ĐỒNG NGƯỜI VIỆT Ở HOA KỲ ĐỐI VỚI MỐI QUAN HỆ VIỆT NAM — HOA KỲ
• 2.1. Chính sách của chính phủ Việt Nam và chính phủ Hoa Kỳ đối với cộng đồng người Việt ở Hoa Kỳ
• 2.1.1. Chính sách của Chính phủ Việt Nam đối với cộng đồng người Việt Nam ở nước ngoài
• 2.1.2. Chính sách của chính phủ Hoa Kỳ đối với cộng đồng người Việt ở Hoa Kỳ
• 2.2. Vai trò của cộng đồng người Việt ở Hoa Kỳ trên các lĩnh vực chính trị - ngoại giao, kinh tế, văn hóa, giáo dục, khoa học - kỹ thuật
• 2.2.1. Trên lĩnh vực chính trị - ngoại giao
• 2.2.2. Trên lĩnh vực kinh tế - đầu tư, viện trợ nhân đạo
• 2.2.3. Trên các lĩnh vực văn hóa - xã hội, giáo dục, khoa học - kỹ thuật
• 2.3. Những mặt hạn chế của cộng đồng
• 2.3.1. Đối với Hoa Kỳ
• 2.3.2. Đối với quê hương Việt Nam và quan hệ Việt Nam — Hoa Kỳ
• 3. CHƯƠNG 3: MỘT SỐ BIỆN PHÁP NHẰM PHÁT HUY VAI TRÒ CỦA CỘNG ĐỒNG NGƯỜI VIỆT Ở HOA KỲ ĐỐI VỚI MỐI QUAN HỆ VIỆT NAM - HOA KỲ
• 3.1. Đánh giá vai trò của cộng đồng người Việt tại Hoa Kỳ
• 3.1.1. Mặt tích cực và nguyên nhân
• 3.1.2. Mặt hạn chế và nguyên nhân
• 3.2. Đối với chính sách của Đảng và Nhà nước Việt Nam
• 3.2.1. Về cơ chế và chính sách
• 3.2.2. Về thông tin và tuyên truyền
• 3.2.3. Về tổ chức thực hiện
• 3.3. Đối với chính sách của chính phủ Hoa Kỳ
• 3.3.1. Đảm bảo sự công bằng cho cộng đồng người Việt ở Hoa Kỳ
• 3.3.2. Coi cộng đồng người Việt ở Hoa Kỳ như là cầu nối trong quan hệ song phương
• 3.4. Đối với cộng đồng người Việt ở Hoa Kỳ
• 3.4.1. Tổ chức cộng đồng
• 3.4.2. Đa dạng hóa các nội dung hoạt động
• KẾT LUẬN
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC 1: NGHỊ QUYẾT 36 CỦA BỘ CHÍNH TRỊ VỀ CÔNG TÁC ĐỐI VỚI NGƯỜI VIỆT NAM Ở NƯỚC NGOÀI
• PHỤ LỤC 2: DANH SÁCH CÁC THÀNH PHỐ CỦA MỸ CÓ ĐÔNG NGƯỜI GỐC VIỆT
• PHỤ LỤC 3: MỘT SỐ HÌNH ẢNH VỀ CỘNG ĐỒNG NGƯỜI VIỆT TẠI HOA KỲ VÀ QUAN HỆ VIỆT NAM — HOA KỲ

Tóm tắt

I. Khái quát về quan hệ Việt Nam Hoa Kỳ

Mối quan hệ giữa Việt Nam và Hoa Kỳ đã trải qua nhiều giai đoạn lịch sử, từ những tiếp xúc đầu tiên vào thế kỷ 19 cho đến sự bình thường hóa vào năm 1995. Giai đoạn từ 1975 trở về trước, quan hệ hai nước chủ yếu bị chi phối bởi chiến tranh và xung đột. Tuy nhiên, từ năm 1995, hai nước đã bắt đầu xây dựng lại mối quan hệ ngoại giao, mở ra nhiều cơ hội hợp tác trong các lĩnh vực như kinh tế, văn hóa và giáo dục. Sự kiện này không chỉ đánh dấu một bước ngoặt trong quan hệ song phương mà còn tạo điều kiện cho cộng đồng người Việt tại Hoa Kỳ đóng góp vào sự phát triển của mối quan hệ này.

1.1. Giai đoạn từ 1975 đến 1995

Trong giai đoạn này, mối quan hệ giữa Việt Nam và Hoa Kỳ chủ yếu bị ảnh hưởng bởi những ký ức đau thương của chiến tranh. Tuy nhiên, sự thay đổi trong chính sách đối ngoại của Hoa Kỳ đã tạo ra cơ hội cho việc thiết lập lại quan hệ. Cộng đồng người Việt tại Hoa Kỳ đã trở thành cầu nối quan trọng, thúc đẩy các hoạt động giao lưu văn hóa và kinh tế giữa hai nước. Họ đã đóng góp không nhỏ vào việc xây dựng hình ảnh tích cực của Việt Nam trong mắt Hoa Kỳ.

II. Vai trò của cộng đồng người Việt ở Hoa Kỳ

Cộng đồng người Việt tại Hoa Kỳ không chỉ là một nhóm dân cư mà còn là một lực lượng quan trọng trong việc thúc đẩy mối quan hệ Việt Nam - Hoa Kỳ. Họ đã đóng góp vào nhiều lĩnh vực như chính trị, kinh tế, và văn hóa. Sự hiện diện của cộng đồng này đã giúp tăng cường sự hiểu biết lẫn nhau giữa hai quốc gia. Họ không chỉ gửi kiều hối về quê hương mà còn tham gia vào các hoạt động hỗ trợ phát triển kinh tế và xã hội tại Việt Nam. Điều này cho thấy tầm quan trọng của cộng đồng trong việc duy trì và phát triển mối quan hệ song phương.

2.1. Đóng góp trong lĩnh vực chính trị ngoại giao

Cộng đồng người Việt tại Hoa Kỳ đã có những đóng góp đáng kể trong lĩnh vực chính trị và ngoại giao. Họ đã tham gia vào các hoạt động vận động chính trị, tạo ra tiếng nói cho Việt Nam trong các diễn đàn quốc tế. Sự tham gia này không chỉ giúp nâng cao nhận thức về Việt Nam mà còn tạo ra những cơ hội hợp tác mới giữa hai nước. Các tổ chức cộng đồng đã tổ chức nhiều sự kiện nhằm thúc đẩy sự hiểu biết và hợp tác giữa Việt Nam và Hoa Kỳ.

III. Những biện pháp phát huy vai trò của cộng đồng người Việt

Để phát huy vai trò của cộng đồng người Việt tại Hoa Kỳ trong mối quan hệ Việt Nam - Hoa Kỳ, cần có những chính sách hỗ trợ từ cả hai chính phủ. Chính phủ Việt Nam cần tạo điều kiện thuận lợi cho cộng đồng tham gia vào các hoạt động phát triển kinh tế và xã hội. Đồng thời, chính phủ Hoa Kỳ cũng cần có những chính sách công nhận và hỗ trợ cộng đồng này. Việc xây dựng các chương trình giao lưu văn hóa, giáo dục sẽ giúp tăng cường sự kết nối giữa hai bên.

3.1. Tăng cường giao lưu văn hóa

Giao lưu văn hóa giữa Việt Nam và Hoa Kỳ là một trong những biện pháp quan trọng để phát huy vai trò của cộng đồng người Việt. Các chương trình giao lưu văn hóa không chỉ giúp nâng cao nhận thức về văn hóa Việt Nam mà còn tạo cơ hội cho cộng đồng thể hiện bản sắc văn hóa của mình. Điều này sẽ góp phần tạo ra sự gắn kết chặt chẽ hơn giữa hai quốc gia, đồng thời thúc đẩy sự phát triển của mối quan hệ song phương.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Quan hệ Việt Nam – Hoa Kỳ là một trong những mối quan hệ quốc tế đặc thù, trải qua nhiều biến cố lịch sử phức tạp. Từ khi hai nước bình thường hóa quan hệ ngoại giao vào năm 1995, quan hệ song phương đã phát triển mạnh mẽ trên nhiều lĩnh vực như chính trị, kinh tế, văn hóa, giáo dục và khoa học kỹ thuật. Cộng đồng người Việt tại Hoa Kỳ, với khoảng 1,5 triệu người, chiếm gần một nửa số người Việt Nam ở nước ngoài, đóng vai trò quan trọng trong việc thúc đẩy và phát triển mối quan hệ này.

Luận văn tập trung nghiên cứu vai trò của cộng đồng người Việt tại Hoa Kỳ đối với mối quan hệ Việt Nam – Hoa Kỳ trong giai đoạn từ đầu những năm 1990 đến nay. Mục tiêu nghiên cứu nhằm tái hiện bức tranh toàn cảnh về lịch sử hình thành, đặc điểm cộng đồng, các chính sách của hai chính phủ đối với cộng đồng, cũng như vai trò và đóng góp của cộng đồng trên các lĩnh vực chính trị, kinh tế, văn hóa, giáo dục và khoa học kỹ thuật. Nghiên cứu cũng phân tích những mặt hạn chế và đề xuất các biện pháp nhằm phát huy vai trò của cộng đồng trong việc củng cố và phát triển quan hệ song phương.

Phạm vi nghiên cứu bao gồm cộng đồng người Việt tại Hoa Kỳ, tập trung vào các thành phố và bang có đông người Việt sinh sống như California, Texas, Washington, với các số liệu dân số cụ thể như 484.023 người tại California và 134.961 người tại Texas (US Census 2000). Ý nghĩa nghiên cứu thể hiện qua việc cung cấp cơ sở khoa học cho các chính sách đối ngoại, công tác vận động kiều bào, đồng thời góp phần nâng cao nhận thức về vai trò của cộng đồng người Việt tại Hoa Kỳ trong phát triển quan hệ Việt Nam – Hoa Kỳ.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn áp dụng các lý thuyết và mô hình nghiên cứu trong lĩnh vực quan hệ quốc tế và xã hội học cộng đồng người nhập cư. Hai khung lý thuyết chính bao gồm:

• Lý thuyết về vai trò của cộng đồng người nhập cư trong quan hệ quốc tế: Nhấn mạnh vai trò của các cộng đồng người nhập cư như cầu nối văn hóa, kinh tế và chính trị giữa quốc gia gốc và quốc gia tiếp nhận, qua đó ảnh hưởng đến quan hệ song phương.

• Mô hình hội nhập xã hội và kinh tế của người nhập cư: Phân tích quá trình hòa nhập, duy trì bản sắc văn hóa và phát triển kinh tế của cộng đồng người Việt tại Hoa Kỳ, từ đó đánh giá tác động của cộng đồng đến quan hệ hai nước.

Các khái niệm chính được sử dụng gồm: cộng đồng người Việt tại Hoa Kỳ, vai trò cầu nối, kiều hối, hội nhập văn hóa, chính sách đối ngoại, và hợp tác kinh tế – xã hội.

Phương pháp nghiên cứu

Luận văn sử dụng phương pháp nghiên cứu lịch sử và phương pháp lô-gíc để phân tích các sự kiện và chính sách liên quan. Ngoài ra, phương pháp liên ngành được áp dụng, bao gồm:

• Phân tích thống kê: Sử dụng số liệu dân số, kinh tế, giáo dục từ các nguồn như US Census Bureau, Bộ Ngoại giao Việt Nam, và các báo cáo chính thức để đánh giá hiện trạng cộng đồng.

• So sánh và tổng hợp: So sánh vai trò và đóng góp của cộng đồng người Việt tại Hoa Kỳ với các cộng đồng người nhập cư khác, cũng như so sánh chính sách của Việt Nam và Hoa Kỳ đối với cộng đồng.

• Phân tích nội dung: Đánh giá các chính sách, nghị quyết như Nghị quyết 36 của Bộ Chính trị Việt Nam, các chương trình nhập cư và hỗ trợ của Hoa Kỳ, cũng như các hoạt động của cộng đồng người Việt.

Nguồn dữ liệu chính bao gồm các văn kiện chính thức của Đảng và Nhà nước Việt Nam, các báo cáo của chính phủ Hoa Kỳ, các công trình nghiên cứu trong và ngoài nước, cùng các bài báo, phỏng vấn và tài liệu truyền thông liên quan. Cỡ mẫu nghiên cứu tập trung vào cộng đồng người Việt tại các bang có đông người Việt sinh sống, với số liệu cụ thể như 1,258 triệu người Mỹ gốc Việt theo US Census 2000.

Timeline nghiên cứu chủ yếu từ đầu những năm 1990 đến năm 2010, giai đoạn quan trọng trong phát triển quan hệ Việt Nam – Hoa Kỳ và sự hình thành, phát triển của cộng đồng người Việt tại Hoa Kỳ.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Quá trình hình thành và phát triển cộng đồng người Việt tại Hoa Kỳ: Cộng đồng được hình thành qua ba đợt nhập cư chính từ năm 1975 đến cuối những năm 1990, với khoảng 1,3 triệu người hiện sinh sống tại Hoa Kỳ, tập trung chủ yếu ở California (484.023 người) và Texas (134.961 người). Cộng đồng này trẻ, năng động, với 54% dưới 35 tuổi và 35,7% sinh ra tại Mỹ.

2. Vai trò chính trị và xã hội: Người Việt tại Hoa Kỳ đã tham gia tích cực vào đời sống chính trị Mỹ, với nhiều cá nhân giữ các vị trí quan trọng như nghị viên thành phố, trợ lý Bộ trưởng, và các chức vụ trong chính quyền liên bang. Tỷ lệ nhập quốc tịch Mỹ của người Việt cao nhất trong các cộng đồng người gốc châu Á (82,8% năm 2007).

3. Đóng góp kinh tế và đầu tư: Cộng đồng người Việt tại Hoa Kỳ sở hữu hơn 147.000 cơ sở kinh doanh với doanh thu 15,7 tỷ USD (năm 2006). Họ đóng vai trò cầu nối thương mại quan trọng, giúp đưa hàng hóa Việt Nam vào thị trường Mỹ, đồng thời gửi về Việt Nam lượng kiều hối lớn, chiếm khoảng 65-70% tổng kiều hối, với giá trị lên tới hàng tỷ USD mỗi năm.

4. Giáo dục và khoa học kỹ thuật: Tỷ lệ người Việt có bằng đại học và trên đại học đạt 18,2% và 7%, tương đối cao so với các cộng đồng nhập cư khác. Cộng đồng có nhiều chuyên gia, kỹ sư làm việc tại các trung tâm nghiên cứu hàng đầu như NASA, Thung lũng Silicon, góp phần phát triển khoa học kỹ thuật và giáo dục.

5. Bảo tồn văn hóa và ngôn ngữ: Cộng đồng duy trì tiếng Việt và các giá trị văn hóa truyền thống qua các trung tâm dạy tiếng Việt (87 trung tâm tại Nam California), các lễ hội truyền thống, báo chí và truyền hình tiếng Việt. Tuy nhiên, khoảng cách thế hệ và khả năng tiếng Anh hạn chế là thách thức lớn.

Thảo luận kết quả

Các số liệu cho thấy cộng đồng người Việt tại Hoa Kỳ đã hòa nhập tương đối tốt vào xã hội Mỹ, đồng thời giữ gìn bản sắc văn hóa và phát huy vai trò tích cực trong phát triển quan hệ Việt Nam – Hoa Kỳ. Sự tham gia chính trị và kinh tế của cộng đồng góp phần nâng cao vị thế của người Việt tại Mỹ và tạo điều kiện thuận lợi cho hợp tác song phương.

Tuy nhiên, tỷ lệ nghèo đói còn cao (14%), thu nhập bình quân thấp hơn mức trung bình Mỹ, và trình độ ngoại ngữ hạn chế là những rào cản lớn đối với sự phát triển bền vững của cộng đồng. Mặt khác, sự phân hóa chính trị và tư tưởng trong cộng đồng, đặc biệt là sự tồn tại của một bộ phận chống đối Việt Nam, gây ảnh hưởng tiêu cực đến mối quan hệ hai nước.

So với các nghiên cứu trước đây, luận văn cập nhật và phân tích sâu hơn về vai trò đa chiều của cộng đồng người Việt tại Hoa Kỳ, đồng thời đề xuất các giải pháp cụ thể nhằm phát huy tiềm năng của cộng đồng trong phát triển quan hệ Việt Nam – Hoa Kỳ. Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ dân số theo bang, biểu đồ tăng trưởng kiều hối, bảng so sánh trình độ học vấn và thu nhập của cộng đồng người Việt với các nhóm dân cư khác.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tăng cường công tác thông tin và tuyên truyền: Đẩy mạnh các chương trình truyền hình, phát thanh, báo chí tiếng Việt nhằm nâng cao nhận thức của cộng đồng về tình hình đất nước và chính sách của Đảng, Nhà nước. Xây dựng các trung tâm thông tin tại các bang có đông người Việt sinh sống để cung cấp thông tin chính xác, kịp thời, hạn chế xuyên tạc.

2. Hoàn thiện chính sách hỗ trợ và thu hút kiều bào: Đơn giản hóa thủ tục hành chính, tạo hành lang pháp lý thuận lợi cho kiều bào về thăm quê hương, đầu tư, hợp tác khoa học kỹ thuật. Xây dựng chính sách đãi ngộ thỏa đáng đối với trí thức, chuyên gia Việt kiều, khuyến khích họ về nước làm việc và đóng góp.

3. Phát triển tổ chức cộng đồng: Thành lập tổ chức đại diện chung cho người Việt tại Hoa Kỳ với quy chế rõ ràng, chương trình hoạt động cụ thể nhằm tăng cường đoàn kết, hỗ trợ lẫn nhau và phát huy vai trò cộng đồng trong các hoạt động kinh tế, văn hóa, chính trị.

4. Đa dạng hóa hoạt động cộng đồng: Khuyến khích các hoạt động văn hóa, giáo dục, từ thiện, giao lưu giữa các thế hệ người Việt tại Mỹ và giữa cộng đồng với quê hương. Tăng cường giáo dục tiếng Việt và truyền thống dân tộc cho thế hệ trẻ nhằm duy trì bản sắc văn hóa.

5. Chính sách của chính phủ Hoa Kỳ: Đề nghị chính phủ Mỹ có các chính sách hỗ trợ phát triển cộng đồng người Việt, giảm tỷ lệ nghèo đói, nâng cao thu nhập và khả năng hội nhập xã hội. Tăng cường chống phân biệt chủng tộc và tạo điều kiện bình đẳng trong lao động, giáo dục và y tế.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Các nhà nghiên cứu và học giả quan hệ quốc tế: Luận văn cung cấp dữ liệu và phân tích sâu sắc về vai trò của cộng đồng người Việt tại Hoa Kỳ trong quan hệ song phương, giúp mở rộng hiểu biết về tác động của cộng đồng người nhập cư trong ngoại giao.

2. Cơ quan quản lý nhà nước và hoạch định chính sách: Các bộ ngành liên quan đến công tác kiều bào, đối ngoại và phát triển kinh tế có thể sử dụng luận văn làm cơ sở xây dựng và hoàn thiện chính sách thu hút, hỗ trợ kiều bào.

3. Cộng đồng người Việt tại Hoa Kỳ và các tổ chức xã hội: Luận văn giúp cộng đồng nhận thức rõ hơn về vai trò, tiềm năng và thách thức, từ đó có chiến lược phát triển cộng đồng hiệu quả, tăng cường đoàn kết và phát huy vai trò cầu nối.

4. Doanh nghiệp và nhà đầu tư Việt kiều: Cung cấp thông tin về môi trường đầu tư, các chính sách hỗ trợ và cơ hội hợp tác kinh tế giữa Việt Nam và Hoa Kỳ, giúp doanh nghiệp Việt kiều phát triển kinh doanh và đầu tư hiệu quả.

Câu hỏi thường gặp

1. Cộng đồng người Việt tại Hoa Kỳ có vai trò gì trong quan hệ Việt Nam – Hoa Kỳ?
   Cộng đồng người Việt tại Hoa Kỳ đóng vai trò cầu nối quan trọng trong các lĩnh vực chính trị, kinh tế, văn hóa và giáo dục, góp phần thúc đẩy hợp tác song phương và tăng cường hiểu biết giữa hai nước.

2. Số lượng người Việt tại Hoa Kỳ hiện nay là bao nhiêu?
   Theo US Census 2000, có khoảng 1,258 triệu người Mỹ gốc Việt, tập trung chủ yếu tại California và Texas, chiếm gần một nửa số người Việt ở nước ngoài.

3. Những khó khăn lớn nhất của cộng đồng người Việt tại Hoa Kỳ là gì?
   Khó khăn gồm tỷ lệ nghèo đói cao, thu nhập thấp, trình độ ngoại ngữ hạn chế, khoảng cách thế hệ và sự phân hóa chính trị trong cộng đồng.

4. Chính sách của Việt Nam đối với cộng đồng người Việt ở Hoa Kỳ như thế nào?
   Việt Nam có nhiều chính sách hỗ trợ như Nghị quyết 36, tạo điều kiện thuận lợi cho kiều bào về thăm quê, đầu tư, hợp tác khoa học, đồng thời duy trì văn hóa và ngôn ngữ Việt.

5. Làm thế nào để phát huy vai trò của cộng đồng người Việt tại Hoa Kỳ?
   Cần tăng cường công tác thông tin, hoàn thiện chính sách hỗ trợ, phát triển tổ chức cộng đồng, đa dạng hóa hoạt động văn hóa – xã hội và phối hợp chặt chẽ giữa chính phủ hai nước và cộng đồng.

Kết luận

• Quan hệ Việt Nam – Hoa Kỳ đã trải qua nhiều giai đoạn thăng trầm, hiện đang phát triển toàn diện trên nhiều lĩnh vực.
• Cộng đồng người Việt tại Hoa Kỳ là nhóm người nhập cư lớn nhất, có vai trò quan trọng trong thúc đẩy quan hệ song phương.
• Cộng đồng đã đạt nhiều thành tựu về chính trị, kinh tế, giáo dục và văn hóa, đồng thời duy trì bản sắc dân tộc trên đất Mỹ.
• Những hạn chế như tỷ lệ nghèo cao, trình độ ngoại ngữ thấp và sự phân hóa chính trị cần được khắc phục để phát huy tối đa tiềm năng cộng đồng.
• Đề xuất các giải pháp cụ thể nhằm tăng cường công tác thông tin, hoàn thiện chính sách, phát triển tổ chức cộng đồng và tăng cường hợp tác giữa chính phủ hai nước và cộng đồng người Việt tại Hoa Kỳ.

Tiếp theo, cần triển khai các biện pháp đề xuất trong luận văn, tăng cường phối hợp giữa các bên liên quan để phát huy vai trò của cộng đồng người Việt tại Hoa Kỳ trong phát triển quan hệ Việt Nam – Hoa Kỳ. Độc giả, nhà nghiên cứu và các cơ quan quản lý được khuyến khích tham khảo và áp dụng các kết quả nghiên cứu này để đóng góp vào sự phát triển bền vững của mối quan hệ song phương.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 KHÁI QUÁT VE QUAN HỆ VIỆT NAM - HOA KỲ VA QUÁ TRÌNH HÌNH THÀNH CONG DONG NGƯỜI VIỆT Ở HOA KỲ 1. Khái quát về mối quan hệ Việt Nam - Hòa Kỳ 1. Giai đoạn từ 1975 trở về trước Quan hệ Việt Nam - Hoa Kỳ đã manh nha từ thế kỷ 19, năm 1832, khi Edmund Robert, đặc phái viên của tổng thông Hoa Ky, Andrew Jackson (1829 - 1837), được giao nhiệm vụ đến đàm phán và ký kết một Hiệp ước thương mại với Nam Kỳ. Dưới thời vua Tự Đức, năm 1873, Bùi Viện được cử sang Hoa Kỳ nhằm đề nghị Hoa Kỳ giúp đỡ Việt Nam đánh đuôi thực dân Pháp xâm lược.

Tuy nhiên, vì những lý do lịch sử mà cả hai cuộc viếng thăm nêu trên đều không đạt được mục đích như mong đợi. Dù vậy, đây cũng có thể được xem là những tiếp xúc ngoại giao đầu tiên giữa Việt Nam và Hoa Kỳ. Sau chiến tranh thế giới thứ hai, Hoa Kỳ trở thành một cường quốc, có vai trò chỉ phối các nước tư bản khác trên thế giới. Thấy được điều đó, Đảng, Chính phủ ta và Chủ tịch Hồ Chí Minh đã triệt dé tranh thủ ảnh hưởng của Hoa Kỳ đối với các nước tư bản khác trong việc công nhận về mặt ngoại giao đối với nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa.

Cu thé, thời kỳ Cách mang tháng Tám — 1945, Hồ Chủ Tịch đã 8 lần gửi thông điệp, thư, điện cho Tống thống, Ngoại trưởng và Chính phủ Hoa Kỳ tha thiết đề nghị Hoa Kỳ công nhận nền độc lập của Việt Nam và ngăn chặn cuộc chiến tranh xâm lược trở lại của Pháp ở Đông Dương. Đây được xem là cơ hội đặc biệt thuận lợi cho phía Việt Nam chủ động tạo nên dé mở ra một trang mới trong quan hệ giữa hai nước. Nhưng tiếc thay, do nhiều nguyên nhân khác nhau mà phía Hoa Kỳ đã cự tuyệt các đề nghị đầy thiện chí và hợp tình hợp lý của phía Việt Nam. Sau một thời gian dai đứng dang sau Pháp trong cuộc chiến tranh xâm lược Việt Nam, năm 1954, trước thất bại của Pháp, Hoa Kỳ đã từng bước thay chân Pháp và phát động một cuộc chiến tranh mới ở Việt Nam và Đông Dương với quy mô lớn hơn và mức độ ác liệt hơn.

Cuộc chiến tranh này kéo dai 21 năm ròng từ 1954 đến 1975. Day thực sự là một cuộc chiến tranh tốn kém và bi thảm vì — như McNamara đã tổng kết — “chúng ta đã mat 58.000 người cả nam lẫn nữ, nền kinh tế của chúng ta bị tan phá bởi những chỉ phí cao và bất hợp lý cho cuộc chiến tranh trong nhiều năm liền; và sự thống nhất chính trị của xã hội của chúng ta bị tan nát và hàng thập kỷ sau vẫn không khôi phục nổi””. Thực tế, Chính phủ Việt Nam Dân chủ Cộng hòa và Chủ tịch Hồ Chí Minh đã nhiều lần bày tỏ lòng yêu chuộng hòa bình dé giải quyết van đề chiến tranh Đông Dương, song chính phủ Hoa Kỳ, qua năm đời tổng thống khác nhau, thay vì đáp lại thiện chí của phía Việt Nam, đã tiễn hành hàng loạt các chiến lược chiến tranh thực dân kiểu mới ở chiến trường Việt Nam như chiến tranh đơn phương, chiến tranh đặc biệt, chiến tranh cục bộ và Việt Nam hóa chiến tranh nhăm chinh phục Việt Nam bằng sức mạnh. Đây chính là sự tiếp tục chính sách thù địch truyền thống của Hoa Kỳ đối với cách mạng Việt Nam, nhưng các chiến lược của Mỹ đều bị quân và dân ta đập tan, và Mỹ đã tat yếu phải nhận that bai.

Giai đoạn 1975 - 1995 Sau khi miền Nam Việt Nam hoàn toàn giải phóng (30/4/1975), đất nước Việt Nam thống nhất, độc lập, có chủ quyền đi lên chủ nghĩa xã hội đã một lần nữa thể hiện thiện chí hòa giải của mình và mong muốn bình thường hóa quan hệ với Hoa Kỳ và tạo những tiền đề, điều kiện vô cùng thuận lợi để phía Hoa Kỳ có thể nhanh chóng bình thường hóa quan hệ với Việt Nam. Thiện chí này được Thủ tướng Phạm Văn Đồng tuyên bố lại trong kỳ họp quốc hội vào tháng 7/1975 rằng Việt Nam mong muốn bình thường hóa quan hệ với Hoa Kỳ. Đây có thé nói chính là những động thái đầu tiên thé hiện thiện chí hòa giải của Việt Nam. Nhung dap lại thiện chí đó, Hòa Ky lại một lần nữa tiếp tục thi hành chính chính sách thù địch, gây khó khăn và cản trở quá trình bình thường hóa quan hệ ngoại giao với Việt Nam; và hơn thế nữa tiếp tục day mạnh các hoạt động bao vây, cô lập và cấm vận chống một nhà nước Việt Nam độc lập, thống nhât, có chủ quyên.

McNamara (1995), Nhìn lại quá khứ: Tan thảm kịch và những bài học về Việt Nam, Hồ Chí Hạnh dịch, NXB Chính trị Quốc gia, Hà Nội, tr. 313 10 Ngay sau ngày 30/04/1975, Hoa Kỳ đã tuyên bố, không thiết lập quan hệ ngoại giao với nước Việt Nam thống nhất; mở rộng phạm vi áp đặt lệnh cấm vấn đối với miền bắc Việt Nam từ năm 1964 ra toàn bộ lãnh thé Việt Nam; phong tỏa toàn bộ tài sản trị giá khoảng 70 — 75 triệu đô la Mỹ của chính quyền ngụy quyền Sài Gòn tại Mỹ. Từ năm 1978, cho rằng “Việt Nam xâm lược Campuchia”, Hoa Kỳ đòi Việt Nam rút quân khỏi Campuchia. Mọi liên hệ trực tiếp Việt Nam — Hoa Ky lai bi đình tré và trở nên căng thăng.

Hoa Kỳ thực hiện cam vận quốc tế đối với nước ta, thông qua việc thi hành chính sách “siết chặt đỉnh ốc”, cùng với các thé lực phản động quốc tế đây mạnh hơn việc phong tỏa, cô lập, bao vây, cắm vận Việt Nam, gây thêm khó khăn cho Việt Nam khi vừa thoát ra khỏi chiến tranh, chưa kịp hàn gắn các vết thương do chiến tranh để lại. Sau sự kiện Việt Nam rút hết quân tình nguyện khỏi Campuchia và Hiệp định Paris về hòa bình ở Campuchia, được ký kết ngày 23/10/1991, với sự tham gia của cả Hoa Kỳ, Việt Nam và nhiều nước khác cùng Liên Hiệp Quốc, Hoa Kỳ đã thực hiện một số hành động thiện chí bước đầu nhằm bình thường hóa quan hệ với Việt Nam như: Tuyên bố hủy bỏ lệnh cấm du lịch có tổ chức vào Việt Nam, đồng thời cho phép Cơ quan Phát triển Quốc tế Mỹ (USAID) được trực tiếp viện trợ nhân đạo cho Việt Nam (04/12/1991), tiếp theo là việc Hoa Kỳ công bố viện trợ cho Việt Nam 3 triệu đô la Mỹ dé dap lai thién chi cua Viét Nam trong van đề POW/MIA; bãi bỏ tất cả hạn chế đối với các tổ chức phi chính phủ (NGO) vào Việt Nam và cho phép được xuất sang Việt Nam những hàng hóa thuộc khuôn khổ danh mục những hàng hóa đáp ứng các nhu cầu cơ bản của con người (29/04/1992). Ngày 14/12/1992, tổng thống G. Bush tuyên bố nới lỏng thêm lệnh cắm vận của Hoa Kỳ.

Theo đó các công ty và giới kinh doanh Hoa Kỳ được phép vào Việt Nam để thăm dò, tìm hiểu khả năng, điều kiện kinh doanh, ký kết các hợp đồng và mở văn phòng đại diện. Sau khi chính thức nhậm chức Tổng thống Hoa Kỳ vào tháng 1/1993. Ngày 03/02/1994, Tổng thống Bill Clinton đã tuyên bố chính thức bãi bỏ lệnh cam vận thương mại đôi với Việt Nam và đông ý mở cơ quan liên lạc giữa hai nước. Tuyên bô II này được phía Việt Nam cũng như dư luận Mỹ và quốc tế hết sức hoan nghênh và ủng hộ.

Đối với Hoa Kỳ đó là một quyết định phải trải qua một quá trình lâu dài mới có được, còn đối với nhân dân Việt Nam và thế giới một quyết định như vậy lẽ ra phải được công bồ từ lâu. Ngày 11/07/1995, Tổng thống Hoa Ky Bill Clinton đã ra tuyên bố việc Hoa Kỳ chính thức bình thường hóa quan hệ với Việt Nam. Đây là một quyết định quan trọng, phản ánh nguyện vọng của đông đảo các tầng lớp nhân dân Mỹ muốn khép lại quá khứ, chiến tranh, xây dựng mối quan hệ bình thường, hữu nghị và hợp tác với Việt Nam. Quyết định này đã mở ra một kỷ nguyên mới trong quan hệ hợp tác giữa hai nước Việt Nam — Hoa Kỳ, kỷ nguyên của hợp tác và cùng phát triển.

Giai đoạn từ 1995 đến nay Việc Việt Nam và Hoa Kỳ tuyên bố bình thường hóa quan hệ ngoại giao tháng 7/1995 đã mở ra một thời kỳ mới để đây mạnh và phát triển các mối quan hệ trên nhiều lĩnh vực giữa hai nước bao gồm chính tri - ngoại giao, thương mai, đầu tư, văn hóa, giáo dục và nhiều lĩnh vực khác nữa. Trên lĩnh vực chính trị - ngoại giao Trong 15 năm qua, ké từ ngày hai nước tuyên bé bình thường hóa và thiết lập quan hệ ngoại giao, lĩnh vực chính tri - ngoại giao có thể nói là lĩnh vực diễn ra các hoạt động sôi nổi nhất với hàng loạt các cuộc tiếp xúc và thăm viếng lẫn nhau giữa hai nước đã diễn ra, nhằm thúc day quan hệ song phương lên những tam cao mới. Các chuyến viếng thăm của các nhà lãnh đạo cao cấp của Việt Nam đến Mỹ phải ké đến như đoàn của Phó Thủ tướng Nguyễn Mạnh Cầm (1998, 2000), Phó Thủ tướng Thường trực Nguyễn Tan Dũng (2001), Phó Thủ tướng Vũ Khoan (2003), Thủ tướng Phan Văn Khải (6/2005), Phó Thủ tướng kiêm Bộ trưởng Bộ Ngoại giao Pham Gia Khiêm (3/2007); Chủ tịch Nguyễn Minh Triết (7/2007), Thủ tướng Nguyễn Tan Dũng (6/2008) và nhiều đoàn cấp cao khác. Phía Mỹ cũng cử nhiều đoàn cấp cao thăm Việt Nam: Ngoại trưởng W.

Christopher (1995); Cố vấn an ninh quốc gia A. Lake (1996); Ngoại trưởng M. Albright (1997); Bộ trưởng Quốc phòng W. Cohen (2000); Tổng thống Bill Clinton (tháng 11/2000); Ngoại trưởng C.

Powell (2001); Chủ tịch Hạ viện 12 D. Hastert (tháng 4/2006); Bộ trưởng Quốc phòng D. Rumsfeld (6/2006); Bộ trưởng Tài chính H. Paulson (9/2006); Ngoại trưởng C.

Rice, Tổng thống G. Tiêu biểu cho các hoạt động thăm viếng diễn ra sôi nổi là chuyến thăm chính thức của Tổng thống Hoa Kỳ, Bill Clinton đến Việt Nam vào tháng 11/2000. Đây là một sự kiện lớn trong lịch sử quan hệ Việt Nam và Hoa Kỳ nói chung và quan hệ chính trị - ngoại giao Việt Nam — Hoa Kỳ nói riêng. Đây là chuyến thăm đầu tiên trong lịch sử của một tông thống Hoa Kỳ đương nhiệm đến nước Việt Nam độc lập và thống nhất.

Trong các cuộc gặp gỡ với tổng thống Bill Clinton, các nhà lãnh dao của Việt Nam đều khang định quan điểm của Việt Nam, sẵn sàng “khép lại quá khứ để hướng đến tương lai” trong quan hệ với Hoa Kỳ và mong muốn xây dựng một mối quan hệ bình thường, hợp tác trên cơ sở hai bên cùng có lợi.