Luận văn thạc sĩ về vai trò của Công đoàn cơ sở tại các doanh nghiệp ở Đà Nẵng

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu vnu ls thực hiện vai trò của công đoàn cơ sở tại các doanh nghiệp ở thành phố đà nẵng 07, đánh giá hiện trạng, phân tích vấn đề, đề xuất biện pháp hoàn

• Tác giả: Mai Xuân Tuấn
• Người hướng dẫn: Ts. Đặng Vũ Huân
• Trường học: Đại học Quốc gia Hà Nội - Khoa Luật
• Chuyên ngành: Luật Kinh Tế
• Đề tài: Thực Hiện Vai Trò Của Công Đoàn Cơ Sở Tại Các Doanh Nghiệp Ở Thành Phố Đà Nẵng
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2014
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ VAI TRÒ CỦA CÔNG ĐOÀN CƠ SỞ TRONG CÁC DOANH NGHIỆP
• 1.1. VAI TRÒ CỦA CÔNG ĐOÀN CƠ SỞ TRONG CÁC DOANH NGHIỆP
• 1.1.1. Khái quát chung về vai trò của tổ chức công đoàn trong các doanh nghiệp
• 1.1.2. Vai trò và lợi ích của tổ chức công đoàn cơ sở trong các doanh nghiệp
• 1.1.3. Nhiệm vụ và quyền hạn của tổ chức công đoàn cơ sở trong các doanh nghiệp
• 1.1.4. Tiểu kết Chương 1
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG THỰC HIỆN VAI TRÒ CỦA CÔNG ĐOÀN CƠ SỞ TRONG CÁC DOANH NGHIỆP Ở THÀNH PHỐ ĐÀ NẴNG
• 2.1. THỰC TRẠNG HOẠT ĐỘNG CỦA CÁC TỔ CHỨC CÔNG ĐOÀN Ở THÀNH PHỐ ĐÀ NẴNG
• 2.2. VAI TRÒ CỦA CÔNG ĐOÀN CƠ SỞ TRONG CÁC DOANH NGHIỆP Ở THÀNH PHỐ ĐÀ NẴNG
• 2.2.1. Vai trò của Công đoàn cơ sở với chế độ việc làm, tiền lương và thu nhập của người lao động
• 2.2.2. Vai trò của Công đoàn cơ sở trong đảm bảo điều kiện lao động
• 2.2.3. Vai trò của Công đoàn cơ sở trong việc nâng cao đời sống vật chất, văn hóa tinh thần cho người lao động
• 2.2.4. Vai trò của Công đoàn cơ sở trong việc thương lượng và ký kết thỏa ước lao động tập thể
• 2.2.5. Vai trò của Công đoàn cơ sở trong giải quyết tranh chấp lao động và đình công
• 2.3. ĐÁNH GIÁ VIỆC THỰC HIỆN VAI TRÒ CỦA CÔNG ĐOÀN CƠ SỞ TRONG CÁC DOANH NGHIỆP TẠI THÀNH PHỐ ĐÀ NẴNG
• 2.3.1. Những ưu điểm trong thực hiện vai trò của Công đoàn cơ sở tại các doanh nghiệp ở thành phố Đà Nẵng
• 2.3.2. Những điểm còn tồn tại, hạn chế trong thực hiện vai trò của Công đoàn cơ sở tại các doanh nghiệp ở thành phố Đà Nẵng
• 2.3.3. Tiểu kết Chương 2
• 3. CHƯƠNG 3: KIẾN NGHỊ CÁC GIẢI PHÁP NHẰM NÂNG CAO VAI TRÒ CỦA CÔNG ĐOÀN CƠ SỞ TRONG CÁC DOANH NGHIỆP Ở THÀNH PHỐ ĐÀ NẴNG
• 3.1. NHỮNG YÊU CẦU VÀ MỤC TIÊU CHUNG NHẰM NÂNG CAO VAI TRÒ CỦA TỔ CHỨC CÔNG ĐOÀN CƠ SỞ TRONG CÁC DOANH NGHIỆP Ở THÀNH PHỐ ĐÀ NẴNG
• 3.2. KIẾN NGHỊ CÁC GIẢI PHÁP NHẰM NÂNG CAO VAI TRÒ CỦA CÔNG ĐOÀN CƠ SỞ TRONG CÁC DOANH NGHIỆP TẠI THÀNH PHỐ ĐÀ NẴNG
• 3.2.1. Nhóm giải pháp về đẩy mạnh công tác phát triển đoàn viên, xây dựng tổ chức công đoàn cơ sở và đội ngũ cán bộ công đoàn cơ sở vững mạnh
• 3.2.2. Nhóm giải pháp về đổi mới nội dung, phương pháp hoạt động của tổ chức công đoàn cơ sở trong các doanh nghiệp
• 3.2.3. Nhóm giải pháp cụ thể xuất phát từ thực tiễn thực hiện vai trò của công đoàn cơ sở trong việc bảo vệ quyền và lợi ích của người lao động tại thành phố Đà Nẵng
• 3.2.4. Tiểu kết Chương 3

Tóm tắt

I. Tổng quan về vai trò của Công đoàn cơ sở tại doanh nghiệp Đà Nẵng

Công đoàn cơ sở đóng vai trò quan trọng trong việc bảo vệ quyền lợi của người lao động tại các doanh nghiệp ở Đà Nẵng. Với sự phát triển của nền kinh tế thị trường, vai trò của tổ chức này ngày càng được khẳng định. Công đoàn không chỉ là cầu nối giữa người lao động và người sử dụng lao động mà còn là tổ chức đại diện cho quyền lợi hợp pháp của người lao động.

1.1. Khái niệm và chức năng của Công đoàn cơ sở

Công đoàn cơ sở là tổ chức đại diện cho người lao động trong doanh nghiệp, có nhiệm vụ bảo vệ quyền lợi hợp pháp và chính đáng của họ. Chức năng của Công đoàn bao gồm tham gia thương lượng, ký kết thỏa ước lao động tập thể và giải quyết tranh chấp lao động.

1.2. Lịch sử hình thành và phát triển của Công đoàn tại Đà Nẵng

Công đoàn cơ sở tại Đà Nẵng đã có một quá trình hình thành và phát triển lâu dài, từ những năm đầu của nền kinh tế thị trường. Sự phát triển này gắn liền với sự lớn mạnh của lực lượng lao động và các doanh nghiệp trên địa bàn.

II. Những thách thức đối với Công đoàn cơ sở tại doanh nghiệp Đà Nẵng

Mặc dù Công đoàn cơ sở đã có những đóng góp quan trọng, nhưng vẫn phải đối mặt với nhiều thách thức. Các vấn đề như sự thiếu hụt đoàn viên, sự không đồng nhất trong nhận thức về vai trò của Công đoàn và áp lực từ môi trường kinh doanh là những thách thức lớn.

2.1. Thiếu hụt đoàn viên và sự tham gia của người lao động

Sự thiếu hụt đoàn viên trong các doanh nghiệp là một trong những thách thức lớn nhất mà Công đoàn cơ sở phải đối mặt. Nhiều người lao động chưa nhận thức rõ về quyền lợi của mình và vai trò của Công đoàn.

2.2. Áp lực từ môi trường kinh doanh và chính sách lao động

Môi trường kinh doanh cạnh tranh khốc liệt và các chính sách lao động chưa hoàn thiện đã tạo ra áp lực lớn cho Công đoàn cơ sở trong việc bảo vệ quyền lợi của người lao động.

III. Phương pháp nâng cao vai trò của Công đoàn cơ sở tại doanh nghiệp Đà Nẵng

Để nâng cao vai trò của Công đoàn cơ sở, cần có những phương pháp cụ thể và hiệu quả. Việc tăng cường công tác tuyên truyền, đào tạo và phát triển đoàn viên là những giải pháp quan trọng.

3.1. Tăng cường công tác tuyên truyền về quyền lợi của người lao động

Công đoàn cần đẩy mạnh công tác tuyên truyền để người lao động hiểu rõ hơn về quyền lợi và nghĩa vụ của mình, từ đó tham gia tích cực vào các hoạt động của Công đoàn.

3.2. Đào tạo và phát triển năng lực cho cán bộ Công đoàn

Đào tạo và phát triển năng lực cho cán bộ Công đoàn là cần thiết để họ có thể thực hiện tốt vai trò của mình trong việc bảo vệ quyền lợi của người lao động.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu về Công đoàn cơ sở tại Đà Nẵng

Nghiên cứu về vai trò của Công đoàn cơ sở tại Đà Nẵng đã chỉ ra nhiều kết quả tích cực trong việc bảo vệ quyền lợi của người lao động. Các hoạt động của Công đoàn đã góp phần nâng cao đời sống vật chất và tinh thần cho người lao động.

4.1. Kết quả đạt được từ hoạt động của Công đoàn cơ sở

Các hoạt động của Công đoàn cơ sở đã giúp cải thiện điều kiện làm việc và nâng cao thu nhập cho người lao động, từ đó tạo ra môi trường làm việc tích cực hơn.

4.2. Những bài học kinh nghiệm từ thực tiễn hoạt động của Công đoàn

Những bài học kinh nghiệm từ thực tiễn hoạt động của Công đoàn cơ sở tại Đà Nẵng có thể được áp dụng cho các doanh nghiệp khác nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động của tổ chức này.

V. Kết luận và triển vọng tương lai của Công đoàn cơ sở tại doanh nghiệp Đà Nẵng

Công đoàn cơ sở tại Đà Nẵng có vai trò quan trọng trong việc bảo vệ quyền lợi của người lao động. Trong tương lai, cần tiếp tục phát huy vai trò này để đáp ứng yêu cầu của nền kinh tế thị trường.

5.1. Tầm quan trọng của Công đoàn cơ sở trong bối cảnh hiện nay

Công đoàn cơ sở không chỉ là tổ chức bảo vệ quyền lợi của người lao động mà còn là cầu nối giữa người lao động và người sử dụng lao động, góp phần xây dựng mối quan hệ lao động hài hòa.

5.2. Định hướng phát triển Công đoàn cơ sở trong tương lai

Định hướng phát triển Công đoàn cơ sở trong tương lai cần tập trung vào việc nâng cao năng lực tổ chức, tăng cường sự tham gia của người lao động và cải thiện các chính sách lao động.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong bối cảnh nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa, cả nước ghi nhận gần 10 triệu công nhân làm việc tại các doanh nghiệp, với hơn 1,5 triệu người tập trung tại các khu công nghiệp và khu chế xuất. Tuy nhiên, theo báo cáo của cơ quan quản lý lao động, khoảng 60% doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài và 80% doanh nghiệp dân doanh trên toàn quốc chưa thành lập tổ chức công đoàn cơ sở. Sự chuyển dịch cơ cấu kinh tế làm thay đổi bản chất quan hệ lao động từ cơ chế kế hoạch hóa sang quan hệ thỏa thuận song phương, làm nảy sinh nhiều xung đột lợi ích phức tạp.

Tại thành phố Đà Nẵng, lực lượng công nhân, viên chức và người lao động đạt 108.626 người tính đến cuối năm 2012, trong đó khu vực ngoài nhà nước chiếm ưu thế với 63.396 lao động. Vấn đề nghiên cứu trọng tâm là khoảng cách giữa quy định pháp luật và thực tiễn thực thi vai trò của tổ chức công đoàn cơ sở tại các doanh nghiệp. Mục tiêu cụ thể của luận văn là làm sáng tỏ cơ sở lý luận, khảo sát toàn diện thực trạng hoạt động đại diện, bảo vệ quyền lợi người lao động về việc làm, tiền lương, điều kiện làm việc, ký kết thỏa ước tập thể và giải quyết tranh chấp.

Phạm vi nghiên cứu tập trung vào các tổ chức công đoàn cơ sở tại các doanh nghiệp ngoài khu vực kinh tế Nhà nước trên địa bàn thành phố Đà Nẵng trong giai đoạn từ năm 2009 đến năm 2013. Ý nghĩa nghiên cứu thể hiện qua việc chuẩn hóa quy trình đối thoại tại 504 doanh nghiệp ngoài quốc doanh, tạo cơ sở pháp lý và thực tiễn để nâng tỷ lệ bảo vệ quyền lợi hợp pháp của người lao động, hướng tới mục tiêu giảm thiểu các vụ ngừng việc tập thể tự phát và xây dựng môi trường lao động ổn định, tiến bộ.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn vận dụng học thuyết Mác - Lênin và Tư tưởng Hồ Chí Minh về giai cấp công nhân và tổ chức Công đoàn làm nền tảng thế giới quan. Công đoàn được xác định là tổ chức chính trị - xã hội rộng lớn của giai cấp công nhân, vừa có chức năng đại diện, chăm lo, bảo vệ quyền lợi hợp pháp của người lao động, vừa tham gia quản lý nhà nước, quản lý kinh tế - xã hội.

Bên cạnh đó, nghiên cứu tích hợp lý thuyết quan hệ lao động trong nền kinh tế thị trường. Mối quan hệ giữa người sử dụng lao động và người lao động mang tính chất vừa hợp tác để phát triển sản xuất kinh doanh, vừa đấu tranh để phân phối công bằng lợi ích. Khung lý thuyết làm rõ 4 khái niệm then chốt: Công đoàn cơ sở theo quy định của Luật Công đoàn và Điều 20 Điều lệ Công đoàn Việt Nam năm 2009; Thỏa ước lao động tập thể theo Điều 44 Bộ luật Lao động; Tranh chấp lao động theo Điều 157; và Quyền đình công hợp pháp theo Điều 173 Bộ luật Lao động.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng nguồn dữ liệu thứ cấp chuẩn xác từ Liên đoàn Lao động thành phố Đà Nẵng, Sở Lao động - Thương binh và Xã hội cùng báo cáo định kỳ từ 504 doanh nghiệp ngoài khu vực kinh tế Nhà nước. Cỡ mẫu nghiên cứu bao quát 108.626 công nhân viên chức lao động, trong đó có 57 doanh nghiệp FDI và 447 doanh nghiệp cổ phần, trách nhiệm hữu hạn và tư nhân.

Phương pháp chọn mẫu định ngạch kết hợp phân tầng theo loại hình sở hữu doanh nghiệp được áp dụng nhằm đảm bảo tính đại diện cho toàn bộ các khu công nghiệp, khu chế xuất trên địa bàn thành phố. Luận văn lựa chọn phương pháp phân tích quy phạm luật học kết hợp với thống kê mô tả chuỗi thời gian giai đoạn 2009–2013 và phương pháp so sánh đối chiếu. Lý do lựa chọn hệ phương pháp này xuất phát từ yêu cầu kiểm chứng mức độ tương thích giữa quy chuẩn pháp lý và hành vi thực tế của doanh nghiệp, từ đó lượng hóa chính xác hiệu quả hoạt động của công đoàn cơ sở.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Thứ nhất, quy mô tổ chức công đoàn cơ sở và số lượng đoàn viên tăng trưởng vượt bậc qua từng năm. Số lượng doanh nghiệp có tổ chức công đoàn tăng 41,08% từ 370 đơn vị năm 2010 lên 522 đơn vị năm 2012. Tổng số đoàn viên công đoàn tăng 25,23% từ 77.479 người lên 97.031 người. Riêng khu vực doanh nghiệp ngoài nhà nước và doanh nghiệp FDI đã phát triển mới hàng chục nghìn đoàn viên, tạo tiền đề vững chắc cho việc mở rộng mạng lưới đại diện.

Thứ hai, việc thực hiện chế độ tiền lương và an sinh xã hội có sự chuyển biến nhưng vẫn còn nhiều bất cập. Thu nhập bình quân của người lao động đạt 3.000.000 đồng/người/tháng vào năm 2012, tăng 62,7% so với năm 2008. Tỷ lệ tham gia bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế và bảo hiểm thất nghiệp tại các khu công nghiệp, khu chế xuất đạt trên 80%, trong khi khu vực hành chính sự nghiệp đạt 100%. Tuy nhiên, hầu hết doanh nghiệp chỉ đóng bảo hiểm theo mức lương tối thiểu, tình trạng nợ đọng bảo hiểm xã hội lên tới hàng chục tỷ đồng vẫn xảy ra.

Thứ ba, công tác an toàn vệ sinh lao động được cải thiện rõ rệt nhưng tai nạn lao động vẫn tiềm ẩn rủi ro. Số vụ tai nạn lao động giảm 52% từ 25 vụ năm 2011 xuống 12 vụ năm 2013; số người chết giảm từ 13 người xuống 12 người; số người bị thương giảm từ 50 người xuống 35 người. Các doanh nghiệp FDI đi đầu trong việc áp dụng mô hình quản lý hiện đại như tiêu chuẩn 5S và tiêu chuẩn văn phòng xanh.

Thứ tư, 100% doanh nghiệp có tổ chức công đoàn cơ sở (504/504 đơn vị) đã ký kết thỏa ước lao động tập thể. Phong trào thi đua lao động giỏi, lao động sáng tạo đã mang lại 4.673 sáng kiến cải tiến kỹ thuật, làm lợi 75 tỷ đồng cho doanh nghiệp. Tuy nhiên, giai đoạn 2011–2013 ghi nhận 5 vụ đình công, trong đó năm 2013 xảy ra 3 vụ. Toàn bộ các vụ đình công đều mang tính tự phát do chậm trả lương và mâu thuẫn quản lý, không có vụ nào do công đoàn cơ sở khởi xướng hay lãnh đạo.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân cốt lõi của những hạn chế trên bắt nguồn từ sự phụ thuộc kinh tế của cán bộ công đoàn cơ sở vào người sử dụng lao động. Đội ngũ cán bộ chủ yếu hoạt động kiêm nhiệm, hưởng lương trực tiếp từ doanh nghiệp, dẫn đến tâm lý e ngại va chạm, sợ bị mất việc làm khi đứng ra đấu tranh bảo vệ quyền lợi người lao động.

Khi so sánh với bức tranh chung trên toàn quốc, nơi xảy ra gần 3.000 cuộc đình công giai đoạn 2008–2012 tập trung tại các tỉnh phía Nam, số vụ đình công tại Đà Nẵng (5 vụ/3 năm) ở mức rất thấp. Kết quả này phản ánh sự can thiệp hiệu quả của chính quyền đô thị thông qua đề án thành phố đáng sống và chương trình "Lao động và Công đoàn".

Dữ liệu nghiên cứu được trực quan hóa thông qua bảng thống kê tổ chức công đoàn và biểu đồ tương quan điều kiện lao động, cho thấy sự đối lập giữa tốc độ phát triển số lượng đoàn viên và chất lượng thực chất của các bản thỏa ước lao động tập thể.

Đề xuất và khuyến nghị

Thứ nhất, hoàn thiện cơ chế pháp lý nhằm đảm bảo tính độc lập và bảo vệ vị thế của cán bộ công đoàn cơ sở. Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam cần phối hợp với các cơ quan lập pháp xây dựng quỹ chi trả phụ cấp trách nhiệm độc lập, đồng thời thiết lập quy chế bảo vệ việc làm nghiêm ngặt, hướng tới mục tiêu 100% cán bộ công đoàn không bị trù dập khi thực hiện nhiệm vụ đại diện trong giai đoạn 2014–2016.

Thứ hai, nâng cao chất lượng đàm phán, ký kết và giám sát thực hiện Thỏa ước lao động tập thể. Ban Chấp hành Công đoàn cơ sở phối hợp với Liên đoàn Lao động quận, huyện rà soát quy trình thương lượng định kỳ hằng năm. Mục tiêu đặt ra là trên 85% bản thỏa ước lao động tập thể phải có các điều khoản có lợi hơn luật định, đặc biệt là quy định về tiền thưởng, hỗ trợ bữa ăn ca và trợ cấp nhà ở.

Thứ ba, chuẩn hóa công tác đào tạo, bồi dưỡng kỹ năng đàm phán và pháp luật lao động cho đội ngũ cán bộ công đoàn. Liên đoàn Lao động thành phố Đà Nẵng cần tổ chức các lớp tập huấn chuyên sâu định kỳ 6 tháng một lần, phấn đấu nâng tỷ lệ cán bộ công đoàn cơ sở được đào tạo bài bản từ mức 70% hiện nay lên trên 95% trước năm 2016.

Thứ tư, tăng cường hoạt động thanh tra, kiểm tra liên ngành và xử lý nghiêm các hành vi vi phạm pháp luật lao động. Sở Lao động - Thương binh và Xã hội phối hợp với Bảo hiểm xã hội và Công an thành phố tiến hành kiểm tra đột xuất các doanh nghiệp có dấu hiệu nợ đọng, thu hồi 100% số tiền nợ bảo hiểm xã hội kéo dài, đồng thời kiểm soát nghiêm ngặt quy chuẩn an toàn lao động để giảm số vụ tai nạn nghiêm trọng xuống dưới 10 vụ/năm.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Thứ nhất, cán bộ công đoàn các cấp và Liên đoàn Lao động địa phương: Nắm bắt phương pháp luận thực tiễn để xây dựng quy chế đối thoại định kỳ, nâng cao kỹ năng đàm phán thỏa ước tập thể và thiết lập quy trình giải quyết tranh chấp lao động hiệu quả tại cơ sở.

Thứ hai, Ban Giám đốc và cán bộ quản lý nhân sự tại các doanh nghiệp ngoài nhà nước: Tham chiếu các quy định tại Điều 17, Điều 55 và Điều 92 Bộ luật Lao động để chuẩn hóa quy trình xây dựng thang bảng lương, nội quy lao động và thủ tục chấm dứt hợp đồng, giúp triệt tiêu 100% rủi ro khiếu kiện pháp lý.

Thứ ba, Luật sư và chuyên gia tư vấn pháp luật lao động: Sử dụng nguồn số liệu thực chứng từ 504 doanh nghiệp ngoài nhà nước tại Đà Nẵng làm cơ sở so sánh, đánh giá án lệ và phát triển các giải pháp hòa giải tranh chấp lao động tập thể.

Thứ tư, Giảng viên, học viên cao học và nghiên cứu sinh ngành Luật Kinh tế: Khai thác hệ thống tài liệu lý luận, số liệu thống kê giai đoạn 2009–2013 và phương pháp tiếp cận luật học thực nghiệm phục vụ việc giảng dạy, nghiên cứu chuyên sâu về quyền công đoàn.

Câu hỏi thường gặp

Thực trạng nổi bật nhất về vai trò của công đoàn cơ sở tại thành phố Đà Nẵng là gì? Công đoàn cơ sở thể hiện rõ nét nhất ở chức năng chăm lo đời sống vật chất, văn hóa tinh thần cho người lao động. Phong trào sáng kiến kỹ thuật đã ghi nhận 4.673 đề tài làm lợi 75 tỷ đồng, cùng với sự hỗ trợ đồng bộ từ nguồn quỹ Mái ấm Công đoàn giúp hàng nghìn công nhân cải thiện chỗ ở.

Tại sao các cuộc đình công trong giai đoạn nghiên cứu đều là đình công tự phát? Nguyên nhân chủ yếu do cán bộ công đoàn hưởng lương từ doanh nghiệp nên vị thế độc lập còn hạn chế, chưa chủ động dẫn dắt đình công theo Điều 173 Bộ luật Lao động. Bên cạnh đó, người lao động thiếu kiến thức pháp luật nên tự phát ngừng việc để phản ứng khi bị chậm trả lương.

Tỷ lệ ký kết thỏa ước lao động tập thể tại khối doanh nghiệp ngoài nhà nước đạt bao nhiêu? Toàn bộ 504/504 doanh nghiệp ngoài khu vực nhà nước có tổ chức công đoàn đã tiến hành ký kết thỏa ước. Tuy nhiên, tính thực chất chưa cao do nhiều bản thỏa ước chỉ sao chép lại quy định pháp luật sẵn có mà chưa mang lại nhiều điều khoản ưu đãi vượt trội cho công nhân.

Tình hình thực hiện nghĩa vụ bảo hiểm xã hội tại các khu công nghiệp Đà Nẵng ra sao? Tỷ lệ người lao động tham gia bảo hiểm xã hội tại các khu công nghiệp đạt trên 80%. Mặc dù vậy, đa phần doanh nghiệp chỉ đóng theo mức lương tối thiểu vùng thay vì thu nhập thực tế, gây ảnh hưởng trực tiếp đến quyền lợi thai sản, ốm đau và hưu trí lâu dài của người lao động.

Giải pháp nào mang tính đột phá để nâng cao hiệu quả hoạt động của công đoàn cơ sở? Giải pháp đột phá là tách bạch quyền lợi kinh tế của cán bộ công đoàn khỏi chủ doanh nghiệp thông qua cơ chế chi trả phụ cấp từ công đoàn cấp trên, đồng thời hoàn thiện chế tài xử lý nghiêm các hành vi phân biệt đối xử đối với cán bộ công đoàn.

Kết luận

• Công đoàn cơ sở giữ vị trí trung tâm, không thể thay thế trong việc thiết lập quan hệ lao động hài hòa tại 504 doanh nghiệp ngoài khu vực nhà nước trên địa bàn thành phố Đà Nẵng.
• Kết quả khảo sát 108.626 lao động ghi nhận nhiều thành tựu về phát triển đoàn viên, giảm 52% số vụ tai nạn lao động, song vai trò đại diện đàm phán tiền lương và dẫn dắt đình công vẫn còn nhiều hạn chế.
• Luận văn đóng góp hệ thống giải pháp toàn diện, gắn kết chặt chẽ giữa lý luận luật học kinh tế với đặc thù phát triển kinh tế - xã hội của một đô thị động lực miền Trung.
• Lộ trình triển khai khuyến nghị tập trung vào giai đoạn 2014–2016 nhằm chuẩn hóa 100% quy trình ký kết thỏa ước lao động tập thể và đào tạo kỹ năng đối thoại cho cán bộ cơ sở.
• Các cấp ủy Đảng, chính quyền và cộng đồng doanh nghiệp cần tăng cường phối hợp liên ngành, hiện thực hóa các cam kết bảo vệ quyền lợi chính đáng của người lao động để thúc đẩy sản xuất kinh doanh bền vững.

Trích đoạn nội dung tài liệu

phần mở đầu, kết luận, danh mục tài liệu tham khảo, Luận văn được kết cấu 3 chương, có tiểu kết cho từng chương, cụ thể: Chƣơng 1: Một số vấn đề lý luận về vai trò của Công đoàn cơ sở trong các doanh nghiệp. Chƣơng 2: Thực trạng thực hiện vai trò của Công đoàn cơ sở trong các doanh nghiệp ở TP. Chƣơng 3: Kiến nghị các giải pháp nhằm nâng cao vai trò của Công đoàn cơ sở trong các doanh nghiệp ở TP. 7 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Chƣơng 1: MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ VAI TRÒ CỦA CÔNG ĐOÀN CƠ SỞ TRONG CÁC DOANH NGHIỆP 1.

VAI TRÒ CỦA CÔNG ĐOÀN CƠ SỞ TRONG CÁC DOANH NGHIỆP 1. Khái quát chung về vai trò của tổ chức công đoàn trong các doanh nghiệp Trong những năm qua, với sự phát triển nền kinh tế hàng hoá nhiều thành phần hoạt động theo cơ chế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa, vai trò của tổ chức công đoàn ngày càng mở rộng và được khẳng định. Công đoàn đã có mặt trong tất cả các doanh nghiệp thuộc mọi thành phần kinh tế. Mọi hoạt động của Công đoàn gắn liền với đời sống kinh tế, xã hội.

Công đoàn vận động công nhân, viên chức, lao động thi đua sản xuất, công tác, góp phần thúc đẩy phát triển nhanh kinh tế, nâng cao đời sống người lao động, làm giàu cho đơn vị và đất nước. Công đoàn cũng đã góp phần to lớn vào việc ổn định chính trị, trật tự an toàn xã hội, chăm lo xây dựng giai cấp công nhân, người lao động ngày càng vững mạnh, bởi đây là giai cấp tiên phong, lực lượng nòng cốt trong liên minh công, nông, trí, nền tảng của khối đại đoàn kết toàn dân. Công đoàn tham gia xây dựng Đảng, xây dựng chính quyền các cấp trong sạch, vững mạnh, xây dựng và nâng cao hiệu quả hoạt động của hệ thống chính trị mà Công đoàn là một thành viên rất quan trọng, đáp ứng yêu cầu của sự nghiệp công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước. Về văn hoá - xã hội, hoạt động của Công đoàn góp phần chăm lo xây dựng, bảo đảm sự thống nhất, đoàn kết của giai cấp công nhân; làm cho giai cấp công nhân thực sự là giai cấp lãnh đạo cách mạng, quyết định quá trình phát triển và tiến bộ của xã hội.

Hiện nay, các doanh nghiệp nhà nước và đội ngũ công nhân, lao động trong khu vực này có xu hướng giảm dần; công nhân, lao động trong các thành 8 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] phần kinh tế khu vực ngoài quốc doanh ngày càng tăng. Tuy nhiên, sự gia tăng về số lượng chưa phản ánh được đầy đủ sự lớn mạnh của giai cấp công nhân và tổ chức công đoàn. Hoạt động của các tổ chức công đoàn đã và đang góp phần giáo dục xây dựng giai cấp công nhân, người lao động trở thành một lực lượng đoàn kết, thống nhất, không ngừng nâng cao trình độ giác ngộ chính trị, nêu cao ý thức cảnh giác cách mạng của công nhân, viên chức, lao động, kiên quyết đấu tranh chống âm mưu diễn biến hoà bình của các thế lực phản động, thù địch nhằm phá hoại những thành quả của sự nghiệp đổi mới do Đảng ta khởi xướng và lãnh đạo; Công đoàn giáo dục và rèn luyện nâng cao ý thức tổ chức, kỷ luật, nâng cao trình độ học vấn, tay nghề và năng lực làm chủ khoa học công nghệ, đề cao và phát huy những giá trị cao đẹp của truyền thống văn hoá dân tộc và tiếp thu tinh hoa văn hoá nhân loại để xây dựng giai cấp công nhân, lao động thực sự xứng đáng là giai cấp tiên phong, lãnh đạo cách mạng. Với vai trò đó, một mặt, Công đoàn phải tôn trọng, đề cao quyền tự chủ sản xuất kinh doanh của người sử dụng lao động, góp phần thực hiện nguyên tắc tập trung dân chủ trong tổ chức quản lý kinh tế xã hội của Đảng, Nhà nước; mặt khác, phát huy dân chủ, Công đoàn tích cực tham gia xây dựng và thực hiện cơ chế quản lý kinh tế mới, góp phần làm cho kinh tế quốc doanh giữ vững vai trò chủ đạo, phát triển, đồng thời khuyến khích các thành phần kinh tế khác.

Trong cơ chế thị trường, do cạnh tranh về kinh tế, người sử dụng lao động dù vô tình hay cố tình, còn vi phạm lợi ích chính đáng của người lao động. Công đoàn là tổ chức chính trị xã hội của công nhân và lao động trong doanh nghiệp, có vị trí là người đại diện hợp pháp duy nhất cho người lao động trong quan hệ lao động với người sử dụng lao động. Trong mối quan hệ đó, Công đoàn và chủ doanh nghiệp đảm bảo sự bình đẳng và tôn trọng lẫn nhau, vừa hợp tác, vừa đấu tranh nhằm giải quyết hài hoà quyền và lợi ích của mỗi bên trong quan hệ lao 9 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Nội dung và mục đích của mối quan hệ giữa Công đoàn và người sử dụng lao động là nhằm làm cho doanh nghiệp phát triển, bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp chính đáng của công nhân, lao động.

Công đoàn có trách nhiệm phối hợp với người sử dụng lao động vận động đoàn viên, công nhân, lao động sản xuất với năng suất, chất lượng và hiệu quả cao nhất. đảm bảo sự ổn định và phát triển bền vững của doanh nghiệp; tạo cơ sở ổn định việc làm, cải thiện điều kiện làm việc và nâng cao thu nhập cho người lao động. Trong mối quan hệ với người sử dụng lao động, Công đoàn vừa phải xây dựng quan hệ đoàn kết hợp tác vừa phải đấu tranh bảo vệ cho được quyền lợi của công nhân, lao động nhưng phải theo hướng góp phần nâng cao hiệu quả sản xuất kinh doanh, góp phần giải quyết vấn đề việc làm, đời sống người lao động. Đây thực sự là mối quan hệ khó khăn, tế nhị và phức tạp trong điều kiện phát triển nền kinh tế nhiều thành phần ở nước ta.

Công đoàn còn có nghĩa vụ giáo dục cho công nhân, người lao động hiểu rõ và thực hiện tốt những quy định của pháp luật về lao động, về quan hệ với người sử dụng lao động. Mối quan hệ này có tính chất quan hệ chủ - thợ, Công đoàn cần vừa đấu tranh, vừa hợp tác vì lợi ích hợp pháp của công nhân, lao động và lợi ích chung của xã hội. Với tư cách là người đại diện cho người lao động, Công đoàn còn có trách nhiệm tham gia xây dựng quan hệ lao động tiến bộ, ổn định, bảo vệ lợi ích hợp pháp của người lao động. Khi quyền, lợi ích hợp pháp chính đáng của người lao động được bảo vệ, người lao động sẽ tự nguyện, nhiệt tình, hăng hái hoạt động Công đoàn, làm cho vai trò của Công đoàn ngày càng có ảnh hưởng tích cực hơn đối với doanh nghiệp nói riêng và trong đời sống xã hội nói chung.

Có thể thấy, hoạt động đại diện và bảo vệ cho người lao động vừa là chức năng, vai trò vừa là nhiệm vụ của tổ chức công đoàn. Những nhiệm vụ này đã 10 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] được thể chế trong các văn bản pháp luật của nhà nước như Hiến pháp, Luật Công đoàn, Bộ luật Lao động và được chi tiết hóa thành những nhiệm vụ trực tiếp của tổ chức công đoàn trong suốt quá trình hoạt động. Đây là những nhiệm vụ trọng tâm mà công đoàn cần phải thực hiện trong điều kiện nền kinh tế thị trường ở Việt Nam hiện nay. Vai trò và lợi ích của tổ chức công đoàn cơ sở trong các doanh nghiệp Công đoàn cơ sở là tổ chức cơ sở của Công đoàn, tập hợp đoàn viên công đoàn trong một hoặc một số cơ quan, tổ chức, doanh nghiệp, được công đoàn cấp trên trực tiếp cơ sở công nhận theo quy định của pháp luật và Điều lệ Công đoàn Việt Nam.

Công đoàn cơ sở có vị trí, vai trò hết sức quan trọng trong doanh nghiệp và với người lao động. Một tổ chức công đoàn cơ sở hoạt động hiệu quả có thể giúp cân đối lợi ích của người sử dụng lao động và người lao động, qua đó góp phần nâng cao hiệu quả sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp. Trên thực tế thời gian qua, các chủ doanh nghiệp rất ngần ngại việc thành lập Công đoàn cơ sở. Có nhiều doanh nghiệp cho rằng, hoạt động của Công đoàn cơ sở vừa tốn kém thời gian, nhân lực, lại còn phải đóng đoàn phí bằng 1% tổng quỹ tiền lương, tiền công của doanh nghiệp.

Trong khi đó, người lao động cũng không mặn mà với việc tham gia Công đoàn cơ sở. Họ cho rằng, điều này chỉ tốn thời gian, phải đóng đoàn phí, trong khi quyền lợi thì hầu như không có. Tuy nhiên, nếu tổ chức công đoàn cơ sở thực sự phát huy được tối đa vai trò và năng lực của mình, thì những lợi ích mà Công đoàn mang lại thật sự vô cùng lớn cho cả doanh nghiệp cũng như người lao động. Một công đoàn cơ sở hiệu quả có thể giúp cân đối lợi ích của người sử dụng lao động và người lao động, qua đó góp phần nâng cao hiệu quả sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp.

Theo thống kê gần đây của Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam, có 60% doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài và 80% doanh nghiệp dân doanh chưa có 11 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] tổ chức công đoàn cơ sở. Trong khi đó, công đoàn cơ sở đóng vai trò rất quan trọng trong việc tạo mối quan hệ hài hòa giữa người lao động và người sử dụng lao động. Thực tế cho thấy, vì không có công đoàn cơ sở hoặc có nhưng không phát huy được vai trò, nhiều doanh nghiệp phải đối mặt với những rắc rối pháp lý không đáng có và thiệt hại cũng không nhỏ. Rất nhiều cuộc tranh chấp giữa người lao động và chủ doanh nghiệp đã xảy ra.

Cụ thể, về tranh chấp tập thể, trong thời gian gần đây, đã có khoảng gần 3.000 cuộc đình công, lãn công xảy ra, nhưng hầu hết đều trái luật. Nguyên nhân chính là doanh nghiệp không có tổ chức công đoàn cơ sở hoặc Ban chấp hành Công đoàn cơ sở không tham gia điều tiết để tổ chức đình công đúng luật (một cuộc đình công được xem là hợp pháp khi diễn ra đúng các trình tự do công đoàn tổ chức). Rõ ràng, hậu quả của những cuộc đình công quy mô lớn và kéo dài là khá lớn và người gánh chịu thiệt hại đầu tiên và nặng nề nhất không ai khác là chủ doanh nghiệp.