Ứng Dụng Mô Hình Fama-French 5 Nhân Tố Đo Lường Tỷ Suất Sinh Lời Từ Thị Trường Chứng Khoán Việt Nam

Khóa luận trình bày ứng dụng mô hình Fama French 5 nhân tố trong việc đo lường tỷ suất sinh lời kỳ vọng từ thị trường chứng khoán Việt Nam.

• Tác giả: Trần Đức Thành
• Người hướng dẫn: TS. Trần Anh Tuấn
• Trường học: Trường Đại Học Ngân Hàng Thành Phố Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Tài Chính – Ngân Hàng
• Đề tài: Ứng Dụng Mô Hình Fama-French 5 Nhân Tố Trong Đo Lường Tỷ Suất Sinh Lời Từ Thị Trường Chứng Khoán Việt Nam
• Loại tài liệu: khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2024
• Địa điểm: Thành phố Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: GIỚI THIỆU ĐỀ TÀI
• 1.1. LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI
• 1.2. MỤC TIÊU NGHIÊN CỨU
• 1.3. CÂU HỎI NGHIÊN CỨU
• 1.4. ĐỐI TƯỢNG VÀ PHẠM VI NGHIÊN CỨU
• 1.4.1. Đối tượng nghiên cứu
• 1.4.2. Phạm vi nghiên cứu
• 1.5. PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 1.6. ĐÓNG GÓP CỦA NGHIÊN CỨU
• 1.7. KẾT CẤU CỦA KHÓA LUẬN
• 2. CHƯƠNG 2: CƠ SỞ LÝ THUYẾT VÀ TỔNG QUAN NGHIÊN CỨU
• 2.1. Lý thuyết thị trường hiệu quả
• 2.2. Lý thuyết danh mục đầu tư Markowitz
• 2.3. Mô hình định giá tài sản vốn CAPM
• 2.4. Mô hình định giá Fama-French 3 nhân tố
• 2.5. Mô hình định giá Fama-French 5 nhân tố
• 2.6. TỔNG QUAN CÁC NGHIÊN CỨU TRƯỚC
• 2.6.1. Các nghiên cứu nước ngoài
• 2.6.2. Các nghiên cứu trong nước
• 3. CHƯƠNG 3: PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 3.1. QUY TRÌNH NGHIÊN CỨU
• 3.2. GIẢ THUYẾT NGHIÊN CỨU
• 3.3. MÔ HÌNH NGHIÊN CỨU
• 3.3.1. Mô hình nghiên cứu đề xuất
• 3.3.2. Phương pháp tính toán các nhân tố trong mô hình
• 3.4. DỮ LIỆU NGHIÊN CỨU
• 3.5. PHƯƠNG PHÁP XỬ LÝ DỮ LIỆU
• 4. CHƯƠNG 4: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN
• 4.1. XỬ LÝ VÀ THỐNG KÊ DỮ LIỆU ĐẦU VÀO
• 4.2. Biến động lợi suất phi rủi ro và giá thị trường giai đoạn 01/01/2012 – 31/12/2022
• 4.3. Các danh mục & phương pháp chia, và bình quân tỷ suất sinh lời vượt trội của các danh mục
• 4.4. Mô hình Fama-French 5 nhân tố và phân tích chi tiết 5 nhân tố
• 4.5. Tự Tương quan giữa các nhân tố trong cùng phương pháp
• 4.6. PHÂN TÍCH KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
• 4.7. ĐÁNH GIÁ NHÂN TỐ HML
• 4.8. MÔ HÌNH HỒI QUY OLS
• 4.8.1. Phương pháp Size – B/M của 25 danh mục
• 4.8.2. Phương pháp Size-OP của 25 danh mục
• 4.8.3. Phương pháp Size-INV của 25 danh mục
• 4.8.4. Phương pháp Size – OP – INV của 32 danh mục
• 5. CHƯƠNG 5: KẾT LUẬN. HẠN CHẾ CỦA ĐỀ TÀI VÀ HƯỚNG NGHIÊN CỨU TIẾP THEO
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC 01
• PHỤ LỤC 02
• PHỤ LỤC 03
• PHỤ LỤC 05
• PHỤ LỤC 06

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Ứng Dụng Mô Hình Fama French 5 Nhân Tố

Mô hình Fama-French 5 nhân tố là một công cụ quan trọng trong việc đo lường tỷ suất sinh lời từ thị trường chứng khoán. Được phát triển bởi Eugene Fama và Kenneth French, mô hình này không chỉ giúp các nhà đầu tư hiểu rõ hơn về các yếu tố ảnh hưởng đến lợi nhuận mà còn cung cấp một cái nhìn sâu sắc về sự biến động của thị trường. Trong bối cảnh thị trường chứng khoán Việt Nam đang phát triển mạnh mẽ, việc áp dụng mô hình này trở nên cần thiết hơn bao giờ hết.

1.1. Mô Hình Fama French 5 Nhân Tố Là Gì

Mô hình Fama-French 5 nhân tố mở rộng từ mô hình 3 nhân tố, bao gồm các yếu tố: lợi nhuận, quy mô, giá trị, đầu tư và rủi ro. Mô hình này giúp giải thích tỷ suất sinh lời kỳ vọng từ các danh mục đầu tư trên thị trường chứng khoán.

1.2. Tại Sao Nên Ứng Dụng Mô Hình Này Tại Việt Nam

Việt Nam đang trong quá trình phát triển thị trường chứng khoán, việc áp dụng mô hình Fama-French 5 nhân tố sẽ giúp các nhà đầu tư có cái nhìn rõ ràng hơn về các yếu tố ảnh hưởng đến tỷ suất sinh lời, từ đó tối ưu hóa danh mục đầu tư.

II. Vấn Đề Trong Đo Lường Tỷ Suất Sinh Lời Tại Thị Trường Chứng Khoán Việt Nam

Thị trường chứng khoán Việt Nam đang đối mặt với nhiều thách thức trong việc đo lường tỷ suất sinh lời. Các yếu tố như sự biến động của thị trường, thông tin không đầy đủ và sự thiếu minh bạch trong giao dịch đã tạo ra những khó khăn cho các nhà đầu tư. Việc áp dụng mô hình Fama-French 5 nhân tố có thể giúp giải quyết một phần những vấn đề này.

2.1. Những Thách Thức Chính Trong Đo Lường Tỷ Suất Sinh Lời

Sự biến động lớn của thị trường và thông tin không đầy đủ là hai yếu tố chính gây khó khăn trong việc đo lường tỷ suất sinh lời. Điều này dẫn đến việc các nhà đầu tư khó khăn trong việc đưa ra quyết định đầu tư chính xác.

2.2. Tác Động Của Rủi Ro Tài Chính Đến Tỷ Suất Sinh Lời

Rủi ro tài chính có thể ảnh hưởng lớn đến tỷ suất sinh lời. Mô hình Fama-French 5 nhân tố giúp phân tích và đánh giá các yếu tố rủi ro, từ đó đưa ra những dự đoán chính xác hơn về lợi nhuận kỳ vọng.

III. Phương Pháp Nghiên Cứu Mô Hình Fama French 5 Nhân Tố

Nghiên cứu này sử dụng phương pháp hồi quy bình phương nhỏ nhất (OLS) để phân tích dữ liệu từ hai sàn giao dịch HNX và HOSE trong giai đoạn 2012-2022. Mô hình Fama-French 5 nhân tố sẽ được áp dụng để đánh giá tác động của các yếu tố đến tỷ suất sinh lời của các công ty niêm yết.

3.1. Quy Trình Nghiên Cứu Được Thực Hiện Như Thế Nào

Quy trình nghiên cứu bao gồm việc thu thập dữ liệu từ các sàn giao dịch, xử lý dữ liệu và áp dụng mô hình hồi quy để phân tích các yếu tố ảnh hưởng đến tỷ suất sinh lời.

3.2. Các Nhân Tố Được Sử Dụng Trong Mô Hình

Mô hình Fama-French 5 nhân tố bao gồm các nhân tố: lợi nhuận, quy mô, giá trị, đầu tư và rủi ro. Mỗi nhân tố sẽ được phân tích để đánh giá tác động của nó đến tỷ suất sinh lời.

IV. Kết Quả Nghiên Cứu Và Ứng Dụng Thực Tiễn

Kết quả nghiên cứu cho thấy mô hình Fama-French 5 nhân tố có khả năng giải thích tốt hơn tỷ suất sinh lời so với các mô hình khác như CAPM và Fama-French 3 nhân tố. Điều này cho thấy tính ứng dụng cao của mô hình trong bối cảnh thị trường chứng khoán Việt Nam.

4.1. Phân Tích Kết Quả Từ Mô Hình Fama French

Kết quả từ mô hình cho thấy các nhân tố như quy mô và giá trị có ảnh hưởng đáng kể đến tỷ suất sinh lời. Điều này khẳng định tính chính xác của mô hình trong việc đo lường lợi nhuận kỳ vọng.

4.2. Ứng Dụng Kết Quả Nghiên Cứu Vào Thực Tiễn

Các nhà đầu tư có thể sử dụng kết quả nghiên cứu để tối ưu hóa danh mục đầu tư của mình, từ đó nâng cao tỷ suất sinh lời trong bối cảnh thị trường chứng khoán Việt Nam.

V. Kết Luận Và Hướng Nghiên Cứu Tương Lai

Nghiên cứu đã chỉ ra rằng mô hình Fama-French 5 nhân tố là một công cụ hữu ích trong việc đo lường tỷ suất sinh lời từ thị trường chứng khoán Việt Nam. Hướng nghiên cứu tương lai có thể tập trung vào việc mở rộng mô hình để bao quát thêm các yếu tố khác ảnh hưởng đến lợi nhuận.

5.1. Tóm Tắt Những Kết Quả Chính Của Nghiên Cứu

Mô hình Fama-French 5 nhân tố đã chứng minh được tính hiệu quả trong việc đo lường tỷ suất sinh lời, giúp các nhà đầu tư có cái nhìn rõ ràng hơn về thị trường.

5.2. Đề Xuất Hướng Nghiên Cứu Tương Lai

Hướng nghiên cứu tiếp theo có thể xem xét các yếu tố khác như tâm lý thị trường và các yếu tố vĩ mô để cải thiện độ chính xác của mô hình trong bối cảnh thị trường Việt Nam.

Trích đoạn nội dung tài liệu

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO NGÂN HÀNG NHÀ NƯỚC VIỆT NAM TRƯỜNG ĐẠI HỌC NGÂN HÀNG TP. HỒ CHÍ MINH KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP ĐẠI HỌC ỨNG DỤNG MÔ HÌNH FAMA-FRENCH 5 NHÂN TỐ ĐO LƯỜNG TỶ SUẤT SINH LỜI KỲ VỌNG TỪ THỊ TRƯỜNG CHỨNG KHOÁN VIỆT NAM NGÀNH: TÀI CHÍNH – NGÂN HÀNG MÃ SỐ: 7 34 02 01 TRẦN ĐỨC THÀNH TP. HỒ CHÍ MINH, NĂM 2024 BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO NGÂN HÀNG NHÀ NƯỚC VIỆT NAM TRƯỜNG ĐẠI HỌC NGÂN HÀNG TP. HỒ CHÍ MINH KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP ĐẠI HỌC ỨNG DỤNG MÔ HÌNH FAMA-FRENCH 5 NHÂN TỐ ĐO LƯỜNG TỶ SUẤT SINH LỜI KỲ VỌNG TỪ THỊ TRƯỜNG CHỨNG KHOÁN VIỆT NAM NGÀNH: TÀI CHÍNH – NGÂN HÀNG MÃ SỐ: 7 34 02 01 Họ và tên sinh viên: TRẦN ĐỨC THÀNH Mã số sinh viên : 050608200645 Lớp sinh hoạt : HQ8 – GE06 NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC TS. TRẦN ANH TUẤN TP. HỒ CHÍ MINH, NĂM 2024 iii TÓM TẮT Trong bối cảnh thị trường chứng khoán đang ngày càng có được sự quan tâm rất lớn của người dân trong nước, với mục tiêu đạt 5%-8% dân số tham gia thị trường chứng khoán từ năm 2025. Tính cấp thiết của một mô hình định giá, giúp người tham gia thị trường có được một công cụ đo lường tỷ suất sinh lợi trơ nên rõ ràng và mang tính thự tiễn, giúp người tham gia xác định được nhu cầu và tệp danh mục để tối ưu hóa lợi nhuận. Bài nghiên cứu lần này sẽ đánh giá tính ứng dụng của các mô hình Fama- French 5 nhân tố, cùa bộ đôi tác giả Eugene Fama và Kenneth French ra mắt năm 2015, đồng thời so sánh tính hiệu quả khi so sánh với những mô hình khác như mô hình CAPM, mô hình Fama-French 3 nhân tố. Từ đó tìm ra được mô hình cho lí giải được với đặc thù của thị trường Việt Nam. Dữ liệu được trích xuất từ hai sàn giao dịch HNX, HOSE từ năm 2012-2022 iv ABSTRACTS In light of the substantial increase in stock market activity, which has garnered significant attention from the public, this research aims to support the government’s goal of achieving 5%-8% national civilian participation in the market by 2025. The urgency to develop a specific valuation model to help individuals assess the market and potential portfolios in a tangible and vivid manner is paramount. This study is based on the structure and ideology of the Fama-French 5-Factor Model, developed by Eugene Fama and Kenneth French, and published in 2015. First analyzes the Fama-French 5-Factor Model and then compares it to other existing models, such as the Capital Asset Pricing Model (CAPM) and the Fama-French 3-Factor Model, to determine the most reasonable and descriptive characteristics of the Vietnamese stock market. The data for this research was collected from two prominent exchanges, HNX and HOSE, covering the period from 2012 to 2022. v LỜI CAM ĐOAN Tác giả xin cam kết đề tài “Ứng dụng mô hình Fama-French 5 nhân tố đo lường tỷ suất sinh lời kỳ vọng từ thị trường chứng khoán Việt Nam” là nghiên cứu được chính em đề xuất, tiến hành thực hiện, dưới sự hỗ trợ và hướng dẫn của giảng viên TS. Trần Anh Tuấn. Các tư liệu, thông tin trích xuất đều được dẫn nguồn, minh bạch rõ ràng Bài luận là nghiên cứu của tác giả, kết quả nghiên cứu được trình bày cụ thể, trung thực, không hàm chứa các dữ liệu, nội dung đã được công bố trong các nghiên cứu trước đây, hoặc các nội dung được dùng cho mục đích tham khảo đã được tác giả trích dẫn đầy đủ và toàn vẹn ý nghĩa trên tinh thần nghiên cứu gốc. Tác giả xin hoàn toàn chịu trách nhiệm về lời cam đoan này. Tác giả Trần Đức Thành vi LỜI CẢM ƠN Đầu tiên, tác giả xin bày tỏ lòng biết ơn và xin gửi lời cảm ơn bằng tất cả sự kính trọng tới giảng viên hướng dẫn TS.Trần Anh Tuấn – người đã trực tiếp hướng dẫn, cùng với sự chỉ dẫn tận tình, tâm huyết và trau dồi kiến thức vô cùng quý giá của cô để tác giả có thể hoàn thành bài khóa luận tốt nghiệp một cách tốt nhất. Bên cạnh đó, tác giả cũng xin gửi lời cảm ơn chân thành sâu sắc đến quý thầy cô đang giảng dạy tại trường Đại học Ngân hàng Thành phố Hồ Chí Minh nói chung và thầy cô Khoa Tài chính – Ngân hàng nói riêng, những người đã truyền ngọn lửa, niềm đam mê và kiến thức quý báu trong suốt thời gian đào tạo tại trường. Nhờ vậy mà em được trang bị những kiến thức chuyên môn cùng những kỹ năng cần thiết từ các môn học giúp em có nền tảng vững chắc về kinh tế tài chính – ngân hàng. Cuối cùng, đề tài được tiến hành trọn vẹn nhưng không thể tránh khỏi những sai sót và những hạn chế về mặt chuyên môn, rất mong nhận được sự thông cảm và những góp ý quý báu từ quý thầy cô và hội đồng giám khảo để bài nghiên cứu được hoàn thiện hơn. Xin chân thành cảm ơn! vii MỤC LỤC TÓM TẮT . iv LỜI CAM ĐOAN . vi MỤC LỤC . vii DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT . x DANH MỤC BẢNG . xi CHƯƠNG 1: GIỚI THIỆU ĐỀ TÀI . LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI. MỤC TIÊU NGHIÊN CỨU . CÂU HỎI NGHIÊN CỨU . ĐỐI TƯỢNG VÀ PHẠM VI NGHIÊN CỨU . Đối tượng nghiên cứu . Phạm vi nghiên cứu . PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU . ĐÓNG GÓP CỦA NGHIÊN CỨU . KẾT CẤU CỦA KHÓA LUẬN .4 TÓM TẮT CHƯƠNG 1. 5 CHƯƠNG 2: CƠ SỞ LÝ THUYẾT VÀ TỔNG QUAN NGHIÊN CỨU . Lý thuyết thị trường hiệu quả . Lý thuyết danh mục đầu tư Markowitz . Mô hình định giá tài sản vốn CAPM . Mô hình định giá Fama-French 3 nhân tố . Mô hình định giá Fama-French 5 nhân tố . TỔNG QUAN CÁC NGHIÊN CỨU TRƯỚC . Các nghiên cứu nước ngoài . Các nghiên cứu trong nước . 15 TÓM TẮT CHƯƠNG 2. 16 viii CHƯƠNG 3: PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU . QUY TRÌNH NGHIÊN CỨU. GIẢ THUYẾT NGHIÊN CỨU . MÔ HÌNH NGHIÊN CỨU . Mô hình nghiên cứu đề xuất . Phương pháp tính toán các nhân tố trong mô hình . DỮ LIỆU NGHIÊN CỨU . PHƯƠNG PHÁP XỬ LÝ DỮ LIỆU.24 TÓM TẮT CHƯƠNG 3. 25 CHƯƠNG 4: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN . XỬ LÝ VÀ THỐNG KÊ DỮ LIỆU ĐẦU VÀO . Biến động lợi suất phi rủi ro và giá thị trường giai đoạn 01/01/2012 – 31/12/2022 . Các danh mục & phương pháp chia, và bình quân tỷ suất sinh lời vượt trội của các danh mục . Mô hình Fama-French 5 nhân tố và phân tích chi tiết 5 nhân tố . Tự Tương quan giữa các nhân tố trong cùng phương pháp . PHÂN TÍCH KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU . ĐÁNH GIÁ NHÂN TỐ HML . MÔ HÌNH HỒI QUY OLS. Phương pháp Size – B/M của 25 danh mục . Phương pháp Size-OP của 25 danh mục . Phương pháp Size-INV của 25 danh mục. Phương pháp Size – OP – INV của 32 danh mục . 44 TÓM TẮT CHƯƠNG 4. 46 CHƯƠNG 5: KẾT LUẬN. HẠN CHẾ CỦA ĐỀ TÀI VÀ HƯỚNG NGHIÊN CỨU TIẾP THEO .49 TÓM TẮT CHƯƠNG 5. 51 TÀI LIỆU THAM KHẢO . i ix PHỤ LỤC 01. ii PHỤ LỤC 02. vi PHỤ LỤC 03. xiii PHỤ LỤC 05. xv PHỤ LỤC 06. xvii x DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT TỪ VIẾT TIẾNG VIỆT TIẾNG ANH TẮT SGDCK Sở Giao Dịch Chứng Khoán Stock Exchange CAPM Mô Hình Định Giá Tài Sản Vốn Capital Assets Pricing Model TSSL Tỷ Suất Sinh Lời Rate of Return OLS Bình Phương Nhỏ Nhất Ordinary Least Square SGDCK Thành phố Hồ Chí HOSE Ho Chi Minh Stock Exchange Minh HNX Ha Noi Stock Exchange SGDCK Thành phố Hà Nội Lợi Nhuận Hoạt Động Kinh OP Operating Profit Doanh INV Chi Phí Đầu Tư Investment Giá trị sổ Sách so với Giá trị Thị B/M Book-to-Market Ratio Trường Chỉ số giá trị lớn trừ chỉ số HML High-Minus-Low giá trị nhỏ Chỉ số lợi nhuận lớn trừ chỉ RMW Robust-Minus-Weak số lợi nhuận thấp Chỉ số đầu tư lớn trừ chỉ số CMA Conservative-Minus-Aggressive đầu tư bé Chỉ số quy mô lớn trừ Chỉ số SMB Small-Minus-Big quy mô bé xi DANH MỤC BẢNG Hình 2.1: Đường biên hiệu quả Markowitz . Tỷ suất sinh lời vượt trội vủa danh mục thị trường và tỷ suất sinh lời phi rủi ro theo tuần . Tỷ suất sinh lời vượt trội của dạng 25 danh mục theo tuần . Tỷ suất sinh lời vượt trội của dạng 32 danh mục theo tuần . Thống kê các nhân tố trung bình tuần (đơn vị %) theo 3 phiên bản sắp xếp 2x3, 2x2, 2x2x2x2 . Các chỉ tiêu thống kê kiểm định mức độ phù hợp của các mô hình CAPM, ba, và năm nhân tố . Dùng 4 nhân tố trong hồi quy để giải thích nhân tố thứ năm . Hồi quy cho 25 danh mục Size-B/M theo tuần . Hồi quy cho 25 danh mục Size-OP . Hồi quy cho 25 danh mục Size-Inv . Hồi quy cho 32 danh mục Size-Op-Inv . Hồi quy cho 32 danh mục Size-B/M-Inv. Hồi quy cho 32 danh mục Size-B/M-Inv. xvii DANH MỤC HÌNH Sơ đồ 3. Tiến trình nghiên cứu . 17 1 CHƯƠNG 1: GIỚI THIỆU ĐỀ TÀI Tại chương này, tác giả nêu lên vấn đề cũng như tính cấp thiết đề tài từ đó xác định câu hỏi, phạm vi, mục tiêu và đối tượng nghiên cứu tương ứng. Đồng thời, chương 1 cũng sẽ trình bày nguồn số liệu cũng như phương pháp nghiên cứu cụ thể cho khóa luận. Ý nghĩa nghiên cứu của bài cũng như kết cấu tổng thể của đề tài sẽ được trình bày ở phần cuối chương này. LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI Mô hình định giá tài sản có thể thấy là một trong những chủ đề đón nhận được sự quan tâm lớn với giới chuyên môn, với nhiều lý thuyết và mô hình đã được hình thành qua nhiều năm qua.