Luận văn thạc sĩ vnu ued quản lý hoạt động dạy học ứng dụng ict phát triển năng lực sáng tạo cho học sinh ở các trường trung học phổ thông tỉnh điện biên

Luận văn thạc sĩ VNU UED nghiên cứu quản lý dạy học ứng dụng ICT nhằm phát triển năng lực sáng tạo cho học sinh trung học phổ thông tại Điện Biên.

• Tác giả: Nguyễn Thùy Dương
• Người hướng dẫn: Ts. Trần Thị Bích Liễu
• Trường học: Trường Đại học Giáo dục - Đại học Quốc gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Quản Lý Giáo Dục
• Đề tài: Quản lý hoạt động dạy học ứng dụng ICT phát triển năng lực sáng tạo cho học sinh ở các trường trung học phổ thông tỉnh Điện Biên
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2015
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT
• MỤC LỤC
• DANH MỤC CÁC BẢNG
• DANH MỤC SƠ ĐỒ
• MỞ ĐẦU
• 0.1. Lí do chọn đề tài
• 0.2. Chủ trương, chính sách về phát triển năng lực sáng tạo cho HS và về ứng dụng ICT trong dạy học
• 0.3. Thực trạng quản lí ứng dụng ICT cho dạy học phát triển năng lực sáng tạo cho HS ở các trường THPT Điện Biên
• 0.4. Mục tiêu
• 0.5. Khách thể và đối tượng nghiên cứu
• 0.6. Nhiệm vụ nghiên cứu
• 0.7. Giả thuyết nghiên cứu
• 0.8. Giới hạn, phạm vi nghiên cứu
• 0.9. Phương pháp nghiên cứu
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÍ LUẬN CỦA QUẢN LÍ ỨNG DỤNG ICT TRONG DẠY HỌC PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC SÁNG TẠO CHO HỌC SINH THPT
• 1.1. Các khái niệm công cụ
• 1.2. Ứng dụng ICT trong hoạt động dạy học
• 1.3. Biện pháp quản lý
• 1.4. Phát triển năng lực sáng tạo
• 1.5. Các đặc điểm của dạy học ứng dụng ICT trong thế kỷ 21
• 1.6. Mục tiêu, nội dung
• 1.7. Hình thức, phương pháp
• 1.8. Các phương tiện ICT trong dạy học phát triển năng lực sáng tạo
• 1.9. Đặc điểm của dạy học phát triển năng lực sáng tạo
• 1.10. Giới thiệu các phần mềm phát triển năng lực sáng tạo và cách sử dụng
• 1.11. Quản lý ứng dụng ICT trong dạy học và dạy học phát triển năng lực sáng tạo
• 1.12. Quản lý theo tiếp cận chức năng và phương pháp quản lý
• 1.13. Quản lý theo tiếp cận quá trình dạy học
• 1.14. Kết luận Chương 1
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG CÔNG TÁC QUẢN LÍ DẠY HỌC ỨNG DỤNG ICT PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC SÁNG TẠO CHO HỌC SINH THPT Ở CÁC TRƯỜNG THPT TỈNH ĐIỆN BIÊN
• 2.1. Giới thiệu chung các trường tham gia khảo sát, điều kiện cơ sở vật chất và phương tiện ICT
• 2.1.1. Trường THPT thành phố Điện Biên Phủ
• 2.1.2. Trường THPT Chuyên Lê Quý Đôn
• 2.1.3. Trường THPT Thanh Chăn
• 2.2. Mục tiêu và nội dung đánh giá thực trạng
• 2.3. Các phương pháp đánh giá
• 2.3.1. Điều tra bằng phiếu hỏi
• 2.3.2. Phỏng vấn
• 2.4. Kết quả đánh giá thực trạng
• 2.4.1. Nhận thức về ứng dụng ICT trong giờ dạy và trong dạy học phát triển năng lực sáng tạo
• 2.4.2. Kiến thức, kỹ năng sử dụng ICT trong dạy học của giáo viên
• 2.4.3. Thực trạng quản lý ứng dụng ICT phát triển năng lực sáng tạo cho học sinh ở các trường THPT tỉnh Điện Biên
• 2.4.4. Những hạn chế trong công tác quản lý hoạt động ứng dụng ICT phát huy năng lực sáng tạo của học sinh và nguyên nhân
• 2.4.5. Đánh giá chung về công tác quản lý hoạt động ứng dụng ICT phát triển năng lực sáng tạo cho học sinh ở các trường THPT tỉnh Điện Biên
• 2.5. Ưu điểm và lý do
• 2.6. Hạn chế và lý do
• 2.7. Kết luận Chương 2
• 3. CHƯƠNG 3: CÁC BIỆN PHÁP THÚC ĐẨY HOẠT ĐỘNG ỨNG DỤNG ICT TRONG DẠY HỌC PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC SÁNG TẠO CHO HỌC SINH THPT Ở CÁC TRƯỜNG THPT TỈNH ĐIỆN BIÊN
• 3.1. Nguyên tắc đề xuất biện pháp
• 3.2. Nguyên tắc đảm bảo tính kế thừa
• 3.3. Nguyên tắc đảm bảo tính thực tiễn
• 3.4. Nguyên tắc đảm bảo tính hệ thống
• 3.5. Nguyên tắc phối hợp hài hòa các lợi ích
• 3.6. Nguyên tắc đảm bảo tính chất lượng và hiệu quả
• 3.7. Đưa mục tiêu phát triển năng lực sáng tạo cho học sinh và ứng dụng ICT để phát triển năng lực sáng tạo cho học sinh vào kế hoạch giáo dục của nhà trường
• 3.8. Nâng cao nhận thức ứng dụng ICT trong dạy học và trong dạy học phát triển năng lực sáng tạo
• 3.9. Hướng dẫn giáo viên khai thác các phần mềm sáng tạo và sử dụng trong dạy học
• 3.10. Bồi dưỡng các kỹ năng ICT cho GV, cán bộ quản lý trường học
• 3.11. Đảm bảo các điều kiện ICT cho dạy học và dạy học phát triển năng lực sáng tạo
• 3.12. Tiếp tục khuyến khích ứng dụng ICT trong dạy học và dạy học phát triển năng lực sáng tạo
• 3.13. Phát huy vai trò của những giáo viên tiên phong và thúc đẩy việc trao đổi kinh nghiệm
• 3.14. Khảo nghiệm sự cần thiết và tính khả thi của biện pháp
• 3.14.1. Mục tiêu, nội dung của khảo nghiệm
• 3.14.2. Đối tượng khảo nghiệm
• 3.14.3. Kết quả khảo nghiệm
• 3.15. Kết luận chương 3
• KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ
• appendix.1. Đối với Sở Giáo dục và Đào tạo tỉnh Điện Biên
• appendix.2. Đối với các trường THPT tỉnh Điện Biên
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về ứng dụng ICT trong dạy học sáng tạo tại Điện Biên

Ứng dụng công nghệ thông tin trong giáo dục (ICT) đã trở thành một xu hướng quan trọng trong việc phát triển năng lực sáng tạo cho học sinh, đặc biệt là ở các trường trung học phổ thông tại tỉnh Điện Biên. Việc tích hợp ICT vào giảng dạy không chỉ giúp nâng cao chất lượng học tập mà còn khuyến khích học sinh phát triển tư duy sáng tạo. Theo nghiên cứu của Trần Thị Bích Liễu (2015), việc ứng dụng ICT trong dạy học có thể tạo ra môi trường học tập tích cực, nơi học sinh có thể tự do khám phá và sáng tạo.

1.1. Khái niệm và vai trò của ICT trong giáo dục

ICT được định nghĩa là các công nghệ thông tin và truyền thông, bao gồm phần mềm, phần cứng và các phương tiện truyền thông. Vai trò của ICT trong giáo dục là rất quan trọng, giúp giáo viên và học sinh tiếp cận thông tin một cách nhanh chóng và hiệu quả. Việc sử dụng ICT trong dạy học không chỉ giúp nâng cao chất lượng giảng dạy mà còn tạo điều kiện cho học sinh phát triển năng lực sáng tạo.

1.2. Lợi ích của việc ứng dụng ICT trong dạy học

Việc ứng dụng ICT trong dạy học mang lại nhiều lợi ích, bao gồm việc tạo ra môi trường học tập tương tác, khuyến khích học sinh tham gia tích cực vào quá trình học. Học sinh có thể sử dụng các công cụ trực tuyến để nghiên cứu, thảo luận và chia sẻ ý tưởng, từ đó phát triển khả năng sáng tạo và tư duy phản biện.

II. Thách thức trong việc ứng dụng ICT tại các trường THPT Điện Biên

Mặc dù việc ứng dụng ICT trong dạy học mang lại nhiều lợi ích, nhưng vẫn tồn tại nhiều thách thức cần được giải quyết. Các trường trung học phổ thông tại Điện Biên gặp khó khăn trong việc trang bị cơ sở vật chất và đào tạo giáo viên về ICT. Theo báo cáo của Sở Giáo dục và Đào tạo tỉnh Điện Biên, nhiều giáo viên vẫn chưa có đủ kỹ năng để sử dụng ICT hiệu quả trong giảng dạy.

2.1. Thiếu hụt cơ sở vật chất và thiết bị ICT

Nhiều trường học tại Điện Biên vẫn chưa được trang bị đầy đủ các thiết bị công nghệ cần thiết cho việc dạy học. Điều này gây khó khăn cho giáo viên trong việc áp dụng các phương pháp giảng dạy hiện đại, dẫn đến việc học sinh không được tiếp cận với các công nghệ mới.

2.2. Khó khăn trong việc đào tạo giáo viên

Đào tạo giáo viên về ICT là một thách thức lớn. Nhiều giáo viên, đặc biệt là những người lớn tuổi, còn ngại ngần trong việc thay đổi phương pháp giảng dạy. Việc thiếu các khóa đào tạo chuyên sâu về ICT cũng làm giảm khả năng ứng dụng công nghệ trong giảng dạy.

III. Phương pháp dạy học sáng tạo với ICT

Để phát triển năng lực sáng tạo cho học sinh, các phương pháp dạy học sáng tạo cần được áp dụng. Việc sử dụng ICT trong các phương pháp này không chỉ giúp học sinh tiếp cận kiến thức một cách hiệu quả mà còn khuyến khích sự sáng tạo và tư duy độc lập.

3.1. Phương pháp dạy học dựa trên dự án

Phương pháp dạy học dựa trên dự án cho phép học sinh làm việc theo nhóm để giải quyết các vấn đề thực tiễn. Việc sử dụng ICT trong phương pháp này giúp học sinh tìm kiếm thông tin, phân tích và trình bày kết quả một cách sáng tạo.

3.2. Phương pháp học tập hợp tác

Học tập hợp tác là một phương pháp hiệu quả trong việc phát triển năng lực sáng tạo. Học sinh có thể sử dụng các công cụ trực tuyến để làm việc nhóm, chia sẻ ý tưởng và phản hồi lẫn nhau, từ đó nâng cao khả năng sáng tạo và kỹ năng giao tiếp.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu

Nhiều trường học tại Điện Biên đã bắt đầu áp dụng ICT trong dạy học và đã đạt được những kết quả tích cực. Các nghiên cứu cho thấy rằng học sinh có cơ hội tiếp cận với các công nghệ mới sẽ phát triển tốt hơn về mặt sáng tạo và tư duy phản biện.

4.1. Kết quả từ các trường áp dụng ICT

Các trường trung học phổ thông tại Điện Biên đã ghi nhận sự cải thiện trong kết quả học tập của học sinh khi áp dụng ICT. Học sinh không chỉ nắm vững kiến thức mà còn phát triển khả năng sáng tạo thông qua các dự án và hoạt động nhóm.

4.2. Những mô hình thành công

Một số mô hình dạy học ứng dụng ICT thành công đã được triển khai tại các trường như Trường THPT Chuyên Lê Quý Đôn. Mô hình này đã giúp học sinh phát triển năng lực sáng tạo thông qua việc sử dụng các công cụ công nghệ trong học tập.

V. Kết luận và hướng phát triển tương lai

Việc ứng dụng ICT trong dạy học để phát triển năng lực sáng tạo cho học sinh trung học phổ thông tại Điện Biên là một xu hướng cần thiết. Để đạt được hiệu quả cao, cần có sự đầu tư mạnh mẽ vào cơ sở vật chất, đào tạo giáo viên và xây dựng các chính sách hỗ trợ phù hợp.

5.1. Đề xuất chính sách hỗ trợ

Cần có các chính sách hỗ trợ từ chính phủ và các cơ quan chức năng để đầu tư vào cơ sở vật chất và đào tạo giáo viên. Điều này sẽ giúp nâng cao chất lượng giáo dục và phát triển năng lực sáng tạo cho học sinh.

5.2. Tương lai của giáo dục ICT tại Điện Biên

Tương lai của giáo dục ICT tại Điện Biên phụ thuộc vào sự cam kết của các bên liên quan trong việc cải thiện cơ sở hạ tầng và nâng cao chất lượng giảng dạy. Việc phát triển năng lực sáng tạo cho học sinh sẽ góp phần quan trọng vào sự phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong bối cảnh nền kinh tế tri thức thế kỷ 21, năng lực sáng tạo đã trở thành một trong những phẩm chất cốt lõi của người học. Theo báo cáo từ Viện Nghiên cứu Thịnh vượng Martin Prosperity Institute, 100% các cá nhân đều mang trong mình tiềm năng sáng tạo tiềm ẩn và sự thịnh vượng của một quốc gia phụ thuộc trực tiếp vào việc khai phóng nguồn lực này. Tại Việt Nam, Chiến lược phát triển kinh tế - xã hội giai đoạn 2011 - 2020 cùng các định hướng từ Nghị quyết Trung ương 4 khóa VII đã xác định rõ mục tiêu chuyển dịch căn bản từ giáo dục truyền thụ kiến thức thụ động sang phát triển năng lực tư duy độc lập và sáng tạo cho học sinh.

Tuy nhiên, tại các địa bàn miền núi còn nhiều khó khăn như tỉnh Điện Biên, việc triển khai công nghệ thông tin và truyền thông (ICT) nhằm phát triển năng lực sáng tạo cho người học vẫn đối mặt với nhiều rào cản lớn. Đề tài luận văn thạc sĩ "Quản lý hoạt động dạy học ứng dụng ICT phát triển năng lực sáng tạo cho học sinh ở các trường Trung học phổ thông tỉnh Điện Biên" do tác giả Nguyễn Thùy Dương thực hiện năm 2015, dưới sự hướng dẫn khoa học của TS. Trần Thị Bích Liễu tại Trường Đại học Giáo dục - Đại học Quốc gia Hà Nội, đã tập trung giải quyết trọn vẹn yêu cầu cấp bách này. Mục tiêu nghiên cứu là hệ thống hóa cơ sở lý luận, đánh giá thực trạng công tác quản lý và tổ chức dạy học tại 03 trường trung học phổ thông điển hình (THPT Thành phố Điện Biên Phủ, THPT Chuyên Lê Quý Đôn, THPT Thanh Chăn), từ đó đề xuất hệ thống 07 biện pháp quản lý khả thi. Nghiên cứu mang lại giá trị thực tiễn to lớn khi giúp các nhà trường tối ưu hóa nguồn lực ICT, tạo động lực phát triển chuyên môn cho 60 giáo viên và nâng cao chất lượng học tập sáng tạo cho 150 học sinh, góp phần nâng tỷ lệ giờ dạy ứng dụng công nghệ hiệu quả tại địa phương từ mức ước tính 15% lên trên 30% trong các giai đoạn tiếp theo.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn xây dựng nền tảng lý luận dựa trên lý thuyết quản lý tổ chức kinh điển của Henri Fayol và F.W. Taylor, kết hợp tư tưởng quản lý giáo dục hiện đại của Đặng Vũ Hoạt, Hà Thế Ngữ, Nguyễn Quốc Chí và Nguyễn Thị Mỹ Lộc. Hoạt động quản lý dạy học được tiếp cận theo chu trình khép kín gồm 04 chức năng cơ bản: Kế hoạch hóa, Tổ chức, Chỉ đạo (Lãnh đạo) và Kiểm tra - Đánh giá. Về mặt lý thuyết sáng tạo, công trình tích hợp quan điểm của Gorny, Fasko và Weinberg với 05 đặc tính cốt lõi: tính nguyên bản, khả năng tạo sự tương thích mới, định hướng tương lai, tư duy giải quyết vấn đề và năng lực thẩm định giá trị ý tưởng.

Luận văn làm rõ 03 khái niệm công cụ nền tảng: Công nghệ thông tin và truyền thông (ICT - theo định nghĩa của Tinio và Anderson), hoạt động dạy học lấy người học làm trung tâm, và năng lực sáng tạo của học sinh trung học phổ thông. Nghiên cứu chỉ ra sự phân biệt bản chất giữa "dạy học sáng tạo" (sự linh hoạt của giáo viên để bài giảng thêm lôi cuốn) và "dạy học phát triển năng lực sáng tạo" (dạy phương pháp và trang bị công cụ để học sinh tự tạo ra tri thức, sản phẩm mới). Đồng thời, tác giả giới thiệu hệ thống 07 phần mềm ICT hỗ trợ phát triển tư duy chuyên sâu, bao gồm MindMap/FreeMind, Virtual Chemistry Lab, phần mềm trắc nghiệm Sinh học với ngân hàng 810 câu hỏi chia thành 81 đề, The Digital Frog, Portable Cabri 3D, Solar System 3D Simulator và NetOp School.

Phương pháp nghiên cứu

Quy trình thu thập và xử lý thông tin được thực hiện chặt chẽ thông qua sự kết hợp giữa phương pháp nghiên cứu định lượng và định tính trong năm 2015. Về nghiên cứu định lượng, tác giả triển khai điều tra bằng phiếu hỏi trên cỡ mẫu gồm 06 cán bộ quản lý (Hiệu trưởng, Phó Hiệu trưởng), 60 giáo viên các bộ môn và 150 học sinh đại diện cho các khối lớp tại 03 trường trung học phổ thông trên địa bàn tỉnh Điện Biên: THPT Thành phố Điện Biên Phủ, THPT Chuyên Lê Quý Đôn và THPT Thanh Chăn. Phương pháp chọn mẫu phân tầng kết hợp thuận tiện được lựa chọn nhằm bảo đảm tính đại diện khách quan cho các loại hình trường: trường chuyên biệt chất lượng cao, trường trung tâm đô thị và trường khu vực nông thôn, biên giới có điều kiện kinh tế - xã hội khác biệt.

Về nghiên cứu định tính, đề tài thực hiện phỏng vấn sâu 03 Hiệu trưởng, 06 giáo viên và 30 học sinh; tiến hành hồi cứu hồ sơ chuyên môn và quan sát sư phạm trực tiếp 05 giờ dạy có ứng dụng ICT của 05 giáo viên tại các cơ sở khảo sát. Toàn bộ dữ liệu số liệu được mã hóa và xử lý bằng phần mềm thống kê SPSS để tính toán tần số, tỷ lệ phần trăm (%) và điểm trung bình. Việc lựa chọn phần mềm SPSS làm công cụ phân tích giúp bảo đảm tính chính xác, minh bạch khi lượng hóa các tương quan thực trạng và làm căn cứ khoa học vững chắc trước khi tiến hành phương pháp chuyên gia để khảo nghiệm mức độ cần thiết và tính khả thi của các giải pháp đề xuất.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Thứ nhất, mức độ nhận thức về tầm quan trọng của ICT trong giảng dạy ở cán bộ quản lý và giáo viên đạt tỷ lệ cao, song mức độ hiểu biết sâu về quy trình "ứng dụng ICT nhằm phát triển năng lực sáng tạo" còn nhiều hạn chế. Phần lớn trong số 60 giáo viên được khảo sát chỉ dừng lại ở việc xem ICT là công cụ trình chiếu văn bản và hình ảnh thay thế bảng viết truyền thống, chưa khai thác tính năng kích thích tư duy độc lập của học sinh. Thứ hai, điều kiện cơ sở vật chất và phương tiện kỹ thuật có sự phân hóa sâu sắc giữa các trường. Trường THPT Chuyên Lê Quý Đôn và THPT Thành phố Điện Biên Phủ có tỷ lệ đáp ứng máy chiếu và phòng máy tính đạt khoảng 70% nhu cầu, trong khi trường THPT Thanh Chăn ở vùng ngoài chỉ đáp ứng được khoảng 30% đến 40%, gây khó khăn cho 150 học sinh khi tiếp cận các phần mềm mô phỏng 3D hay phòng thí nghiệm ảo.

Thứ ba, kỹ năng công nghệ thông tin của đội ngũ giáo viên phân hóa rõ rệt theo độ tuổi và thâm niên công tác. Nhóm giáo viên trẻ (chiếm khoảng 45% mẫu điều tra) có ưu thế vượt trội về kỹ năng thao tác phần mềm nhưng thiếu kinh nghiệm sư phạm trong việc xử lý tình huống; ngược lại, nhóm giáo viên có thâm niên cao (chiếm trên 50%) giàu kinh nghiệm giảng dạy nhưng xuất hiện tâm lý ngại thay đổi, né tránh sử dụng các phần mềm chuyên ngành như Cabri 3D hay Virtual Chemistry Lab. Thứ tư, công tác quản lý của Ban Giám hiệu tại 03 trường mới chỉ tập trung vào việc quản lý kế hoạch dạy học thông thường, thiếu hẳn các tiêu chí và công cụ kiểm tra, đánh giá định lượng về sự phát triển năng lực sáng tạo của học sinh trong các tiết học có ứng dụng công nghệ.

Thảo luận kết quả

Thực trạng ghi nhận tại 03 trường THPT tỉnh Điện Biên phản ánh bức tranh chung của các tỉnh miền núi phía Bắc, nơi tốc độ đầu tư cơ sở hạ tầng công nghệ chưa bắt kịp yêu cầu đổi mới phương pháp giáo dục. Khi biểu diễn dữ liệu qua các bảng phân phối tần số và biểu đồ so sánh tương quan xử lý từ SPSS, kết quả cho thấy khoảng cách lớn giữa nhận thức lý thuyết và hành vi thực tiễn. Mặc dù các văn bản định hướng như Chỉ thị số 55/2008/CT-BGDĐT và Thông tư số 08/2010/TT-BGDĐT đã tạo hành lang pháp lý thông thoáng, việc thiếu các chương trình bồi dưỡng kỹ năng chuyên sâu khiến giáo viên rơi vào tình trạng lạm dụng công nghệ hoặc ứng dụng mang tính hình thức, đối phó.

So sánh với các nghiên cứu quốc tế của Loveless và Cox tại Anh Quốc, hiệu quả ứng dụng công nghệ số chỉ thực sự bứt phá khi gắn liền với mục tiêu thay đổi vai trò của người học từ "người tiếp nhận thụ động" sang "người kiến tạo tri thức". Tại các trường khảo sát, do học sinh thiếu không gian trải nghiệm công nghệ tại gia đình và trường học, khả năng tự học và khám phá khoa học bị giới hạn đáng kể, ngoại trừ một số ít mô hình sáng tạo trực quan tiêu biểu như dự án chế tạo tên lửa khí nén của học sinh trường THPT Thành phố Điện Biên Phủ được ghi nhận trong 05 tiết học dự giờ.

Đề xuất và khuyến nghị

Nhằm tháo gỡ các điểm nghẽn thực tiễn, luận văn đề xuất hệ thống 04 nhóm giải pháp quản lý đồng bộ:

1. Đưa mục tiêu phát triển năng lực sáng tạo và ứng dụng ICT vào kế hoạch giáo dục chiến lược của nhà trường. Ban Giám hiệu 03 trường THPT cần chủ động chỉ đạo 100% tổ chuyên môn tích hợp chỉ tiêu thực hiện tiết dạy sáng tạo có ICT vào kế hoạch năm học, đặt mục tiêu tối thiểu mỗi giáo viên hoàn thành 02 tiết dạy đổi mới sáng tạo trong mỗi học kỳ.
2. Chuẩn hóa quy trình bồi dưỡng năng lực công nghệ và phương pháp sư phạm sáng tạo cho 100% cán bộ quản lý và 60 giáo viên bộ môn. Sở Giáo dục và Đào tạo tỉnh Điện Biên phối hợp với các cơ sở đào tạo đại học tổ chức các khóa tập huấn chuyên đề 02 lần/năm, tập trung hướng dẫn khai thác thành thạo 07 phần mềm sáng tạo chuyên ngành, nâng tỷ lệ giáo viên làm chủ phần mềm mô phỏng từ 35% lên trên 80% trong vòng 12 tháng.
3. Đầu tư nâng cấp và bảo đảm hạ tầng kỹ thuật ICT học đường. Ban Giám hiệu các trường phối hợp với các nguồn lực xã hội hóa để lắp đặt bổ sung tối thiểu 01 phòng thực hành đa phương tiện chuẩn tại trường THPT Thanh Chăn, đồng thời bảo trì và nâng cấp 100% hệ thống máy tính, máy chiếu và mạng Internet băng thông rộng trong thời hạn từ 06 đến 12 tháng.
4. Xây dựng cơ chế động viên, khen thưởng và lan tỏa kinh nghiệm từ đội ngũ giáo viên tiên phong. Tổ chuyên môn thiết lập kho tài nguyên bài giảng điện tử mở, tổ chức hội thi thiết kế giáo án E-learning định kỳ hằng năm, hướng tới mục tiêu thu hút trên 70% giáo viên trẻ tham gia và xây dựng ngân hàng học liệu với hơn 100 bài giảng tương tác trong lộ trình 02 năm.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Nhóm 1: Cán bộ quản lý giáo dục phổ thông bao gồm Hiệu trưởng, Phó Hiệu trưởng và Tổ trưởng chuyên môn tại các trường THPT. Luận văn cung cấp khung quản trị 04 chức năng hoàn chỉnh cùng 07 biện pháp chỉ đạo thực tế, giúp người lãnh đạo xây dựng kế hoạch chuyển đổi số và ban hành bộ tiêu chuẩn đánh giá tiết dạy ứng dụng ICT khoa học.

Nhóm 2: Giáo viên giảng dạy các bộ môn văn hóa như Toán học, Vật lý, Hóa học, Sinh học, Lịch sử, Địa lý và Tin học. Tài liệu đóng vai trò như bản cẩm nang chi tiết về cách khai thác 07 phần mềm sáng tạo chuyên biệt, hỗ trợ giáo viên chuyển đổi bài giảng truyền thống sang mô hình dạy học tương tác, phát triển tư duy phản biện cho học sinh.

Nhóm 3: Học viên cao học, nghiên cứu sinh chuyên ngành Quản lý giáo dục và Lý luận - Phương pháp dạy học. Công trình là nguồn tham khảo phương pháp luận chuẩn mực về quy trình thiết kế nghiên cứu thực chứng, thu thập và xử lý số liệu điều tra qua phần mềm SPSS trên mẫu khảo sát 216 khách thể.

Nhóm 4: Chuyên viên phòng ban chuyên môn và nhà hoạch định chính sách tại Sở GD&ĐT các địa phương vùng khó khăn. Luận văn cung cấp bằng chứng thực nghiệm giá trị để xây dựng các đề án đầu tư thiết bị giáo dục, chính sách bồi dưỡng giáo viên vùng sâu và phân bổ ngân sách trang thiết bị phù hợp với điều kiện kinh tế - xã hội đặc thù.

Câu hỏi thường gặp

Sự khác biệt cơ bản giữa dạy học sáng tạo và dạy học phát triển năng lực sáng tạo là gì?
Dạy học sáng tạo là việc giáo viên vận dụng linh hoạt các phương pháp sư phạm để làm cho tiết dạy trở nên sinh động, hấp dẫn. Ngược lại, dạy học phát triển năng lực sáng tạo hướng đến việc trang bị quy trình, công cụ tư duy để học sinh chủ động giải quyết vấn đề và tự tạo ra các ý tưởng, sản phẩm mới, như việc sử dụng MindMap để tự lập sơ đồ kiến thức.

Luận văn đã giới thiệu những phần mềm công nghệ nào giúp học sinh học tập sáng tạo?
Nghiên cứu giới thiệu và phân tích sâu tính năng của 07 phần mềm chuyên ngành, bao gồm MindMap/FreeMind (vẽ bản đồ tư duy), Virtual Chemistry Lab (thí nghiệm hóa học ảo), phần mềm trắc nghiệm Sinh học (810 câu hỏi, 81 đề), The Digital Frog (giải phẫu sinh học), Portable Cabri 3D (hình học không gian), Solar System 3D Simulator (mô phỏng vũ trụ) và NetOp School (quản lý phòng thực hành).

Khảo sát thực trạng tại 03 trường THPT tỉnh Điện Biên chỉ ra trở ngại lớn nhất của giáo viên là gì?
Trở ngại lớn nhất nằm ở sự thiếu hụt kỹ năng tích hợp công nghệ vào phương pháp dạy học sáng tạo và tâm lý ngại thay đổi của hơn 50% giáo viên lớn tuổi. Dù có các văn bản chỉ đạo như Chỉ thị 55/2008/CT-BGDĐT, giáo viên vẫn quen dùng máy tính như công cụ trình chiếu thụ động thay vì thiết kế hoạt động tương tác.

Quy mô mẫu và phương pháp xử lý số liệu của đề tài được triển khai ra sao?
Nghiên cứu khảo sát trên tổng số 216 khách thể bằng phiếu hỏi (gồm 06 cán bộ quản lý, 60 giáo viên và 150 học sinh) tại 03 trường THPT tỉnh Điện Biên, kết hợp phỏng vấn sâu 39 cá nhân và dự giờ 05 tiết học. Toàn bộ dữ liệu định lượng được làm sạch và xử lý bằng phần mềm SPSS để tính toán tỷ lệ phần trăm và điểm trung bình.

Làm thế nào để các trường THPT vùng khó khăn như THPT Thanh Chăn triển khai hiệu quả các giải pháp ICT?
Nhà trường cần kết hợp nguồn ngân sách Nhà nước với nguồn lực xã hội hóa để trang bị tối thiểu 01 phòng máy tính đạt chuẩn, đồng thời phát huy vai trò của tổ chuyên môn và mạng lưới giáo viên tiên phong để hướng dẫn đồng nghiệp, ưu tiên ứng dụng các phần mềm mã nguồn mở miễn phí theo Thông tư 08/2010/TT-BGDĐT.

Kết luận

• Hệ thống hóa toàn diện cơ sở lý luận về quản lý hoạt động dạy học ứng dụng ICT hướng tới phát triển năng lực sáng tạo cho học sinh phổ thông trong kỷ nguyên số.
• Phản ánh chân thực thực trạng nhận thức, kỹ năng và điều kiện cơ sở vật chất ICT tại 03 trường THPT điển hình của tỉnh Điện Biên với dữ liệu định lượng minh bạch từ 60 giáo viên và 150 học sinh.
• Đề xuất hệ thống 07 biện pháp quản lý khả thi, bảo đảm tính kế thừa, tính hệ thống và tính thực tiễn, được giới chuyên gia đánh giá cao về mức độ cần thiết.
• Khẳng định vai trò quyết định của người cán bộ quản lý trong việc kiến tạo môi trường sư phạm cởi mở, khuyến khích đổi mới và hoàn thiện tiêu chuẩn đánh giá giờ dạy.
• Đóng góp luận cứ khoa học thực tiễn giúp nâng cao chất lượng giáo dục vùng khó khăn và thu hẹp khoảng cách công nghệ số giữa các vùng miền.

Đóng góp quan trọng nhất của luận văn là mở ra hướng tiếp cận quản lý khoa học, biến công nghệ thông tin từ phương tiện trình chiếu đơn thuần thành công cụ khơi dậy tiềm năng sáng tạo của học sinh. Trong lộ trình từ 01 đến 03 năm tới, các cơ sở giáo dục trung học phổ thông cần khẩn trương đưa các giải pháp trên vào kế hoạch phát triển chuyên môn. Hãy chủ động nghiên cứu, chia sẻ và áp dụng ngay các giải pháp từ luận văn để kiến tạo không gian giáo dục thông minh, góp phần đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao cho đất nước.

Trích đoạn nội dung tài liệu

phần mở đầu, tài liệu tham khảo và phụ lục, luận văn có 3 chƣơng: Chƣơng 1: Cơ sở lý luận của quản lý ứng dụng ICT trong hoạt động dạy học phát triển năng lực sáng tạo cho học sinh THPT. Chƣơng 2: Thực trạng công tác quản lí hoạt động dạy học ứng dụng ICT phát triển năng lực sáng tạo cho học sinh THPT ở các trƣờng THPT tỉnh Điện Biên Chƣơng 3. Biện pháp thúc đẩy ứng dụng ICT trong dạy học phát triển năng lực sáng tạo cho học sinh ở các trƣờng THPT tỉnh Điện Biên. 10 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] CHƢƠNG 1 CƠ SỞ LÍ LUẬN CỦA QUẢN LÍ ỨNG DỤNG ICT TRONG DẠY HỌC PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC SÁNG TẠO CHO HỌC SINH THPT 1.

Nước ngoài Ứng dụng ICT trong dạy học để phát triển năng lực sáng tạo cho học sinh đƣợc nhiều quốc gia quan tâm, đầu tƣ và đã mang lại những kết quả cụ thể. Nhiều nƣớc, nhiều tổ chức và cá nhân đã phát triển các dự án cung cấp các nguồn tài liệu số, các phần mềm phát triển năng lực sáng tạo cho học sinh (ví dụ, các phần mềm Pocket Generator of Ideas, CPS Cheat Sheet, The 100 What’s of Creativity, 100 câu hỏi giả tƣởng “if, Second life, phần mềm viết sáng tạo ifiction, Pasifika, Beatbugs. hay các trang web có chứa các nguồn thông tin và các sản phẩm sáng tạo của học sinh nhƣ http://www.au/secondary/creativearts hay http://www.nz/e/community/ict/. Vấn đề ứng dụng ICT để phát triển năng lực sáng tạo cho học sinh đƣợc nhiều tác giả nghiên cứu (Ainley, Jarvis, McKeo và các đồng nghiệp, Bakhshi và Rarh; Bruns và Brien; Chinthammit và Thomas; Dunmill và Arslanagic.

Trong các công trình này các tác giả đã bàn về các lợi ích của ICT đối với việc dạy và học và phát triển năng lực sáng tạo cho học sinh nhờ các tƣơng tác số và nhờ các chức năng hình ảnh, lời nói, bài viết và âm thanh đƣợc kết hợp trong các phần mềm ICT giúp học sinh phát triển sự tò mò, tƣởng tƣợng và tƣ duy sáng tạo khi các em khám phá các nguồn thông tin, ghép ảnh hay sử dụng các sơ đồ, biểu tƣợng để hình ảnh hóa thông tin, khi các em tƣ duy để tạo ra các ý tƣởng mới. Bên cạnh đó, các tác giả cũng nghiên cứu và phản ánh các kết quả ứng dụng ICT để phát triển năng lực cho học sinh trong một số môn học cụ thể. 11 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Dựa trên các dự án sử dụng ICT trong sáng tạo nghệ thuật (âm nhạc, tạo hình và múa) ở New Zealand, Úc, Anh Quốc và Mĩ, Dunmill M and Arslanagic A,(2006) cho rằng, các sáng tạo trong lĩnh vực nghệ thuật nhờ có ứng dụng ICT đã mang lại những lợi ích thiết thực vì nó phát triển các kĩ năng thế kỉ 21 cho học sinh, một số ý tƣởng sản phẩm nghệ thuật đã có tác dụng góp phần phát triển kinh tế và xã hội của các nƣớc. Các tác giả cũng cho thấy tác dụng của ICT (blog, wiki, các trang mạng xã hội, trò chơi) đối với hứng thú học tập và phát triển năng lực sáng tạo trong môn lịch sử.

Hay đối với môn toán, ICT giúp các em chơi với các trò chơi về con số, phép tính, các thƣớc đo. từ đó ứng dụng kiến thức vào giải quyết các bài toán thực tế và phát triển các cách giải bài toán khác nhau.Bakhshi và Rarh, (2012) cho thấy các tác dụng của ICT trong dạy học môn hóa học giúp các em củng cố nắm chắc kiến thức một cách dễ dàng, phát triển năng lực tƣởng tƣợng và giải quyết vấn đề. Tác giả Loveless, (2002) đã đánh giá những tác động của ICT đối với phát triển năng lực sáng tạo cho học sinh qua các môn học trong chƣơng trình cho thấy ICT đã giúp học sinh phát triển đƣợc các tiềm năng sáng tạo trong tất cả các môn học nhờ có ứng dụng ICT. Bà cũng chỉ ra sự cần thiết phải sử dụng ICT trong dạy học cho tất cả các môn học.

Các tác giả (Margaret Cox và các đồng nghiệp, 2003; Ainley, Jarvis, McKeo., 2012; Loveless, 2006 và một số tác giả khác) cũng chỉ ra mối quan hệ mật thiết giữa thành tích học tập của học sinh, sự phát triển các kĩ năng sáng tạo của các em trong mối quan hệ với khả năng sử dụng ICT của các em và của giáo viên, các chỉ dẫn của giáo viên hỗ trợ cho học sinh, cho rằng khi việc sử dụng ICT gắn với mục tiêu dạy học sẽ cho những kết quả tốt nhất. Theo Loveless, (2006), những ngƣời có năng lực sử dụng ICT có nhiều kĩ năng sử dụng các loại phƣơng tiện số khác nhau và quan trọng hơn là họ hiểu các lí do vì sao các phƣơng tiện kĩ thuật đó phù hợp với những thao tác và tình huống cụ thể giúp họ có đƣợc những lựa chọn có cơ sở, đánh giá đƣợc các tác động của chúng và đón nhận những khả năng, những sự phát triển mới. Trong nghiên cứu của Margaret Cox (2003) ở các trƣờng học 12 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] của nƣớc Anh cho rằng, khi giáo viên kết hợp các kiến thức về môn học với kĩ năng sử dụng ICT một cách thành thạo thì sẽ giúp học sinh đạt đƣợc thành tích học tập cao nhất. Dunmill and Arslanagic, (2006) chỉ ra các đặc trƣng của dạy học ứng dụng ICT để phát triển năng lực sáng tạo cho ngƣời học.

Bàn về khía cạnh quản lí, các tác giả (Loveless, 2006; Dunmill and Arslanagic, 2006) cho rằng, yếu tố quan trọng nhất giúp các trƣờng học phát triển đƣợc năng lực sáng tạo cho học sinh là tầm nhìn của ngƣời lãnh đạo nhà trƣờng. Theo các tác giả, muốn sử dụng ICT trong dạy học để phát triển năng lực của học sinh thì cần có các điều kiện cần thiết về chính sách, cơ sở hạ tầng, thiết bị ICT và đặc biệt là các phần mềm ICT, các tƣ liệu số liên quan đến lĩnh vực môn học cần phát triển năng lực cho các em. Các nghiên cứu cho thấy, trong thực tế, việc ứng dụng ICT trong dạy học gặp rất nhiều khó khăn: sự hạn chế của học sinh và giáo viên về kĩ năng sử dụng ICT là rào cản lớn nhất đối với việc ứng dụng ICT, nhận thức không đầy đủ, đôi khi có sự lệch lạc về tác dụng của ICT đối với việc học tập và phát triển của học sinh; khả năng và sự thuận tiện của việc truy cập các nguồn thông tin trên Intenet và cách sử dụng chúng. Điều này đòi hỏi lãnh đạo nhà trƣờng phải có sự đầu tƣ về cơ sở hạ tầng và thiết bị ICT.

Quan trọng hơn lãnh đạo nhà trƣờng cần trang bị cho giáo viên các kĩ năng sử dụng ICT để phát triển năng lực sáng tạo cho học sinh, đặt mục tiêu phát triển năng lực cho học sinh trong kế hoạch phát triển của nhà trƣờng. Các nghiên cứu trên cũng chỉ ra tầm quan trọng của văn hóa tổ chức đối với việc khuyến khích sự sáng tạo. Muốn giáo viên và học sinh sáng tạo thì môi trƣờng đó phải chấp nhận và ủng hộ những ý tƣởng mới. Lãnh đạo nhà trƣờng cần xây dựng một nhà trƣờng có văn hóa khuyến khích sự sáng tạo.

Tóm lại, để phát triển năng lực sáng tạo cho học sinh, lãnh đạo các nhà trƣờng cần có sự đầu tƣ, có kế hoạch và có sự quản lí một cách hiệu quả, đảm bảo các điều kiện ICT và các kĩ năng sử dụng ICT thì mới có thể phát triển đƣợc năng lực sáng tạo cho học sinh. Và quan trọng nhất là lãnh đạo nhà 13 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] trƣờng xây dựng đƣợc một tầm nhìn/viễn cảnh về phát triển năng lực sáng tạo cho học sinh. Bên cạnh đó, môi trƣờng ICT và các chính sách của quốc gia, của các trƣờng học cũng là những điều kiện để giúp các trƣờng học ứng dụng có hiệu quả ICT vào công tác dạy học. Do vậy mà các quốc gia trên thế giới đã ban hành các chiến lƣợc và chính sách để phát triển sự sáng tạo của các cá nhân và toàn xã hội.

Chính phủ Úc (6 May 2004) công bố đầu tƣ 308 triệu đô la Úc để phát triển các sáng kiến trong lĩnh vực ICT, trong đó tổng số 5,3 tỉ đô la Úc dùng để thực hiện kế hoạch “Xây dựng năng lực cơ sở cho tƣơng lai của nƣớc Úc thông qua khoa học và sáng kiến”. Chuyển sang giáo dục phát triển sự sáng tạo cho học sinh, các nhà lãnh đạo Nhật Bản nhấn mạnh: “Thay cho việc dạy các công dân cách làm việc trong các bộ trang phục của các nhà máy, chúng tôi cần trong tƣơng lai Nhật Bản có thể hoàn toàn phát triển sự sáng tạo của cá nhân mỗi học sinh và với cách định hƣớng này chúng tôi đảm bảo sự phát triển bền vững của nƣớc Nhật” (Videoclip, How Japan Introduced 21st-century Global Skills); Singapore: Đầu tƣ ICT là cơ sở để giao lƣu, truy cập thông tin và phát triển sáng tạo. Lãnh đạo các trƣờng học thiết lập các chính sách và cơ chế, xây dựng nền văn hóa khuyến khích sự sáng tạo trong trƣờng học. Trong nƣớc Ở Việt Nam, nhiều công trình nghiên cứu, dự án đều đã nhấn mạnh tầm quan trọng của sử dụng ICT trong dạy học và sử dụng ICT trong dạy học trở thành chiến lƣợc, chủ trƣờng quốc gia đƣợc Bộ Giáo dục và Đào tạo triển khai trong nhiều năm qua.

Nhiều bài viết, ấn phẩm của các tác giả Ngô Quang Sơn, Phó Đức Hòa (Phó Đức Hoà – Ngô Quang Sơn (2008), Ứng dụng CNTT trong dạy học tích cực, Nxb Giáo dục Hà Nội; Trần Thị Bích Liễu, 2013, Một số minh chứng về tác động của một số phương tiện ICT đối với kiến thức và kĩ năng của giáo viên và học sinh ở các trường THPT Hà Nội, Tạp chí Thiết bị giáo dục; Công nghệ thông tin truyền thông với việc hiện thực hóa phƣơng 14 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] châm”Lấy ngƣời học làm trung tâm”, Tạp chí giáo dục, 2011.); các đề tài nghiên cứu khoa học của các nhóm nghiên cứu Viện Khoa học Giáo dục (Đào Thái Lai (2007), Ứng dụng công nghệ thông tin trong dạy học ở trường phổ thông Việt Nam, Viện chiến lƣợc và chƣơng trình giáo dục) của Đại học Quốc gia Hà Nội (Trần Thị Bích Liễu (2012) (chủ nhiệm), Đánh giá tác động của công nghệ thông tin truyền thông (ICT) sử dụng trong dạy học đối với kiến thức và kĩ năng của giáo viên và học sinh các trường trung học phổ thông ở Việt Nam, Đề tài trọng điểm Đại học Quốc gia Hà Nội, 7/2010- 7/2012).