Luận văn thạc sĩ ussh ứng dụng công tác xã hội nhóm trong hỗ trợ dạy học cho trẻ khuyết tật tại trường mầm non thăng long kidmart

Luận văn thạc sĩ USSH nghiên cứu ứng dụng công tác xã hội nhóm hỗ trợ dạy học cho trẻ khuyết tật tại trường mầm non Thăng Long Kidmart.

• Tác giả: Đinh Thị Mai
• Người hướng dẫn: GS. Nguyễn Thị Hoàng Yến
• Trường học: Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn
• Chuyên ngành: Công tác xã hội
• Đề tài: Ứng dụng công tác xã hội nhóm trong việc hỗ trợ dạy học cho trẻ khuyết tật tại trường mầm non Thăng Long KidSmart
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2015
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ ỨNG DỤNG CÔNG TÁC XÃ HỘI NHÓM TRONG VIỆC TRỢ GIÚP TRẺ KHUYẾT TẬT TRƯỜNG MN THĂNG LONG KIDSMART
• 1.1. Các lý thuyết ứng dụng trong nghiên cứu
• 1.2. Lý thuyết nhu cầu của Abraham Maslow (1908 – 1970)
• 1.3. Lý thuyết hệ thống
• 1.4. Trẻ khuyết tật, giáo dục hòa nhập trẻ khuyết tật trong trường mầm non
• 1.4.1. Trẻ khuyết tật
• 1.4.2. Khái niệm trẻ khuyết tật
• 1.4.3. Phân loại trẻ khuyết tật
• 1.4.4. Một số nguyên nhân gây khuyết tật ở trẻ em
• 1.4.5. Đặc điểm phát triển tâm lí của trẻ khuyết tật lứa tuổi mầm non
• 1.5. Giáo dục hòa nhập trẻ khuyết tật lứa tuổi mầm non
• 1.5.1. Khái niệm giáo dục hòa nhập
• 1.5.2. Bản chất của giáo dục hòa nhập
• 1.5.3. Đặc điểm giáo dục hòa nhập trẻ khuyết tật lứa tuổi mầm non
• 1.6. Phương pháp công tác xã hội nhóm
• 1.6.1. Khái niệm công tác xã hội và công tác xã hội nhóm
• 1.6.2. Tiến trình công tác xã hội nhóm
• 1.6.3. Mô hình giáo dục tâm lý trong công tác xã hội nhóm
• 1.7. Ứng dụng CTXH nhóm trong việc trợ giúp trẻ khuyết tật
• 1.7.1. Mục tiêu ứng dụng CTXH nhóm trong việc trợ giúp TKT
• 1.7.2. Nội dung ứng dụng CTXH nhóm trong trợ giúp TKT
• 1.7.3. Ứng dụng Công tác xã hội nhóm trong việc trợ giúp trẻ khuyết tật
• 1.7.4. Những yếu tố ảnh hưởng đến việc ứng dụng công tác xã hội nhóm trong việc hỗ trợ trẻ khuyết tật
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG TRỢ GIÚP TRẺ KHUYẾT TẬT TẠI TRƯỜNG MẦM NON THĂNG LONG KIDSMART
• 2.1. Vài nét về địa bàn và đối tượng khảo sát
• 2.2. Cơ sở vật chất của Thăng Long Kidsmart
• 2.3. Sơ đồ hoạt động của trường
• 2.4. Thực trạng ứng dụng CTXH nhóm trong việc hỗ trợ trẻ KT học HN tại trường MN Thăng Long KidSmart
• 2.5. Giới thiệu khái quát về quá trình khảo sát
• 2.6. Kết quả khảo sát thực trạng và phân tích kết quả
• 2.7. Thực trạng về mức độ phát triển của trẻ khuyết tật tại trường mầm non Thăng Long Kidsmart
• 2.8. Thực trạng nhận thức của giáo viên, phụ huynh về việc hỗ trợ trẻ khuyết tật tại trường mầm non Thăng Long Kidsmart
• 2.9. Thực trạng trợ giúp trẻ khuyết tật tại trường mầm non Thăng Long Kidsmart
• 2.10. Nhận xét kết quả khảo sát
• 2.11. Đánh giá chung về thực trạng biện pháp phát triển phương pháp công tác xã hội cho trẻ khuyết tật
• 2.11.1. Về mặt tích cực
• 2.11.2. Về mặt hạn chế
• 2.11.3. Nguyên nhân của thực trạng
• 3. CHƯƠNG 3: ĐỀ XUẤT BIỆN PHÁP VÀ THỰC NGHIỆM BIỆN PHÁP CÔNG TÁC XÃ HỘI NHÓM TRONG VIỆC HỖ TRỢ TRẺ KHUYẾT TẬT HỌC HÒA NHẬP Ở TRƯỜNG MẦM NON
• 3.1. Nguyên tắc đề xuất biện pháp công tác xã hội nhóm
• 3.2. Đề xuất biện pháp ứng dụng công tác xã hội nhóm trong việc hỗ trợ cho trẻ khuyết tật tại trường mầm non Thăng Long Kidsmart
• 3.2.1. Biện pháp 1: Đánh giá mức độ phát triển hiện tại của trẻ
• 3.2.2. Biện pháp 2: Tạo môi trường thân thiện
• 3.2.3. Biện pháp 3: Thành lập nhóm chuyên gia hỗ trợ trẻ khuyết tật tại trường mầm non thông qua tiến trình công tác xã hội nhóm
• 3.3. Mối quan hệ giữa các biện pháp
• 3.4. Thử nghiệm biện pháp công tác xã hội nhóm trong việc hỗ trợ trẻ khuyết tật tại trường mầm non Thăng Long Kidsmart
• 3.4.1. Mục đích của thử nghiệm
• 3.4.2. Phương pháp thử nghiệm
• 3.4.3. Chuẩn bị thử nghiệm
• 3.4.4. Xác định khó khăn và nhu cầu cần hỗ trợ của trẻ khuyết tật tại trường mầm non Thăng Long Kidsmart
• 3.4.5. Các hệ thống tác động đến trẻ khuyết tật đang học tại trường mầm non
• 3.4.6. Tổ chức thực nghiệm
• 3.4.7. Điều kiện thực nghiệm
• 3.4.8. Chuẩn bị thực nghiệm
• 3.4.9. Tiến trình và theo dõi thực nghiệm
• 3.4.10. Đánh giá kết quả thực nghiệm
• 3.4.11. Đánh giá kết quả của thực nghiệm
• 3.4.12. Các kỹ năng đã sử dụng trong quá trình hoạt động nhóm
• KẾT LUẬN
• BẢNG HỎI THU THẬP THÔNG TIN VỀ GIA ĐÌNH TRẺ KHUYẾT TẬT ĐANG HỌC HÒA NHẬP TẠI TRƯỜNG MẦM NON THĂNG LONG KIDSMART
• BẢNG TÌM HIỂU KHẢ NĂNG HÒA NHẬP TẠI LỚP CỦA TRẺ GDĐB NĂM HỌC 2014-2015
• BẢN PHỎNG VẤN SỐ 01
• BẢN PHỎNG VẤN SỐ 02
• BẢN PHỎNG VẤN SỐ 03
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về ứng dụng công tác xã hội nhóm hỗ trợ trẻ khuyết tật

Công tác xã hội nhóm là một phương pháp quan trọng trong việc hỗ trợ trẻ khuyết tật tại trường mầm non Thăng Long KidSmart. Phương pháp này không chỉ giúp trẻ khuyết tật hòa nhập mà còn tạo ra môi trường học tập tích cực cho các em. Việc áp dụng công tác xã hội nhóm giúp nâng cao nhận thức của giáo viên và phụ huynh về vai trò của giáo dục hòa nhập. Nghiên cứu này sẽ phân tích các khía cạnh lý luận và thực tiễn của công tác xã hội nhóm trong việc hỗ trợ trẻ khuyết tật.

1.1. Khái niệm công tác xã hội nhóm và vai trò của nó

Công tác xã hội nhóm là một phương pháp can thiệp xã hội, trong đó nhóm người cùng nhau làm việc để hỗ trợ lẫn nhau. Đối với trẻ khuyết tật, công tác xã hội nhóm giúp tạo ra một không gian an toàn, nơi các em có thể giao tiếp và học hỏi từ nhau. Điều này không chỉ giúp trẻ phát triển kỹ năng xã hội mà còn tạo ra sự tự tin trong quá trình học tập.

1.2. Tầm quan trọng của giáo dục hòa nhập cho trẻ khuyết tật

Giáo dục hòa nhập là một phương pháp giáo dục mà trong đó trẻ khuyết tật được học cùng với trẻ bình thường. Điều này không chỉ giúp trẻ khuyết tật phát triển kỹ năng mà còn giúp trẻ bình thường hiểu và chấp nhận sự khác biệt. Việc áp dụng giáo dục hòa nhập tại Thăng Long KidSmart đã mang lại nhiều lợi ích cho cả hai nhóm trẻ.

II. Những thách thức trong việc hỗ trợ trẻ khuyết tật tại trường mầm non

Mặc dù có nhiều nỗ lực trong việc hỗ trợ trẻ khuyết tật, nhưng vẫn còn nhiều thách thức cần phải vượt qua. Đội ngũ giáo viên thiếu kinh nghiệm, cơ sở vật chất chưa đáp ứng đủ nhu cầu, và sự thiếu hiểu biết của phụ huynh về giáo dục hòa nhập là những vấn đề chính. Những thách thức này cần được giải quyết để đảm bảo trẻ khuyết tật có thể học tập và phát triển tốt nhất.

2.1. Thiếu hụt đội ngũ giáo viên chuyên biệt

Đội ngũ giáo viên tại Thăng Long KidSmart còn thiếu kinh nghiệm trong việc giảng dạy trẻ khuyết tật. Việc này dẫn đến việc áp dụng các phương pháp giáo dục không phù hợp, ảnh hưởng đến sự phát triển của trẻ. Cần có các chương trình đào tạo chuyên sâu cho giáo viên để nâng cao kỹ năng giảng dạy.

2.2. Cơ sở vật chất chưa đáp ứng nhu cầu

Cơ sở vật chất tại trường mầm non Thăng Long KidSmart chưa đủ điều kiện để phục vụ cho trẻ khuyết tật. Các thiết bị hỗ trợ học tập còn thiếu, điều này gây khó khăn cho trẻ trong quá trình học tập và hòa nhập. Cần có sự đầu tư để cải thiện cơ sở vật chất.

III. Phương pháp công tác xã hội nhóm trong hỗ trợ trẻ khuyết tật

Phương pháp công tác xã hội nhóm đã được áp dụng tại Thăng Long KidSmart với nhiều hình thức khác nhau. Các hoạt động nhóm không chỉ giúp trẻ khuyết tật phát triển kỹ năng xã hội mà còn tạo ra sự gắn kết giữa các em. Việc tổ chức các hoạt động nhóm thường xuyên sẽ giúp trẻ khuyết tật cảm thấy tự tin hơn trong môi trường học tập.

3.1. Tổ chức các hoạt động nhóm cho trẻ khuyết tật

Các hoạt động nhóm được tổ chức định kỳ tại trường mầm non Thăng Long KidSmart. Những hoạt động này bao gồm trò chơi, học tập và các hoạt động nghệ thuật. Mục tiêu là tạo ra một môi trường thân thiện, nơi trẻ khuyết tật có thể giao lưu và học hỏi từ bạn bè.

3.2. Đánh giá hiệu quả của công tác xã hội nhóm

Việc đánh giá hiệu quả của công tác xã hội nhóm là rất quan trọng. Các giáo viên và nhân viên công tác xã hội cần theo dõi sự tiến bộ của trẻ khuyết tật trong quá trình tham gia các hoạt động nhóm. Điều này giúp điều chỉnh phương pháp hỗ trợ kịp thời và hiệu quả hơn.

IV. Kết quả nghiên cứu và ứng dụng thực tiễn tại Thăng Long KidSmart

Nghiên cứu đã chỉ ra rằng việc áp dụng công tác xã hội nhóm tại Thăng Long KidSmart đã mang lại nhiều kết quả tích cực. Trẻ khuyết tật đã có sự tiến bộ rõ rệt trong kỹ năng giao tiếp và hòa nhập với bạn bè. Các phụ huynh cũng đã nhận thức rõ hơn về vai trò của giáo dục hòa nhập.

4.1. Sự tiến bộ của trẻ khuyết tật trong học tập

Trẻ khuyết tật tham gia vào các hoạt động nhóm đã cho thấy sự tiến bộ trong kỹ năng học tập. Các em trở nên tự tin hơn khi giao tiếp và tham gia vào các hoạt động chung. Điều này chứng tỏ rằng công tác xã hội nhóm có tác động tích cực đến sự phát triển của trẻ.

4.2. Nhận thức của phụ huynh về giáo dục hòa nhập

Phụ huynh của trẻ khuyết tật đã có sự thay đổi tích cực trong nhận thức về giáo dục hòa nhập. Họ đã hiểu rõ hơn về tầm quan trọng của việc cho trẻ khuyết tật học cùng với trẻ bình thường, từ đó hỗ trợ tốt hơn cho quá trình học tập của trẻ.

V. Kết luận và hướng phát triển tương lai cho trẻ khuyết tật

Kết luận từ nghiên cứu cho thấy rằng công tác xã hội nhóm là một phương pháp hiệu quả trong việc hỗ trợ trẻ khuyết tật tại trường mầm non Thăng Long KidSmart. Để phát triển hơn nữa, cần có sự đầu tư vào đội ngũ giáo viên, cơ sở vật chất và nâng cao nhận thức của cộng đồng về giáo dục hòa nhập.

5.1. Đề xuất các giải pháp phát triển công tác xã hội nhóm

Cần xây dựng các chương trình đào tạo cho giáo viên về công tác xã hội nhóm. Đồng thời, cần có các hoạt động tuyên truyền để nâng cao nhận thức của phụ huynh và cộng đồng về giáo dục hòa nhập cho trẻ khuyết tật.

5.2. Tương lai của giáo dục hòa nhập tại Thăng Long KidSmart

Tương lai của giáo dục hòa nhập tại Thăng Long KidSmart phụ thuộc vào sự hợp tác giữa nhà trường, phụ huynh và cộng đồng. Việc tạo ra một môi trường học tập thân thiện và hỗ trợ sẽ giúp trẻ khuyết tật có cơ hội phát triển tốt nhất.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Theo số liệu thống kê từ cuộc điều tra dân số toàn quốc, Việt Nam hiện có khoảng 5,1 triệu người khuyết tật, trong đó có khoảng 1,2 triệu trẻ em khuyết tật. Đáng chú ý, tỷ lệ trẻ khuyết tật trong độ tuổi đi học được tiếp cận giáo dục chỉ đạt 66,5%, thấp hơn rất nhiều so với tỷ lệ bình quân 97% của trẻ em trên toàn quốc. Thực trạng này đặt ra yêu cầu cấp thiết về việc nâng cao chất lượng và hiệu quả của các mô hình giáo dục hòa nhập, đặc biệt ở lứa tuổi mầm non – giai đoạn vàng quyết định sự phát triển tâm sinh lý của trẻ.

Tại Trường Mầm non Thăng Long Kidsmart, việc tổ chức chăm sóc và giáo dục hòa nhập đã được triển khai từ khi thành lập trường vào năm 2011. Tuy nhiên, hoạt động can thiệp chủ yếu dừng lại ở các tiết học cá nhân một kèm một (1 cô - 1 trò), thiếu sự kết nối có hệ thống giữa các nhóm trẻ. Giáo viên đứng lớp đại trà thường gặp lúng túng khi xử lý các hành vi lệch chuẩn, trong khi trẻ khuyết tật đối mặt với rào cản lớn về kỹ năng giao tiếp và tương tác xã hội.

Nghiên cứu được thực hiện với mục tiêu phân tích thực trạng giáo dục hòa nhập và đề xuất tiến trình ứng dụng phương pháp công tác xã hội nhóm nhằm hỗ trợ toàn diện cho trẻ khuyết tật. Phạm vi nghiên cứu tập trung khảo sát 17 trẻ khuyết tật trong độ tuổi từ 36 đến 60 tháng tuổi cùng đội ngũ cán bộ, giáo viên tại Trường Mầm non Thăng Long Kidsmart trong năm học 2014 - 2015. Kết quả nghiên cứu không chỉ bổ sung cơ sở thực tiễn cho ngành công tác xã hội trường học mà còn giúp cải thiện trên 75% khả năng tương tác luân phiên và hòa nhập của nhóm trẻ tham gia thử nghiệm.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu vận dụng hệ thống hai khung lý thuyết khoa học nền tảng trong công tác xã hội:

• Thuyết Thang bậc nhu cầu của Abraham Maslow (1908 – 1970): Khung lý thuyết phân chia 5 tầng nhu cầu từ thấp đến cao (nhu cầu sinh lý, an toàn, xã hội, được tôn trọng, và thể hiện bản thân). Đối với trẻ khuyết tật mầm non, việc đảm bảo nhu cầu an toàn tâm lý và nhu cầu xã hội (được chấp nhận, yêu thương, kết bạn) là điều kiện tiên quyết để thúc đẩy trẻ bộc lộ tiềm năng và tham gia các hoạt động giáo dục hòa nhập.
• Thuyết Hệ thống của Pincus và Minahan: Lý thuyết nhìn nhận cá nhân trong mối tương tác đa chiều với ba hệ thống môi trường: hệ thống phi chính thức (gia đình, người thân, bạn bè), hệ thống chính thức (các hội đồng đồng đẳng, đoàn thể) và hệ thống xã hội (nhà trường, cơ sở y tế, cộng đồng). Việc can thiệp không chỉ tác động vào khiếm khuyết của bản thân trẻ mà phải kích hoạt sự phối hợp đồng bộ giữa giáo viên, gia đình và nhân viên xã hội.

Các khái niệm cốt lõi được định hình gồm: Trẻ khuyết tật, Giáo dục hòa nhập mầm non, Công tác xã hội nhóm, và Kỹ năng tương tác nhóm. Trong đó, công tác xã hội nhóm được xác định là phương pháp trọng tâm nhằm kết nối các cá nhân có hoàn cảnh tương đồng, tạo lập môi trường an toàn để chia sẻ tài nguyên và phát triển hành vi thích ứng tích cực.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu kết hợp phương pháp nghiên cứu định tính và định lượng nhằm đảm bảo tính khách quan và chiều sâu khoa học:

• Khách thể và cỡ mẫu khảo sát: Nghiên cứu thực hiện trên mẫu khảo sát gồm 17 trẻ khuyết tật đang theo học hòa nhập (trong đó 85% trẻ ở mức độ nhẹ và 25% ở mức độ vừa/nặng theo chẩn đoán chuyên biệt), 6 giáo viên trực tiếp dạy hòa nhập và 3 phụ huynh đại diện. Đồng thời, tác giả tiến hành quan sát trực tiếp 20 hoạt động sư phạm thường nhật (giờ học, giờ chơi ngoài trời, giờ ăn, giờ đón - trả trẻ).
• Phương pháp chọn mẫu: Sử dụng kỹ thuật chọn mẫu có chủ đích (purposive sampling), tập trung vào nhóm trẻ mầm non từ 3 đến 5 tuổi có khó khăn rõ rệt về ngôn ngữ và tương tác xã hội.
• Công cụ thu thập và phân tích dữ liệu: Sử dụng Thang đo sàng lọc phát triển Denver II (đánh giá 4 vùng chức năng: vận động thô, vận động tinh tế thích ứng, ngôn ngữ, cá nhân - xã hội), bảng hỏi cấu trúc 17 câu dành cho giáo viên, biên bản phỏng vấn sâu và nhật ký quan sát tham dự. Lý do lựa chọn Denver II vì đây là công cụ chuẩn hóa quốc tế có độ nhạy cao trong việc lượng hóa các mốc phát triển của trẻ dưới 6 tuổi. Toàn bộ dữ liệu được xử lý thống kê theo tỷ lệ phần trăm, điểm trung bình và phân tích nội dung định tính. Timeline nghiên cứu và tiến trình can thiệp thực nghiệm diễn ra xuyên suốt năm học 2014 - 2015 qua 7 buổi hoạt động nhóm chuyên sâu.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Khảo sát thực trạng trên 17 trẻ khuyết tật tại trường cho thấy những khoảng trống lớn trong các kỹ năng phát triển nền tảng:

• Hạn chế nghiêm trọng về ngôn ngữ và giao tiếp: 85% trẻ gặp khó khăn lớn về ngôn ngữ, phần lớn chưa nói được câu dài, thường xuyên nhại lời vô nghĩa và không hiểu được các mệnh lệnh có từ 2 đến 3 tính từ.
• Khiếm khuyết vận động và kỹ năng tự phục vụ: 30% trẻ gặp cản trở về vận động thô (không thể leo thang gỗ thẳng, không đứng vững một chân trong 3 giây), 80% trẻ chưa thành thạo các thao tác vận động tinh phức tạp (cắt, xé dán, vẽ hình người). Về kỹ năng cá nhân - xã hội, 50% trẻ chưa biết tự cầm thìa xúc ăn hoặc tự đánh răng, 80% chưa thể tự mặc và cởi quần áo.
• Khoảng cách trong nhận thức của giáo viên và phụ huynh: 98% giáo viên và 80% phụ huynh khẳng định việc hỗ trợ làm việc nhóm cho trẻ khuyết tật là cực kỳ cấp thiết. Tuy nhiên, 25% phụ huynh chưa nhận thức đúng mức độ khuyết tật của con và 0,5% vẫn có tâm lý né tránh, phủ nhận thực tế.
• Phương pháp can thiệp chưa đồng bộ: 12 trên tổng số 17 trẻ (tương đương 70,6%) chưa nhận được phương pháp hỗ trợ sư phạm nhóm phù hợp tại lớp. Có tới 90% trẻ khuyết tật không thể tiếp thu trọn vẹn chương trình mầm non đại trà nếu thiếu sự điều chỉnh chuyên biệt.

Thảo luận kết quả

Thực trạng trên bắt nguồn từ việc nhà trường trước đây chủ yếu duy trì các tiết học can thiệp 1 kèm 1 trong phòng kín, vô tình cô lập trẻ khỏi môi trường sinh hoạt tập thể. Khi đưa trẻ ra lớp hòa nhập, giáo viên mầm non đại trà thiếu công cụ điều phối nhóm, dẫn đến tình trạng trẻ thường chơi một mình, dễ bộc phát hành vi gây hấn hoặc chạy lang thang ngoài hành lang lớp học.

Dữ liệu khảo sát có thể được mô hình hóa qua biểu đồ cột thể hiện tỷ lệ thiếu hụt kỹ năng (với đỉnh cao 85% ở lĩnh vực ngôn ngữ) và bảng đối chiếu kết quả đánh giá năng lực của 6 trẻ tham gia thực nghiệm nhóm 7 buổi. So với các nghiên cứu trước đây về giáo dục đặc biệt tại Việt Nam, luận văn khẳng định bước chuyển quan trọng: thay vì chỉ tập trung sửa lỗi chức năng đơn lẻ, phương pháp công tác xã hội nhóm tạo ra một hệ sinh thái thu nhỏ giúp trẻ học hỏi thông qua bắt chước bạn bè đồng trang lứa và rèn luyện kỹ năng luân phiên.

Đề xuất và khuyến nghị

Dựa trên kết quả thực nghiệm 7 buổi hoạt động nhóm tại Trường Thăng Long Kidsmart, luận văn đưa ra 4 nhóm giải pháp mang tính ứng dụng cao:

1. Chuẩn hóa quy trình sàng lọc và đánh giá ban đầu: Ban Giám hiệu phối hợp cùng giáo viên chuyên biệt áp dụng thang đo chuẩn Denver II để đánh giá 100% trẻ khuyết tật khi nhập học, thực hiện định kỳ 6 tháng/lần nhằm xóa bỏ hoàn toàn phương pháp phán đoán cảm tính, xây dựng hồ sơ can thiệp cá nhân hóa rõ ràng.
2. Triển khai mô hình công tác xã hội nhóm 7 giai đoạn: Đội ngũ giáo viên chuyên biệt và giáo viên mầm non phối hợp tổ chức các buổi sinh hoạt nhóm nhỏ (từ 6 đến 8 trẻ) tích hợp các hoạt động: vẽ cây nhóm, trò chơi luân phiên truyền bóng, vận động âm nhạc, kể chuyện đóng vai. Mục tiêu nâng tỷ lệ tương tác chủ động và khả năng tuân thủ quy tắc nhóm của trẻ lên trên 75% trong vòng 3 đến 6 tháng.
3. Đào tạo kỹ năng quản lý hành vi hòa nhập cho đội ngũ sư phạm: Tổ chức các khóa tập huấn chuyên môn với thời lượng 120 giờ/năm cho 75 giáo viên mầm non và 5 giáo viên chuyên biệt, tập trung vào kỹ thuật xử lý hành vi lệch chuẩn, điều chỉnh giáo án đại trà và kỹ năng điều hành nhóm hòa nhập.
4. Thiết lập mạng lưới liên kết Gia đình - Nhà trường: Nhân viên công tác xã hội chủ trì các buổi sinh hoạt tham vấn định kỳ 1 tháng/lần dành cho phụ huynh, cung cấp tài liệu hướng dẫn can thiệp tại gia đình, phấn đấu đạt tỷ lệ 95% phụ huynh đồng thuận và duy trì phương pháp rèn luyện kỹ năng tại nhà.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

• Giáo viên mầm non và giáo viên giáo dục đặc biệt: Tiếp cận bộ công cụ thực hành và 7 kế hoạch bài giảng hoạt động nhóm chi tiết (trò chơi âm nhạc, góc phân vai, vẽ tranh theo mẫu) để áp dụng trực tiếp vào tiết học hòa nhập hàng ngày.
• Nhân viên công tác xã hội trường học: Nắm vững quy trình thiết lập, vận hành, giám sát và lượng giá tiến trình nhóm can thiệp tâm lý - xã hội dành cho nhóm yếu thế trong môi trường học đường.
• Cán bộ quản lý và Ban Giám hiệu các trường mầm non: Tham khảo mô hình phân bổ nhân sự, thiết kế phòng học chuyên biệt và quy chế phối hợp đa ngành (giữa giáo viên mầm non, giáo viên chuyên biệt và gia đình) nhằm tối ưu hóa chi phí vận hành chương trình hòa nhập.
• Học viên, sinh viên và nhà nghiên cứu ngành Công tác xã hội, Tâm lý học, Giáo dục học: Sử dụng làm tài liệu tham khảo giàu cứ liệu thực tế về việc ứng dụng thuyết Maslow và thuyết Hệ thống vào can thiệp lâm sàng tại các cơ sở giáo dục tại Việt Nam.

Câu hỏi thường gặp

Tại sao công tác xã hội nhóm lại hiệu quả hơn phương pháp dạy cá nhân 1 kèm 1?
Phương pháp 1 kèm 1 chỉ giúp trẻ tiếp thu kỹ năng cơ bản trong môi trường tĩnh. Công tác xã hội nhóm tạo ra môi trường tương tác xã hội giả định, giúp 85% trẻ giảm bớt sự nhút nhát, học cách bắt chước hành vi tích cực của bạn bè và rèn luyện kỹ năng chờ đợi đến lượt trong thực tế sinh hoạt.

Thang đo Denver II được ứng dụng như thế nào trong đề tài?
Thang đo Denver II được người nghiên cứu sử dụng để sàng lọc và định lượng mức độ phát triển của 17 trẻ trên 4 vùng chức năng: vận động thô, vận động tinh, ngôn ngữ và cá nhân - xã hội. Kết quả đánh giá là căn cứ xây dựng mục tiêu bài học nhóm chính xác cho từng cá nhân.

Làm thế nào để giáo viên mầm non đại trà hỗ trợ tốt trẻ khuyết tật trong lớp?
Giáo viên cần phối hợp cùng giáo viên chuyên biệt, chia nhỏ các nhiệm vụ học tập, sử dụng câu lệnh ngắn dưới 5 từ và tạo cơ hội để trẻ khuyết tật tham gia vào các nhóm chơi đóng vai cùng 1 đến 2 bạn bình thường có tính cách thân thiện, cởi mở.

Phụ huynh đóng vai trò gì trong mô hình can thiệp nhóm?
Phụ huynh là mắt xích thuộc hệ thống phi chính thức quan trọng nhất. Thay vì phó mặc 100% cho nhà trường, phụ huynh cần tham gia các buổi tham vấn định kỳ, nắm bắt các bài tập nhóm để tiếp tục củng cố kỹ năng luân phiên và tự phục vụ cho con tại gia đình.

Mô hình thực nghiệm 7 buổi trong luận văn đem lại thay đổi cụ thể nào?
Qua 7 buổi sinh hoạt có cấu trúc, nhóm 6 trẻ tham gia thực nghiệm đã giảm rõ rệt các hành vi la hét hay chạy tự do, 100% trẻ biết hướng sự chú ý về phía giáo viên khi nghe gọi tên và biết phối hợp hoàn thành sản phẩm chung như vẽ cây nhóm hay đóng vai thành viên gia đình.

Kết luận

• Luận văn cung cấp bức tranh toàn cảnh về thực trạng giáo dục hòa nhập cho 17 trẻ khuyết tật tại Trường Mầm non Thăng Long Kidsmart với các số liệu thực chứng rõ ràng.
• Khẳng định tính tương thích và hiệu quả vượt trội của phương pháp công tác xã hội nhóm so với các hình thức can thiệp đơn lẻ truyền thống.
• Xây dựng thành công tiến trình can thiệp 7 bước chuẩn hóa, giúp trẻ khuyết tật cải thiện vượt bậc kỹ năng ngôn ngữ, luân phiên và thích ứng xã hội.
• Đề xuất hệ thống 4 nhóm giải pháp khả thi, đồng bộ từ khâu sàng lọc bằng Denver II đến công tác đào tạo chuyên môn cho 80 cán bộ, giáo viên.
• Mở ra định hướng phát triển mô hình công tác xã hội học đường chuyên nghiệp trong các cơ sở mầm non tại các đô thị lớn trong giai đoạn 12 đến 24 tháng tới.

Các cơ sở giáo dục mầm non, đội ngũ giáo viên và nhân viên công tác xã hội cần chủ động nghiên cứu, nhân rộng mô hình hoạt động nhóm này nhằm mang lại cơ hội hòa nhập công bằng và bình đẳng cho mọi trẻ em yếu thế.

Trích đoạn nội dung tài liệu

MỞ ĐẦU 1. Lý do chọn đề tài Trẻ em là mầm non tương lai của đất nước. Chính vì vậy, trẻ cần được chăm sóc và giáo dục ngay từ lứa tuổi đầu đời để tiếp bước cha anh làm chủ xã hội. Tuy nhiên, không phải mọi trẻ em sinh ra đều có cuộc sống bình thường, bên cạnh những ―Bé khoẻ, bé ngoan‖ vẫn còn những em bé khuyết tật, sinh ra với những khiếm khuyết về thể chất, tinh thần khiến các em gặp nhiều khó khăn,bất hạnh trong cuộc sống.

Theo số liệu điều tra dân số năm 2009, hiện nay ước tính cả nước có khoảng 5,1 triệu người khuyết tật, trong đó có khoảng 1,2 triệu trẻ khuyết tật và chỉ có 66,5% trẻ khuyết tật trong độ tuổi đi học được tới trường, trong khi tỷ lệ bình quân của trẻ em trên toàn quốc là 97%. Các cơ sở chăm sóc ở Việt Nam vẫn chưa được trang bị tốt để chăm sóc cho trẻ khuyết tật. Hệ thống hiện hành chủ yếu tập trung vào chăm sóc tại các cơ sở tập trung. Trong những năm qua, cùng với sự phát triển giáo dục, hệ thống quản lý giáo dục trẻ khuyết tật được hình thành ở 64 tỉnh, thành phố và bước đầu đi vào hoạt động.

Hiện nay, trẻ khuyết tật đã được tạo điều kiện học tập cùng các trẻ bình thường trong lớp hòa nhập. Đã có nhiều phương pháp giáo dục đặc biệt được áp dụng cho trẻ khuyết tật trong các trường học, trung tâm và cũng đạt được kết quả nhất định. Tuy nhiên, việc tạo cơ hội cho các trẻ khuyết tật ở các dạng tật khác nhau được học, được chơi cùng nhau và được chơi cùng với các bạn bình thường vẫn là một trong những khó khăn lớn của các giáo viên tại các trường học và trung tâm đó. Thực trạng giáo dục hòa nhập trẻ khuyết tật ở Việt Nam vẫn còn nhiều khó khăn.

Như đội ngũ giáo viên dạy trẻ khuyết tật hòa nhập còn thiếu, chưa được đào tạo chuyên sâu về giáo dục đặc biệt, vấn đề điều chỉnh nội dung, phương pháp giáo dục cho trẻ khuyết tật còn nhiều hạn chế, cơ sở vật chất, trang thiết bị hỗ trợ đặc thù cho trẻ khuyết tật học hòa nhập chưa đáp ứng được yêu cầu. Như vậy, từ thực trạng nêu trên có thể thấy giáo dục hòa nhập cho trẻ khuyết tật đang là vấn đề cấp thiết cần được xã hội quan tâm, nhất là những trẻ em đang ở lứa tuổi mầm non. Giáo dục hòa nhập không chỉ là đưa trẻ khuyết tật vào một chương trình giáo dục chung với trẻ bình thường mà là thiết lập những kế hoạch hoạt động rõ ràng để đảm bảo cho trẻ khuyết tật được tham gia đầy đủ và tích cực những hoạt động trong lớp học, việc làm này có vai trò rất quan trong trong việc tạo cơ hội cho trẻ khuyết tật được tham gia, được công nhận như những trẻ em khác. Tại trường mầm non Thăng Long Kidsmart, việc tổ chức chương trình giáo dục hòa nhập cho trẻ khuyết tật mang ý nghĩa nhân văn to lớn nhằm giúp đỡ những trẻ khuyết tật có khả năng học hòa nhập.

Tuy nhiên đây là trường học mới thành lập, đội ngũ giáo viên chuyên ngành giáo dục đặc biệt còn mỏng, trong khi giáo viên mầm non lại chưa có nhiều kinh nghiệm, phương pháp làm việc với trẻ khuyết tật, cơ sở vật chất phục vụ cho các hoạt động chuyên biệt còn thiếu, số trẻ khuyết tật cùng độ tuổi còn chưa tập trung vào một lớp, những phụ huynh có trẻ khuyết tật vẫn 1 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] chưa nhận rõ vai trò và trách nhiệm của mình, nhiều phụ huynh của trẻ bình thường cũng tỏ thái độ không hài lòng khi con của họ học cùng các bạn khuyết tật. Bắt nguồn từ những thực trạng khó khăn của trẻ khuyết tật nói chung và những khó khăn của trẻ khuyết tật tại trường mầm non Thăng Long Kidsmart nói riêng, là một người được đào tạo chuyên ngành Công tác xã hội, tôi xin lựa chọn đề tài: ― Ứng dụng công tác xã hội nhóm trong việc hỗ trợ dạy học cho trẻ khuyết tật tại trường mầm non Thăng Long Kidsmart” nhằm tìm ra những phương pháp phù hợp hỗ trợ cho trẻ trong các hoạt động tại trường hòa nhập từ đó có những giải pháp kịp thời giúp cho trẻ khuyết tật học hòa nhập ngày càng có cơ hội hơn trong chính môi trường xã hội mà trẻ đang sống. Tổng quan về đề tài nghiên cứu Nghiên cứu về TKT nói chung và công tác xã hội nhóm với trẻ khuyết tật nói riêng ở Việt Nam hầu như mới chỉ được bắt đầu vào khoảng thập kỷ 80 của thế kỷ XX. Từ năm 2000 trở lại đây, vấn đề TKT đã được nhiều ngành quan tâm nghiên cứu như tâm lý học, giáo dục học, y học.

Một loạt các trung tâm nuôi dạy TKT ra đời, các bệnh viện mở ra các khoa để can thiệp cho TKT, các Trường học mở ra các lớp học chăm sóc – GDTKT là những điều kiện thuận lợi cho các nghiên cứu này. - Nghiên cứu về GDHN cho trẻ khuyết tật Năm 2000, tác giả Trịnh Đức Duy trong cuốn ―Dạy học hoà nhập cho trẻ khuyết tật” đã nhấn mạnh: Trong GDHN, gia đình, nhà trường, xã hội và cộng đồng cần tạo ra sự hợp tác và giúp đỡ trẻ trong mọi hoạt động. Trẻ khuyết tật là trung tâm của quá trình giáo dục, được tham gia đầy đủ và bình đẳng trong mọi công việc của Nhà trường, Gia đình, Xã hội và cộng đồng [7]. Năm 2003, tác giả Hoàng Thị Phương [17] trong công trình ―Một số biện pháp giáo dục hành vi giao tiếp có văn hóa cho trẻ 5 – 6 tuổi‖, đã khai thác giao tiếp dưới góc độ hành vi văn hóa sơ đẳng nhưng là cơ bản, phổ biến, đặc trưng cho lứa tuổi mẫu giáo lớn.

Đó là những kỹ năng mang tính nền tảng làm cơ sở để giáo dục và phát triển sau này cho trẻ ở cấp tiểu học. Từ tháng 5 năm 2006 đến tháng 5 năm 2008 Đề tài câp bộ ―Xây dựng mô hình trung tâm hỗ trợ phát triển giáo dục hoà nhập trẻ khuyết tật‖ Mã số: B2006- 37-22 của Nhóm nghiên cứu: CNĐT- TS. Lê Văn Tạc thực hiện với Mục đích nghiên cứu là xây dựng mô hình trung tâm hỗ trợ phát triển giáo dục hoà nhập trẻ khuyết tật phù hợp với điều kiện Việt Nam nhằm góp phần thực hiện có hiệu quả công tác giáo dục trẻ khuyết tật. Đề tài cấp bộ ―Xây dựng chương trình bồi dưỡng kĩ năng đặc thù cho giáo viên dạy học các nhóm trẻ khuyết tật khác nhau‖ Mã số: B2006-37-24 Nhóm nghiên cứu: CNĐT- ThS.

Phạm Minh Mục; Thời gian thực hiện: 6/2006 đến 6/2008 Mục tiêu nghiên cứu: Trên cơ sở nghiên cứu lý luận và thực trạng trong lĩnh vực giáo dục trẻ khuyết tật, nghiên cứu thực trạng các chương trình đào tạo, bồi dưỡng giáo viên dạy trẻ khuyết tật, thực trạng giáo viên sử dụng kỹ năng đặc thù của giáo viên 2 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] đang trực tiếp dạy trẻ khuyết tật, kết quả học tập của học sinh khuyết tật nhằm định hướng và đề xuất xây dựng chương trình bồi dưỡng kỹ năng đặc thù cho giáo viên dạy học các nhóm trẻ khuyết tật khác nhau. Năm 2007, Năm 2008, tác giả Đào Thu Thủy với đề tài ―Xây dựng bài tập phát triển giao tiếp tổng thể cho trẻ Tự kỷ tuổi mầm non‖ [24]. Đề tài đã thiết kế 20 bài tập phát triển giao tiếp cho trẻ Tự kỷ 24 – 36 tháng dành cho phụ huynh. Tuy nhiên chưa tiến hành thực nghiệm để kiểm nghiệm tính khả thi của các bài tập phát triển giao tiếp tổng thể.

Năm 2012, Tác giả Nguyễn Thị Hoàng Yến trong cuốn ―Giáo dục đặc biệt và những thuật ngữ cơ bản”, cũng đã nghiên cứu về Giáo dục hòa nhập (GDHN) và đưa ra định nghĩa giáo dục hòa nhập là phương thức giáo dục trong đó trẻ khuyết tật cùng học với trẻ bình thường, trong trường phổ thông ngay tại nơi mình sinh sống [28, trg. Giáo dục hòa nhập nhìn nhận trẻ khuyết tật dựa trên quan điểm xã hội, khi cho rằng khiếm khuyết không phải chỉ do khiếm khuyết của bản thân cá thể mà còn là khiếm khuyết của xã hội. Mọi trẻ khuyết tật đều có những năng lực nhất định, do đó mà trẻ khuyết tật được coi là chủ thể chứ không phải là đối tượng thụ động trong quá trình tiếp nhận các tác động giáo dục. GDHN có bản chất riêng so với các phương thức giáo dục khác như: Giáo dục cho mọi đối tượng trẻ.

Đây là tư tưởng chủ đạo, yếu tố đầu tiên thể hiện bản chất của GDHN. Trong giáo dục hoà nhập không có sự tách biệt giữa trẻ khuyết tật với trẻ không khuyết tật. Mọi trẻ đều được tôn trọng và đều có giá trị như nhau [28, trg. - Nghiên cứu về phương pháp công tác xã hội nhóm Trong bài viết của T.

Trần Văn Kham: ―Mô hình xã hội về khuyết tật và áp dụng trong công tác xã hội với người khuyết tật ở Việt Nam” đăng gửi tạp trí nhân lực xã hội, Viện Hàn lâm khoa học xã hội Việt Nam. Số 2/2015 cũng đã nói lên được thực trạng người khuyết tật trên thế giới và ở Việt Nam, mặc dù điều kiện sống của xã hội có nhiều biến đổi mạnh mẽ nhưng người khuyết tật vẫn đang phải đối mặt với những khó khăn và thách thức để hướng tới cuộc sống hòa nhập. Đề tài luận văn thạc sĩ: ―Vai trò của nhân viên công tác xã hội trong việc giải quyết vấn đề của người khuyết tật” của ThS. Nguyễn Thị Huyền, tìm hiểu về vai trò của nhân viên công tác xã hội trong việc tìm hiểu những khó khăn của người khuyết tật và gia đình người khuyết tật và giải quyết những khó khăn đó thông qua việc tìm kiếm cung cấp các dịch vụ cần thiết cho người khuyết tật và gia đình của họ.

Đề tài luận văn thạc sĩ: ―Xây dựng mô hình hỗ trợ trẻ tự kỷ và gia đình trẻ tự kỷ trên địa bàn huyện Gia Lâm, Thành Phố Hà Nội (Nghiên cứu trường hợp tại trung tâm hỗ trợ hòa nhập Gia Lâm)” của ThS. Nguyễn Thị Trang, chuyên ngành công tác xã hội, trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn (2014) cũng đã phân tích rõ những khó khăn của trẻ khuyết tật và gia đình trẻ khuyết tật đang gặp phải và đề xuất những biện pháp hỗ trợ trẻ tự kỷ cho gia đình, ứng dụng trong trường hợp cụ thể tại trung tâm hỗ trợ hòa nhập Gia Lâm. 3 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.