TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH KHOA HÓA HỌC KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP CHUYÊN NGÀNH LÝ LUẬN VÀ PHƯƠNG PHÁP GIẢNG DẠY XÂY DỰNG E-BOOK “ỨNG DỤNG CÔNG NGHỆ THÔNG TIN ĐỂ THIẾT KẾ TRÒ CHƠI TRONG DẠY HỌC HÓA HỌC” GVHD: ThS. Thái Hoài Minh SVTH: Lê Thị Thu Sang Khóa: 2009-2013 Thành phố Hồ Chí Minh, tháng 5 năm 2013 LỜI CẢM ƠN Để hoàn thành khóa luận này, trước hết ngoài sự cố gắng nỗ lực của chính bản thân, tôi đã nhận được sự hướng dẫn tận tình từ các thầy cô, gia đình, sự giúp đỡ rất lớn từ bạn bè và các bạn sinh viên khoa Hóa trường ĐHSP TP.Hồ Chí Minh. Đầu tiên, tôi xin gởi lời cảm ơn sâu sắc nhất đến cô Thái Hoài Minh, cô đã tận tình hướng dẫn và giúp đỡ tôi trong suốt quá trình thực hiện khóa luận và tạo mọi điều kiện để tôi có thể hoàn thành tốt khóa luận này. Tôi cũng xin bày tỏ lòng biết ơn đến các thầy cô trong tổ Phương pháp giảng dạy và các thầy cô ở tổ bộ môn trong khoa Hóa trường ĐHSP TP. Hồ Chí Minh đã cung cấp rất nhiều kiến thức trong suốt 4 năm học qua. Bên cạnh đó, tôi xin cảm ơn đến cô Thái Hoài Minh và thầy Trịnh Lê Hồng Phương–giảng viên tổ Phương pháp giảng dạy khoa Hóa trường ĐHSP TP.Hồ Chí Minh đã hỗ trợ và tạo điều kiện cho tôi trong quá trình thực nghiệm sư phạm. Ngoài ra, tôi xin cảm ơn sự hỗ trợ nhiệt tình của bạn Bùi Hữu Nhân-sinh viên lớp Hóa 4B khóa 35. Bạn đã hỗ trợ, đóng góp ý kiến và động viên tôi trong khi thực hiện khóa luận này. Cảm ơn anh Phạm Hoàng Huy đã dành thời gian truyền đạt kinh nghiệm cho tôi. Và tôi cũng xin cảm ơn các bạn sinh viên lớp Hóa 4A, lớp Hóa 4B khóa 35 trường ĐHSP TP.Hồ Chí Minh đã giúp đỡ tôi trong quá trình thực nghiệm sư phạm, các GV ở trường THPT và các bạn sinh viên lớp Hóa 3A, Hóa 3B khóa 36 đã hỗ trợ tôi trong trong quá trình khảo sát. Cuối cùng con xin cám ơn gia đình đã động viên, khuyến khích và hỗ trợ con trong suốt thời gian học tập và thực hiện khóa luận. Một lần nữa, xin gửi đến tất cả mọi người lòng biết ơn chân thành và sâu sắc. Hồ Chí Minh, ngày 4 tháng 2 năm 2013 Lê Thị Thu Sang MỤC LỤC DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT .6 DANH MỤC CÁC BẢNG.7 DANH MỤC CÁC HÌNH VẼ, ĐỒ THỊ . CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN CỦA ĐỀ TÀI . Lịch sử vấn đề nghiên cứu . Giáo dục thế kỉ XXI . Đổi mới phương pháp dạy học . Khái niệm phương pháp dạy học . Một số xu hướng đổi mới phương pháp dạy học. Đổi mới phương pháp dạy học với sự hỗ trợ của CNTT . Sách điện tử E-Book . Khái niệm E-Book . Ưu điểm và nhược điểm của E-Book . Các yêu cầu khi xây dựng E-Book . Một số phần mềm mã nguồn mở để xây dựng E-Book . Trò chơi dạy học. Khái niệm, phân loại trò chơi dạy học . Các chức năng dạy học của trò chơi . Ý nghĩa của trò chơi dạy học . Ưu điểm và hạn chế của phương pháp dạy học bằng trò chơi . Những lưu ý khi tổ chức trò chơi dạy học . Ứng dụng CNTT trong dạy học hóa học . Thực trạng ứng dụng CNTT để thiết kế trò chơi trong dạy học hóa học của SV sư phạm khoa Hóa trường ĐHSP TP.Hồ Chí Minh, GV ở các trường trung học phổ thông hiện nay .34 CHƯƠNG II. XÂY DỰNG E-BOOK “ỨNG DỤNG CÔNG NGHỆ THÔNG TIN ĐỂ THIẾT KẾ TRÒ CHƠI TRONG DẠY HỌC HÓA HỌC” . Nguyên tắc thiết kế E-Book . Nguyên tắc thiết kế về hình thức . Nguyên tắc thiết kế về nội dung . Nguyên tắc thiết kế về tính thực tiễn . Nguyên tắc thiết kế về tính hiệu quả . Nguyên tắc đảm bảo tính khả thi . Quy trình xây dựng E-Book . Phân tích tình huống để đề ra chiến lược phù hợp . Xây dựng nội dung cơ bản . Thiết kế và xây dựng hình thức cho E-Book . Sử dụng thử E-Book . Giới thiệu E-Book . Thực nghiệm sư phạm . Sử dụng phần mềm CourseLab 2.4 để xây dựng E-Book . Trang phần mềm “PowerPoint” . Trang phần mềm “Hot Potatoes” . Trang phần mềm “ProShow Gold” . Giới thiệu hệ thống các phần mềm dùng để thiết kế các trò chơi trong dạy học hóa học . Phần mềm Microsoft Office PowerPoint 2007. Phần mềm Hot Potatoes 6 . Phần mềm ProShow Gold . Giới thiệu cấu trúc và nội dung của E-Book . Trò chơi được thiết kế bằng phần mềm PowerPoint 2007 . Trò chơi “Noughts and Crosses” . Trò chơi “Leo núi” . Trò chơi được thiết kế bằng phần mềm Hot Potatoes 6 . Trò chơi ô chữ . Trò chơi “Sắp xếp dãy thế điện cực chuẩn của kim loại” . Trò chơi được thiết kế bằng phần mềm ProShow Gold . Một số ý tưởng trò chơi được giới thiệu trong E-Book . Một số định hướng sử dụng E-Book . THỰC NGHIỆM SƯ PHẠM . Mục đích thực nghiệm. Nội dung thực nghiệm . Tiến hành thực nghiệm . Kết quả thực nghiệm .110 KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ.123 TÀI LIỆU THAM KHẢO .132 DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT CD-CROM : Compact Disc-Read-Only Memory, bộ nhớ chỉ có thể đọc CNTT : Công nghệ thông tin ĐC : Đối chứng ĐHSP : Đại học Sư phạm E-Book : Electronic book-Sách điện tử GV : Giáo viên HTML : Hypertext Markup Language-Ngôn ngữ liên kết siêu văn bản NXB : Nhà xuất bản PPDH : Phương pháp dạy học SGK : Sách giáo khoa SV : Sinh viên t : Đại lượng kiểm định t (Student) tính theo công thức tα ,k : Giá trị t tra theo bảng với mức ý nghĩa α và bậc tự do k TN : Thực nghiệm TNSP : Thực nghiệm sư phạm THPT : Trung học phổ thông TP. Hồ Chí Minh : Thành phố Hồ Chí Minh XHTML : Extensible HyperText Markup Language-Ngôn ngữ đánh dấu siêu văn bản mở rộng DANH MỤC CÁC BẢNG Bảng 1. Kết quả điều tra mục đích sử dụng máy tính của SV . Kết quả điều tra nguyên nhân SV ngại thiết kế các trò chơi hóa học có ứng dụng CNTT . Kết quả điều tra kỹ năng sử dụng một số phần mềm của SV . Kết quả điều tra tỉ lệ SV có thể thiết kế trò chơi bằng các phần mềm . Kết quả điều tra khó khăn mà SV gặp khi học cách sử dụng một phần mềm mới. Kết quả điều tra kỹ năng sử dụng một số phần mềm của GV . Kết quả điều tra tỉ lệ GV có thể thiết kế trò chơi bằng các phần mềm. Kết quả điều tra khó khăn mà GV gặp khi học cách sử dụng một phần mềm mới. Kết quả điều tra những bài hoặc hoạt động mà GV có thể áp dụng trò chơi dạy học hóa học . Bảng thống kế số lượng đoạn phim hướng dẫn, trò chơi và bài tập có trong E-Book . Bảng thông tin về nhóm TN và đối chứng (ĐC) . Kết quả nhận xét của SV về E-Book . Kết quả nhận xét của SV sau khi sử dụng E-Book . Kết quả khảo sát việc sử dụng các phần mềm trong E-Book để thiết kế trò chơi của SV . Tên một số trò chơi mà SV thiết kế sau khi sử dụng E-Book . Bảng tiêu chí đánh giá sản phẩm trò chơi của SV thiết kế . Bảng điểm cuối kì của SV . Bảng phân phối tần số điểm cuối kì . Bảng phân phối tần suất điểm cuối kì. Bảng phân phối tần số lũy tích . Tổng hợp các tham số đặc trưng của điểm cuối kì .121 DANH MỤC CÁC HÌNH VẼ, ĐỒ THỊ Hình 1. Mô hình lượng giá bốn bậc theo Kirkpatrick . Biểu đồ về thành tích của SV trong học phần tin học đại cương . Biểu đồ về mức độ mong muốn được sử dụng E-Book ứng dụng CNTT để thiết kế trò chơi trong dạy học hóa học của SV . Biểu đồ tỉ lệ GV sử dụng trò chơi có ứng dụng CNTT trong dạy học hóa học ở trường THPT . Sơ đồ quy trình xây dựng E-Book . Sơ đồ cấu trúc của E-Book. Trang chủ của E-Book . Trang chủ của E-Book khi người dùng tương tác . Trang chính của phần mềm Microsoft Office PowerPoint 2007 . Trang hướng dẫn thao tác cơ bản trong Microsoft Office PowerPoint. Đoạn phim hướng dẫn thực hiện thao tác triggers trong PowerPoint 2007 . Trang hướng dẫn thao tác thiết kế một số trò chơi trong PowerPoint 2007 . Trang trò chơi tham khảo được thiết kế bằng PowerPoint 2007 . Trang luyện tập-kiểm tra trong phần mềm PowerPoint . Thanh điều hướng chính trong E-Book . Đoạn phim hướng dẫn thiết kế trò chơi leo núi bằng PowerPoint . Trang chính của phần mềm Hot Potatoes 6 . Trang hướng dẫn thao tác cơ bản trong Hot Potatoes 6 . Trang trò chơi tham khảo trong phần mềm Hot Potatoes 6 . Trang chính của phần mềm ProShow Gold . Trang hướng dẫn nâng cao của phần mềm ProShow Gold. Trang trò chơi tham khảo của phần mềm ProShow Gold . Giao diện trang chủ Hot Potatoes 6 . Giao diện trang chủ của phần mềm ProShow Gold . Sơ đồ nội dung phần mềm Microsoft Office PowerPoint 2007 . Sơ đồ nội dung phần mềm Hot Potatoes 6 . Trang trò chơi “Ghép hình dụng cụ thí nghiệm hóa học” . Trang trò chơi ô chữ . Trang trò chơi “Sắp xếp dãy thế điện cực chuẩn của kim loại”. Sơ đồ nội dung phần mềm ProShow Gold . Trang hướng dẫn cơ bản các thao tác trong ProShow Gold . Đoạn phim hướng dẫn chuyển slide PowerPoint thành hình ảnh . Trang trò chơi tham khảo, một số đoạn phim chứa nội dung mẫu . Trang luyện tập-kiểm tra . Hình ảnh một số biểu tượng mẫu, ý tưởng trò chơi có trong E-Book . Một đoạn phim tham khảo trong trang phần mềm ProShow Gold…. Biểu đồ thể hiện kỹ năng sử dụng phần mềm PowerPoint của SV trước và sau khi dùng E-Book . Biểu đồ thể hiện kỹ năng sử dụng phần mềm Hot Potatoes 6 của SV trước và sau khi dùng E-Book . Biểu đồ thể hiện kỹ năng sử dụng phần mềm ProShow Gold của SV trước và sau khi dùng E-Book . Biểu đồ tỉ lệ SV thiết kế được trò chơi mới sau khi sử dụng E-Book . Biểu đồ thể hiện tỉ lệ SV có sử dụng trò chơi vào trong hồ sơ bài dạy . Một số slide mẫu trò chơi mà SV thiết kế bằng Microsoft Office PowerPoint………………………………………………………………………. Một số slide mẫu trò chơi mà SV thiết kế bằng Microsoft Office PowerPoint và Hot Potatoes 6 . Đồ thị đường lũy tích điểm cuối kì .
