Luận văn thạc sĩ về ứng dụng công nghệ thông tin trong dạy học nghĩa của từ cho học sinh lớp 6

Luận văn thạc sĩ giáo dục nghiên cứu vnu ued ứng dụng công nghệ thông tin trong dạy học nghĩa của từ cho học sinh lớp 6 trung học cơ sở, khảo sát thực trạng, phân tích nguyên

• Tác giả: Đặng Thị Nga
• Người hướng dẫn: TS. Nguyễn Thị Ban
• Trường học: Trường Đại Học Giáo Dục - Đại Học Quốc Gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Sư Phạm Ngữ Văn
• Đề tài: Ứng Dụng Công Nghệ Thông Tin Trong Dạy Học “Nghĩa Của Từ” Cho Học Sinh Lớp 6 Trung Học Cơ Sở
• Loại tài liệu: Luận Văn Thạc Sĩ
• Năm xuất bản: 2011
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÍ LUẬN VÀ THỰC TIỄN CỦA VIỆC ỨNG DỤNG CNTT VÀO DẠY HỌC BÀI “NGHĨA CỦA TỪ”
• 1.1. Phương tiện dạy học
• 1.2. Phương tiện công nghệ thông tin trong dạy học
• 1.3. Cơ sở thực tiễn
• 1.4. Một số đặc điểm của học sinh lớp 6
• 1.5. Nội dung dạy học “Nghĩa của từ” trong chương trình
• 1.6. Thực tiễn của việc ứng dụng CNTT vào dạy học Tiếng Việt 6
• 1.7. Các phần mềm thường được dùng trong dạy học Tiếng Việt
• 1.8. Tiểu kết chương 1
• 2. CHƯƠNG 2: NGUYÊN TẮC VÀ CÁCH THỨC ỨNG DỤNG CNTT VÀO DẠY HỌC BÀI “NGHĨA CỦA TỪ” CHO HỌC SINH LỚP 6
• 2.1. Một số nguyên tắc ứng dụng công nghệ thông tin vào dạy học
• 2.2. Những nguyên tắc về nội dung
• 2.3. Những nguyên tắc về kĩ thuật
• 2.4. Khó khăn và những lưu ý khi dạy học bài “Nghĩa của từ”
• 2.5. Ứng dụng công nghệ thông tin vào từng khâu trong quá trình dạy học bài “Nghĩa của từ”
• 2.5.1. Soạn giáo án điện tử
• 2.5.2. Tổ chức dạy học
• 2.5.3. Kiểm tra- đánh giá
• 2.6. Một số lưu ý khi ứng dụng công nghệ thông tin vào dạy học bài “Nghĩa của từ”
• 2.7. Với nhà trường phổ thông và các nhà quản lí giáo dục
• 2.8. Tiểu kết chương 2
• 3. CHƯƠNG 3: THỰC NGHIỆM SƯ PHẠM
• 3.1. Mục đích thực nghiệm
• 3.2. Đối tượng thực nghiệm sư phạm
• 3.3. Phương pháp và tiêu chí đánh giá thực nghiệm
• 3.4. Phương pháp thực nghiệm
• 3.5. Tiêu chí đánh giá kết quả thực nghiệm sư phạm
• 3.6. Địa bàn thực nghiệm
• 3.7. Tiến hành thực nghiệm sư phạm
• 3.7.1. Nội dung thực nghiệm
• 3.7.2. Tiến trình dạy học
• 3.8. Đánh giá kết quả thực nghiệm sư phạm
• 3.8.1. Đánh giá về mặt định lượng
• 3.8.2. Kết quả về mặt định tính
• 3.9. Tiểu kết chương 3
• KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Tổng quan về ứng dụng công nghệ thông tin trong dạy học từ vựng

Công nghệ thông tin (CNTT) đã trở thành một phần không thể thiếu trong giáo dục hiện đại. Việc ứng dụng CNTT trong dạy học từ vựng cho học sinh lớp 6 không chỉ giúp nâng cao chất lượng giảng dạy mà còn tạo ra môi trường học tập sinh động, hấp dẫn hơn. Các công cụ như phần mềm học tập, video, và tài liệu trực tuyến đã mở ra nhiều cơ hội cho giáo viên và học sinh trong việc tiếp cận kiến thức.

1.1. Lợi ích của công nghệ thông tin trong dạy học từ vựng

Việc ứng dụng CNTT trong dạy học từ vựng mang lại nhiều lợi ích. Đầu tiên, nó giúp học sinh tiếp cận kiến thức một cách trực quan và sinh động hơn. Thứ hai, CNTT hỗ trợ giáo viên trong việc thiết kế bài giảng hấp dẫn, từ đó tăng cường hứng thú học tập của học sinh. Cuối cùng, việc sử dụng công nghệ còn giúp giáo viên dễ dàng theo dõi tiến độ học tập của học sinh.

1.2. Các công cụ CNTT phổ biến trong dạy học từ vựng

Một số công cụ CNTT phổ biến trong dạy học từ vựng bao gồm phần mềm học từ vựng, ứng dụng di động, và các trang web học tập trực tuyến. Những công cụ này không chỉ giúp học sinh học từ vựng một cách hiệu quả mà còn tạo ra môi trường học tập tương tác, khuyến khích sự tham gia của học sinh.

II. Thách thức trong việc ứng dụng công nghệ thông tin vào dạy học từ vựng

Mặc dù có nhiều lợi ích, việc ứng dụng CNTT trong dạy học từ vựng cũng gặp phải không ít thách thức. Một trong những vấn đề lớn nhất là sự thiếu hụt về cơ sở hạ tầng công nghệ tại nhiều trường học. Ngoài ra, không phải giáo viên nào cũng có đủ kỹ năng để sử dụng công nghệ một cách hiệu quả.

2.1. Thiếu hụt cơ sở hạ tầng công nghệ

Nhiều trường học vẫn chưa được trang bị đầy đủ thiết bị công nghệ cần thiết cho việc dạy học. Điều này gây khó khăn cho giáo viên trong việc triển khai các bài giảng sử dụng CNTT, dẫn đến việc học sinh không thể tiếp cận được những phương pháp học tập hiện đại.

2.2. Kỹ năng CNTT của giáo viên còn hạn chế

Một số giáo viên chưa được đào tạo bài bản về CNTT, dẫn đến việc họ không thể sử dụng các công cụ công nghệ một cách hiệu quả. Điều này ảnh hưởng đến chất lượng dạy học và khả năng tiếp thu của học sinh.

III. Phương pháp dạy học từ vựng hiệu quả với công nghệ thông tin

Để nâng cao hiệu quả dạy học từ vựng, giáo viên cần áp dụng các phương pháp dạy học hiện đại kết hợp với CNTT. Việc sử dụng các phần mềm học tập, trò chơi giáo dục và các hoạt động tương tác sẽ giúp học sinh tiếp thu kiến thức một cách tự nhiên và hiệu quả hơn.

3.1. Sử dụng phần mềm học từ vựng

Phần mềm học từ vựng giúp học sinh luyện tập và ghi nhớ từ mới một cách hiệu quả. Các phần mềm này thường có giao diện thân thiện, dễ sử dụng và cung cấp nhiều bài tập phong phú, giúp học sinh học tập một cách chủ động.

3.2. Tổ chức các hoạt động tương tác

Các hoạt động tương tác như trò chơi, thảo luận nhóm hay các bài kiểm tra trực tuyến không chỉ giúp học sinh hứng thú hơn với việc học mà còn tạo cơ hội cho các em thực hành và áp dụng từ vựng vào thực tế.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu về CNTT trong dạy học từ vựng

Nhiều nghiên cứu đã chỉ ra rằng việc ứng dụng CNTT trong dạy học từ vựng đã mang lại những kết quả tích cực. Học sinh không chỉ cải thiện khả năng ghi nhớ từ vựng mà còn phát triển kỹ năng ngôn ngữ một cách toàn diện hơn.

4.1. Kết quả từ các nghiên cứu thực nghiệm

Các nghiên cứu thực nghiệm cho thấy học sinh sử dụng CNTT trong học tập có kết quả tốt hơn so với các em học theo phương pháp truyền thống. Điều này chứng tỏ rằng CNTT có thể nâng cao hiệu quả dạy học từ vựng.

4.2. Phản hồi từ học sinh và giáo viên

Phản hồi từ học sinh cho thấy họ cảm thấy hứng thú hơn khi học từ vựng thông qua các công cụ công nghệ. Giáo viên cũng nhận thấy sự tiến bộ rõ rệt trong khả năng sử dụng từ vựng của học sinh.

V. Kết luận và triển vọng tương lai của ứng dụng CNTT trong dạy học từ vựng

Việc ứng dụng CNTT trong dạy học từ vựng cho học sinh lớp 6 không chỉ là xu hướng mà còn là yêu cầu cần thiết trong bối cảnh giáo dục hiện đại. Tương lai, cần tiếp tục đầu tư vào cơ sở hạ tầng công nghệ và đào tạo giáo viên để nâng cao hiệu quả dạy học.

5.1. Đầu tư vào cơ sở hạ tầng công nghệ

Để việc ứng dụng CNTT đạt hiệu quả cao, cần có sự đầu tư mạnh mẽ vào cơ sở hạ tầng công nghệ tại các trường học. Điều này sẽ tạo điều kiện thuận lợi cho giáo viên và học sinh trong quá trình dạy và học.

5.2. Đào tạo giáo viên về CNTT

Đào tạo giáo viên về CNTT là một yếu tố quan trọng để nâng cao chất lượng dạy học. Các chương trình đào tạo cần được thiết kế phù hợp với nhu cầu thực tế của giáo viên và học sinh.

Trích đoạn nội dung tài liệu

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƯỜNG ĐẠI HỌC GIÁO DỤC ĐẶNG THỊ NGA ỨNG DỤNG CÔNG NGHỆ THÔNG TIN TRONG DẠY HỌC « NGHĨA CỦA TỪ » CHO HỌC SINH LỚP 6 TRUNG HỌC CƠ SỞ LUẬN VĂN THẠC SĨ SƯ PHẠM NGỮ VĂN CHUYÊN NGÀNH: LÝ LUẬN VÀ PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC (BỘ MÔN NGỮ VĂN) Mã số: 60 14 10 Người hướng dẫn khoa học: TS. Nguyễn Thi Ban ̣ HÀ NỘI – 2011 1 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] DANH MỤC CÁC CHƢ̃ VIẾT TẮT Viế t tắ t Viế t đầ y đủ CNTT Công nghê ̣ thông tin ĐC Đối chứng HĐ Hoạt động HS Học sinh GV Giáo viên THCS Trung ho ̣c cơ sở TN Thƣ̣c nghiê ̣m TTHTTT Trung tâm ho ̣c tâ ̣p trƣ̣c tuyế n SGK Sách giáo khoa 3 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] MỤC LỤC MỞ ĐẦU 1. Lý do chọn đề tài . Lịch sử nghiên cứu . Mục đích nghiên cứu . Nhiệm vụ nghiên cứu . Đối tƣợng và phạm vi nghiên cứu. Phƣơng pháp nghiên cứu . Giả thuyết khoa học . 6 Chƣơng 1: CƠ SỞ LÍ LUẬN VÀ THƢ̣C TIỄN CỦ A VIỆC Ƣ́NG DỤNG CNTT VÀO DẠY HỌC BÀI “NGHĨA CỦA TỪ”. Phƣơng tiện dạy học . Phƣơng tiê ̣n công nghê ̣ thông tin trong d ạy học . Cơ sở thực tiễn . Mô ̣t số đặc điểm của ho ̣c sinh lớp 6 . Nô ̣i dung da ̣y ho ̣c “Nghiã của từ” trong chƣơng trình . Thƣ̣c tiễn của việc ứng dụng CNTT vào dạy học Tiếng Việt 6 . Các phần mềm thƣờng đƣợc dùng trong dạy học Tiếng Việt . 24 Tiể u kế t chƣơng 1. 29 Chƣơng 2: NGUYÊN TẮC VÀ CÁCH THƢ́C Ƣ́NG DỤNG CNTT VÀO DẠY HỌC BÀI “NGHĨA CỦA TỪ” CHO HỌC SINH LỚP 6 . Mô ̣t số nguyên tắ c ƣ́ng du ̣ng công nghê ̣ thông tin vào da ̣y ho ̣c . Những nguyên tắc về nội dung . Những nguyên tắc về kĩ thuật . Khó khăn và những lƣu ý khi dạy học bài “Nghĩa của tƣ̀” . Ứng dụng công nghệ thông tin vào tƣ̀ng khâu trong quá trình d ạy học bài “ Nghĩa của từ” . Soạn giáo án điện tử . Tổ chƣ́c da ̣y ho ̣c . Kiểm tra- đánh giá . 57 4 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Một số lƣu ý khi ứng dụng công nghê ̣ thông tin vào d ạy học bài “Nghĩa của từ” . Với nhà trƣờng phổ thông và các nhà quản lí giáo dục . 65 Tiể u kế t chƣơng 2. 66 Chƣơng 3: THƢ̣C NGHIỆM SƢ PHẠM . Mục đích thực nghiệm . Đối tƣợng thƣ̣c nghi ệm sƣ phạm. Phƣơng pháp và tiêu chí đánh giá thƣ̣c nghiê ̣m . Phƣơng pháp thƣ̣c nghiê ̣m . Tiêu chí đánh giá k ết quả thực nghiệm sƣ phạm . Điạ bàn thực nghiệm . Tiến hành thực nghiệm sƣ phạm .1 Nô ̣i dung thƣ̣c nghiê ̣m . Tiến trình dạy học . Đánh giá kết quả thực nghiệm sƣ phạm . Đánh giá về mă ̣t đinh ̣ lƣ ợng .2 Kế t quả về mă ̣t đinh ̣ tiń h . 76 Tiể u kế t chƣơng 3. 79 KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ . 81 TÀI LIỆU THAM KHẢO. 85 PHỤ LỤC 5 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] MỞ ĐẦU 1. Lý do chọn đề tài Hiện nay, cuộc cách mạng khoa học - kỹ thuật, công nghệ phát triển ngày càng nhanh và đang đƣợc ứng dụng vào nhiều lĩnh vực kinh tế - xã hội của thế giới nói chung và nƣớc ta nói riêng. Đặc biệt, công nghê ̣ thông tin đã và đang ứng dụng rộng rãi trong lĩnh vực giáo dục và đào tạo. Một trong những phƣơng hƣớng, nhiệm vụ, giải pháp phát triển trong giai đoạn mới của nƣớc ta là tiếp tục nâng cao chất lƣợng toàn diện, đổi mới nội dung và phƣơng pháp dạy và học, thực hiện “chuẩn hoá, hiện đại hoá, xã hội hoá” giáo dục. Đồng thời, ngành giáo dục đang đẩy mạnh việc đổi mới phƣơng pháp dạy học, ứng dụng công nghệ thông tin và thiết bị vào dạy học nhằm phát huy tính chủ động, tích cực và sáng tạo của học sinh, để đào tạo những thế hệ “chủ nhân tƣơng lai của đất nƣớc” đáp ứng đƣợc yêu cầu của xã hội góp phần thực hiện thành công sự nghiệp công nghiệp hoá, hiện đại hoá của đất nƣớc. Vì thế, việc ứng dụng công nghệ thông tin vào dạy học trở thành nhiệm vụ hết sức cấp thiết và quan trọng của giáo viên. Thƣ̣c tế cho thấ y viê ̣c soạn và giảng dạy bằng giáo án điện tử có nhiều ƣu điểm, sử dụng những hình ảnh, âm thanh, nhạc và phim. trong bài dạy và biên soạn chƣơng trình để tổ chức các hoạt động ngoại khóa sẽ tạo đƣợc nhiều sự hứng thú và đạt nhiều hiệu quả giáo dục cho học sinh trong quá trình học tập ở nhà trƣờng phổ thông. Một vài năm gần đây, do sự phát triển của khoa học công nghệ và kinh tế, phần lớn học sinh không còn mặn mà với môn học này đặc biệt là phần Tiếng Việt nhƣ trƣớc kia. Hơn nữa, Tiếng Việt lại là môn học “khó, khô, khổ” ít nhiều làm giảm bớt hứng thú học tập ở các em. Hiện nay, việc ứng dụng CNTT vào dạy học tiếng Việt đã làm cho môn học này trở nên sinh động, hấp dẫn hơn, góp phần tạo nên hứng thú và hiệu quả giáo dục cho học sinh trong quá trình học tập ở nhà trƣờng phổ thông. 1 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Tuy nhiên, Việc ứng dụng CNTT vào dạy học Tiếng Việt còn nhiều bất câ ̣p, đặc biệt là ở chƣơng trình Tiếng Việt- Ngữ Văn 6. Nhiều giáo viên chƣa biết cách ứng dụng các phần mềm công nghệ cho dạy học, cơ sở vật chất trong các trƣờng học lại chƣa thống nhất, đồng bộ…nên hiệu quả dạy học còn thấp. Do vậy, cần phải có những hƣớng dẫn, cách làm về việc ứng dụng CNTT trong dạy học để cải thiện những hạn chế đã nêu ở trên. Từ những lý do trên đây, tôi chọn và nghiên cứu đề tài: “ Ứng dụng công nghệ thông tin vào dạy học “ Nghĩa của từ” cho học sinh lớp 6 Trung học cơ sở” để cụ thể hóa phầ n nào hƣớng ƣ́ng du ̣ng hiê ̣n đa ̣i này . Lịch sử nghiên cứu Ở các quố c gia phát triể n trên t hế giới , tƣ̀ lâu công nghê ̣ thông tin đã đƣơ ̣c sƣ̉ du ̣ng trong mo ̣i liñ h vƣ̣c của đời số ng nói chung , trong giáo du ̣c đào tạo nói riêng. Về nhƣ̃ng tài liê ̣u nghiên cƣ́u mô ̣t cách toàn diê ̣n về ƣ́ng du ̣ng công nghê ̣ thông tin vào da ̣y ho ̣c , trƣớc hế t phải kể đế n giáo triǹ h : “Teach to the Future” (Dạy học cho tƣơng lai ) của Intel và bộ bộ giáo trình “Partner in Learning” củ a Microsoft. “Teach to the Future” đƣơ ̣c tâ ̣p đoàn Intel triể n khai ở Việt Nam trên nhiều tỉnh thành từ vài năm trở lại đây với mục đích đảm bảo rằ ng công nghê ̣ thông tin đƣơ ̣c sƣ̉ du ̣ng có hiê ̣u quả , làm sao để có thể cải thiê ̣n v iê ̣c da ̣y ho ̣c của giáo viên và ho ̣c sinh . Tài liệu “ Teach to the Future” thì cho rằng : khi nhƣ̃ng thành viên của nề n giáo du ̣c có ý thƣ́c đƣơ ̣c rõ ràng về tiề m năng của công nghê ̣ thông tin và làm chủ đƣơ ̣c nó thì công nghê ̣ thông tin sẽ hỗ trơ ̣ rấ t hiê ̣u quả cho việc dạy học trong nhà trƣờng . Tuy nhiên, vì mục tiêu của các tài liệu này rất xa và rộng nên việc nghiên cứu khả năng ứng dụng công nghệ thông tin vào dạy học còn chung chung , có thể áp dụn g cho tấ t cả các môn ho ̣c trong nhà trƣờng . Nó chƣa đặt ra đƣợc vấn đề đặc thù bô ̣ môn trong ƣ́ng du ̣ng công nghê ̣ thông tin . 2 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Theo xu thế hô ̣i nhâ ̣p , nhƣ̃ng năm gầ n đây , nƣớc ta cũng rấ t chú tro ̣ng đến vấn đề sử dụng công nghệ thông tin nhƣ thế nào và làm nhƣ thế nào để có hiê ̣u quả tố t nhấ t . Nhiề u nhà giáo du ̣c đã quan tâm đế n viê ̣c ƣ́ng du ̣ng công nghê ̣ thông tin vào giáo du ̣c - đào ta ̣o nhƣ : GS.TS Pha ̣m Minh Ha ̣c , GS. Hoàng Tuy , TS. Phạm Ngọc Ánh , TS. Hoàng Mai Lê ,. Mô ̣t số công trin ̀ h nghiên cƣ́u mang tin ́ h quố c gia về ƣ́ng du ̣ng công nghê ̣ thông tin vào da ̣y ho ̣c nhƣ: đề án “ Giáo dục tin học” do PGS . Đinh Gia Phong chủ trì , đề tài cấp Bộ “Tin ho ̣c và sƣ̉ du ̣ng máy tiń h điê ̣n tƣ̉ trong dạy học” do GS . Lê Công Triêm chủ trì, đề tài “Giáo dục tin học” do GS . TS Hồ Ngo ̣c Đa ̣i chủ trì . Các đề tài nghiên cƣ́u này không chỉ khẳ ng đinh ̣ vai trò của viê ̣c ƣ́ng du ̣ng công nghê ̣ thông tin , đƣờng hƣớng ƣ́ng du ̣ng mà còn có giá trị định hƣớng cho việc ứng dụng công nghệ thông tin vào dạy học các môn học , bài học cụ thể. Bên ca ̣nh nhƣ̃ng công triǹ h nghiên cƣ́u kể trên , các bài viết về ứng dụng công nghệ thông tin vào dạy học trong những năm gần đ ây khá đa da ̣ng , phong phú . Có thể kể đến những bài viết nhƣ “Khai thác và sử dụng Internet trong viê ̣c thiế t kế bài da ̣y ho ̣c Vâ ̣t Lý” (Lê Công Triêm , Tạp chí Giáo dục , 5/2005), “Ƣ́ng du ̣ng công nghê ̣ thông tin trong da ̣y ho ̣c Tiế ng Anh” (Thúy Vân, Tài hoa trẻ , 3/2006), Công nghê ̣ thông tin với viê ̣c giảng da ̣y các môn khoa ho ̣c xã hô ̣i và nhân văn trong nhà trƣờng” (Phan Tro ̣ng Luâ ̣n , Văn hóa giáo dục thế kỉ XXI , NXB ĐHQGHN, H. 2002), “Ƣ́ng du ̣ng công nghê ̣ thông tin trong da ̣y ho ̣c Ngƣ̃ Văn” (Đỗ Ngọc Thống , Tạp chí giáo dục , 5/2005). Nhìn chung , trong nhƣ̃ng bài viế t kể trên , các tác giả đều khẳng định hiệu quả to lớn mà công nghê ̣ thông tin có thể mang la ̣i cho da ̣y ho ̣c , nhấ t là trong xu thế đổi mới phƣơng pháp dạy học mạnh mẽ hiện nay .