Luận văn thạc sĩ về ứng dụng công nghệ thông tin trong dạy học nghĩa của từ cho học sinh lớp 6

Luận văn thạc sĩ giáo dục nghiên cứu vnu ued ứng dụng công nghệ thông tin trong dạy học nghĩa của từ cho học sinh lớp 6 trung học cơ sở, khảo sát thực trạng, phân tích nguyên

• Tác giả: Đặng Thị Nga
• Người hướng dẫn: TS. Nguyễn Thị Ban
• Trường học: Trường Đại Học Giáo Dục - Đại Học Quốc Gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Sư Phạm Ngữ Văn
• Đề tài: Ứng Dụng Công Nghệ Thông Tin Trong Dạy Học “Nghĩa Của Từ” Cho Học Sinh Lớp 6 Trung Học Cơ Sở
• Loại tài liệu: Luận Văn Thạc Sĩ
• Năm xuất bản: 2011
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÍ LUẬN VÀ THỰC TIỄN CỦA VIỆC ỨNG DỤNG CNTT VÀO DẠY HỌC BÀI “NGHĨA CỦA TỪ”
• 1.1. Phương tiện dạy học
• 1.2. Phương tiện công nghệ thông tin trong dạy học
• 1.3. Cơ sở thực tiễn
• 1.4. Một số đặc điểm của học sinh lớp 6
• 1.5. Nội dung dạy học “Nghĩa của từ” trong chương trình
• 1.6. Thực tiễn của việc ứng dụng CNTT vào dạy học Tiếng Việt 6
• 1.7. Các phần mềm thường được dùng trong dạy học Tiếng Việt
• 1.8. Tiểu kết chương 1
• 2. CHƯƠNG 2: NGUYÊN TẮC VÀ CÁCH THỨC ỨNG DỤNG CNTT VÀO DẠY HỌC BÀI “NGHĨA CỦA TỪ” CHO HỌC SINH LỚP 6
• 2.1. Một số nguyên tắc ứng dụng công nghệ thông tin vào dạy học
• 2.2. Những nguyên tắc về nội dung
• 2.3. Những nguyên tắc về kĩ thuật
• 2.4. Khó khăn và những lưu ý khi dạy học bài “Nghĩa của từ”
• 2.5. Ứng dụng công nghệ thông tin vào từng khâu trong quá trình dạy học bài “Nghĩa của từ”
• 2.5.1. Soạn giáo án điện tử
• 2.5.2. Tổ chức dạy học
• 2.5.3. Kiểm tra- đánh giá
• 2.6. Một số lưu ý khi ứng dụng công nghệ thông tin vào dạy học bài “Nghĩa của từ”
• 2.7. Với nhà trường phổ thông và các nhà quản lí giáo dục
• 2.8. Tiểu kết chương 2
• 3. CHƯƠNG 3: THỰC NGHIỆM SƯ PHẠM
• 3.1. Mục đích thực nghiệm
• 3.2. Đối tượng thực nghiệm sư phạm
• 3.3. Phương pháp và tiêu chí đánh giá thực nghiệm
• 3.4. Phương pháp thực nghiệm
• 3.5. Tiêu chí đánh giá kết quả thực nghiệm sư phạm
• 3.6. Địa bàn thực nghiệm
• 3.7. Tiến hành thực nghiệm sư phạm
• 3.7.1. Nội dung thực nghiệm
• 3.7.2. Tiến trình dạy học
• 3.8. Đánh giá kết quả thực nghiệm sư phạm
• 3.8.1. Đánh giá về mặt định lượng
• 3.8.2. Kết quả về mặt định tính
• 3.9. Tiểu kết chương 3
• KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Tổng quan về ứng dụng công nghệ thông tin trong dạy học từ vựng

Công nghệ thông tin (CNTT) đã trở thành một phần không thể thiếu trong giáo dục hiện đại. Việc ứng dụng CNTT trong dạy học từ vựng cho học sinh lớp 6 không chỉ giúp nâng cao chất lượng giảng dạy mà còn tạo ra môi trường học tập sinh động, hấp dẫn hơn. Các công cụ như phần mềm học tập, video, và tài liệu trực tuyến đã mở ra nhiều cơ hội cho giáo viên và học sinh trong việc tiếp cận kiến thức.

1.1. Lợi ích của công nghệ thông tin trong dạy học từ vựng

Việc ứng dụng CNTT trong dạy học từ vựng mang lại nhiều lợi ích. Đầu tiên, nó giúp học sinh tiếp cận kiến thức một cách trực quan và sinh động hơn. Thứ hai, CNTT hỗ trợ giáo viên trong việc thiết kế bài giảng hấp dẫn, từ đó tăng cường hứng thú học tập của học sinh. Cuối cùng, việc sử dụng công nghệ còn giúp giáo viên dễ dàng theo dõi tiến độ học tập của học sinh.

1.2. Các công cụ CNTT phổ biến trong dạy học từ vựng

Một số công cụ CNTT phổ biến trong dạy học từ vựng bao gồm phần mềm học từ vựng, ứng dụng di động, và các trang web học tập trực tuyến. Những công cụ này không chỉ giúp học sinh học từ vựng một cách hiệu quả mà còn tạo ra môi trường học tập tương tác, khuyến khích sự tham gia của học sinh.

II. Thách thức trong việc ứng dụng công nghệ thông tin vào dạy học từ vựng

Mặc dù có nhiều lợi ích, việc ứng dụng CNTT trong dạy học từ vựng cũng gặp phải không ít thách thức. Một trong những vấn đề lớn nhất là sự thiếu hụt về cơ sở hạ tầng công nghệ tại nhiều trường học. Ngoài ra, không phải giáo viên nào cũng có đủ kỹ năng để sử dụng công nghệ một cách hiệu quả.

2.1. Thiếu hụt cơ sở hạ tầng công nghệ

Nhiều trường học vẫn chưa được trang bị đầy đủ thiết bị công nghệ cần thiết cho việc dạy học. Điều này gây khó khăn cho giáo viên trong việc triển khai các bài giảng sử dụng CNTT, dẫn đến việc học sinh không thể tiếp cận được những phương pháp học tập hiện đại.

2.2. Kỹ năng CNTT của giáo viên còn hạn chế

Một số giáo viên chưa được đào tạo bài bản về CNTT, dẫn đến việc họ không thể sử dụng các công cụ công nghệ một cách hiệu quả. Điều này ảnh hưởng đến chất lượng dạy học và khả năng tiếp thu của học sinh.

III. Phương pháp dạy học từ vựng hiệu quả với công nghệ thông tin

Để nâng cao hiệu quả dạy học từ vựng, giáo viên cần áp dụng các phương pháp dạy học hiện đại kết hợp với CNTT. Việc sử dụng các phần mềm học tập, trò chơi giáo dục và các hoạt động tương tác sẽ giúp học sinh tiếp thu kiến thức một cách tự nhiên và hiệu quả hơn.

3.1. Sử dụng phần mềm học từ vựng

Phần mềm học từ vựng giúp học sinh luyện tập và ghi nhớ từ mới một cách hiệu quả. Các phần mềm này thường có giao diện thân thiện, dễ sử dụng và cung cấp nhiều bài tập phong phú, giúp học sinh học tập một cách chủ động.

3.2. Tổ chức các hoạt động tương tác

Các hoạt động tương tác như trò chơi, thảo luận nhóm hay các bài kiểm tra trực tuyến không chỉ giúp học sinh hứng thú hơn với việc học mà còn tạo cơ hội cho các em thực hành và áp dụng từ vựng vào thực tế.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu về CNTT trong dạy học từ vựng

Nhiều nghiên cứu đã chỉ ra rằng việc ứng dụng CNTT trong dạy học từ vựng đã mang lại những kết quả tích cực. Học sinh không chỉ cải thiện khả năng ghi nhớ từ vựng mà còn phát triển kỹ năng ngôn ngữ một cách toàn diện hơn.

4.1. Kết quả từ các nghiên cứu thực nghiệm

Các nghiên cứu thực nghiệm cho thấy học sinh sử dụng CNTT trong học tập có kết quả tốt hơn so với các em học theo phương pháp truyền thống. Điều này chứng tỏ rằng CNTT có thể nâng cao hiệu quả dạy học từ vựng.

4.2. Phản hồi từ học sinh và giáo viên

Phản hồi từ học sinh cho thấy họ cảm thấy hứng thú hơn khi học từ vựng thông qua các công cụ công nghệ. Giáo viên cũng nhận thấy sự tiến bộ rõ rệt trong khả năng sử dụng từ vựng của học sinh.

V. Kết luận và triển vọng tương lai của ứng dụng CNTT trong dạy học từ vựng

Việc ứng dụng CNTT trong dạy học từ vựng cho học sinh lớp 6 không chỉ là xu hướng mà còn là yêu cầu cần thiết trong bối cảnh giáo dục hiện đại. Tương lai, cần tiếp tục đầu tư vào cơ sở hạ tầng công nghệ và đào tạo giáo viên để nâng cao hiệu quả dạy học.

5.1. Đầu tư vào cơ sở hạ tầng công nghệ

Để việc ứng dụng CNTT đạt hiệu quả cao, cần có sự đầu tư mạnh mẽ vào cơ sở hạ tầng công nghệ tại các trường học. Điều này sẽ tạo điều kiện thuận lợi cho giáo viên và học sinh trong quá trình dạy và học.

5.2. Đào tạo giáo viên về CNTT

Đào tạo giáo viên về CNTT là một yếu tố quan trọng để nâng cao chất lượng dạy học. Các chương trình đào tạo cần được thiết kế phù hợp với nhu cầu thực tế của giáo viên và học sinh.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Khảo sát thực tế tại 4 trường trung học cơ sở trên địa bàn tỉnh Hải Dương cho thấy có tới hơn 90% học sinh trong các giờ học Tiếng Việt chỉ thụ động ngồi nghe và ghi chép, trong khi tỷ lệ tự học và làm bài tập ở nhà chỉ đạt khoảng 50%. Khi tiếp nhận bài giảng theo phương thức thuyết giảng truyền thống, khả năng tiếp thu kiến thức của học sinh chỉ dừng ở mức 20%, nhưng nếu được kết hợp tối ưu giữa các giác quan nghe, nhìn, ghi và suy nghĩ thông qua công nghệ, mức độ ghi nhớ có thể tăng vọt lên đến 60%.

Thực trạng này đặt ra vấn đề cấp bách đối với phân môn Tiếng Việt lớp 6, đặc biệt là bài học "Nghĩa của từ". Đây là nội dung mang tính trừu tượng cao, kiến thức phân nhánh thành nhiều tầng nghĩa phức tạp khiến học sinh đầu cấp trung học cơ sở dễ rơi vào tình trạng quá tải, giảm sút động cơ học tập. Nhằm giải quyết triệt để rào cản trên, đề tài tập trung làm rõ cơ sở lý luận, xây dựng nguyên tắc sư phạm và đề xuất quy trình ứng dụng công nghệ thông tin vào từng khâu giảng dạy bài "Nghĩa của từ".

Nghiên cứu được triển khai trong phạm vi năm học 2010 - 2011 tại 4 điểm trường gồm Trường Trung học cơ sở Phan Bội Châu, Trường Trung học cơ sở Tứ Xuyên, Trường Trung học cơ sở Hưng Đạo và Trường Trung học cơ sở Phượng Kỳ. Mục tiêu cốt lõi là tối ưu hóa toàn bộ 45 phút của tiết học, chuyển hóa tri thức lý thuyết khô khan thành các chuỗi hoạt động tương tác sinh động, nâng cao tỷ lệ học sinh khá giỏi lên trên 80% và tạo tiền đề vững chắc cho việc đổi mới phương pháp giảng dạy toàn diện môn Ngữ văn.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng trên nền tảng lý thuyết tiếp nhận đa phương tiện và tâm lý học nhận thức lứa tuổi học sinh lớp 6. Ở giai đoạn chuyển cấp này, tư duy trừu tượng của học sinh bắt đầu hình thành nhưng vẫn gắn liền với các biểu tượng trực quan cụ thể. Việc ứng dụng công nghệ thông tin đáp ứng hoàn hảo yêu cầu của Nghị quyết số 49/CP ngày 04/08/1993 của Chính phủ về phát triển công nghệ thông tin nhằm khai thác hiệu quả các nguồn lực thông tin trong mọi lĩnh vực xã hội, bao gồm giáo dục.

Mô hình nghiên cứu vận hành dựa trên cơ chế tương tác ba chiều "thầy - phương tiện - trò", tích hợp 3 kênh thông tin chủ đạo gồm kênh chữ, kênh hình và kênh tiếng. Khung lý thuyết tập trung giải quyết 4 khái niệm nền tảng:

• Phương tiện dạy học hiện đại: Tập hợp công cụ kỹ thuật truyền tải nội dung tri thức vượt ra ngoài giới hạn trực tiếp của lớp học.
• Giáo án điện tử: Kịch bản dạy học đa phương tiện được số hóa, vận hành linh hoạt trên môi trường phần mềm trình chiếu Microsoft PowerPoint và các ứng dụng hỗ trợ.
• Nghĩa của từ: Nội dung hiện thực khách quan (sự vật, tính chất, hoạt động, quan hệ) mà từ biểu thị, bao gồm nghĩa gốc và nghĩa chuyển.
• Sơ đồ hóa nhận thức: Kỹ thuật sử dụng biểu đồ phân nhánh và liên kết logic để trực quan hóa cấu trúc ngôn ngữ học.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu kết hợp đồng bộ giữa phương pháp nghiên cứu định tính và định lượng để đảm bảo tính khách quan khoa học:

• Cỡ mẫu và chọn mẫu: Khảo sát được thực hiện trên mẫu gồm 240 học sinh khối 6 và 35 giáo viên Ngữ văn tại 4 trường trung học cơ sở thuộc tỉnh Hải Dương. Phương pháp chọn mẫu ngẫu nhiên phân tầng kết hợp chọn mẫu thuận tiện được áp dụng nhằm đảm bảo tính đại diện cho cả khu vực thị trấn trung tâm lẫn địa bàn nông thôn còn nhiều khó khăn.
• Nguồn dữ liệu: Thu thập thông qua phiếu điều tra bảng hỏi cấu trúc kín, biên bản quan sát sư phạm trực tiếp tại 12 tiết dạy thực tế, cùng kết quả điểm số từ các bài kiểm tra định kỳ trước và sau thực nghiệm.
• Phương pháp phân tích: Dữ liệu được xử lý bằng phương pháp thống kê mô tả, phân tích tần số và kiểm định so sánh tương quan điểm số. Lý do lựa chọn phương pháp này là nhằm đối sánh một cách định lượng chính xác sự khác biệt về hiệu quả nhận thức giữa nhóm thực nghiệm và nhóm đối chứng.
• Timeline nghiên cứu: Toàn bộ quá trình khảo sát thực trạng, thiết kế bài giảng mẫu và tổ chức thực nghiệm sư phạm được tiến hành liên tục trong 9 tháng, từ tháng 9/2010 đến tháng 5/2011.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Quá trình điều tra thực trạng và thực nghiệm sư phạm đã mang lại 4 kết quả định lượng nổi bật:

• Mức độ tập trung và tiếp thu bài: Nhờ áp dụng phương tiện trực quan đa phương tiện, mức độ ghi nhớ kiến thức lý thuyết của học sinh đạt tới 60%, cao gấp 3 lần so với mức 20% khi chỉ tiếp nhận qua kênh nghe đơn thuần và gấp đôi mức 30% của phương pháp chép bảng truyền thống.
• Tính tích cực tham gia hoạt động học tập: Tỷ lệ học sinh chủ động phát biểu xây dựng bài trong lớp thực nghiệm đạt 78,3%, tăng vượt bậc so với mức dưới 10% ở các lớp học truyền thống nơi học sinh chỉ thụ động ghi chép.
• Chênh lệch kết quả kiểm tra đánh giá: Tại lớp thực nghiệm, tỷ lệ học sinh đạt điểm khá và giỏi đạt 82,5%, cao hơn 28,3% so với lớp đối chứng (chỉ đạt 54,2%).
• Tỷ lệ học sinh yếu kém giảm mạnh: Số học sinh gặp khó khăn trong việc giải thích nghĩa của từ tại nhóm thực nghiệm giảm xuống chỉ còn 2,5%, trong khi ở nhóm đối chứng con số này chiếm tới 15,8%.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân cốt lõi tạo nên sự bứt phá về chất lượng tiếp thu là việc loại bỏ rào cản quá tải nhận thức. Bài "Nghĩa của từ" vốn có nhiều nhánh kiến thức phức tạp. Khi giáo viên ứng dụng hệ thống 4 slide trình chiếu trọng tâm kết hợp sơ đồ cây, học sinh lập tức nhận diện đầy đủ toàn bộ cấu trúc bài giảng mà không bị sót ý. Kỹ thuật đưa các đoạn ngữ liệu thực tế kèm hình ảnh minh họa sinh động đã biến những khái niệm ngôn ngữ trừu tượng thành các tình huống nhận thức cụ thể.

Dữ liệu kết quả thực nghiệm có thể được biểu diễn một cách trực quan thông qua biểu đồ hình cột so sánh phân phối tỷ lệ điểm kiểm tra giữa 2 nhóm lớp. Trục hoành thể hiện 4 mức xếp loại học lực (Giỏi, Khá, Trung bình, Yếu) và trục tung thể hiện tỷ lệ phần trăm tương ứng. Bảng số liệu hai chiều thể hiện rõ giá trị điểm trung bình của nhóm thực nghiệm đạt 7,85 điểm, vượt trội so với mức 6,42 điểm của nhóm đối chứng.

So với các tài liệu tổng quát như chương trình "Teach to the Future" của Intel hay các bài viết định hướng chung của ngành giáo dục trong giai đoạn 2002 - 2005, nghiên cứu này không dừng lại ở lý thuyết tổng thể mà giải quyết cụ thể bài toán phương pháp luận cho một tiết giảng đơn lẻ. Nghiên cứu đã chứng minh rằng công nghệ thông tin chỉ phát huy tối đa hiệu quả khi được đặt dưới sự điều khiển sư phạm có chủ đích của giáo viên, tránh tuyệt đối tình trạng lạm dụng hiệu ứng gây nhiễu thị giác.

Đề xuất và khuyến nghị

Nhằm chuẩn hóa việc ứng dụng công nghệ thông tin trong dạy học Ngữ văn, tác giả đề xuất 4 nhóm giải pháp chiến lược:

• Chuẩn hóa quy trình 6 bước soạn giảng giáo án điện tử: Giáo viên cần tuân thủ nghiêm ngặt quy trình gồm: (1) Phát triển ý tưởng sư phạm, (2) Phân tích nhu cầu bài học, (3) Thiết kế cấu trúc kịch bản slide, (4) Sản xuất và biên tập tư liệu đa phương tiện, (5) Kiểm tra thử nghiệm kỹ thuật, (6) Đóng gói và phát hành. Thời gian chuẩn bị cho mỗi giáo án cần được tối ưu hóa trong khoảng 90 đến 120 phút. Chủ thể thực hiện là giáo viên bộ môn Ngữ văn.
• Nâng cao năng lực sử dụng phần mềm chuyên dụng: Tổ chức các khóa tập huấn định kỳ 2 buổi/học kỳ cho 100% giáo viên trong tổ bộ môn nhằm làm chủ các phần mềm PowerPoint, eXe, Gimp, Camtasia để tự xây dựng hệ thống 10 dạng bài tập trắc nghiệm khách quan tương tác cao. Chủ thể thực hiện là Ban giám hiệu và Tổ chuyên môn nhà trường.
• Tăng cường đầu tư đồng bộ cơ sở vật chất kỹ thuật: Đặt mục tiêu trang bị máy chiếu cố định, máy tính và kết nối Internet tốc độ cao cho ít nhất 80% phòng học văn hóa trong lộ trình 2 năm học. Chủ thể thực hiện là Sở Giáo dục và Đào tạo cùng Ủy ban nhân dân các cấp.
• Thiết lập ngân hàng tài nguyên số hóa dùng chung: Xây dựng kho lưu trữ trực tuyến với chỉ tiêu tối thiểu 50 bài giảng điện tử mẫu và 500 tư liệu hình ảnh, video chuẩn mực trước thềm năm học mới nhằm hỗ trợ giáo viên chia sẻ dữ liệu và giảm tải áp lực soạn bài. Chủ thể thực hiện là Phòng Giáo dục và Đào tạo phối hợp cùng các trường trung học cơ sở.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Luận văn mang lại giá trị ứng dụng thiết thực cho 4 nhóm đối tượng cụ thể:

• Giáo viên Ngữ văn cấp trung học cơ sở: Nhận được kịch bản sư phạm 4 slide chuẩn hóa cùng hệ thống bài tập tình huống thực tế, giúp tiết kiệm hơn 40% thời gian thiết kế bài học mà vẫn đảm bảo tính trực quan vượt trội.
• Cán bộ quản lý giáo dục và chuyên viên phụ trách chuyên môn: Nắm bắt khung tiêu chí đánh giá định lượng chất lượng giờ dạy bằng công nghệ thông tin, từ đó xây dựng kế hoạch trang bị thiết bị và bồi dưỡng nghiệp vụ cho 100% giáo viên trực thuộc.
• Học viên cao học và sinh viên ngành Sư phạm Ngữ văn: Tiếp cận nguồn tài liệu tham khảo chuẩn mực về phương pháp luận kết hợp lý thuyết ngôn ngữ với công nghệ dạy học, rút ngắn lộ trình hoàn thành đề tài nghiên cứu trong khung thời gian 6 đến 12 tháng.
• Các chuyên gia thiết kế chương trình và nhà phát triển học liệu điện tử: Khai thác mô hình tương tác 3 kênh thông tin (chữ - hình - tiếng) để phát triển các module bài giảng số hóa và phần mềm hỗ trợ tự học đạt chuẩn quốc tế.

Câu hỏi thường gặp

• Ứng dụng công nghệ thông tin giúp cải thiện khả năng tiếp thu bài của học sinh như thế nào? Theo dẫn chứng thực nghiệm, phương tiện trực quan đa phương tiện giúp học sinh huy động cùng lúc 4 thao tác nhận thức (nghe, nhìn, ghi chép, suy nghĩ), đẩy mức độ ghi nhớ kiến thức từ 20% khi chỉ nghe giảng lên mức 60%, đồng thời nâng tỷ lệ học sinh đạt điểm khá giỏi môn Tiếng Việt lên 82,5%.

• Giáo viên cần tuân thủ những nguyên tắc kỹ thuật nào khi thiết kế slide PowerPoint? Giáo viên phải đảm bảo 2 nguyên tắc cốt lõi: Tính đồng đẳng trong thiết lập các liên kết (đặt các đơn vị kiến thức cùng cấp trên một đường dẫn) và tính đơn giản, chính xác của hiệu ứng. Việc lạm dụng quá nhiều hiệu ứng chữ chạy hay âm thanh rườm rà sẽ gây nhiễu và làm phân tán sự chú ý của học sinh.

• Phần mềm nào được khuyến nghị để thiết kế bài tập kiểm tra trắc nghiệm khách quan? Phần mềm mã nguồn mở eXe (eLearning XHTML Editor) kết hợp Microsoft PowerPoint là giải pháp tối ưu. Phần mềm này hỗ trợ thiết kế linh hoạt 10 dạng bài tập trắc nghiệm tương tác như điền khuyết, ghép nối từ đồng nghĩa, giải ô chữ và tự động chấm điểm mà không đòi hỏi kiến thức lập trình phức tạp.

• Địa bàn khảo sát thực trạng của đề tài được triển khai tại đâu? Khảo sát thực tế được thực hiện tại 4 trường trung học cơ sở thuộc tỉnh Hải Dương gồm THCS Phan Bội Châu, THCS Tứ Xuyên, THCS Hưng Đạo và THCS Phượng Kỳ. Mẫu nghiên cứu bao gồm 240 học sinh lớp 6 và 35 giáo viên giảng dạy Ngữ văn.

• Làm sao để tránh việc bài giảng điện tử biến thành một buổi trình diễn thụ động? Giáo viên phải tuân thủ nguyên tắc thao tác hóa: Mọi nội dung trình chiếu phải đi kèm câu hỏi dẫn dắt tương tác "thầy - trò - phương tiện". Slide chỉ đóng vai trò hiển thị điểm tựa tư duy và gợi mở tình huống, không được dùng màn hình để thay thế hoàn toàn bảng viết và lời giảng sư phạm.

Kết luận

• Luận văn giải quyết thành công yêu cầu cấp thiết về đổi mới phương pháp dạy học Tiếng Việt theo định hướng của Nghị quyết số 49/CP ngày 04/08/1993.
• Xác lập cơ sở khoa học chứng minh việc trực quan hóa bài giảng giúp nâng cao hiệu quả ghi nhớ của học sinh lên mức 60% so với 20% của cách dạy truyền thống.
• Xây dựng thành công quy trình chuẩn 6 bước soạn giảng và cấu trúc kịch bản 4 slide tối ưu hóa cho bài học "Nghĩa của từ".
• Kiểm chứng thực nghiệm thành công tại 4 trường trung học cơ sở tỉnh Hải Dương, nâng tỷ lệ học sinh khá giỏi đạt 82,5% và giảm tỷ lệ yếu kém xuống 2,5%.
• Đóng góp mô hình dạy học hiện đại có khả năng chuyển giao và nhân rộng cho 100% các bài học thuộc phân môn Tiếng Việt cấp trung học cơ sở.

Lộ trình tiếp theo trong 6 tháng tới là mở rộng số hóa toàn bộ hệ thống ngữ liệu và bài tập cho các bài học còn lại trong chương trình Ngữ văn lớp 6. Các trường trung học cơ sở và giáo viên bộ môn nên khai thác, áp dụng ngay mô hình này vào thực tế giảng dạy để tạo bước đột phá về chất lượng giáo dục ngôn ngữ.

Trích đoạn nội dung tài liệu

MỞ ĐẦU 1. Lý do chọn đề tài Hiện nay, cuộc cách mạng khoa học - kỹ thuật, công nghệ phát triển ngày càng nhanh và đang đƣợc ứng dụng vào nhiều lĩnh vực kinh tế - xã hội của thế giới nói chung và nƣớc ta nói riêng. Đặc biệt, công nghê ̣ thông tin đã và đang ứng dụng rộng rãi trong lĩnh vực giáo dục và đào tạo. Một trong những phƣơng hƣớng, nhiệm vụ, giải pháp phát triển trong giai đoạn mới của nƣớc ta là tiếp tục nâng cao chất lƣợng toàn diện, đổi mới nội dung và phƣơng pháp dạy và học, thực hiện “chuẩn hoá, hiện đại hoá, xã hội hoá” giáo dục.

Đồng thời, ngành giáo dục đang đẩy mạnh việc đổi mới phƣơng pháp dạy học, ứng dụng công nghệ thông tin và thiết bị vào dạy học nhằm phát huy tính chủ động, tích cực và sáng tạo của học sinh, để đào tạo những thế hệ “chủ nhân tƣơng lai của đất nƣớc” đáp ứng đƣợc yêu cầu của xã hội góp phần thực hiện thành công sự nghiệp công nghiệp hoá, hiện đại hoá của đất nƣớc. Vì thế, việc ứng dụng công nghệ thông tin vào dạy học trở thành nhiệm vụ hết sức cấp thiết và quan trọng của giáo viên. Thƣ̣c tế cho thấ y viê ̣c soạn và giảng dạy bằng giáo án điện tử có nhiều ƣu điểm, sử dụng những hình ảnh, âm thanh, nhạc và phim. trong bài dạy và biên soạn chƣơng trình để tổ chức các hoạt động ngoại khóa sẽ tạo đƣợc nhiều sự hứng thú và đạt nhiều hiệu quả giáo dục cho học sinh trong quá trình học tập ở nhà trƣờng phổ thông.

Một vài năm gần đây, do sự phát triển của khoa học công nghệ và kinh tế, phần lớn học sinh không còn mặn mà với môn học này đặc biệt là phần Tiếng Việt nhƣ trƣớc kia. Hơn nữa, Tiếng Việt lại là môn học “khó, khô, khổ” ít nhiều làm giảm bớt hứng thú học tập ở các em. Hiện nay, việc ứng dụng CNTT vào dạy học tiếng Việt đã làm cho môn học này trở nên sinh động, hấp dẫn hơn, góp phần tạo nên hứng thú và hiệu quả giáo dục cho học sinh trong quá trình học tập ở nhà trƣờng phổ thông. 1 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Tuy nhiên, Việc ứng dụng CNTT vào dạy học Tiếng Việt còn nhiều bất câ ̣p, đặc biệt là ở chƣơng trình Tiếng Việt- Ngữ Văn 6.

Nhiều giáo viên chƣa biết cách ứng dụng các phần mềm công nghệ cho dạy học, cơ sở vật chất trong các trƣờng học lại chƣa thống nhất, đồng bộ…nên hiệu quả dạy học còn thấp. Do vậy, cần phải có những hƣớng dẫn, cách làm về việc ứng dụng CNTT trong dạy học để cải thiện những hạn chế đã nêu ở trên. Từ những lý do trên đây, tôi chọn và nghiên cứu đề tài: “ Ứng dụng công nghệ thông tin vào dạy học “ Nghĩa của từ” cho học sinh lớp 6 Trung học cơ sở” để cụ thể hóa phầ n nào hƣớng ƣ́ng du ̣ng hiê ̣n đa ̣i này. Lịch sử nghiên cứu Ở các quố c gia phát triể n trên t hế giới , tƣ̀ lâu công nghê ̣ thông tin đã đƣơ ̣c sƣ̉ du ̣ng trong mo ̣i liñ h vƣ̣c của đời số ng nói chung , trong giáo du ̣c đào tạo nói riêng.

Về nhƣ̃ng tài liê ̣u nghiên cƣ́u mô ̣t cách toàn diê ̣n về ƣ́ng du ̣ng công nghê ̣ thông tin vào da ̣y ho ̣c , trƣớc hế t phải kể đế n giáo triǹ h : “Teach to the Future” (Dạy học cho tƣơng lai ) của Intel và bộ bộ giáo trình “Partner in Learning” củ a Microsoft. “Teach to the Future” đƣơ ̣c tâ ̣p đoàn Intel triể n khai ở Việt Nam trên nhiều tỉnh thành từ vài năm trở lại đây với mục đích đảm bảo rằ ng công nghê ̣ thông tin đƣơ ̣c sƣ̉ du ̣ng có hiê ̣u quả , làm sao để có thể cải thiê ̣n v iê ̣c da ̣y ho ̣c của giáo viên và ho ̣c sinh. Tài liệu “ Teach to the Future” thì cho rằng : khi nhƣ̃ng thành viên của nề n giáo du ̣c có ý thƣ́c đƣơ ̣c rõ ràng về tiề m năng của công nghê ̣ thông tin và làm chủ đƣơ ̣c nó thì công nghê ̣ thông tin sẽ hỗ trơ ̣ rấ t hiê ̣u quả cho việc dạy học trong nhà trƣờng. Tuy nhiên, vì mục tiêu của các tài liệu này rất xa và rộng nên việc nghiên cứu khả năng ứng dụng công nghệ thông tin vào dạy học còn chung chung , có thể áp dụn g cho tấ t cả các môn ho ̣c trong nhà trƣờng.

Nó chƣa đặt ra đƣợc vấn đề đặc thù bô ̣ môn trong ƣ́ng du ̣ng công nghê ̣ thông tin. 2 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Theo xu thế hô ̣i nhâ ̣p , nhƣ̃ng năm gầ n đây , nƣớc ta cũng rấ t chú tro ̣ng đến vấn đề sử dụng công nghệ thông tin nhƣ thế nào và làm nhƣ thế nào để có hiê ̣u quả tố t nhấ t. Nhiề u nhà giáo du ̣c đã quan tâm đế n viê ̣c ƣ́ng du ̣ng công nghê ̣ thông tin vào giáo du ̣c - đào ta ̣o nhƣ : GS.TS Pha ̣m Minh Ha ̣c , GS. Hoàng Tuy , TS.

Phạm Ngọc Ánh , TS. Hoàng Mai Lê ,. Mô ̣t số công trin ̀ h nghiên cƣ́u mang tin ́ h quố c gia về ƣ́ng du ̣ng công nghê ̣ thông tin vào da ̣y ho ̣c nhƣ: đề án “ Giáo dục tin học” do PGS. Đinh Gia Phong chủ trì , đề tài cấp Bộ “Tin ho ̣c và sƣ̉ du ̣ng máy tiń h điê ̣n tƣ̉ trong dạy học” do GS.

Lê Công Triêm chủ trì, đề tài “Giáo dục tin học” do GS. TS Hồ Ngo ̣c Đa ̣i chủ trì. Các đề tài nghiên cƣ́u này không chỉ khẳ ng đinh ̣ vai trò của viê ̣c ƣ́ng du ̣ng công nghê ̣ thông tin , đƣờng hƣớng ƣ́ng du ̣ng mà còn có giá trị định hƣớng cho việc ứng dụng công nghệ thông tin vào dạy học các môn học , bài học cụ thể. Bên ca ̣nh nhƣ̃ng công triǹ h nghiên cƣ́u kể trên , các bài viết về ứng dụng công nghệ thông tin vào dạy học trong những năm gần đ ây khá đa da ̣ng , phong phú.

Có thể kể đến những bài viết nhƣ “Khai thác và sử dụng Internet trong viê ̣c thiế t kế bài da ̣y ho ̣c Vâ ̣t Lý” (Lê Công Triêm , Tạp chí Giáo dục , 5/2005), “Ƣ́ng du ̣ng công nghê ̣ thông tin trong da ̣y ho ̣c Tiế ng Anh” (Thúy Vân, Tài hoa trẻ , 3/2006), Công nghê ̣ thông tin với viê ̣c giảng da ̣y các môn khoa ho ̣c xã hô ̣i và nhân văn trong nhà trƣờng” (Phan Tro ̣ng Luâ ̣n , Văn hóa giáo dục thế kỉ XXI , NXB ĐHQGHN, H. 2002), “Ƣ́ng du ̣ng công nghê ̣ thông tin trong da ̣y ho ̣c Ngƣ̃ Văn” (Đỗ Ngọc Thống , Tạp chí giáo dục , 5/2005). Nhìn chung , trong nhƣ̃ng bài viế t kể trên , các tác giả đều khẳng định hiệu quả to lớn mà công nghê ̣ thông tin có thể mang la ̣i cho da ̣y ho ̣c , nhấ t là trong xu thế đổi mới phƣơng pháp dạy học mạnh mẽ hiện nay. Cụ thể, kế t quả của các công trình nghiên cƣ́u ấ y đã cho thấ y nhƣ̃ng tiề m năng to lớn của công nghê ̣ thông tin trong quá trình giải quyế t các nhiê ̣m vu ̣ cơ bản của da ̣y ho ̣c ở nh à trƣờng phổ thông , tƣ̀ viê ̣c thƣ̣c hành giảng da ̣y , truyề n thu ̣ tri thƣ́c của giáo viên đế n viê ̣c tiế p thu kiế n thƣ́c , phát triển tƣ duy , kĩ năng , kĩ xảo.

của học 3 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Không kể đế n các bài viế t thuô ̣c liñ h vƣ̣c ngoài N gữ Văn n hƣ Vâ ̣t Lý , Sinh Ho ̣c , Tiế ng Anh. ngay trong bản thân các bài viế t của các nhà nghiên cƣ́u văn ho ̣c , nhƣ̃ng nhâ ̣n đinh ̣ , kế t luâ ̣n đƣa ra đa phầ n đề u mang tầ m khái quát, có tính định hƣớng chung cho cả phân môn. Nói cách khác , chƣa có công trin ̀ h hay tác giả nào đề câ ̣p mô ̣t cách toàn ve ̣n , đầ y đủ đế n khả năng , ƣu thế của viê ̣c ƣ́ng du ̣ng công nghê ̣ thông tin vào da ̣y ho ̣c mô ̣t bài cu ̣ thể.

Do vậy, đề tài :“Ứng dụng công nghệ thông tin vào dạy học bài “Nghiã của từ” cho học sinh lớp 6 Trung học cơ sở ” đƣơ ̣c chúng tôi lƣ̣a chọn nghiên cứu nhằm đƣa ra những hƣớng dẫn cụ thể và đề xuất một số biện pháp nhằm nâng cao hiệu quả về việc ứng dụng CNTT trong dạy học “Nghĩa của từ” cho học sinh lớp 6 cũng nhƣ cho dạy học tiếng Việt nói chung. Mục đích nghiên cứu Đề tài “Ứng dụng công nghệ thông tin vào dạy học “Nghiã của từ”cho học sinh lớp 6 THCS” đƣợc triển khai nhằm những mục đích cụ thể sau: - Góp phần làm sáng tỏ những cơ sở lí luận và thực tiễn của việc ứng dụng công nghệ thông tin vào dạy học bài “Nghĩa của từ”cho ho ̣c sinh lớp6 THCS. - Đề xuấ t mô ̣t số biê ̣n pháp nhằ m nâng cao hiê ̣u quả của viê ̣c ƣ́ng du ̣ng CNTT vào da ̣y ho ̣c Tiế ng Viê ̣t cho ho ̣c sinh lớp 6. - Thƣ̣c nghiê ̣m sƣ pham ̣ nhằ m kiể m chƣ́ng nhƣ̃ng đề xuấ t trong luâ ̣n văn.

Nhiệm vụ nghiên cứu - Nghiên cứu nhƣ̃ng vn đề lý thuyế t về công nghệ thông tin. - Nghiên cứu khảo sát thực trạng dạy học tiếng Việt. - Đề xuấ t cách thƣ́c ƣ́ng du ̣ng CNTT vào da ̣y ho ̣c “Nghĩa của từ ”cho học sinh lớp 6 THCS. - Thƣ̣c nghiê ̣m sƣ pha ̣m nhằ m kiể m chƣ́ng tiń h khả thi của nhƣ̃ng đề xuấ t trong luâ ̣n văn về cách thƣ́c ƣ́ng du ̣ng CNTT trong da ̣y ho ̣c.

4 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Đối tƣợng và phạm vi nghiên cứu 5. Đối tượng nghiên cứu Quá trình dạy học bài “Nghĩa của từ” trong chƣơng trình Ngữ Văn 6, tập 1 dƣới sự trợ giúp của CNTT. Phạm vi nghiên cứu Nghiên cứu sự hỗ trợ của các nguồ n công nghệ thông tin đối với tiến trình dạy học bài “Nghĩa của từ”.