Chương I CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ TUYỂN DỤNG VIÊN CHỨC TẠI CÁC BỆNH VIỆN CÔNG LẬP 1. Khái quát về bệnh viện công lập và viên chức tại bệnh viện công lập 1. Bệnh viện công lập 1. Đơn vị sự nghiệp công lập “Đơn vị sự nghiệp công lập chính là các tổ chức do cơ quan có thẩm quyền của Nhà nước, tổ chức chính trị, chính trị - xã hội thành lập theo quy định của pháp luật có tư cách pháp nhân, cung cấp các dịch vụ công, phục vụ quản lý nhà nước” trong các lĩnh vực như giáo dục, đào tạo, y tế, nghiên cứu khoa học, văn hóa, thể dục thể thao, lao động - thương binh và xã hội, thông truyền thông và các lĩnh vực sự nghiệp khác được pháp luật quy định” [42].
“Đơn vị sự nghiệp y tế công lập: được hiểu là tổ chức do cơ quan nhà nước có thẩm quyền thành lập và quản lý theo quy định của pháp luật, có tư cách pháp nhân, con dấu, tài khoản và tổ chức bộ máy kế toán theo quy định của pháp luật về kế toán để thực hiện nhiệm vụ cung cấp dịch vụ công hoặc phục vụ quản lý nhà nước trong các lĩnh vực chuyên môn y tế như: Y tế dự phòng; khám bệnh, chữa bệnh; điều dưỡng và phục hồi chức năng; giám định y khoa, pháp y, pháp y tâm thần; y dược cổ truyền; kiểm nghiệm dược, mỹ phẩm, trang thiết bị y tế; an toàn vệ sinh thực phẩm; dân số - kế hoạch hóa gia đình; sức khỏe sinh sản; truyền thông giáo dục sức khỏe (sau đây gọi tắt là đơn vị sự nghiệp y tế)” [19]. Bệnh viện công lập Bệnh viện công lập là đơn vị sự nghiệp công lập thuộc ngành y tế, cung cấp các dịch vụ công phục vụ trong lĩnh vực khám chữa bệnh cho người dân, thực hiện các nghiệp vụ chuyên môn về y tế khác theo quy định và hoạt động dưới sự quản lý quản lý của cơ quan nhà nước có thẩm quyền. - Đặc điểm hoạt động bệnh viện công lập: Thứ nhất, bệnh viện công lập thuộc đơn vị của cơ quan nhà nước, tổ chức chính trị, tổ chức chính trị - xã hội, trong đó chủ yếu là các cơ quan nhà nước. 13 Thứ hai, bệnh viện công lập do nhà nước đầu tư để hoạt động.
Tuỳ loại đơn vị sự nghiệp mà nhà nước có ngân sách hỗ trợ khác nhau. Thứ ba, bệnh viện công lập được thành lập nhằm cung cấp các dịch vụ y tế phục vụ chăm sóc và nâng cao sức khỏe cho người dân. Thứ tư, cơ chế hoạt động của bệnh viện công lập đang được đổi mới theo hướng tự chủ, tự chịu trách nhiệm, thực hiện hạch toán độc lập. Thứ năm, các bệnh viện công lập hoạt động theo chế độ thủ trưởng.
Thứ sáu, nhân sự tại bệnh viện công lập chủ yếu được tuyển dụng theo vị trí việc làm, theo hợp đồng, được quản lý và sử dụng với tư cách là viên chức. Viên chức bệnh viện công lập 1. Viên chức và đặc điểm của viên chức Theo Điều 2, Luật Viên chức 2010, sửa đổi năm 2019 nêu rõ: “Viên chức là công dân Việt Nam được tuyển dụng theo vị trí việc làm, làm việc tại đơn vị sự nghiệp công lập, theo chế độ hợp đồng làm việc, hưởng lương từ quỹ lương của đơn vị sự nghiệp công lập theo quy định của pháp luật” [42]. Viên chức bệnh viện công lập Trên cơ sở định nghĩa viên chức của Luật viên chức năm 2010, viên chức bệnh viện công lập được hiểu là những người làm việc tại các bệnh viện công lập theo chế độ hợp đồng làm việc và hưởng lương từ quỹ lương của bệnh viện công lập theo quy định của pháp luật.
Viên chức thuộc biên chế các bệnh viện công lập là những người được tuyển dụng, bổ nhiệm làm việc chuyên môn, nghiệp vụ theo vị trí việc làm khi được tuyển dụng trong bệnh viện công lập mục đích cung cấp các dịch vụ thuộc lĩnh vực y tế cho xã hội. Viên chức bệnh viện công lập được phân loại căn cứ vào chức năng, nhiệm vụ và trình độ chuyên môn khi được tuyển dụng để phân loại và phân công nhiệm vụ phù hợp với vị trí công việc của mỗi viên chức trong đơn vị. - Đặc điểm của viên chức bệnh viện công lập * Đặc điểm chung: 14 Thứ nhất, được bổ nhiệm vào các chức danh nghề nghiệp theo phân hạng, mỗi phân hạng có các tiêu chuẩn về trình độ chuyên môn, phẩm chất năng lực cụ thể ví dụ như Bác sĩ hạng III, Điều dưỡng hạng IV,…; làm việc theo chế độ hợp đồng làm việc, hưởng lương từ quỹ lương của đơn vị. Thứ hai, viên chức được đơn phương chấm dứt hợp đồng hoặc Bệnh viện được đơn phương chấm dứt hợp đồng làm việc với viên chức theo quy định Luật viên chức.
Thứ ba, không trực tiếp thực hiện hoạt động quản lý nhà nước mà cung cấp dịch vụ y tế phục vụ nhu cầu người dân. * Đặc điểm riêng Ngành y tế là một ngành đặc thù, nên viên chức ngành y tế, đặc biệt tại các bệnh viện công lập còn có các đặc điểm riêng như sau: Thứ nhất, viên chức y tế phải thực hiện công tác khám chữa bệnh theo các quy định của Luật Khám bệnh, chữa bệnh số 15/2023/QH15 ngày 09 tháng 01 năm 2023. Thứ hai, viên chức y tế thường có thời gian học tập, đào tạo chuyên môn dài hơn các ngành khác. Nghề y là một ngành chuyên môn sâu liên quan đến sức khỏe, tính mạng của con người vì vậy, đòi hỏi nhân viên y tế phải được đào tạo, thực hành lâm sàng trong một thời gian dài trước khi thực hiện khám chữa bệnh cho người bệnh.
Thời gian đào tạo đối với bác sĩ thời gian là 06 năm và 18 tháng thực hành cấp chứng chỉ hành nghề, đối với dược sĩ là 05 năm, đối với điều dưỡng là từ 03 – 04 năm tùy theo trình độ cao đẳng hoặc đại học và 09 tháng thực hành cấp chứng chỉ hành nghề trong khi đó các ngành khác thường chỉ đào tạo từ 04 - 05 năm và có thể làm việc ngay sau 01 – 02 tháng thử việc. Thứ ba, môi trường làm việc của viên chức y tế chịu nhiều áp lực, vất vả và lây nhiễm cao. Nhân viên y tế thường xuyên phải chịu áp lực công việc xuất phát từ trách nhiệm và y đức vì hoạt động nghề nghiệp liên quan trực tiếp đến sức khỏe của bệnh nhân. Bên cạnh đó, là việc phải tham gia trực đêm, trực vào ngày nghỉ lễ, tết, môi trường làm việc có yếu tố lây nhiễm do tiếp xúc trực tiếp với người bệnh, bệnh phẩm, đặc biệt khi làm tại các khoa điều trị, chăm sóc 15 bệnh truyền nhiễm như lao phổi, viêm gan B, C, HIV/AIDS, các dịch bệnh như SARS, MERS, COVID-19,… Thứ tư, viên chức bệnh viện công lập trong quá trình thực hiện công vụ phải tuân thủ quy định về quy tắc ứng xử của công chức, viên chức, người lao động làm việc tại các cơ sở y tế theo Thông tư số 07/2014/TT-BYT ngày 25 tháng 2 năm 2014.
Đồng thời phải thực hiện 12 điều y đức của người làm công tác y tế theo Quyết định số 2088/BYT-QĐ ngày 06/11/1996 của Bộ trưởng Bộ Y tế. Thứ năm, viên chức y tế được sắp xếp, bổ nhiệm vào chức danh nghề nghiệp là Bác sĩ, Dược sĩ Điều dưỡng, Kỹ thuật y, Hộ sinh,… Có thể thấy, viên chức ngành y tế được phân thành rất nhiều chức danh nghề nghiệp khác nhau căn cứ theo vị trí việc làm và trình độ đào tạo. Ví dụ: cùng hạng III nhưng viên chức y tế có các chức danh khác nhau như Bác sĩ (hạng III), Điều dưỡng hạng III, Dược sĩ (hạng III), Kỹ thuật y hạng III,… Thứ sáu, các chế độ ưu đãi theo nghề cũng khác nhau tùy vào vị trí công việc của từng chức danh nghề nghiệp. Tóm lại, viên chức ngành Y tế là những viên chức đặc biệt, bởi họ chính là những người tiếp xúc trực tiếp chăm lo sức khỏe cho nhân dân, là một thứ tài sản quý giá nhất của mỗi con người, chính vì vậy mà họ được xã hội ưu ái dành cho họ những mỹ từ cao quý như “lương y như từ mẫu” hay “những thiên thần áo trắng” thật đáng tự hào.
- Phân loại viên chức Bệnh viện công lập Căn cứ theo chức trách, nhiệm vụ và trình độ đào tạo, viên chức bệnh viện công lập được phân loại theo các chức danh nghề nghiệp y tế do Bộ Y tế phối hợp với Bộ Nội vụ xây dựng và ban hành: Bảng 1.1 Vị trí chức danh nghề nghiệp của viên chức ngành y tế STT Vị trí chức danh Văn bản qui định Văn bản nghề nghiệp hiện hành trước đây 1 Bác sĩ Thông tư 10/2015/TTLT- Quyết định số 16 STT Vị trí chức danh Văn bản qui định Văn bản nghề nghiệp hiện hành trước đây BYT-BNV, ngày 27/5/2015 415/TCCP- VC, ngày và Thông tư số 29/5/ 1993 03/2022/TT-BYT ngày 26/04/2022. 2 Bác sĩ y học Thông tư 10/2015/TTLT- dự phòng BYT-BNV, ngày 27/5/2015 và Thông tư số 03/2022/TT-BYT ngày 26/04/2022. 3 Y sĩ Thông tư 10/2015/TTLT- Quyết định số BYT-BNV, ngày 27/5/2015 415/TCCP-VC, ngày và Thông tư số 29/5/ 1993 03/2022/TT-BYT ngày 26/04/2022. 4 Y tế công cộng Thông tư 11/2015/TTLT- Quyết định số 28/2005/ BYT-BNV, ngày 27/5/2015 QĐ-BNV, ngày và Thông tư số 25/02/2005 03/2022/TT-BYT ngày 26/04/2022.
5 Điều dưỡng Thông tư 26/2015/TTLT- Quyết định số 41/2005/ BYT-BNV, ngày QĐ-BNV, ngày 22/4/ 07/10/2015 và Thông tư số 2005 03/2022/TT-BYT ngày 26/04/2022. 6 Hộ sinh Thông tư 26/2015/TTLT- Thông tư số 12/2011/TT- BYT-BNV, ngày BYT, ngày 15/3/2011 07/10/2015 và Thông tư số 17 STT Vị trí chức danh Văn bản qui định Văn bản nghề nghiệp hiện hành trước đây 03/2022/TT-BYT ngày 26/04/2022. 7 Kỹ thuật y Thông tư 26/2015/TTLT- Thông tư số 23/2009/TT- BYT-BNV, ngày BYT, ngày 01/12/2009 07/10/2015 và Thông tư số 03/2022/TT-BYT ngày 26/04/2022. 8 Dược Thông tư 27/2015/TTLT- Quyết định số BYT-BNV, ngày 415/TCCP-VC, ngày 07/10/2015 và Thông tư số 29/5/1993 03/2022/TT-BYT ngày 26/04/2022.
9 Dinh dưỡng Thông tư 28/2015/TTLT- BYT-BNV, ngày 07/10/2015 và Thông tư số 03/2022/TT-BYT ngày 26/04/2022. Nguồn: https://thuvienphapluat.vn/van-ban/Lao-dong-Tien-luong Bên cạnh đó, theo vị trí việc làm, còn có một số chức danh của nhóm công việc hỗ trợ, hành chính, phục vụ được phân loại, bổ nhiệm theo chức năng, nhiệm vụ cụ thể trên cơ sở đề án vị trí việc làm được xây dựng, ví dụ viên chức hành chính, viên chức chuyên ngành kế toán, viên chức chuyên ngành kỹ sư, viên chức ngành công tác xã hội… Mỗi thông tư trên là một bộ tiêu chuẩn về trình độ đào tạo, năng lực chuyên môn, phẩm chất đạo đức nghề nghiệp để thực hiện phân loại và bổ nhiệm viên chức ngành y tế vào các chức danh nghề nghiệp theo mã số và phân hạng.