Tuổi Chịu Trách Nhiệm Hình Sự Trong Luật Hình Sự Việt Nam

Luận văn thạc sĩ luật học phân tích tuổi chịu trách nhiệm hình sự trong luật hình sự việt nam trên cơ sở thực tiễn địa bàn tỉnh hà tĩnh, đánh giá thực trạng, chỉ ra hạn chế, đề

• Tác giả: Lê Nữ Ngọc Diệp
• Người hướng dẫn: TS. Đặng Quang Phương
• Trường học: Đại học Quốc gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Luật hình sự và tố tụng hình sự
• Đề tài: Tuổi Chịu Trách Nhiệm Hình Sự Trong Luật Hình Sự Việt Nam: Nghiên Cứu Thực Tiễn Tại Hà Tĩnh
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ luật học
• Năm xuất bản: 2017
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ TUỔI CHỊU TRÁCH NHIỆM HÌNH SỰ TRONG LUẬT HÌNH SỰ VIỆT NAM
• 1.1. Khái niệm tuổi chịu trách nhiệm hình sự và năng lực trách nhiệm hình sự
• 1.2. Khái niệm tuổi chịu trách nhiệm hình sự
• 1.3. Khái niệm năng lực trách nhiệm hình sự
• 1.4. Ý nghĩa của tuổi chịu trách nhiệm hình sự
• 1.5. Cơ sở của việc quy định tuổi chịu trách nhiệm hình sự và phân loại tuổi chịu trách nhiệm hình sự
• 1.5.1. Cơ sở của việc quy định tuổi chịu trách nhiệm hình sự
• 1.5.2. Phân loại tuổi chịu trách nhiệm hình sự
• 1.6. Khái quát quy định của pháp luật hình sự một số nước về tuổi chịu trách nhiệm hình sự
• 1.7. Kết luận Chương 1
• 2. CHƯƠNG 2: QUY ĐỊNH CỦA BỘ LUẬT HÌNH SỰ NĂM 1999 VỀ TUỔI CHỊU TRÁCH NHIỆM HÌNH SỰ VÀ THỰC TIỄN ÁP DỤNG TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH HÀ TĨNH
• 2.1. Quy định của Bộ luật hình sự năm 1999 về tuổi chịu trách nhiệm hình sự
• 2.2. Quy định về độ tuổi từ đủ 14 tuổi đến chưa đủ 16 tuổi chịu trách nhiệm hình sự
• 2.3. Quy định về độ tuổi từ đủ 16 tuổi trở lên phải chịu trách nhiệm hình sự
• 2.4. Quy định về độ tuổi chịu trách nhiệm hình sự trong một số trường hợp cụ thể
• 2.5. Quy định xác định độ tuổi trong việc truy cứu trách nhiệm hình sự
• 2.6. Thực tiễn áp dụng quy định của Bộ luật hình sự năm 1999 về tuổi chịu trách nhiệm hình sự trên địa bàn tỉnh Hà Tĩnh
• 2.7. Tổng quan kết quả áp dụng quy định của Bộ luật hình sự năm 1999 về tuổi chịu trách nhiệm hình sự
• 2.8. Những vi phạm, sai lầm trong áp dụng quy định của pháp luật hình sự về tuổi chịu trách nhiệm hình sự và nguyên nhân
• 2.9. Kết luận Chương 2
• 3. CHƯƠNG 3: CÁC YÊU CẦU VÀ GIẢI PHÁP BẢO ĐẢM ÁP DỤNG ĐÚNG QUY ĐỊNH CỦA PHÁP LUẬT VỀ TUỔI CHỊU TRÁCH NHIỆM HÌNH SỰ
• 3.1. Các yêu cầu bảo đảm áp dụng đúng quy định của pháp luật về tuổi chịu trách nhiệm hình sự
• 3.1.1. Yêu cầu pháp chế xã hội chủ nghĩa
• 3.1.2. Bảo đảm quyền con người (đặc biệt người chưa thành niên)
• 3.1.3. Yêu cầu chống và phòng ngừa tội phạm
• 3.2. Các giải pháp bảo đảm áp dụng đúng quy định của pháp luật về tuổi chịu trách nhiệm hình sự
• 3.2.1. Tiếp tục hoàn thiện Bộ luật hình sự năm 2015
• 3.2.2. Tập huấn nghiệp vụ, hướng dẫn thi hành Bộ luật hình sự năm 2015, sửa đổi bổ sung năm 2017
• 3.2.3. Tăng cường kiểm tra, giám đốc xét xử, xây dựng án lệ
• 3.2.4. Tăng cường năng lực những người tiến hành tố tụng
• 3.2.5. Tăng cường năng lực những người tham gia tố tụng trong việc truy cứu trách nhiệm hình sự
• 3.3. Kết luận Chương 3
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tuổi Chịu Trách Nhiệm Hình Sự Tổng Quan và Ý Nghĩa Quan Trọng

Trách nhiệm hình sự (TNHS) là một dạng trách nhiệm pháp lý đặc biệt, thể hiện hậu quả pháp lý bất lợi mà người phạm tội phải gánh chịu trước Nhà nước. Điều này xuất phát từ hành vi phạm tội của họ, được quy định trong Bộ luật Hình sự (BLHS). TNHS là kết quả của việc áp dụng các quy phạm pháp luật hình sự, thể hiện qua bản án kết tội của Tòa án, hình phạt và các biện pháp cưỡng chế hình sự khác. Tuy nhiên, không phải ai thực hiện hành vi nguy hiểm cho xã hội cũng phải chịu TNHS. Chỉ những người đạt độ tuổi nhất định mới phải chịu trách nhiệm này. Tuổi chịu trách nhiệm hình sự là một yếu tố quan trọng, thể hiện quan điểm của Nhà nước về cách thức xử lý người phạm tội, đảm bảo trật tự xã hội và bảo vệ quyền con người, đặc biệt là quyền của người chưa thành niên.

1.1. Khái Niệm Tuổi Chịu Trách Nhiệm Hình Sự Theo Luật Hình Sự

Tuổi chịu TNHS là độ tuổi được luật hình sự quy định, xác định khi một người phát triển đến độ tuổi đó mới có thể phải chịu TNHS về hành vi phạm tội do mình gây ra. Luật Hình sự Việt Nam quy định cụ thể về độ tuổi này, làm căn cứ để truy cứu trách nhiệm đối với người phạm tội. Độ tuổi này không chỉ đơn thuần là một con số, mà còn là sự đánh giá về khả năng nhận thức và điều khiển hành vi của một người. Việc xác định đúng độ tuổi chịu TNHS có ý nghĩa quan trọng trong việc đảm bảo công bằng và đúng pháp luật.

1.2. Đặc Điểm Của Tuổi Chịu Trách Nhiệm Hình Sự Trong BLHS

Tuổi chịu TNHS có một số đặc điểm quan trọng. Thứ nhất, nó do luật hình sự quy định, không phải các ngành luật khác. Thứ hai, tuổi chịu TNHS được tính là tuổi tròn, dựa trên ngày sinh nhật gần nhất của người đó. Thứ ba, tuổi chịu TNHS được tính từ thời điểm người đó sinh ra đến thời điểm người đó thực hiện hành vi phạm tội. Những đặc điểm này cần được hiểu rõ để áp dụng chính xác các quy định của pháp luật.

1.3. Ý Nghĩa Của Việc Xác Định Tuổi Chịu Trách Nhiệm Hình Sự

Việc xác định tuổi chịu TNHS có ý nghĩa quan trọng trong việc xác định trách nhiệm pháp lý của một người. Nó ảnh hưởng trực tiếp đến việc người đó có bị truy cứu TNHS hay không, và mức độ TNHS mà họ phải chịu. Tuổi chịu TNHS cũng là một trong những căn cứ để làm giảm nhẹ hoặc miễn TNHS. Việc cân nhắc độ tuổi để truy cứu TNHS và quyết định hình phạt là một trong những biểu hiện nhân đạo, công bằng và cá thể hóa hình phạt được thể hiện rõ trong luật hình sự.

II. Năng Lực Trách Nhiệm Hình Sự Yếu Tố Quyết Định Của Chủ Thể

Năng lực trách nhiệm hình sự (NLTNHS) là khả năng nhận thức và điều khiển hành vi của một người. Đây là một yếu tố quan trọng để xác định xem một người có phải chịu TNHS hay không. Một người có thể đạt độ tuổi chịu TNHS, nhưng nếu họ không có NLTNHS (ví dụ, do mắc bệnh tâm thần), thì họ sẽ không phải chịu TNHS. NLTNHS và tuổi chịu trách nhiệm hình sự là hai yếu tố độc lập nhưng có mối quan hệ chặt chẽ với nhau trong việc xác định chủ thể của tội phạm.

2.1. Định Nghĩa Năng Lực Trách Nhiệm Hình Sự NLTNHS

Theo nghĩa rộng, NLTNHS bao gồm cả nội dung tuổi chịu TNHS. Theo đó, NLTNHS là khả năng nhận thức được tính nguy hiểm cho xã hội của hành vi, khả năng điều khiển được hành vi đó và khả năng gánh lấy những hậu quả pháp lý do hành vi mà chính họ gây ra. NLTNHS bao gồm khả năng nhận thức, khả năng điều khiển hành vi và tuổi chịu trách nhiệm hình sự.

2.2. Mối Quan Hệ Giữa NLTNHS và Tuổi Chịu Trách Nhiệm Hình Sự

NLTNHS và tuổi chịu TNHS là hai yếu tố độc lập nhưng có mối quan hệ chặt chẽ với nhau. Một người phải đạt độ tuổi chịu TNHS và có NLTNHS thì mới có thể bị truy cứu TNHS. Nếu một người chưa đủ tuổi chịu TNHS hoặc không có NLTNHS, thì họ sẽ không phải chịu TNHS, dù họ có thực hiện hành vi nguy hiểm cho xã hội.

2.3. Tầm Quan Trọng Của NLTNHS Trong Luật Hình Sự Việt Nam

NLTNHS là một trong những yếu tố quan trọng nhất để xác định chủ thể của tội phạm. Nếu một người không có NLTNHS, thì hành vi của họ không bị coi là tội phạm, và họ không phải chịu TNHS. Điều này thể hiện tính nhân đạo của pháp luật hình sự Việt Nam, bảo vệ những người không có khả năng nhận thức và điều khiển hành vi của mình.

III. Quy Định Về Tuổi Chịu Trách Nhiệm Hình Sự Trong BLHS Hiện Hành

Bộ luật Hình sự (BLHS) hiện hành quy định cụ thể về tuổi chịu trách nhiệm hình sự. Theo đó, người từ đủ 16 tuổi trở lên phải chịu TNHS về mọi tội phạm, trừ một số tội phạm đặc biệt. Người từ đủ 14 tuổi đến dưới 16 tuổi phải chịu TNHS về các tội phạm rất nghiêm trọng do cố ý hoặc tội phạm đặc biệt nghiêm trọng. Quy định này thể hiện sự phân hóa trách nhiệm hình sự theo độ tuổi, phù hợp với khả năng nhận thức và điều khiển hành vi của từng lứa tuổi.

3.1. Độ Tuổi Từ Đủ 16 Trở Lên Chịu Trách Nhiệm Hình Sự Toàn Diện

Người từ đủ 16 tuổi trở lên phải chịu TNHS về mọi tội phạm, trừ một số trường hợp đặc biệt được quy định trong BLHS. Điều này có nghĩa là, nếu một người từ đủ 16 tuổi trở lên thực hiện hành vi phạm tội, họ sẽ bị truy cứu TNHS và phải chịu hình phạt theo quy định của pháp luật. Quy định này thể hiện sự trưởng thành về mặt nhận thức và khả năng điều khiển hành vi của người từ đủ 16 tuổi trở lên.

3.2. Độ Tuổi Từ Đủ 14 Đến Dưới 16 Trách Nhiệm Hình Sự Hạn Chế

Người từ đủ 14 tuổi đến dưới 16 tuổi phải chịu TNHS về các tội phạm rất nghiêm trọng do cố ý hoặc tội phạm đặc biệt nghiêm trọng. Điều này có nghĩa là, nếu một người trong độ tuổi này thực hiện hành vi phạm tội ít nghiêm trọng hơn, họ sẽ không bị truy cứu TNHS. Quy định này thể hiện sự bảo vệ đặc biệt của pháp luật đối với người chưa thành niên, đồng thời vẫn đảm bảo trật tự xã hội.

3.3. Xác Định Độ Tuổi Trong Truy Cứu Trách Nhiệm Hình Sự Nguyên Tắc

Việc xác định độ tuổi trong truy cứu TNHS phải tuân thủ các nguyên tắc nhất định. Tuổi được tính theo ngày, tháng, năm sinh ghi trong giấy khai sinh hoặc các giấy tờ hợp lệ khác. Trong trường hợp không có giấy tờ, tuổi được xác định theo kết luận giám định. Nguyên tắc có lợi cho người bị buộc tội luôn được ưu tiên áp dụng.

IV. Thực Tiễn Áp Dụng Quy Định Về Tuổi Chịu Trách Nhiệm Hình Sự Tại Hà Tĩnh

Thực tiễn áp dụng quy định của pháp luật hình sự về tuổi chịu trách nhiệm hình sự tại Hà Tĩnh cho thấy, các cơ quan tiến hành tố tụng đã có nhiều cố gắng trong việc xác định đúng độ tuổi của người phạm tội, đảm bảo việc truy cứu TNHS được chính xác và công bằng. Tuy nhiên, vẫn còn một số khó khăn và vướng mắc trong quá trình áp dụng, đặc biệt là trong việc xác định độ tuổi khi không có giấy tờ hợp lệ.

4.1. Tổng Quan Kết Quả Áp Dụng Quy Định Về Tuổi Chịu TNHS

Nhìn chung, việc áp dụng quy định về tuổi chịu trách nhiệm hình sự tại Hà Tĩnh đã đạt được những kết quả tích cực. Các cơ quan tiến hành tố tụng đã xử lý đúng pháp luật các vụ án liên quan đến người chưa thành niên phạm tội, góp phần bảo vệ quyền lợi của người chưa thành niên và đảm bảo trật tự xã hội.

4.2. Những Vi Phạm Sai Lầm Trong Áp Dụng và Nguyên Nhân

Tuy nhiên, vẫn còn một số vi phạm, sai lầm trong áp dụng quy định về tuổi chịu trách nhiệm hình sự, chủ yếu liên quan đến việc xác định độ tuổi khi không có giấy tờ hợp lệ. Nguyên nhân của tình trạng này là do trình độ nghiệp vụ của một số cán bộ còn hạn chế, cũng như sự phối hợp giữa các cơ quan chức năng chưa chặt chẽ.

4.3. Thống Kê Tội Phạm Vị Thành Niên Ở Hà Tĩnh Phân Tích

Thống kê cho thấy, số lượng tội phạm vị thành niên ở Hà Tĩnh có xu hướng gia tăng trong những năm gần đây. Các tội phạm phổ biến là trộm cắp tài sản, cố ý gây thương tích, gây rối trật tự công cộng. Phân tích cho thấy, nguyên nhân của tình trạng này là do ảnh hưởng của môi trường xã hội, sự thiếu quan tâm của gia đình và nhà trường, cũng như sự thiếu hiểu biết về pháp luật của người chưa thành niên.

V. Giải Pháp Bảo Đảm Áp Dụng Đúng Quy Định Về Tuổi Chịu TNHS

Để bảo đảm áp dụng đúng quy định của pháp luật về tuổi chịu trách nhiệm hình sự, cần có các giải pháp đồng bộ, bao gồm hoàn thiện pháp luật, nâng cao năng lực của cán bộ, tăng cường công tác tuyên truyền, giáo dục pháp luật, và phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan chức năng. Đặc biệt, cần chú trọng đến việc bảo vệ quyền lợi của người chưa thành niên.

5.1. Hoàn Thiện Bộ Luật Hình Sự Sửa Đổi Bổ Sung

Cần tiếp tục hoàn thiện BLHS, đặc biệt là các quy định liên quan đến tuổi chịu trách nhiệm hình sự, để đảm bảo tính minh bạch, rõ ràng và phù hợp với thực tiễn. Cần xem xét sửa đổi, bổ sung các quy định về xác định độ tuổi khi không có giấy tờ hợp lệ, cũng như các quy định về hình phạt đối với người chưa thành niên phạm tội.

5.2. Nâng Cao Năng Lực Cán Bộ Tập Huấn Bồi Dưỡng

Cần tăng cường tập huấn, bồi dưỡng nghiệp vụ cho cán bộ các cơ quan tiến hành tố tụng, đặc biệt là cán bộ làm công tác điều tra, truy tố, xét xử các vụ án liên quan đến người chưa thành niên phạm tội. Cần trang bị cho cán bộ những kiến thức và kỹ năng cần thiết để xác định đúng độ tuổi của người phạm tội, cũng như áp dụng đúng các quy định của pháp luật.

5.3. Tăng Cường Tuyên Truyền Giáo Dục Pháp Luật Cộng Đồng

Cần tăng cường công tác tuyên truyền, giáo dục pháp luật cho người dân, đặc biệt là người chưa thành niên, về các quy định của pháp luật hình sự, trong đó có quy định về tuổi chịu trách nhiệm hình sự. Cần sử dụng nhiều hình thức tuyên truyền, giáo dục khác nhau, phù hợp với từng đối tượng, để nâng cao nhận thức pháp luật của người dân.

VI. Vai Trò Gia Đình Nhà Trường Xã Hội Trong Phòng Ngừa Tội Phạm

Gia đình, nhà trường và xã hội đóng vai trò quan trọng trong việc phòng ngừa tội phạm vị thành niên. Gia đình cần quan tâm, giáo dục con em mình về đạo đức, lối sống và pháp luật. Nhà trường cần tạo môi trường học tập lành mạnh, giáo dục học sinh về pháp luật và kỹ năng sống. Xã hội cần tạo điều kiện cho người chưa thành niên phát triển toàn diện, tránh xa các tệ nạn xã hội.

6.1. Giáo Dục Kỹ Năng Sống Phòng Chống Bạo Lực Học Đường

Cần tăng cường giáo dục kỹ năng sống cho người chưa thành niên, đặc biệt là kỹ năng phòng chống bạo lực học đường, kỹ năng giải quyết mâu thuẫn, kỹ năng tự bảo vệ bản thân. Điều này giúp người chưa thành niên có khả năng đối phó với các tình huống khó khăn, tránh xa các hành vi phạm tội.

6.2. Hỗ Trợ Tâm Lý Tư Vấn Pháp Luật Cho Vị Thành Niên

Cần cung cấp dịch vụ hỗ trợ tâm lý, tư vấn pháp luật cho người chưa thành niên, đặc biệt là những người có nguy cơ phạm tội. Điều này giúp người chưa thành niên giải quyết các vấn đề tâm lý, hiểu rõ hơn về pháp luật và tránh xa các hành vi phạm tội.

6.3. Tạo Môi Trường Sống Lành Mạnh An Sinh Xã Hội

Cần tạo môi trường sống lành mạnh cho người chưa thành niên, đảm bảo an sinh xã hội, tạo điều kiện cho người chưa thành niên được học tập, vui chơi, giải trí và phát triển toàn diện. Điều này giúp người chưa thành niên tránh xa các tệ nạn xã hội và có một tương lai tốt đẹp.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1: Mô ̣t số vấn đề lý luận về tuổi chịu trách nhiệm hình sự trong Luật hình sự Việt Nam. Chương 2: Quy định của Bộ luật hình sự năm 1999 về tuổi chịu trách nhiệm hình sự và thực tiễn áp dụng trên địa bàn tỉnh Hà Tĩnh. Chương 3: Các yêu cầu và giải pháp bảo đảm áp dụng đúng quy định của pháp luật về tuổi chịu trách nhiệm hình sự. 5 z Chƣơng 1 MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ TUỔI CHỊU TRÁCH NHIỆM HÌNH SỰ TRONG LUẬT HÌNH SỰ VIỆT NAM 1.

Khái niệm tuổi chịu trách nhiêm ̣ hin ̀ h sƣ ̣ và năng l ực trách nhiêm ̣ hình sự 1. Khái niệm tuổi chịu trách nhiê ̣m hình sự Mă ̣c dù còn có nhiề u cách hiể u , cách định nghĩa khác nhau , song nhin ̀ chung đều cho rằng : Trách nhiệm hình sự là một dạng trách nhiệm pháp lý, là hậu quả pháp lý bất lợi mà người phạm tội phải gánh chịu trước Nhà nước do việc người đó thực hiện tội phạm và là kết quả của việc áp dụng các quy phạm pháp luật hình sự, được thể hiện ở bản án kết tội của Tòa án có hiệu lực pháp luật, hình phạt và một số biện pháp cưỡng chế hình sự khác do luật hình sự quy định. Chỉ người nào đạt độ tuổ i nhấ t đi ̣nh thì mới phải chi ̣u trách nhiê ̣m hình sự. Tuổi chịu TNHS có các đặc điểm sau đây: Thứ nhất, tuổi chịu TNHS do luật hình sự quy định.

Xét về tính hệ thống, các quy định của ngành luật này trong cùng một hệ thống có thể sử dụng để phân tích làm sáng tỏ nội dung các quy phạm pháp luật của ngành luật khác. Tuy nhiên, nhiều nội dung có tính đặc thù, chuyên biệt thì chúng ta cần phải xác định theo quy định của ngành luật đó. Vấn đề độ tuổi để xác định tư cách chủ thể là một nội dung có tính chuyên biệt, được xác định theo từng ngành luật. Mỗi ngành luật có cách xác định khác nhau về độ tuổi.

Chính vì vậy, về nguyên tắc, khi xác định tuổi chịu TNHS, chúng ta cần căn cứ vào những quy định của luật hình sự mà không viện dẫn các quy định của các ngành luật khác. Chỉ trong những trường hợp luật hình sự dẫn chiếu sang quy định của các ngành luật khác thì chúng ta mới sử dụng cách tính tuổi của ngành luật đó để xác định tuổi chịu TNHS. Thứ hai, tuổi chịu TNHS là tuổi tròn. Mỗi ngành luật đều có cách thức để xác định tuổi của chủ thể tham gia quan 6 z hệ pháp luật do ngành luật mình điều chỉnh.

Đối với chủ thể của tội phạm, luật hình sự Việt Nam xác định tuổi là theo tuổi tròn. Điều này thể hiện trong các quy định, cụ thể: Tại điều 12 Bộ luật hình sự 1999 quy định về tuổi chịu TNHS: “người từ đủ 16 tuổi.” và “người từ đủ 14 tuổi…”. Tuổi tròn ở đây là ngưỡng để tính tuổi tối thiểu của người phạm tội và tuổi tối đa của người bị hại trong trường hợp tuổi của người bị hại chi phối tới việc xác định TNHS của người phạm tội. Cách tính tuổi tròn được xác định bằng cách lấy ngày sinh nhật gần nhất của người đó để tính.

Trong một số trường hợp đặc biệt, khi luật hình sự dẫn chiếu sang ngành luật khác thì chúng ta áp dụng cách tính tuổi của ngành luật đó. Thứ ba, tuổi chịu TNHS tính từ thời điểm người đó sinh ra đến thời điểm người đó thực hiện hành vi phạm tội. Thời điểm đầu để xác định tuổi của người phạm tội là ngày người đó được sinh ra. Thời điểm sinh được xác định dựa vào các loại giấy tờ có giá trị pháp lý gắn liền với nhân thân của người đó như giấy chứng sinh, giấy khai sinh, chứng minh thư nhân dân, cá loại văn bằng, chứng chỉ.

Nhưng trên thực tế, không phải khi nào chúng ta cũng có các loại giấy tờ trên để xác định tuổi. Trong nhiều trường hợp, chúng ta không có cơ sở pháp lý vững chắc để xác định ngày sinh của người phạm tội. Trong những trường hợp này, chúng ta phải xác định ngày sinh của người phạm tội theo nguyên tắc có lợi cho người thực hiện hành vi phạm tội. Thời điểm sau để xác định độ tuổi đó là thời điểm hành vi nguy hiểm cho xã hội được thực hiện.

Có nghĩa là: Hành vi được thực hiện ngày nào thì ngày đó được sử dụng để tính tuổi của người thực hiện hành vi phạm tội. Đối với những trường hợp hành vi phạm tội là hành vi kéo dài hoặc hành vi có tính liên tục mà tuổi của người phạm tội có tính chất “giáp ranh” ảnh hướng để việc xác định trách nhiệm hình sự, ta cần xem xét cụ thể để tách hành vi đó ở các độ tuổi khác nhau để xem xét trách nhiệm hình sự được chính xác. Trên cơ sở phân tích về tuổi chịu TNHS như trên, có thể rút ra định nghĩa về tuổi chịu TNHS như sau: Tuổi chịu trách nhiệm hình sự là độ tuổi được luật hình sự quy định nhằm xác định khi một người phát triển đến độ tuổi đó mới có thể phải 7 z chịu trách nhiệm hình sự, cũng như mức độ trách nhiệm hình sự phải chịu về hành vi phạm tội do mình gây ra. Khái niệm năng lực trách nhiê ̣m hình sự Hiện nay, trong khoa học Luật hình sự và thực tiễn áp dụng mặc nhiên thừa nhận sự tồn tại độc lập của hai dấu hiệu năng lực trách nhiệm hình sự (NLTNHS) và tuổi chịu TNHS.

Nghĩa là, khi phân tích lý luận về mặt chủ thể của tội phạm trong phần chung, chúng ta đều tách hai tiêu chuẩn của một cá nhân để trở thành chủ thể của tội phạm bao gồm: NLTNHS và tuổi chịu TNHS. Trong phần các tội phạm, khi phân tích bốn yếu tố cấu thành tội phạm (CTTP) của từng tội phạm cụ thể, chúng ta cũng luôn nêu cụm từ: "người có NLTNHS và đạt độ tuổi chịu TNHS". Điều này xuất phát từ thực tế các nhà lập pháp hình sự nước ta đã quy định hai nội dung này ở hai điều luật khác nhau, đó là tình trạng không có NLTNHS (Điều 13 Bộ luật Hình sự) và tuổi chịu TNHS (Điều 12 Bộ luật Hình sự). Do đó, theo nghĩa rộng thì NLTNHS phải bao gồm cả nội dung tuổi chịu TNHS.

Theo đó: “ Năng lực trách nhiệm hình sự là khả năng nhận thức được tính nguy hiểm cho xã hội của hành vi một người, khả năng điều khiển được hành vi đó và khả năng gánh lấy những hậu quả pháp lý là trách nhiệm hình sự do hành vi mà chính họ gây ra. Năng lực trách nhiệm hình sự bao gồm khả năng nhận thức, khả năng điều khiển hành vi và tuổi chịu trách nhiệm hình sự”. Còn hiểu theo nghĩa hẹp thì “Năng lực TNHS phải đạt độ tuổi và năng lực của tự ý thức, được hình thành trong quá trình phát triển của cá thể cả về mặt tự nhiên và xã hội”. Một người chưa đủ tuổi chịu TNHS thực hiện hành vi nguy hiểm cho xã hội luôn được coi là không có lỗi [6, tr.

Tương tự như trường hợp khi thực hiện hành vi nguy hiểm cho xã hội mà mắc bệnh dẫn đến mất khả năng nhận thức hoặc khả năng điều khiển hành vi. Một khi đã có hành vi phạm tội có nghĩa là bốn yếu tố cấu thành tội phạm đã thỏa mãn và TNHS phải được đặt ra vì không thể có tội phạm nào trong Bộ luật hình sự mà không có kèm theo hình phạt (đặc trưng của TNHS). Việc họ được miễn TNHS trong một số trường hợp không thể được coi là "chưa đến 8 z mức bị truy cứu TNHS” hoặc hành vi của họ không phải là tội phạm cũng không thể được coi là "chưa đến mức bị truy cứu TNHS" mà phải coi là họ không có TNHS. Do đó, có thể khẳng định một cách chắc chắn rằng người chưa đủ tuổi chịu TNHS thì hành vi của họ không thể bị coi là tội phạm, nghĩa là họ không bao giờ bị coi là "đã phạm tội" và họ không có TNHS.

Ý nghĩa của tuổi chịu trách nhiê ̣m hình sự Tuổi chịu TNHS là một vấn đề không thể thiếu trong pháp luật hình sự của mỗi quốc gia, thể hiện quan điểm của Nhà nước về cách thức xử lý người phạm tội, vừa đảm bảo trật tự an toàn cho xã hội nhưng phải đạt được mục đích bảo vệ quyền con người, đặc biệt là quyền của người chưa thành niên, kể cả khi họ thực hiện hành vi nguy hiểm cho xã hội. Tuổi chịu TNHS mặc dù không được ghi nhận chính thức dưới góc độ lập pháp là một đặc điểm (dấu hiệu) cơ bản của tội phạm trong Điều 8 BLHS. Tuy nhiên, dấu hiệu này lại có ý nghĩa rất quan trọng trong việc làm sáng tỏ TNHS của người phạm tội. Đây cũng như là dấu hiệu không thể thiếu trong yếu tố chủ thể của tội phạm bên cạnh dấu hiệu “năng lực TNHS”.

Ngoài ra, độ tuổi chịu TNHS cũng là một vấn đề quan trọng có ý nghĩa quyết định đối với quá trình giải quyết vụ án hình sự. Việc cân nhắc tuổi chịu TNHS cùng với các căn cứ khác để quyết định hình phạt là một trong những biểu hiện nhân đạo, công bằng và cá thể hóa hình phạt có ý nghĩa giáo dục, cải tạo và phòng ngừa rất lớn. Cơ sở của việc quy định tuổi chịu trách nhiêm ̣ hin ̀ h sƣ ̣ và phân lo ại tuổi chịu trách nhiêm ̣ hin ̀ h sƣ ̣ 1. Cơ sở của việc quy định tuổi chịu trách nhiê ̣m hình sự 1.

Cơ sở lý luận Bất kỳ một ngành luật nào cũng xuất phát từ mục đích điều chỉnh là kết quả trong tương lai mà nhà làm luật mong muốn sẽ đạt được bằng sự điều chỉnh của ngành luật ấy. Mục đích của luật hình sự chính là thiết lập lại trật tự của các quan hệ xã hội đã tồn tại trước khi có việc thực hiện tội phạm mà các quan hệ xã hội đó bị sự xâm hại của tội phạm gây nên (hoặc đe dọa thực tế gây nên) thiệt hại. Đồng thời, trong quá trình thiết lập lại trật tự ấy tất cả các công dân và những người có chức vụ 9 z cũng như các cơ quan nhà nước và các tổ chức xã hội phải có nghĩa vụ tuân thủ nghiêm chỉnh các đòi hỏi của luật hình sự [6, tr. Để thực hiện nhiệm vụ bảo vệ chế độ xã hội, trật tự xã hội, Nhà nước dùng nhiều biện pháp khác nhau vừa có tính thuyết phục vừa có tính cưỡng chế để đấu tranh, ngăn chặn những hành vi vi phạm pháp luật.