Chương 1: Tư tưởng Hồ Chí Minh về đạo đức. Chương 2: Tư tưởng Hồ Chí Minh về pháp luật. Chương 3: Mối quan hệ giữa đạo đức và pháp luật trong tư tưởng Hồ Chí Minh. Chương 4: Bài học, giải pháp vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh về đạo đức và pháp luật trong quản lý xã hội, xây dựng con người mới ở Việt Nam hiện nay.
10 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Chƣơng 1 TƢ TƢỞNG HỒ CHÍ MINH VỀ ĐẠO ĐỨC 1. QUÁ TRÌNH HÌNH THÀNH TƢ TƢỞNG HỒ CHÍ MINH VỀ ĐẠO ĐỨC 1. Cơ sở hình thành tƣ tƣởng đạo đức Hồ Chí Minh - Cơ sở tư tưởng Tư tưởng Hồ Chí Minh về đạo đức là một hệ thuyết vừa đầy đủ, trọn vẹn nhất, vừa gần gũi, sâu sắc nhất trong toàn bộ hệ thống tư tưởng của Người. Nó đầy đủ với mọi đối tượng, trọn vẹn ở mọi lĩnh vực phạm vi, gần gũi ở phong cách, phương thức thể hiện, sâu sắc ở triết lý, ý nghĩa.
Chính vì thế, đạo đức của Hồ Chí Minh đồng thời cũng là tư tưởng, nhân cách, triết lý sống, hành động cách mạng của Người. Bởi lẽ, tư tưởng Hồ Chí Minh về đạo đức đã hoàn toàn thâm nhập, chứa đựng trong mọi lĩnh vực quan điểm của Hồ Chí Minh từ vấn đề dân tộc và cách mạng giải phóng dân tộc, chủ nghĩa xã hội và con đường quá độ lên chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam, về đại đoàn kết dân tộc và kết hợp sức mạnh dân tộc với sức mạnh thời đại, về Đảng Cộng sản Việt Nam và xây dựng Nhà nước của dân do dân vì dân, về nhân văn, văn hóa, chăm lo bồi dưỡng thế hệ cách mạng cho đời sau…Tư tưởng đạo đức Hồ Chí Minh như một cây xanh lớn dậy từ đất mẹ Việt Nam, vươn cành hấp thụ tinh hoa túy khí Đông - Tây để rồi tỏa rợp bóng mát mãi về sau. Ngạn ngữ có câu: Bông hoa càng vươn cao về phía mặt trời thì rễ của nó càng bám sâu vào lòng đất. Nghiên cứu tư tưởng Hồ Chí Minh, suy ngẫm về tư tưởng và ngưỡng mộ về nhân cách cao đẹp của Người, ta càng thấy tư tưởng đạo đức Hồ Chí Minh vô cũng gần gũi, giản dị bởi nó được nuôi dưỡng từ chính những truyền thống đạo lý tốt đẹp của dân tộc Việt Nam ta.
Truyền thống yêu nước, nhân nghĩa, yêu thương con người, quý trọng hiền tài ngấm sâu vào trái tim, tâm hồn Hồ Chí Minh, soi rạng trí tuệ Người từ thuở Hồ Chí 11 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Minh còn là cậu bé đầu để chỏm. Lịch sử đấu tranh dựng nước, giữ nước, chống thiên tai, thú giữ, chống loạn trong giặc ngoài của dân tộc Việt giúp Hồ Chí Minh hiểu được giá trị của cuộc sống, giá trị thiêng liêng của tự do, hòa bình. Chính vì thế, Hồ Chí Minh trân trọng tự do dân tộc, hòa bình, hạnh phúc của nhân dân. Từ thuở niên thiếu, Hồ Chí Minh đã sớm giác ngộ tự do, và khi trưởng thành, "Tự do" thôi thúc Người ra đi tìm đường cứu nước.
Truyền thống yêu nước được hun đúc từ thời bà Trưng bà Triệu qua Đinh, Lý, Trần… thúc giục lý trí Nguyễn Tất Thành để rồi chính từ chủ nghĩa yêu nước, Nguyễn ái Quốc đã đến với chủ nghĩa cộng sản với mong muốn tìm ra con đường giải phóng dân tộc, mang lại tự do cho đồng bào ái Quốc, mang lại hạnh phúc cho nhân dân của Người. Và cũng chính trong truyền thống yêu nước mà truyền thống nhân nghĩa, yêu thương con người, quý trọng hiền tài của dân tộc Việt Nam được nảy sinh, nuôi dưỡng. Nhìn lại lịch sử dân tộc cả những lúc chói chang hưng thịnh lẫn khi suy yếu mới thấy được giá trị và sức mạnh của truyền thống nhân nghĩa, chủ nghĩa nhân văn. Đây chính là yếu tố củng cố sức mạnh dân tộc, khơi dậy chủ nghĩa yêu nước, ý thức chủ quyền khi đất nước có ngoại xâm và huy động trí lực muôn dân khi hòa bình.
Nam quốc sơn hà, Bình Ngô đại cáo không chỉ là những bản tuyên ngôn độc lập của lịch sử dân tộc mà còn là một triết lý nhân sinh của dân tộc Việt Nam yêu chuộng hòa bình, coi trọng con người, tôn quý sinh mạng dù là sinh mạng của người Việt hay người Minh, dù là người Nam hay người Hán. Và bên cạnh đó, thời kỳ nào cũng có "Chiếu cầu hiền" của các vị anh quân là minh chứng thiết thực nhất, tiêu biểu nhất về truyền thống nhân nghĩa, yêu thương con người, quý trọng hiền tài của dân tộc Việt Nam ta. Truyền thống nhân nghĩa, yêu thương con người, quý trọng hiền tài vừa được nuôi dưỡng bởi truyền thống yêu nước vừa bồi đắp, củng cố cho truyền thống yêu nước thêm vững bền rắn chắc. Sinh ra và lớn lên trong một gia đình theo truyền thống nho giáo có người ông, người cha dốc lòng vì nước vì dân, có người mẹ, người chị hết 12 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com lòng vì chồng vì con, giữa cuộc sống nơi làng quê yên bình mộc mạc với những người nông dân hiền lành chân chất chăm lo lao động và một ngôi trường có những người thầy tận tụy mẫu mực như thầy Vương, Hồ Chí Minh đã được hấp thụ trọn vẹn những phẩm chất, những truyền thống cao quý của người Việt Nam, nhờ đó phẩm chất và tư chất Hồ Chí Minh sớm hình thành góp phần làm nên đạo đức Hồ Chí Minh, nhân sinh quan Hồ Chí Minh định hướng cho hành động cách mạng của Người.
Vốn thông minh, ham học hỏi, lại sớm được gặp gỡ, tiếp cận với những bậc chí sĩ có kiến thức sâu rộng về Nho giáo, Phật giáo, Đạo giáo vì thế ngay từ nhỏ, Hồ Chí Minh khi ấy là Nguyễn Sinh Cung đã nắm vững những luân lý Nho giáo, những lời răn dạy của Phật giáo. Chính những nguyên tắc về tu thân dưỡng tính của nho giáo đã rèn dạy và định hướng nhân cách Sinh Cung, chính những lời khuyên thấm đẫm chất nhân bản của Phật giáo khơi dậy lòng trắc ẩn, vị tha, bao dung rộng lớn của Anh. Đồng thời, những tư tưởng tinh thông về quy luật tự nhiên của vạn vật và xã hội được Hồ Chí Minh kế thừa trong Đạo giáo đã giúp Người có một triết lý sống, phong cách sống bình dị, trong sáng, thanh cao ung dung tự tại (như chính cuộc đời Người đã sống) - một cuộc sống giản dị, khiêm tốn, phảng phất sự vô vi, tiêu dao của Lão Tử nhưng lại chứa đựng tinh thần lạc quan yêu đời thiết tha, yêu thương con người đến vô ngần. Với triết lý đó, Hồ Chí Minh đã sống và là tấm gương sáng cho mọi thế hệ người dân Việt Nam noi theo về một ý chí sắt đá, lòng quyết tâm, nghị lực phi thường, một sự lạc quan cần thiết trong mọi hoàn cảnh.
Sự hội cộng của các hệ tư tưởng Nho, Phật, Đạo giáo không chỉ giúp Nguyễn Sinh Cung trở thành một chàng thanh niên có phẩm chất đạo đức tốt biết yêu nước, thương dân mà những hệ tư tưởng ấy đã khiến Anh bừng tỉnh về trách nhiệm của một người dân đất Việt. Càng thêm nhuần nhuyễn tư tưởng triết lý - đạo đức Nho giáo, Phật giáo, Đạo giáo phương Đông, Hồ Chí Minh càng sớm nhận ra sự hạn chế trói buộc của tư tưởng Nho giáo, sự an phận nhún nhường của Phật giáo, Đạo 13 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Cho nên, khi mới được tiếp xúc với những tư tưởng bình đẳng, tự do và dân chủ phương Tây ngay tại quê nhà, Hồ Chí Minh đã so sánh và khát khao đấu tranh, tìm kiếm giá trị đích thực của nền dân chủ phương Tây mong muốn người dân An Nam cũng được hưởng những giá trị cao đẹp ấy. Nếu như chủ nghĩa yêu nước là cơ sở để Hồ Chí Minh đến với chủ nghĩa cộng sản thì những tư tưởng về tự do bình đẳng, dân chủ phương Tây là động lực thôi thúc Hồ Chí Minh ra đi tìm đường cứu nước.
Sau khi rời bến cảng nhà Rồng năm 1911, Hồ Chí Minh đã tìm đến Tây phương. Tại đây, Người đã được tiếp cận với các luồng tư tưởng, các học thuyết dân chủ tư sản tiến bộ của Rútxô, Môngtécxkiơ… Các học thuyết ấy đã giúp Hồ Chí Minh định hướng rõ hơn những giá trị đơn giản nhất và cũng là thiêng liêng nhất mà cuộc sống con người phải đạt tới. Người ý thức cụ thể hơn về tự do, đó là quyền tự quyết, là sự bình đẳng giữa người với người, là quyền được sống, được mưu cầu hạnh phúc, được bảo vệ và bảo đảm các giá trị sống… Đồng thời, khi lăn lộn trong phong trào công nhân, đối chiếu với các học thuyết dân chủ tư sản Tây phương, Hồ Chí Minh nhận thấy những học thuyết ấy tuy có mục đích đẹp đẽ thật song không đủ sức mạnh để mang lại cho những người lao động trên khắp các nước mà Người đã đặt chân tới một cuộc sống của con người theo đúng nghĩa của nó khiến cho khẩu hiệu về nhân quyền trở lên xa vời ngay chính tại quê hương sản sinh ra nó. Hấp thụ truyền thống dân tộc, nền tảng văn hóa - đạo đức Đông phương để thêm chí khí, tiếp thu tư tưởng tiến bộ Tây phương để thêm tuệ khí, Hồ Chí Minh vẫn băn khoăn vì chưa tìm ra cách thức để cho những giá trị đạo đức Đông - Tây có điều kiện trở thành những giá trị đích thực và thiết thực mang lại hạnh phúc cho nhân dân Việt Nam nói riêng, nhân loại nói chung.
Chỉ khi được tiếp cận với "Luận cương về vấn đề dân tộc và thuộc địa", tham gia rèn luyện, hoạt động cách mạng trong Quốc tế III, học tập, nghiên cứu chủ nghĩa Mác- Lênin, lĩnh hội những tư tưởng về đạo đức cách mạng của người cộng sản, về tinh thần đoàn kết quốc tế trong cuộc đấu tranh 14 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com của giai cấp vô sản do Lê nin lãnh đạo, Hồ Chí Minh mới thực sự yên tâm tin tưởng vào giá trị của các chuẩn mực đạo đức cao đẹp Tây phương và Người càng thêm quyết tâm theo đuổi để sự hiện hữu của nó chắc chắn sẽ mang lại hạnh phúc cho cuộc sống của nhân dân Việt Nam. Từ đây, tư tưởng đạo đức Hồ Chí Minh chuyển hóa thành hành động cách mạng Hồ Chí Minh thông qua "Bản yêu sách của nhân dân An Nam" Người gửi lên Hội nghị Vécxây ngày 18 tháng 6 năm 1919, "Bản án chế độ thực dân Pháp" Người viết năm 1925, "Đường Kách mệnh" năm 1927… cùng hàng loạt các hoạt động trong các tổ chức cách mạng Người đã tham gia và không ngừng gây dựng cho sự nghiệp giải phóng dân tộc.