Chương 1. CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ SỰ ẢNH HƯỚNG CUA ĐẠO ĐỨC DOT 'VỚI VIEC THỰC HIỆN PHÁP LUAT 11. Khái quát về đạo đức và thục hiện pháp hật LIL. Khái quát về đạo đúc ao đặc đã xuất hiện và tốn t trong đối ốngxã hội tử hàng nghìn năm, tuy nhiên, qua các thời kỳ lch số do điều iện, hoàn cảnh, năng lục nhận thức, nh iy mục đích lợi ich.
khác nhau nền nhận thúc vé đạo đức không hoàn toàn thắng nh L bởi vay nó được hiểu theo nhiều cách khác nhau trong những thỏi gien, không gian, đối tượng khác nhau. Theo quan niệm phương Đồng đạo đức có nghĩa là “deo lim người". Trong các học thuyét của Phit giáo, của Đao giáo, cũa Nho giáo đều ấy dao đức lim co sở trong đối nhân xở thể và hự rên luyén mình khuyén con người làm điều thiện, tránh, du ác, Các học thuyết này đồ xuất các guy các chuẩn mực, những rang bude trong các hoạt động sống của cơn nguời. Ở phương Tây, khú niệm đạo đúc bit nguôn từ chữ mos trong ngữ vựng Latin, có nại Tà lễ tht.
Morals cổ nghĩa là thôi quen, Ngoài ra trong ting Hy Lap còn có khái niềm ethtcos cũng có nghĩa là tập tục gắn với thỏi quan Tử này chỉ đạo đức của x8 hội, tức là nói về tập quán, tập, tue, lễ hôi trong các quan hộ giao ấp giữa con người với cơn người Ngoài ra con có một khái niệm rất gin với đạo đúc và nhiễu khi được sử dạng thay thé cho đạo đức là lunfp. Vé mặt thuật ngốc “hud là ật tự “Lý” là l8 hải, luân lý là quy tắc, chuẩn mục được thie nhân là đúng dénnhầm thiét lập mot trật tr Tuy nhiên, không được hiễu luân Lý là đồng nhất với đạo dic, nổ chỉ là một 16 phân cũa đạo đặc. Luân ý được xem nhơ phần kết tính cũa đạo đúc, là phân đạo đức én định, bin ving, được thừa nhận rộng si, phổ biển và có giá bị cho tắt cả moi người. Quan niệm người này giúp đố người khác một cách vô tu theo các chuẫn mục về cfi tốt trong một công đẳng, một khu vực, một gia Gn.
đã teo tổng hep khác nhau. Theo nghĩa hep, đạo đức là tổngthể quan niém, quan điểm của con người vé chân, thiện, m; cing các quy tắc xử sự được hình thành trên cơ sở 6 quan niệm, quan điễm đó, chúng được bảo dim thục hiện bằng lương tâm, nh cảm, cá nhân và nức manh của dự luận xã hội, Lão Tử quan niệm “đạo là nguyên lý của ‘vi trụ là quy luật vén có của tự nhién” Con tác giả Vũ Tinh thi luận giải, “dao” nghĩa la con đường, đó "là đường là hướng đã duoc khẳng đính ma cơn người phải theo”, đạo đúc chính là "những yêu cầu, những nguyên tắc do cuộc sống xã hồi đặt xe mà mỗi ngời phấ tuân theo" Theo nghĩa ng, đạo dite được nhận thúc cũ từ góc đổ ý thức (ý thức đạo đúc xã hội và ý thức đạo đúc cá nhân), cả từ góc đô thể chế (nguyên tắc, quy tắc, chuẫn mục đạo dic), cả ử gốc đồ thu tiến (hành vi đạo đức) Gt trong nhông yêu tổ quan trong của đạo đức là ý thức đạo đức. Ý thức đao đức là mr phin ảnh thai độ, nhân th, các thỏi quan, tụ lễ, hành vỉ ứng xở của "ngời này với nguời khác trong công đẳng thông qua các chuỗn mục và quy tắc Trong các hoat động sing của con người ý thức dao đúc thể hiện rõ rên hd bình, din: xã hồi và cá nhân Trân cơ sở các quan niệm, quan đm vé thiện. ác, lương tâm, danh du, trách nhiệm, ngfia vụ, sự cổng bã một hệ thẳng quy tắc ứng xử.
của con người được hình thành: Cá nhân tự giác chấp nhân các chun mực xã hồi và xã hội thông qua các chuỗn mực đó mà gin git nự phát rida Gn ảnh chung cũa xã hội Moi ý thức dao đúc đều được thể hiện thông qua các hônh vĩ đạo đức. Các ảnh vi đạo đức vùa la biễu hiện ci nhân thúc và tinh cảm đạo đúc cả nhận, vừa bị chi phốt bối các chuẩn mục và quy tắc côn xã hội. Sự lựa chọn tr do rong ứng xử tiến người này và người khác là do những tính cách quyết ãnh Các hành vĩ đạo đặc cit cơn người tích cục hay tiêu cực đu gin với các phẩm chất cũa nhân cách; nó vừa là hành v edd chink, vừa là hành v được điều chin trong các mỗi quan hộ xã hội. Đánh giá đao đức là hoạt động thim đính các hành vi, các quan hồ ứng xử dao đặc hủ hop với các thước đo, các chuẩn mục, các quy pham nhất nhvé smét x@ hội.
Giá tị xã hội không phải do dénh giá mã có, nhưng đánh giá rễ xác nt các ứng xố các quan hộ đạo đức nào được xã hội cho la đúng là tất là đẹp Từ những lập luận trên, có thé nút ra khái niêm về đạo đóc nh sn “Dao <i là một hh thái ý thức xã hội nhằm iu chỉnh và đánh giá cách ứng xứ cũa “Pe Te (20 Bao 01) đc ke , No. Chit tị quốc gia, BÀ Nội,9-11 ` Th (1998), Bao đíc lọ plcng Đứng cổ dea No. Chê tr quốc gi, Hà Nội 13-14 1 con người rong quan hệ giữa người với người và quan lễ với xã hổ, chủng được thực hiện bởi mi cá nhận, bởi rnyễn thẳng và sức mạnh cũa deh xã hội" Mặc đò còn tén tei nhiêu quan diém khác nhao về thuật ngữ "đạo đức”, ty nhiên, có thể thấy ring đao đức có một số địc đm sau Thứ nhất đạo Bác là mất hình thế ý thúc xã hội. Theo Mắc ~ Ẳngghen trhớc kồi sing lap các thứ lý luân và nguyên tắc bao gém of tiét học và luận ý học, con ngời đã hoạt đông, tie là đã sẵn xuất ra các hiệu vật chất cần thiét cho đi sống Sự phát sinh và phát tiễn côn đạo đức, xét din cùng là mốt quá bình do nợ phat hiển côn phương thức sin xuất quyết dinh Vi dụ thích ứng vớ chế độ phong iin, đơn trên cơ sỡ bó lột những người nông nỗ bi bó cốt chất vào nuống dit là đao đức chỗ đồ nông nô.
Thich ứng với chế độ hư bản, du tiên cơ ở bóc Lot người công nhân Lam thuỷ là đạo đúc hư bản Thứ hai, dao đức là những quy ắc, nguyên tắc, chuẫn mục xã hội nhằm điều chỉnh và đánh giá cáchứng xử của cơn người với nhau, với công đẳng với tynhiên, ao đúc thôi thúc con người ta nên làm hay không nên làm, nó ring bude người ta phi làm hay không được lâm. Đó là các ring bude xi hối đã trở thành quy tắc chung vé ứng xở xã hội. Nhing ring bude này gọi là nhing chuỗn mục. Việc vt pham các chuén mục này có thé giy nên những chin động, những cú sắc văn hóa bi các quan nim, quan diém đạo đức này là những điều gắn bó rất sâu sắc với các ii bì tin thân của xã hồi Thứ ba, những quy tắc này hưởng tối lợi ich, hạnh phúc cũa con người, hướng tới những điều tốt đẹp hom.
Mic dich trụ tiếp cũa con người không phi là cá hay, cá đẹp ma chính là han phúc. Hanh phúc là nợ phát iển hoàn toàn diy đã các đức tinh cña con người. Muốn xây đụng một chuỗn mục đạo đức trong cuộc sống cá nhân, gia inh và xã hội thi cần phãi có nhiing chuẩn mục vỀ hành vi dB con "người cổ thể cần cử vào dé ma đính giá các hành vi thiên hay bất thiện Một hành. vã đem đến hanh phúc, cho người, cho xã hội là chain tắc để đánh giá.
Nhing quy tắc, quan niêm về các chain mục đạo dic trong cuốc sống góp phin giúp con người xác lập khả năng lựa chon, đánh gi các hiện tương xã hối Trên cơ sở đó, con "người hư xem xét đánh giá được ý thức và hành vi cia bin thin. Hay nổi cách khác, đao đức làm giầu thêm “tinh người” cho mé con nguồi, từ do hướng cơn người đến với những gá tị tốt dep. Khái quát về thục hiện pháp uit “Thực hiện pháp luật la host động đến ra thường xuyên trong đôi sống xã hội, soi người rong xã hội đều the hiện. Nó xuất hiện rong tất cã các Hinh vực, với những điệu kiên, hoàn cảnh khác nhau.
Vi vậy, nó cũng chịu ảnh hưởng của nhiêu. yẩu tổ khác nhau với các nuức độ ảnh hướng khác nhu. Từ các yêu tổ bên ngoài hư sự phat tiễn kính tế xã hồi, yêu tổ chính t, yêu tổ pháp luật, yêu tổ vin hoa - đời sống. đến các you ổ bản trong nhơ tình độ vấn hón của chủ thể, yêu tổ tâm, lý.
Trong đó, đ hoạt động thục hiện pháp luật có hiệu qua nhất thì tính tự giác, hư nhận thúc của mỗt chỗ thé là quan trong nhất. Vì vậy các yêu tổ đã bên trong hay tiên ngoài đồu tác đông đến nhân thức của méi chỗ th, to điều kiện thuận lợi nhất để các chủ thi có thi tơ giác thục hiện pháp luật Thực hiện pháp luật là mốt trong nhõng vẫn để cơ bên, quan trong khi nghiên cứu về nhà nước và pháp luật. Trong lĩnh vực pháp luật, thuật ngữ “thực iện pháp luật" được sử dụng thường xuyên và được rất nhiễu nhà nghiên cứu tim hiểu phân tích đười nhiêu quan đểm khác nhan Theo giáo trình Lý luận chung về nhà nước và pháp luật năm 2020 côn Trường Dai học Luật Hà Nộ, “thực hiện pháp luật là hành v thục t, hợp pháp, có mục dich cia các chủ thể được hình thành trong quá tỉnh hiện thục hos các quy định của pháp luật 9 Theo giáo tình Lý luân chung vé nhà nước và phip luật năm 2009 cite Khoa Luật - Đại học quốc gia Hà Nội ảnh nghĩa "thục hiện pháp luật là một quá trình host động có mục dich lâm cho những quy định của pháp luật vào cuộc sống trở thánh những hành vi thục tẾ hop pháp cũa các chủ thể pháp luật”: Còn theo PGS.