mở đầu, kết luận, danh mục tài liệu tham khảo, 2 chương, (5 tiết). 5 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Chƣơng 1 NGUỒN GỐC VÀ NỘI DUNG TƢ TƢỞNG HỒ CHÍ MINH VỀ ĐẠO ĐỨC CÁCH MẠNG 1. Cơ sở lý luận và thực tiễn hình thành tƣ tƣởng Hồ Chí Minh về đạo đức cách mạng 1. Cơ sở lý luận Hồ Chí Minh là lãnh tụ thiên tài của cách mạng Việt Nam, một nhân cách vĩ đại, mẫu mực.
Người đã dày công xây dựng nền đạo đức cách mạng ở Việt Nam. Người phát triển lý luận đạo đức Mác - Lênin và kế thừa xuất sắc những tinh hoa đạo đức của dân tộc và nhân loại. Hồ Chí Minh luôn tự tu dưỡng, rèn luyện mình trở thành con người mẫu mực nhất, là tấm gương trong sáng nhất về đạo đức cách mạng. Trong con người Hồ Chí Minh luôn có sự thống nhất chặt chẽ giữa tư tưởng và tấm gương đạo đức cách mạng.
Đó là nét đặc trưng làm nên sức sống, sự lan tỏa mạnh mẽ của đạo đức Hồ Chí Minh sau khi ra đời đã nhanh chóng được mọi tầng lớp nhân dân tiếp nhận, phổ biến trong toàn Đảng, toàn dân và nhanh chóng trở thành đạo đức phổ biến, chủ đạo của xã hội. Tư tưởng Hồ Chí Minh về đạo đức cách mạng và tư tưởng đạo đức truyền thống của dân tộc có mối quan hệ chặt chẽ; đạo đức Hồ Chí Minh là đạo đức cộng sản chủ nghĩa nhưng mang những đặc điểm rất Việt Nam cả về nội dung và hình thức biểu hiện. Đó là sự kết hợp sáng tạo thế giới quan của chủ nghĩa Mác - Lênin, nhân sinh quan cộng sản chủ nghĩa với những tinh hoa truyền thống của dân tộc Việt Nam, một dân tộc văn hiến, coi trọng phẩm giá con người và những giá trị tinh thần trong đời sống xã hội.Từ ngàn xưa, dân tộc ta đã sớm có ý thức cộng đồng, giàu lòng yêu nước, biết đoàn kết,cố kết cộng đồng trong đấu tranh chống thiên tai, giặc dã, bảo vệ và xây dựng đất nước. Hồ Chí Minh rất biết quý trọng truyền thống đạo đức dân tộc và thường xuyên chắt lọc giá trị tốt đẹp, bồi đắp truyền thống yêu nước thương nòi của dân tộc ta.
6 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Đạo đức truyền thống của dân tộc ta khuyên bảo con người ăn ở có tình, có nghĩa, có đức, có nhân, biết trung, biết hiếu, v. Hồ Chí Minh đã đưa vào những khái niệm đạo đức truyền thống ấy thế giới quan khoa học và nhân sinh quan cộng sản, hình thành những nguyên tắc, chuẩn mực của một nền đạo đức mới để giáo dục cán bộ, đảng viên và nhân dân. Hồ Chí Minh là người đạt đến nghệ thuật trong việc sử dụng những từ ngữ quen thuộc với quần chúng để diễn đạt nội dung của đạo đức mới một cách dễ hiểu, dễ đi vào lòng người. Tư tưởng Hồ Chí Minh về đạo đức cách mạng còn chịu ảnh hưởng sâu sắc của hoàn cảnh quê hương và gia đình vốn gắn bó với cuộc sống hàng ngày của Người.
Tính cách xứ Nghệ với những đặc điểm như: lý tưởng trong tâm hồn, trung kiên trong bản chất, khắc khổ trong sinh hoạt, cứng cỏi trong giao tiếp… mang ý nghĩa, giá trị đạo đức nhân văn sâu sắc. Đặc biệt, Nghệ Tĩnh là nơi đã sản sinh ra nhiều tấm gương yêu nước, hy sinh vì độc lập tự do của dân tộc. Hồ Chí Minh được sinh ra trong một gia đình nhà nho yêu nước, có nếp sống văn hóa đạo đức rất tiêu biểu. Đó là những hoàn cảnh, môi trường văn hóa đạo đức rất sâu sắc mà Hồ Chí Minh đã được tiếp nhận từ lúc thiếu thời, một môi trường đặc biệt tác động, in đậm dấu ấn đến quá trình hình thành tư tưởng Hồ Chí Minh về đạo đức cách mạng sau này của Người.
Tư tưởng Hồ Chí Minh về đạo đức cách mạng còn được hình thành trên cơ sở tiếp thu tinh hoa đạo đức phương Đông và phương Tây, mà cốt lõi là đạo đức Mác - Lênin. Hồ Chí Minh là một người mác-xít nhưng Người không ngần ngại, mà trái lại, luôn bày tỏ sự ngưỡng mộ của mình đối với những người sáng lập các tôn giáo lớn trên thế giới và đặc biệt trân trọng các giá trị nhân văn đạo đức cao cả mà các bậc vĩ nhân đó đã đúc rút, sáng tạo được và ngưỡng mộ chính phẩm hạnh của họ. Hồ Chí Minh đã có nhận xét rất xác đáng rằng: "Học thuyết của Khổng Tử có ưu điểm của nó là sự tu dưỡng đạo đức cá nhân.Tôn giáo Giê-su có ưu điểm của nó là lòng nhân ái cao cả.Chủ nghĩa Mác có ưu điểm của nó là phương pháp làm việc biện chứng. Chủ nghĩa Tôn Dật Tiên có 7 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com ưu điểm là chính sách của nó thích hợp với điều kiện của nước ta.
Khổng Tử, Giê xu, Mác, Tôn Dật Tiên chẳng phải đã có những điểm chung đó sao? Họ đều muốn "mưu hạnh phúc cho loài người, cho xã hội". Tôi cố gắng làm người học trò nhỏ của các vị ấy” [10,tr 51]. Đạo đức phương Đông cũng đã có ảnh hưởng rất lớn đến việc hình thành tư tưởng đạo đức cách mạng Hồ Chí Minh. Trong di sản văn hóa phương Đông, Hồ Chí Minh không chỉ giản đơn sử dụng các khái niệm và mệnh đề Nho giáo, mà trái lại, Người đã tiếp thu có chọn lọc những nội dung, mặt tích cực của Nho giáo như: ở “sự tu dưỡng đạo đức cá nhân”; phẩm chất hiếu học; về triết lý hành động, nhân nghĩa, ước vọng về một xã hội bình trị, hòa mục, thế giới đại đồng; về một triết lý nhân sinh, tu thân, tề gia, trị quốc; đề cao văn hóa trung hiếu “ dân vi quý, xã tắc thứ chi, quân vi khinh”.
Các khái niệm “trung, hiếu, trí, dũng, liêm” đã được Người kế thừa và phát triển một cách rất sáng tạo, biết "gạn đục khơi trong" từ những lý thuyết cũ, chắt lọc lấy cái có giá trị, bổ sung những nội dung mới. Đối với Phật giáo, Hồ Chí Minh tiếp thu giá trị tư tưởng đạo đức: vị tha, từ bi, bác ái, cứu khổ, cứu nạn, coi trọng tinh thần bình đẳng, chống phân biệt đẳng cấp, chăm lo điều thiện,v.Hồ Chí Minh còn tiếp thu Chủ nghĩa tam dân của Tôn Trung Sơn. Người ca ngợi chính sách của nó là “phù hợp với điều kiện của nước ta” và sử dụng học thuyết Tam dân vào việc mưu cầu hạnh phúc cho dân tộc. Các giá trị cơ bản như độc lập - tự do - hạnh phúc đã được Người lựa chọn sử dụng làm mục tiêu phấn đấu, xây dựng một xã hội mới ở Việt Nam xuyên suốt quá trình hoạt động cách mạng.
Nghiên cứu, tiếp thu những giá trị tư tưởng đạo đức phương Tây, Hồ Chí Minh đã tìm thấy ở tư tưởng bác ái của Đức Chúa Giê-su “lòng nhân ái cao cả”. Đặc biệt, Người chịu ảnh hưởng sâu sắc tư tưởng “tự do, bình đẳng, bác ái” trong Tuyên ngôn nhân quyền và dân quyền (năm 1791) của Đại cách mạng tư sản Pháp. Điều đó đã thôi thúc Người ra đi tìm đến tận quê hương của những tư tưởng ấy để xem thực tế nó như thế nào. Về tư tưởng dân chủ của cách mạng 8 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Mỹ, Người đã tiếp thu giá trị về quyền sống, quyền tự do và quyền mưu cầu hạnh phúc.
Nước Pháp là nơi mà chủ nghĩa nhân văn rất phát triển. Chủ nghĩa nhân văn là đạo đức về sự cao quý của con người. Ở đây, Hồ Chí Minh đã có điều kiện tiếp xúc với các trào lưu tư tưởng triết học tiến bộ mà đại biểu là tư tưởng của các nhà triết học thời kỳ Khai sáng và thời kỳ cách mạng tư sản Pháp, như Diderot, Voltaire, Rousseau, Montesquieu… và chủ nghĩa xã hội không tưởng của Xanhximông, Phuriê, Ôoen… Các nhà tư tưởng này đều hướng đến một xã hội lý tưởng, đề cao con người. Hồ Chí Minh không chỉ học hỏi, tiếp thu được kho tàng lý luận của phương Tây mà còn học hỏi được nhiều điều từ bạn bè quốc tế trong quá trình sống và làm việc ở đó.
Người hiểu được tấm lòng khoan dung độ lượng của con người nơi đây. Đặc biệt, từ năm 1920, Hồ Chí Minh đã đến được với chủ nghĩa Mác - Lênin. Đây được coi là nguồn gốc lý luận trực tiếp quyết định bản chất của tư tưởng Hồ Chí Minh, làm cho tư tưởng và hành động của Người trở nên khoa học và cách mạng. Hồ Chí Minh không tiếp thu chủ nghĩa Mác - Lênin một cách rập khuôn, máy móc, giáo điều, mà Người nắm vững cái cốt lõi, linh hồn sống của nó là phương pháp biện chứng duy vật để giải quyết thành công các vấn đề thực tiễn của cách mạng Việt Nam.
Hồ Chí Minh ca ngợi phương pháp làm việc biện chứng, đề cao phần tinh túy nhất, sâu sắc nhất trong học thuyết Mác - Lênin mang tính nhân đạo, nhân văn cao cả. Như vậy, học thuyết Mác - Lênin nói chung, về đạo đức nói riêng không phải là nguồn gốc lý luận duy nhất của tư tưởng Hồ Chí Minh về đạo đức, nhưng là nguồn gốc lý luận nền tảng và chủ yếu nhất, chính nhờ nguồn gốc này mà Hồ Chí Minh đã tiếp thu và phát triển đạo đức truyền thống của dân tộc và nhân loại lên một tầm cao mới, mang bản chất khoa học và cách mạng trở thành Đạo đức mới, Đạo đức cách mạng Việt Nam. Cơ sở thực tiễn Cuối thế kỷ 19 đầu thế kỷ 20, đất nước ta rơi vào cảnh nô lệ lầm than dưới ách thống trị của đế quốc thực dân Pháp. Nhân dân ta đã liên tiếp nổi dậy 9 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com chống lại ách cai trị của thực dân Pháp nhưng do thiếu đường lối chính trị đúng đắn lãnh đạo nên các phong trào đấu tranh đều lần lượt thất bại.
Giữa lúc đó, Hồ Chí Minh đã ra đi tìm đường cứu nước. Người đã đến nhiều nước thuộc địa ở khắp các châu lục Á, Phi, Mỹ, Âu cũng như các nước tư bản phát triển nhất - Mỹ, Anh, Pháp. Người vừa kiếm sống, vừa hoạt động trong các phong trào công nhân và lao động ở nhiều nước trên thế giới. Người được tiếp xúc với những người lao động nghèo khổ và thấy được những bất công của xã hội tư bản.
Điều đó càng thôi thúc Người tìm cho được con đường cứu nước, giải phóng dân tộc, giải phóng nhân loại cần lao.