phần mở đầu bản Tuyên ngôn độc lập của nước ta năm 1945 cái nội dung tinh tuý trong Tuyên ngôn độc lập 1776 của nước Mỹ, trong Tuyên ngôn 23 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com nhân quyền và dân quyền của cách mạng Pháp 1789 để khẳng định quyền sống, quyền tự do, quyền bình đẳng, quyền mưu cầu hạnh phúc cho tất cả mọi người, cho dân tộc Việt Nam và các dân tộc khác trên thế giới” [80, tr. Đó là lý tưởng và khát vọng cao cả của Hồ Chí Minh. Cơ sở lý luận và phương pháp luận của chủ nghĩa Mác - Lênin Hồ Chí Minh đến với chủ nghĩa Mác - Lênin như là một “cuộc hẹn hò lịch sử”, “sự bắt gặp”, “sự tìm thấy” những chân lý của thời đại. Trước khi đọc “Sơ thảo lần thứ nhất những luận cương về vấn đề dân tộc và thuộc địa” của Lênin, Hồ Chí Minh vẫn còn là nhà yêu nước với lập trường dân chủ tư sản và chịu ảnh hưởng Phan Chu Trinh.
Sự phát triển nhanh chóng về nhận thức do tích cực tham gia hoạt động xã hội đã giúp Hồ Chí Minh thấy được các giá trị nhân văn phương Tây chưa đem lại con đường thực sự cho giải phóng con người. Luận cương của Lênin đã đem lại sự giác ngộ, xúc động, một khoảnh khắc “vui mừng đến phát khóc lên” mà Hồ Chí Minh diễn đạt là sự tìm thấy ánh sáng. Từ đó Người hoàn toàn tin theo Lênin, tin theo Quốc Tế thứ ba. Đây là kết quả của 10 năm đi khắp nơi, tiếp xúc với nhiều người, khảo sát các cuộc cách mạng tư sản điển hình, những kinh nghiệm đấu tranh của nhiều dân tộc, suy ngẫm nhiều học thuyết nhưng chưa tìm ra con đường cách mạng cho Việt Nam.
Luận cương của Lênin chỉ rõ: chỉ trong thời đại đế quốc chủ nghĩa, cách mạng giải phóng dân tộc phải đi theo cách mạng vô sản, những người cộng sản phải ủng hộ các cuộc đấu tranh giải phóng dân tộc. Với sự giúp đỡ của giai cấp vô sản các nước tiên tiến, giai cấp vô sản ở các nước chậm tiến sau khi hoàn thành xong cách mạng dân tộc dân chủ có thể tiến thẳng lên chủ nghĩa xã hội. Như vậy, luận cương của Lênin phản ánh tập trung tư tưởng về giải phóng con người của chủ nghĩa Mác trong điều kiện mới. Hồ Chí Minh đến với học thuyết về con người của chủ nghĩa Mác - Lênin, bắt đầu từ Luận cương của Lênin là nắm bắt được nội dung bản chất của học thuyết đó.
Bởi vì, vấn đề con người và giải phóng con người phải được đặt trong mối quan hệ với giải phóng dân tộc, giải phóng giai 24 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com cấp và cách mạng giải phóng dân tộc chỉ có thể đi theo con đường cách mạng vô sản. Cái đích của cách mạng vô sản là chủ nghĩa xã hội, chủ nghĩa cộng sản, mới giải quyết triệt để vấn đề giải phóng con người. Khi đến với chủ nghĩa Mác- Lênin, Hồ Chí Minh đã nhanh chóng nắm bắt được linh hồn của chủ nghĩa Mác - Lênin, đó là phép biện chứng duy vật, tiếp nhận lập trường, quan điểm, phương pháp cách mạng và khoa học. Từ đây, tư tưởng Hồ Chí Minh về con người mới có sự chuyển biến về chất và từng bước hình thành nên toàn bộ hệ thống những luận điểm về con người một cách triệt để.
Vì vậy, có thể khẳng định: Chủ nghĩa Mác - Lênin là nguồn gốc chủ yếu của tư tưởng Hồ Chí Minh về con người. Đó là bước ngoặt cách mạng trong tư tưởng Hồ Chí Minh về con người. Nội dung đánh dấu bước ngoặt lịch sử đó chính là: Từ chủ nghĩa yêu nước theo lập trường dân chủ tư sản trở thành người theo lập trường cộng sản của chủ nghĩa Mác - Lênin. Hồ Chí Minh tự nhận mình là học trò của các nhà sáng lập chủ nghĩa Mác.
Do đó, có thể nói: tư tưởng Hồ Chí Minh về con người là sự tiếp thu sáng tạo học thuyết mác-xít về con người trong hoàn cảnh Việt Nam. Nó được thể hiện ở một số nội dung sau: Dựa vào chủ nghĩa Mác - Lênin, Hồ Chí Minh đã nhận thức và giải quyết vấn đề con người theo quan điểm của chủ nghĩa duy vật biện chứng và chủ nghĩa duy vật lịch sử. Hồ Chí Minh đã xem xét con người, bản chất con người trong quá trình vận động và phát triển của nó, trong những mối quan hệ hiện thực sinh động và rất cụ thể. Điều này cho phép Hồ Chí Minh nắm bắt được quy luật hình thành và phát triển nhân cách con người Việt Nam, từ đó, đề ra phương thức đúng đắn nhằm phát huy sức mạnh của con người trong quá trình cách mạng.
Tiếp thu những tinh hoa văn hoá của dân tộc và nhân loại trong đó cốt lõi là chủ nghĩa Mác - Lênin cho phép Hồ Chí Minh tiếp cận con người với nội dung toàn diện về kinh tế, chính trị, văn hoá, xã hội. Học thuyết đó chỉ ra tính hạn chế trong ý thức hệ phong kiến và tư sản về con người và nâng các giá trị đó 25 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com đáp ứng yêu cầu của cách mạng giải phóng dân tộc và cách mạng xã hội chủ nghĩa: từ con người bị áp bức, bóc lột, cùng khổ, thành con người có địa vị làm chủ xã hội, làm chủ bản thân; từ tinh thần yêu nước phát triển thành chủ nghĩa yêu nước, chủ nghĩa quốc tế vô sản; từ tinh thần cộng đồng, đoàn kết, tương thân, tương ái thành khối đại đoàn kết dân tộc; từ những giá trị đạo đức cũ thành những giá trị đạo đức mới, đạo đức cách mạng, hình thành con người mới xã hội chủ nghĩa. Con người mới xã hội chủ nghĩa là tổng hoà các giá trị tốt đẹp giữa truyền thống và hiện đại. Đó là con người phát triển toàn diện, vừa “hồng” vừa “chuyên”.
Khi bàn về mối quan hệ giữa giải phóng dân tộc, giải phóng giai cấp, giải phóng xã hội, thì Hồ Chí Minh thể hiện là một nhà cách mạng. Người đã nhìn thấy một lực lượng có thể làm thay đổi xã hội đó là giai cấp công nhân giữ vai trò lãnh đạo liên minh với giai cấp nông dân và đặt dưới sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản. Những lực lượng đó đều có kẻ thù chung là đế quốc, phong kiến. Tiếp thu tư tưởng của chủ nghĩa Mác - Lênin về: “cách mạng là sự nghiệp của quần chúng”, sự nghiệp giải phóng con người là sự nghiệp tự giải phóng của giai cấp lao động, thì Hồ Chí Minh coi cách mạng là sự nghiệp của nhân dân, của cộng đồng dân tộc.
Và, cuộc đấu tranh để giải phóng con người chỉ có thể thực hiện được bằng sự nỗ lực của nhân dân, kể cả xây dựng xã hội mới xã hội chủ nghĩa là do tính tích cực tự giác và sáng tạo của nhân dân. Nhân cách và phẩm chất cá nhân Hồ Chí Minh Tư tưởng bao giờ cũng là sản phẩm của con người, là mặt hoạt động tinh thần, ý thức của con người, do con người sáng tạo ra trên cơ sở những nhân tố khách quan. Do đó, tư tưởng còn phụ thuộc vào các yếu tố của nhân cách, phẩm chất tinh thần của con người đã sản sinh ra nó, như tư chất, tính cách, bản lĩnh, phẩm chất tư duy… có thể khái quát những phẩm chất tinh thần nổi bật của Hồ Chí Minh như sau: 26 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Thứ nhất, ở Hồ Chí Minh có sự thống nhất giữa tư tưởng và tình cảm về con người. Đó là hoài bão, lý tưởng yêu nước thương dân sâu sắc, nhất là những người cùng khổ bị áp bức bóc lột.
Yêu thương con người gắn liền với ý chí đấu tranh giải phóng con người đã trở thành động cơ, mục đích, thành niềm đam mê mãnh liệt của cả cuộc đời của Hồ Chí Minh. Người không đứng ngoài, đứng ở trên cao mà hoà mình cùng cuộc sống của con người, luôn ở trong lòng nhân dân, đập cùng một nhịp tim, chia cùng một mức sống, cùng buồn cùng vui với mỗi con người. Thứ hai, Hồ Chí Minh có niềm tin mãnh liệt ở nhân dân, có ý chí nghị lực phi thường, đầu óc thực tiễn, thiết thực, cụ thể, lý luận gắn liền với thực tiễn, nói đi đôi với làm. Thứ ba, Hồ Chí Minh là một con người mẫu mực về đạo đức cách mạng, tác phong bình dị, chân tình khiêm tốn, gần gũi hoà mình với quần chúng.
Ở Hồ Chí Minh là sự thống nhất trong một con người những phong cách của một nhà chính trị già dặn, một nhà ngoại giao từng trải, một trí thức uyên bác với phong cách của một người bình dị như nông dân trên đồng ruộng, công nhân trong nhà máy, ông Ké ở Việt Bắc… hết sức gần gũi thân thiết với mọi người. Những phẩm chất tiêu biểu ấy cộng với tư chất thông minh, nhạy bén, tư duy sáng tạo, do vậy, giữa vô vàn lý thuyết, học thuyết khác nhau, thậm chí trái ngược nhau Hồ Chí Minh vẫn tìm thấy mục tiêu, lý tưởng đúng đắn và con đường để thực hiện mục tiêu, lý tưởng ấy. Cùng những phẩm chất, nhân cách cá nhân là cuộc đời hoạt động thực tiễn phong phú là nguồn gốc to lớn góp phần hình thành tư tưởng Hồ Chí Minh nói chung và tư tưởng về con người nói riêng. Trong số các nhà hoạt động cách mạng hiện đại, hiếm có người nào có cuộc sống và hoạt động thực tiễn hết sức rộng lớn và phong phú như Hồ Chí Minh.
Người có hơn 30 năm sống, lao động và hoạt động ở nước ngoài, với gần 30 nước, phải đấu tranh để sinh tồn trong những điều kiện vô cùng khó khăn, 27 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com gian khổ và nguy hiểm. Thông thạo nhiều ngoại ngữ, nói được nhiều thổ ngữ. Hồ Chí Minh lại phải làm nhiều nghề để kiếm sống, tiếp xúc với nhiều tầng lớp, giai cấp khác nhau. Là người giữ nhiều cương vị, phụ trách nhiều công việc.
Nhiều năm là người đứng đầu Đảng và nhà nước lãnh đạo cách mạng nước ta. Chính thực tiễn phong phú, sinh động đã đem lại cho Hồ Chí Minh một vốn sống, vốn hiểu biết về con người hết sức sâu sắc. Nội dung tư tưởng Hồ Chí Minh về con người 1. Quan niệm về con người Tiếp thu những giá trị tích cực của tư tưởng phương Đông, phương Tây và những tư tưởng dân tộc về con người trong lịch sử, kết hợp với những tư tưởng đúng đắn và khoa học của chủ nghĩa Mác - Lênin, Hồ Chí Minh đã xây dựng và đưa ra quan niệm của mình về con người.