PHẦN MỞ ĐẦU 1. Tính cấp thiết của đề tài Trong thời gian qua Đảng và Nhà nước không chỉ ở Việt Nam và Trung Quốc đều luôn luôn xem trọng việc xây dựng, phát triển nâng cao chất lượng của đội ngũ công chức và xem đây là đối tượng rất quan trọng để thực hiện các mục tiêu và kế hoạch phát triển đất nước bền vững và hội nhập quốc tế. Công chức luôn luôn ý thức cao về việc phải rèn luyện nâng cao phẩm chất đạo đức và chính trị, cùng lối sống gương mẫu cũng như có thái độ phục vụ nhân dân và luôn luôn biết lắng nghe nguyện vọng chính đáng cũng như các góp ý từ người dân, ngoài ra, phải chịu sự giám sát của lãnh đạo, cơ quan cấp trên, người dân. Tuy nhiên, thực trạng hiện nay vẫn có một bộ phận không nhỏ cán bộ, công chức, trong đó, có những người đang giữ vị trí chức vụ quản lý, lãnh đạo ở các cơ quan, đơn vị từ Trung ương đến địa phương có những dấu hiệu suy thoái về tư tưởng chính trị, đạo đức, lối sống với những biểu hiện về sự phai nhạt lý tưởng, sa vào chủ nghĩa cá nhân ích kỷ, cơ hội, thực dụng, chạy theo danh lợi, tiền tài, tham nhũng, lãng phí, tùy tiện, vô nguyên tắc.
Không ít cán bộ, công chức vận dụng các chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước đôi khi có sự tùy tiện, gây khó khăn cho người dân; giải quyết công việc cho dân theo kiểu “ban ơn”, “ban phát”, chưa làm tròn chức trách, nhiệm vụ của “người đầy tớ trung thành của nhân dân”; một số công chức còn thiếu bình đẳng, thiếu tôn trọng dân, chưa thực sự thể hiện mối quan hệ giữa người phục vụ và người được phục vụ. Hiện nay thực trạng vẫn còn một số công chức tỏ thái độ quan liêu, hách dịch, cửa quyền khi giải quyết công việc, còn hiện tượng đùn đẩy, né tránh trách nhiệm; thái độ cư xử chưa thật lịch sự, nhã nhặn, chưa thực hiện nhiệm vụ với tinh thần nhiệt tình, trách nhiệm, tận tụy, trung thực, không vụ 1 lợi cá nhân. Một số cơ quan, đơn vị còn có biểu hiện mất đoàn kết nội bộ, bè phái, đố kị và ghanh ghét, không hợp tác với nhau trong quá trình thực hiện nhiệm vụ. Một bộ phận công chức có biểu hiện làm việc cầm chừng, chưa thường xuyên, tích cực học tập, bồi dưỡng, rèn luyện để nâng cao phẩm chất đạo đức, lối sống và trình độ chuyên môn, nghiệp vụ.
Qua nghiên cứu thực trạng đang diễn ra ở Việt Nam và Trung Quốc đều cho thấy vai trò lãnh đạo tuyệt đối của Đảng cộng sản Việt Nam và Đảng cộng sản Trung Quốc đều thể hiện rõ ở Việt Nam và Trung Quốc, trong đó, Đảng đưa ra đường lối, chủ trương, chính sách và ban hành các nghị quyết để nhà nước triển khai và cụ thể hóa các chính sách của Đảng bằng pháp luật, đặc biệt là về pháp luật công chức. Đặc điểm giống nhau giữa hai nước là đều dưới sự lãnh đạo tuyệt đối của Đảng. Ở Việt Nam và Trung Quốc thì nhà nước đều thực hiện đúng đường lối của Đảng và hiện thực hóa các nghị quyết của Đảng bằng pháp luật để quản lý xã hội, đồng thời, thực hiện và áp dụng các quy định pháp luật để xử lý công chức khi có hành vi vi phạm kỷ luật, kỷ cương. Đơn cử, trong 6 tháng đầu năm 2024, theo Báo cáo của Bộ Nội vụ công bố: “Trên cơ sở tổng hợp số liệu của các bộ, ngành, địa phương, trong 6 tháng đầu năm 2024 có 1.338 cán bộ, công chức, viên chức bị kỷ luật, trong đó cán bộ là 139 người, công chức là 432 người, viên chức 767 người.
Nhiều vụ án trọng điểm đã được xử lý nghiêm minh và có sự giám sát chặt chẽ của các cơ quan chuyên môn, như vụ án: Tập đoàn Vạn Thịnh Phát, đại án Cty Việt Á, Chuyến bay giải cứu, Tập đoàn FLC, Tân Hoàng Minh, Vạn Thịnh Phát, vụ án AIC, dự án đường cao tốc Đà Nẵng-Quảng Ngãi., và điển hình như: Vụ án “Vi phạm quy định về đấu thầu gây hậu quả nghiêm trọng” xảy ra tại Bệnh viện Đa khoa tỉnh Đồng Nai, Công ty cổ phần Tiến Bộ quốc tế AIC và một số đơn vị liên quan; Vụ án “Lợi dụng chức vụ, quyền hạn trong khi thi hành công vụ” xảy ra tại Bệnh viện Bạch Mai và một số cơ quan, đơn vị; Vụ 1 Truy cập tại: https://nld.vn/co-1338-can-bo-cong-chuc-vien-chuc-bi-ky-luat-trong-6-thang-dau-nam- 2 án “Vi phạm các quy định về quản lý đất đai” xảy ra trong việc thực hiện Dự án sinh thái tâm linh Cửu Long Sơn Tự và Dự án biệt thự sông núi Vĩnh Trung tại khu vực núi Chín Khúc, thành phố Nha Trang, tỉnh Khánh Hòa; Vụ án “Vi phạm các quy định về quản lý, sử dụng tài sản Nhà nước gây thất thoát lãng phí” xảy ra tại Dự án Nha Trang Center 2, số 01 Trần Hưng Đạo, thành phố Nha Trang, tỉnh Khánh Hòa. Vụ án “Thiếu trách nhiệm gây hậu quả nghiêm trọng; Lợi dụng chức vụ, quyền hạn trong khi thi hành công vụ; Buôn bán hàng giả là thuốc chữa bệnh” xảy ra tại Cục Quản lý Dược - Bộ Y tế và. các cơ quan, đơn vị, địa phương liên quan; Vụ án “Nhận hối lộ; Buôn lậu; Tổ chức cho người khác trốn đi nước ngoài trái phép; Không tố giác tội phạm” xảy ra tại các đơn vị thuộc Bộ Tư lệnh Cảnh sát biển, Bộ đội Biên phòng; Vụ án “Vi phạm quy định về quản lý, sử dụng tài sản Nhà nước gây thất thoát, lãng phí” xảy ra tại Tổng công ty sản xuất, xuất nhập khẩu Bình Dương; Vụ án “Buôn lậu; Nhận hối lộ” xảy ra tại Đồng Nai và một số địa phương; Vụ án “Vi phạm quy định về quản lý, sử dụng tài sản Nhà nước gây thất thoát, lãng phí” xảy ra tại Công ty TNHH MTV Đầu tư và xây dựng Tân Thuận. Ngoài ra, nhiều cán bộ lãnh đạo đang đương chức hay về hưu nếu vi phạm thì đều bị xử lý nghiêm, như: Cho thôi giữ chức vụ đối với 02 Phó Thủ tướng Chính phủ, kể cả Ủy viên Bộ Chính trị và nhiều Bộ trưởng, Thứ trưởng, Chủ tịch tỉnh, Phó Chủ tịch tỉnh, Bí thư tỉnh và tương đương… tất cả đều không có ngoại lệ khi xử lý kỷ luật: Từ kỷ luật khiển trách cho đến khởi tố hình sự.
Trong khi đó theo báo Insider, Đảng Cộng sản Trung Quốc đã công bố một báo cáo mới tiết lộ rằng họ đã kỷ luật 627.000 quan chức vào năm ngoái vì vi phạm kỷ luật và quy tắc2. Bên cạnh đó, ngày 18/01/2024, Ủy ban Kiểm tra Kỷ luật Trung ương Trung Quốc (CCDI) công bố trong báo cáo cho thấy khoảng 110.000 đảng viên của nước này phải đối mặt với các hình thức kỷ 2 Truy cập tại: https://www.vn/gan-630000-quan-chuc-trung-quoc-bi-ky-luat-trong-nam-2021- post770229. 3 luật khác nhau trong năm 2023, tăng 13% so với năm trước3. Và, theo CCDI cho biết các vụ kỷ luật năm ngoái đều nhằm xử lý hành vi vi phạm 8 quy tắc ứng xử chính thức mà Chủ tịch Tập Cận Bình đặt ra ngay sau khi lên nắm quyền lãnh đạo đảng Cộng sản Trung Quốc vào cuối năm 2012.
Trong số những người bị kỷ luật có hơn 41.000 đảng viên không thực hiện đúng nhiệm vụ của mình khi "không chịu trách nhiệm" hoặc ra chỉ đạo nhưng không thực hiện và có 40.000 người khác bị kỷ luật vì nhận quà cáp hoặc tham dự các bữa ăn và lễ kỷ niệm xa hoa và có 10.000 người khác bị khiển trách vì cấp hoặc nhận trợ cấp mà không được chấp thuận. Ở Việt Nam thì nhà nước có Luật Cán bộ công chức năm 2008 (và sửa đổi bổ sung năm 2019). Ở Trung Quốc thì nhà nước có Luật Công chức năm 2005. Cả hai nhà nước đều quản lý công chức theo luật và xử lý công chức có hành vi vi phạm kỷ luật đều theo luật, ngoài trừ nếu công chức là đảng viên khi vi phạm kỷ luật thì đều bị xử lý theo Điều lệ Đảng và các quy định của Đảng.
Bởi vì, thực trạng hiện nay có một số cán bộ, công chức, viên chức và người lao động đã vi phạm đạo đức, lối sống, tính gương mẫu… đến mức phải kỷ luật, phải khởi tố hình sự nên đòi hỏi Đảng và Nhà nước cần có những hành động tích cực hơn, quyết liệt hơn trong vấn đề nâng cao trách nhiệm công vụ, kỷ luật kỷ cương công vụ. Bên cạnh các biện pháp mang tính giáo dục cần phải thực hiện có hiệu quả, thường xuyên liên tục, thì việc cần phải có những chế định tác động mạnh mẽ hơn đối với đội ngũ công chức trong quy định của pháp luật để nâng cao kỷ luật, kỷ cương công vụ, không để các hành vi xấu của công chức xảy ra ảnh hưởng đến mục tiêu phát triển đất nước. Đó là vấn đề dự liệu, răn đe nếu để xẩy ra các phát sinh về các hành vi vi phạm thì công chức phải gánh chịu hậu quả pháp lý gì, tức là đề cập đến trách nhiệm pháp lý của công chức. Trong đó, trách nhiệm kỷ luật, một loại trách nhiệm có thể tác động đến cả 3 Truy cập tại: https://dantri.vn/the-gioi/trung-quoc-ky-luat-110000-dang-vien-trong-nam-qua- htm, vào ngày 10/7/2024.
4 yếu tố vật chất, yếu tố tinh thần, được quy định trực tiếp trong Luật Cán bộ, Công chức lại chưa đem lại được những hiệu quả cao đối với vấn đề này. Hiện tại trong quá trình thực hiện nhiệm vụ vẫn xảy ra ở một số CBCCVC đang làm việc ở một số bộ phận cũng có dấu hiệu sợ trách nhiệm và đùn đẩy trách nhiệm kể cả có những cán bộ đang giữ chức vụ quản lý và lãnh đạo. Kể cả có cán bộ thuộc diện cao cấp đã có dấu hiệu suy thoái về chính trị, đạo đức, lối sống và tư tưởng thể hiện qua những dấu hiệu sa vào chủ nghĩa cá nhân ích kỷ và phai nhạt lý tưởng để chạy theo những danh lợi phù phiếm. Một số CBCCCV khi vận dụng chủ trương và chính sách đôi lúc cả nể, tùy tiện và nghiêm trọng hơn về đạo đức công vụ khi gây khó khăn cho các tổ chức, doanh nghiệp và người dân theo kiểu xin-cho hay ban ơn và ban phát giống như là của riêng mình muốn cho ai thì cho.
Thái độ hách dịch, cửa quyền và vòi vĩnh, tham nhũng, bè phái, cục bộ chưa làm hết trách nhiệm được giao phó và chưa thực sự phụng sự nhân dân là người đầy tớ trung thành của nhân dân. Hành vi một số CC thiếu tôn trọng dân trong thực thi nhiệm vụ và có thái độ xem thường người dân khi giao tiếp tại công sở đã gây ra sự bức xúc trong nhân dân.