Luận Văn Thạc Sĩ Về Trách Nhiệm Hình Sự Trong Đồng Phạm Theo Luật Hình Sự Việt Nam

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu vnu ls trách nhiệm hình sự trong đồng phạm theo luật hình sự việt nam luận án ts luật 623801, đánh giá hiện trạng, phân tích vấn đề, đề xuất biện pháp

• Tác giả: Phí Thành Chung
• Người hướng dẫn: Gs.ts Trần Văn Luyện
• Trường học: Đại học quốc gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Luật hình sự và tố tụng hình sự
• Đề tài: Trách Nhiệm Hình Sự Trong Đồng Phạm Theo Luật Hình Sự Việt Nam
• Loại tài liệu: Luận án tiến sĩ
• Năm xuất bản: 2016
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU
• 1.1. Tình hình nghiên cứu trong nước
• 1.2. Tình hình nghiên cứu ngoài nước
• 1.3. Những vấn đề đặt ra cần tiếp tục nghiên cứu
• 2. CHƯƠNG 2: NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ TRÁCH NHIỆM HÌNH SỰ TRONG ĐỒNG PHẠM
• 2.1. Đồng phạm và khái niệm trách nhiệm hình sự trong đồng phạm
• 2.2. Các căn cứ quy định trách nhiệm hình sự trong đồng phạm
• 2.3. Nội dung của chế định trách nhiệm hình sự trong đồng phạm theo luật hình sự
• 2.4. Trách nhiệm hình sự trong đồng phạm theo pháp luật hình sự một số nước và luật hình sự quốc tế
• 3. CHƯƠNG 3: PHÁP LUẬT HÌNH SỰ VIỆT NAM VÀ THỰC TIỄN ÁP DỤNG CÁC QUY ĐỊNH VỀ TRÁCH NHIỆM HÌNH SỰ TRONG ĐỒNG PHẠM Ở GIAI ĐOẠN XÉT XỬ
• 3.1. Pháp luật hình sự Việt Nam về trách nhiệm hình sự trong đồng phạm từ sau Cách mạng tháng Tám 1945 đến nay
• 3.2. Thực tiễn áp dụng các quy định về trách nhiệm hình sự trong đồng phạm ở giai đoạn xét xử
• 4. CHƯƠNG 4: TIẾP TỤC HOÀN THIỆN CÁC QUY ĐỊNH CỦA PHÁP LUẬT HÌNH SỰ VIỆT NAM VỀ TRÁCH NHIỆM HÌNH SỰ TRONG ĐỒNG PHẠM VÀ CÁC GIẢI PHÁP BẢO ĐẢM ÁP DỤNG
• 4.1. Cơ sở tiếp tục hoàn thiện các quy định của pháp luật hình sự Việt Nam về trách nhiệm hình sự trong đồng phạm
• 4.2. Tiếp tục hoàn thiện các quy định của pháp luật hình sự Việt Nam về trách nhiệm hình sự trong đồng phạm
• 4.3. Các giải pháp bảo đảm áp dụng quy định của pháp luật hình sự Việt Nam về trách nhiệm hình sự trong đồng phạm
• KẾT LUẬN
• DANH MỤC CÔNG TRÌNH KHOA HỌC CỦA TÁC GIẢ LIÊN QUAN ĐẾN LUẬN ÁN
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Trách Nhiệm Hình Sự Trong Đồng Phạm

Trách nhiệm hình sự trong đồng phạm là một vấn đề phức tạp và quan trọng trong luật hình sự Việt Nam. Nó không chỉ liên quan đến việc xác định trách nhiệm của từng cá nhân trong nhóm mà còn ảnh hưởng đến cách thức xử lý tội phạm trong xã hội. Việc nghiên cứu sâu về trách nhiệm hình sự trong đồng phạm giúp làm rõ các quy định pháp luật hiện hành và thực tiễn áp dụng.

1.1. Khái Niệm Trách Nhiệm Hình Sự Trong Đồng Phạm

Trách nhiệm hình sự trong đồng phạm được hiểu là hậu quả pháp lý mà các cá nhân trong nhóm phải chịu khi cùng thực hiện một hành vi phạm tội. Điều này bao gồm việc xác định vai trò và mức độ tham gia của từng người trong nhóm.

1.2. Lịch Sử Phát Triển Của Trách Nhiệm Hình Sự Trong Đồng Phạm

Từ khi có Bộ luật hình sự đầu tiên, các quy định về đồng phạm đã được hình thành và phát triển. Qua các thời kỳ, luật hình sự Việt Nam đã có những thay đổi để phù hợp với thực tiễn xã hội và yêu cầu phòng ngừa tội phạm.

II. Vấn Đề Và Thách Thức Trong Trách Nhiệm Hình Sự Đồng Phạm

Mặc dù có những quy định rõ ràng về trách nhiệm hình sự trong đồng phạm, nhưng vẫn tồn tại nhiều vấn đề và thách thức trong việc áp dụng. Các cơ quan tố tụng thường gặp khó khăn trong việc xác định vai trò của từng cá nhân trong nhóm đồng phạm.

2.1. Những Khó Khăn Trong Việc Xác Định Vai Trò

Việc xác định vai trò của từng người trong đồng phạm là một thách thức lớn. Các yếu tố như sự đồng thuận, mức độ tham gia và ý thức chủ quan của từng cá nhân cần được xem xét kỹ lưỡng.

2.2. Tình Trạng Áp Dụng Quy Định Pháp Luật

Thực tiễn áp dụng các quy định về trách nhiệm hình sự trong đồng phạm còn nhiều bất cập. Nhiều vụ án bị xử lý không công bằng do thiếu sự phân hóa trách nhiệm giữa các đồng phạm.

III. Phương Pháp Xác Định Trách Nhiệm Hình Sự Trong Đồng Phạm

Để xác định trách nhiệm hình sự trong đồng phạm, cần áp dụng các phương pháp pháp lý cụ thể. Những phương pháp này giúp làm rõ vai trò và trách nhiệm của từng cá nhân trong nhóm.

3.1. Phân Tích Vai Trò Của Từng Cá Nhân

Phân tích vai trò của từng cá nhân trong đồng phạm là cần thiết để xác định trách nhiệm hình sự. Điều này bao gồm việc xem xét các chứng cứ và lời khai liên quan.

3.2. Áp Dụng Nguyên Tắc Phân Hóa Trách Nhiệm

Nguyên tắc phân hóa trách nhiệm giúp xác định mức độ trách nhiệm của từng người trong đồng phạm. Điều này đảm bảo tính công bằng trong xử lý tội phạm.

IV. Ứng Dụng Thực Tiễn Về Trách Nhiệm Hình Sự Trong Đồng Phạm

Việc áp dụng các quy định về trách nhiệm hình sự trong đồng phạm trong thực tiễn xét xử là rất quan trọng. Các vụ án đồng phạm thường có tính chất phức tạp và cần được xử lý một cách công bằng.

4.1. Các Vụ Án Tiêu Biểu Về Đồng Phạm

Nhiều vụ án đồng phạm đã được xét xử, cho thấy sự cần thiết phải có những quy định rõ ràng hơn về trách nhiệm hình sự trong đồng phạm.

4.2. Kết Quả Nghiên Cứu Thực Tiễn

Kết quả nghiên cứu cho thấy rằng việc áp dụng các quy định về trách nhiệm hình sự trong đồng phạm còn nhiều hạn chế, cần có sự cải cách để đảm bảo tính công bằng.

V. Kết Luận Về Trách Nhiệm Hình Sự Trong Đồng Phạm

Trách nhiệm hình sự trong đồng phạm là một lĩnh vực quan trọng trong luật hình sự Việt Nam. Việc nghiên cứu và hoàn thiện các quy định về trách nhiệm hình sự trong đồng phạm là cần thiết để đảm bảo tính công bằng và hiệu quả trong việc xử lý tội phạm.

5.1. Tương Lai Của Trách Nhiệm Hình Sự Trong Đồng Phạm

Tương lai của trách nhiệm hình sự trong đồng phạm cần được định hình dựa trên những thay đổi trong xã hội và yêu cầu cải cách tư pháp.

5.2. Đề Xuất Giải Pháp Hoàn Thiện

Cần có những giải pháp cụ thể để hoàn thiện các quy định về trách nhiệm hình sự trong đồng phạm, nhằm đảm bảo tính công bằng và hiệu quả trong xử lý tội phạm.

Nội dung chính

Tổng quan về luận án

Nghiên cứu về chế định đồng phạm và trách nhiệm hình sự (TNHS) trong đồng phạm giữ vị trí trung tâm trong khoa học luật hình sự và thực tiễn xét xử tư pháp. Trong bối cảnh tình hình tội phạm có tổ chức, các băng nhóm xã hội đen và tội phạm xuyên quốc gia ngày càng tinh vi, việc giải quyết mối quan hệ giữa trách nhiệm chung của tập thể phạm tội và trách nhiệm cá nhân của từng đồng phạm trở thành yêu cầu cấp bách của Chiến lược cải cách tư pháp tại Việt Nam. Công trình "Trách nhiệm hình sự trong đồng phạm theo luật hình sự Việt Nam" (Chuyên ngành: Luật hình sự và tố tụng hình sự, Mã số: 62 38 01 04) do nghiên cứu sinh Phí Thành Chung thực hiện dưới sự hướng dẫn khoa học của GS.TS Trần Văn Luyện tại Khoa Luật – Đại học Quốc gia Hà Nội (2016) là luận án tiến sĩ đầu tiên nghiên cứu toàn diện, chuyên sâu và có hệ thống về chế định này dưới góc độ lý luận, lập pháp thực định và thực tiễn áp dụng.

Khoảng trống nghiên cứu (research gap) trọng tâm mà luận án xác định xuất phát từ sự bất cập giữa lý luận hình sự truyền thống và thực tiễn xét xử: BLHS năm 1999 (và cả BLHS năm 2015) chưa quy định đầy đủ các chế định mang tính đặc thù của đồng phạm như cơ sở TNHS độc lập, phân hóa giai đoạn thực hiện tội phạm của từng loại người đồng phạm (tổ chức, xúi giục, giúp sức), điều kiện tự ý nửa chừng chấm dứt việc phạm tội trong đồng phạm, cũng như TNHS trong đồng phạm của pháp nhân thương mại. Luận án giải quyết 04 câu hỏi nghiên cứu then chốt:

1. Bản chất pháp lý, cơ sở phát sinh và các nguyên tắc nền tảng xác định TNHS trong đồng phạm là gì?
2. Pháp luật hình sự Việt Nam qua các thời kỳ lịch sử và pháp luật hình sự quốc tế (Anglo-Saxon, Continental Civil Law) xử lý mối quan hệ giữa trách nhiệm chung và trách nhiệm cá nhân trong đồng phạm ra sao?
3. Thực tiễn áp dụng các quy định về TNHS trong đồng phạm tại giai đoạn xét xử bộc lộ những sai lệch, vướng mắc thực chứng nào?
4. Đâu là giải pháp lập pháp và định hướng hoàn thiện BLHS cùng các biện pháp bảo đảm áp dụng thống nhất trong tố tụng tư pháp?

Khung lý thuyết của luận án được xây dựng dựa trên sự tích hợp giữa Thuyết cấu thành tội phạm bổ sung (Supplementary Corpus Delicti Theory), Thuyết ý chí tự do (Free Will Theory), và Thuyết đồng nhất hóa trách nhiệm (Identification Doctrine). Phạm vi khảo sát thực chứng được triển khai trên quy mô toàn quốc, tập trung phân tích chuyên sâu tại địa bàn trọng điểm TP. Hà Nội trong chuỗi thời gian 10 năm (2006–2015), xử lý ngẫu nhiên 300 bản án hình sự sơ thẩm và phúc thẩm. Dữ liệu thực chứng chứng minh đồng phạm chiếm tỷ trọng rất lớn trong cơ cấu tội phạm: chiếm 15,42% tổng số vụ án và 28,11% tổng số bị cáo thụ lý tại Tòa án nhân dân (TAND) hai cấp TP. Hà Nội, đồng thời tỷ lệ án bị hủy (1,53%) và sửa (9,81%) ở cấp huyện đối với các vụ án đồng phạm luôn cao hơn đáng kể so với các vụ án đơn lẻ.

Literature Review và Positioning

Luận án thực hiện tổng quan có hệ thống hàng trăm công trình học thuật trong nước và quốc tế, định vị rõ nét dòng chảy tư tưởng pháp lý hình sự qua các giai đoạn:

graph TD
    A["Nghiên cứu TNHS trong đồng phạm"] --> B["Dòng học thuật trong nước"]
    A --> C["Dòng học thuật quốc tế"]
    
    B --> B1["Trường phái TNHS gắn với chế tài / cưỡng chế<br/>(Lê Cảm, Lê Thị Sơn, Nguyễn Mạnh Hùng)"]
    B --> B2["Trường phái phân hóa & cá thể hóa hình phạt<br/>(Đào Trí Úc, Cao Thị Oanh, Nguyễn Ngọc Hòa)"]
    
    C --> C1["Học thuyết Xô Viết & Nga<br/>(Brainhin, Burơtrắc, P. Telnốp)"]
    C --> C2["Học thuyết Anglo-Saxon & Civil Law<br/>(G. Fletcher, S. Girgis, A.J. Virgo)"]
    
    B1 & B2 & C1 & C2 --> D["Positioning của Luận án:<br/>Mô hình TNHS hỗn hợp + Phân hóa giai đoạn độc lập tương đối"]

Tại Việt Nam, các công trình của GS.TSKH Lê Văn Cảm (2005), GS.TSKH Đào Trí Úc (2000), PGS.TS Lê Thị Sơn (2001), PGS.TS Cao Thị Oanh (2014), GS.TS Nguyễn Ngọc Hòa (2010), PGS.TS Dương Tuyết Miên (2004) và TS. Nguyễn Mạnh Hùng (2008) đã định hình các khái niệm cơ bản về lỗi, cấu thành tội phạm và căn cứ quyết định hình phạt. Tuy nhiên, tồn tại 02 luồng quan điểm đối lập sâu sắc trong y giới luật học:

• Luồng quan điểm phụ thuộc tuyệt đối: Đại diện bởi quan điểm truyền thống (như Giáo trình Trường Đại học Luật Hà Nội), cho rằng giai đoạn thực hiện tội phạm của mọi người đồng phạm lệ thuộc hoàn toàn vào mức độ thực hiện hành vi của người thực hành; nếu người thực hành dừng lại ở giai đoạn nào thì người xúi giục, giúp sức, tổ chức chịu TNHS ở giai đoạn đó.
• Luồng quan điểm độc lập tương đối: Được thúc đẩy bởi Trần Quang Tiệp, Lê Thị Sơn và tác giả luận án, khẳng định các hành vi tổ chức, xúi giục, giúp sức mang tính độc lập tương đối; các trường hợp "xúi giục chưa đạt" hay "giúp sức chưa đạt" phải được đánh giá hành vi khách quan độc lập tương đương giai đoạn chuẩn bị phạm tội.

Trên trường quốc tế, lý luận hình sự Xô Viết và Nga với các công trình kinh điển của Ia.M. Brainhin (1963), Ph. Burơtrắc (1969, 1986), P. Telnốp (1974) cùng các học giả Trung Quốc như Lý Quang Xán (1957) đã đặt nền móng cho nguyên tắc liên đới chịu TNHS. Ngược lại, truyền thống Common Law qua các nghiên cứu của George P. Fletcher (1998), Sherif Girgis (2013, Yale Law Journal) và A.J. Virgo (2012) phân tách rạch ròi giữa trách nhiệm chính phạm (Principal liability) và trách nhiệm phái sinh (Derivative accomplice liability), tranh luận về tiêu chuẩn nhận thức (Knowledge standard) và tiêu chuẩn mục đích (Purpose standard) trong yếu tố mens rea.

Luận án định vị khoảng trống chưa được giải quyết: Chưa có công trình nào tích hợp toàn diện việc phân hóa giai đoạn thực hiện tội phạm độc lập của từng đồng phạm gắn liền với bản chất của "cấu thành tội phạm bổ sung", kết hợp với lý giải chế định TNHS đồng phạm của pháp nhân thương mại trong bối cảnh sửa đổi BLHS.

Đóng góp lý thuyết và khung phân tích

Đóng góp cho lý thuyết

Luận án mang lại bước tiến lý luận quan trọng bằng việc tái định nghĩa và bổ sung hệ thống khái niệm nền tảng của luật hình sự:

classDiagram
    class TrachNhiemHinhSuDongPham {
        +CauThanhCoBan: Hanh vi cua nguoi thuc hanh
        +CauThanhBoSung: Hanh vi to chuc, xui giuc, giup suc
        +TiepNhanYChi: Su thong nhat y chi tu do
        +MoHinhTrachNhiem: Trach nhiem hon hop (Chung & Doc lap)
    }
    class PhanHoaTrachNhiem {
        +GiaiDoanDocLap: Chuan bi pham toi / Pham toi chua dat
        +TuYNuocChungChamDut: Dieu kien ngan chan hau qua
        +PhapNhanThuongMai: Thuyet dong nhat hoa trach nhiem
    }
    TrachNhiemHinhSuDongPham --> PhanHoaTrachNhiem : Dinh huong ap dung

1. Xác lập bản chất cấu thành tội phạm bổ sung: Luận án làm rõ cơ sở pháp lý truy cứu TNHS đối với người tổ chức, xúi giục, giúp sức không nằm riêng rẽ ở điều luật phần tội phạm cụ thể, mà là:

   "Sự tổng hợp những dấu hiệu của một cấu thành tội phạm cơ bản với những dấu hiệu của chế định đồng phạm... chính là những cấu thành tội phạm bổ sung cho cấu thành tội phạm cơ bản – cấu thành tội phạm của hành vi đồng phạm."

2. Phát triển lý thuyết Tiếp nhận ý chí (Concurrence of Wills): Làm sáng tỏ trường hợp đồng phạm diễn ra khi hành vi phạm tội đang tiếp diễn. Đồng phạm không bắt buộc phải có bàn bạc trước; hành vi ngầm hiểu, tiếp nhận ý chí phạm tội của người khác và cùng hành động đủ điều kiện cấu thành mặt chủ quan của đồng phạm.
3. Luận giải mô hình Trách nhiệm hỗn hợp (Hybrid Liability Model): Luận án bác bỏ quan điểm xem TNHS trong đồng phạm là trách nhiệm phân chia thuần túy. Vì đồng phạm tạo ra sự biến đổi về "chất", tăng tính nguy hiểm cho xã hội, nên:

   "TNHS trong đồng phạm là trách nhiệm cá nhân của từng người đồng phạm, hỗn hợp giữa trách nhiệm đối với hậu quả phạm tội chung và trách nhiệm đóng góp của từng người đồng phạm tương xứng với tính chất và mức độ tham gia phạm tội."

4. Mở rộng lý thuyết chủ thể đồng phạm sang Pháp nhân thương mại: Dựa trên Thuyết đồng nhất hóa trách nhiệm (Identification doctrine), luận án thiết lập nguyên tắc: TNHS của pháp nhân trong đồng phạm được thực hiện thông qua thể nhân đại diện; giải quyết trách nhiệm của thể nhân đại diện đồng thời là giải quyết trách nhiệm của pháp nhân trong mối quan hệ đa tầng (Pháp nhân – Pháp nhân, Pháp nhân – Thể nhân).

Khung phân tích độc đáo

Khung phân tích của công trình được vận hành qua sự liên kết chặt chẽ của 03 lý thuyết trụ cột:

$$\text{TNHS Trong Đồng Phạm} = f(\text{Cấu Thành Tội Phạm Bổ Sung}, \text{Tự Do Ý Chí}, \text{Mức Độ Độc Lập Tương Đối})$$

• Thuyết Cấu thành tội phạm bổ sung: Giải mã tính hợp pháp và kỹ thuật lập pháp khi xử lý các hành vi không trực tiếp thỏa mãn mặt khách quan tại Phần các tội phạm nhưng có mối quan hệ nhân quả thúc đẩy tội phạm xảy ra.
• Thuyết Ý chí tự do & Tiếp nhận ý chí: Phân định ranh giới lỗi cố ý trong đồng phạm với lỗi vô ý hoặc hành vi không cấu thành tội phạm (như không tố giác tội phạm).
• Thuyết Đồng nhất hóa trách nhiệm: Giải quyết việc chuyển giao ý chí và hành vi từ thể nhân điều hành sang pháp nhân thương mại khi tham gia vào chuỗi liên kết tội phạm có tổ chức.
• Điều kiện biên (Boundary conditions): Khung phân tích áp dụng nghiêm ngặt cho các tội phạm thực hiện với lỗi cố ý (trực tiếp hoặc gián tiếp), loại trừ các cấu thành tội phạm vô ý do thiếu sự thống nhất về mặt chủ quan.

Phương pháp nghiên cứu tiên tiến

Thiết kế nghiên cứu

Luận án vận dụng thế giới quan duy vật biện chứng và duy vật lịch sử của chủ nghĩa Mác – Lênin, kết hợp tư tưởng Hồ Chí Minh và các Nghị quyết của Đảng về cải cách tư pháp (Nghị quyết 08-NQ/TW, Nghị quyết 49-NQ/TW). Thiết kế nghiên cứu áp dụng phương pháp tiếp cận đa chiều (Multi-level & Mixed-method design):

flowchart LR
    subgraph DinhTinh ["Nghiên cứu Định tính"]
        A1["Phân tích quy phạm BLHS 1985, 1999, 2015"]
        A2["So sánh luật học: Nga, Đức, Mỹ, Trung Quốc"]
        A3["Điều tra xã hội học: Phỏng vấn chuyên gia tố tụng"]
    end
    
    subgraph DinhLuong ["Nghiên cứu Thực chứng / Định lượng"]
        B1["Thống kê tư pháp 10 năm (2006-2015) TAND Hà Nội"]
        B2["Phân tích mẫu ngẫu nhiên 300 bản án hình sự"]
        B3["Phân tích tỷ lệ hủy (1,53%), sửa (9,81%)"]
    end
    
    DinhTinh & DinhLuong --> C["Tam giác hóa dữ liệu & Đề xuất hoàn thiện"]

Quy trình nghiên cứu rigorous

• Chiến lược chọn mẫu (Sampling Strategy): Chọn mẫu ngẫu nhiên phân tầng gồm 300 bản án hình sự xét xử tội phạm có đồng phạm tại TAND TP. Hà Nội và các TAND quận/huyện trực thuộc trong giai đoạn 2006–2015. Tiêu chí lựa chọn đảm bảo tính đại diện cho các nhóm tội phạm: xâm phạm sở hữu, tính mạng sức khỏe, ma túy, kinh tế và chức vụ.
• Phương pháp thu thập dữ liệu: Khảo cứu tài liệu lưu trữ bản án, hồ sơ nghiệp vụ tòa án kết hợp phiếu trưng cầu ý kiến cán bộ điều tra, kiểm sát viên, thẩm phán nhằm đánh giá nhận thức thực thi pháp luật.
• Tam giác hóa (Triangulation): Kết hợp tam giác hóa dữ liệu (án văn thực tế, số liệu thống kê tư pháp, văn bản pháp luật), tam giác hóa phương pháp (phân tích án lệ học, thống kê mô tả, so sánh luật học) và tam giác hóa lý thuyết (trường phái Xô Viết, Continental Law, Common Law).
• Độ tin cậy và giá trị pháp lý: Các phán quyết được kiểm chứng chéo với các quyết định giám đốc thẩm của Hội đồng Thẩm phán TAND Tối cao, đảm bảo tính chuẩn xác về mặt thực tiễn pháp đình.

Data và phân tích

Dữ liệu thống kê thực chứng 10 năm (2006–2015) tại TP. Hà Nội chỉ ra các tham số cấu trúc:

• Tỷ lệ tội phạm đồng phạm chiếm 15,42% tổng số vụ án và 28,11% tổng số bị cáo sơ thẩm, minh chứng tính chất phổ biến và quy mô nhân sự lớn của hình thức phạm tội này.
• Thống kê tỷ lệ sai sót tư pháp tại TAND cấp huyện: Tỷ lệ bản án đồng phạm bị cấp phúc thẩm hủy chiếm 1,53%, bị sửa chiếm 9,81% (cao hơn đáng kể so với mặt bằng chung các vụ án hình sự đơn lẻ).
• Phân tích nội dung 300 bản án trích xuất 09 nhóm sai lầm điển hình của cơ quan tiến hành tố tụng, tập trung vào: đánh giá sai vai trò chính – phụ, bỏ lọt đồng phạm giúp sức, không phân định hành vi vượt quá (excessus), áp dụng sai quy định về tự ý nửa chừng chấm dứt việc phạm tội.

Phát hiện đột phá và implications

Những phát hiện then chốt

Qua phân tích 300 bản án thực chứng và lý luận so sánh, luận án rút ra 05 phát hiện đột phá:

graph LR
    F1["1. Đột biến tính nguy hiểm: Tăng chất lượng nguy hại"]
    F2["2. Tách biệt giai đoạn xúi giục/giúp sức chưa đạt"]
    F3["3. Rào cản tự ý nửa chừng: Bắt buộc triệt tiêu hậu quả"]
    F4["4. Nhận diện 9 khiếm khuyết xét xử thực tế"]
    F5["5. Khung quy kết kép Thể nhân - Pháp nhân"]
    
    F1 & F2 & F3 & F4 & F5 --> IMP["Hệ quả: Cải cách lập pháp BLHS & Chuẩn hóa xét xử"]

1. Phát hiện về sự biến đổi về chất của quan hệ đồng phạm: Đồng phạm không đơn thuần là phép cộng cơ học số lượng người phạm tội, mà tạo ra sự liên kết tâm lý và bổ trợ hành vi làm tăng đột biến tính nguy hiểm cho xã hội; từ đó chứng minh tính tất yếu phải xử lý nghiêm khắc hơn trường hợp phạm tội đơn lẻ ngay cả khi không có tình tiết tăng nặng định khung.
2. Phát hiện về tính độc lập của các giai đoạn phạm tội chưa hoàn thành: Bác bỏ quan điểm quy chụp giai đoạn phạm tội của người xúi giục, giúp sức vào người thực hành. Trường hợp người xúi giục đã kích động ý chí nhưng người bị xúi giục không thực hiện tội phạm ("xúi giục chưa đạt"), hành vi này phải bị truy cứu TNHS độc lập ở giai đoạn chuẩn bị phạm tội.
3. Xác lập điều kiện nghiêm ngặt của chế định Tự ý nửa chừng chấm dứt việc phạm tội: Khác với người thực hành đơn lẻ chỉ cần tự mình dừng hành vi, người tổ chức, xúi giục, giúp sức muốn được miễn TNHS bắt buộc phải có hành vi tích cực vô hiệu hóa hoàn toàn sự đóng góp trước đó hoặc ngăn chặn không để hậu quả tội phạm xảy ra trên thực tế.
4. Định danh 09 hạn chế thực chứng trong áp dụng pháp luật: Chứng minh bằng thực tiễn xét xử sự lúng túng của Tòa án trong việc phân định phạm tội có tổ chức với đồng phạm giản đơn; đánh giá sai lệch hành vi thái quá của người thực hành; sai sót trong quyết định hình phạt do không cá thể hóa mức độ đóng góp thực tế.
5. Mô hình quy kết trách nhiệm đối với pháp nhân: Chứng minh tính khả thi của việc xử lý đồng phạm pháp nhân thông qua thể nhân quản lý, giải quyết khoảng trống pháp lý khi BLHS 2015 bắt đầu hình sự hóa trách nhiệm pháp nhân thương mại.

Implications đa chiều

• Về mặt lý luận: Hoàn thiện học thuyết về đồng phạm trong khoa học luật hình sự Việt Nam; làm sâu sắc mối quan hệ biện chứng giữa nguyên tắc chịu trách nhiệm chung và nguyên tắc cá thể hóa hình phạt.
• Về mặt lập pháp: Cung cấp cơ sở lý luận và dự thảo điều luật cụ thể để sửa đổi Điều 17 (Đồng phạm), bổ sung điều luật độc lập về Căn cứ quyết định hình phạt trong đồng phạm, quy định rõ giai đoạn chuẩn bị phạm tội đối với hành vi xúi giục/giúp sức chưa đạt.
• Về mặt thực tiễn xét xử: Xây dựng cẩm nang tiêu chí đánh giá mức độ đóng góp của từng bị cáo, hỗ trợ Thẩm phán và Hội thẩm nhân dân lượng hình công minh, giảm thiểu tỷ lệ án bị hủy (1,53%) và sửa (9,81%).
• Về mặt chính sách tư pháp: Định hướng xây dựng Nghị quyết của Hội đồng Thẩm phán TAND Tối cao hướng dẫn thống nhất áp dụng các quy định về đồng phạm trong toàn quốc.

Limitations và Future Research

Luận án thẳng thắn nhìn nhận 03 giới hạn nghiên cứu:

1. Giới hạn không gian dữ liệu: Mẫu thống kê thực chứng 10 năm và 300 bản án tập trung chủ yếu tại địa bàn đô thị lớn (TP. Hà Nội), chưa phản ánh toàn diện đặc thù tội phạm đồng phạm tại các khu vực biên giới, vùng sâu, vùng xa hoặc tội phạm công nghệ cao xuyên quốc gia.
2. Giới hạn thời điểm lập pháp: Luận án hoàn thành vào thời điểm BLHS năm 2015 mới được thông qua nhưng chưa có thực tiễn xét xử về TNHS của pháp nhân thương mại để kiểm chứng mô hình lý thuyết.
3. Giới hạn về tội phạm phi truyền thống: Chưa đi sâu phân tích cơ chế đồng phạm phân tán không tiếp xúc vật lý trên không gian mạng (cybercrime syndicates) và mạng lưới chuỗi khối.

Chương trình nghiên cứu tương lai (Future Research Agenda) mở ra 04 hướng đi:

• Khảo sát thực chứng đa trung tâm tại các vùng kinh tế trọng điểm (Hà Nội, TP.HCM, Đà Nẵng, Cần Thơ) về án đồng phạm.
• Nghiên cứu cơ chế chứng minh lỗi và đồng phạm của pháp nhân thương mại trong các vụ án kinh tế, môi trường theo BLHS sửa đổi.
• Xây dựng mô hình trách nhiệm hình sự trong tội phạm mạng có tổ chức xuyên biên giới.
• Nghiên cứu luật học so sánh chuyên sâu về chế định đồng phạm phái sinh giữa Việt Nam và các nước thuộc Hiệp hội các quốc gia Đông Nam Á (ASEAN).

Tác động và ảnh hưởng

graph TD
    Impact["Tác động của Luận án"] --> Acad["Học thuật: Giáo trình đại học & Nghiên cứu sinh"]
    Impact --> Legis["Lập pháp: Dự thảo sửa đổi BLHS & Nghị quyết TANDTC"]
    Impact --> Judic["Tư pháp: Giảm tỷ lệ án hủy/sửa, bảo vệ công lý"]
    Impact --> Soc["Xã hội: Răn đe tội phạm có tổ chức & Hội nhập quốc tế"]

• Tác động học thuật: Trở thành tài liệu tham khảo nền tảng cho công tác đào tạo cử nhân, thạc sĩ, tiến sĩ luật học tại Đại học Quốc gia Hà Nội, Trường Đại học Luật Hà Nội, Học viện Tư pháp và Học viện Tòa án.
• Tác động lập pháp và tư pháp: Đóng góp trực tiếp các luận cứ khoa học cho Ủy ban Tư pháp của Quốc hội và TAND Tối cao trong việc giải thích luật, rà soát hiệu chỉnh BLHS và ban hành án lệ.
• Giá trị xã hội và quốc tế: Nâng cao hiệu lực đấu tranh phòng chống tội phạm có tổ chức, băng nhóm "xã hội đen", bảo vệ quyền con người, chống oan sai và bỏ lọt tội phạm; đồng thời hỗ trợ tư pháp quốc tế trong dẫn độ và tương trợ tư pháp hình sự.

Đối tượng hưởng lợi

• Nghiên cứu sinh và Giảng viên luật: Khai thác hệ thống khái niệm chuẩn xác, dữ liệu thực chứng 300 bản án và phương pháp tiếp cận so sánh luật học toàn diện.
• Thẩm phán và Hội đồng xét xử: Ứng dụng các tiêu chí phân hóa TNHS, kỹ thuật xác định hành vi vượt quá và điều kiện tự ý nửa chừng chấm dứt để tuyên án công minh, đúng pháp luật.
• Kiểm sát viên và Điều tra viên: Vận dụng lý thuyết tiếp nhận ý chí và cấu thành tội phạm bổ sung để định khung tội danh chính xác, chứng minh đầy đủ vai trò của kẻ chủ mưu, xúi giục, giúp sức.
• Cơ quan lập pháp và Chuyên gia chính sách: Tiếp thu các kiến nghị sửa đổi quy phạm BLHS về phân hóa giai đoạn phạm tội và TNHS của pháp nhân trong đồng phạm.

Câu hỏi chuyên sâu

1. Đóng góp lý thuyết độc đáo nhất của luận án là gì và đã mở rộng lý thuyết nào?

Luận án đã mở rộng và hoàn thiện xuất sắc Thuyết Cấu thành tội phạm bổ sung kết hợp với Thuyết Trách nhiệm hỗn hợp. Luận án chứng minh rằng hành vi của người tổ chức, xúi giục, giúp sức không thể tìm thấy đầy đủ dấu hiệu trong cấu thành tội phạm cơ bản tại Phần các tội phạm, mà bắt buộc phải tổng hợp quy phạm Phần chung (Điều 20 BLHS 1999 / Điều 17 BLHS 2015) với điều luật cụ thể để tạo thành một cấu thành tội phạm hoàn chỉnh. Đồng thời, luận án xác lập bản chất TNHS trong đồng phạm là trách nhiệm hỗn hợp – vừa mang tính liên đới đối với hậu quả chung của toàn bộ vụ án, vừa mang tính độc lập tương đối dựa trên mức độ đóng góp hành vi và lỗi cá nhân của từng đồng phạm.

2. Đột phá phương pháp luận của luận án khi so sánh với các công trình trước đây?

So với các công trình trước đây của Đặng Văn Doãn (1985) hay Trần Quang Tiệp (2000) vốn chỉ khảo sát lý thuyết thuần túy hoặc nghiên cứu án điểm đơn lẻ, luận án của NCS. Phí Thành Chung tạo bước đột phá phương pháp luận nhờ:

• Tam giác hóa phương pháp nghiên cứu: Kết hợp phân tích quy phạm kinh điển với khảo sát xã hội học tư pháp và phân tích thực chứng định lượng trên cỡ mẫu lớn gồm 300 bản án hình sự thực tế trong 10 năm liên tục (2006–2015).
• So sánh luật học đa hệ thống: Đối chiếu đồng thời với hệ thống pháp luật Xô Viết/Nga (Ia.M. Brainhin, Ph. Burơtrắc), Trung Quốc (Lý Quang Xán), hệ thống Continental Civil Law và Anglo-Saxon Common Law (George P. Fletcher, Sherif Girgis).

3. Phát hiện thực chứng gây bất ngờ nhất được hỗ trợ bởi số liệu thực tế là gì?

Phát hiện bất ngờ nhất là tỷ lệ án đồng phạm bị cấp phúc thẩm hủy (1,53%) và sửa (9,81%) tại TAND cấp huyện cao vượt trội so với các vụ án hình sự đơn lẻ. Phân tích định tính 300 bản án chỉ ra nguyên nhân chủ yếu không phải do xác định sai tội danh, mà do Tòa án cấp sơ thẩm áp dụng rập khuôn nguyên tắc phụ thuộc tuyệt đối vào người thực hành, dẫn đến việc đánh giá sai lệch giai đoạn phạm tội của người xúi giục/giúp sức và không công nhận hành vi tự ý nửa chừng chấm dứt việc phạm tội khi người thực hành vẫn ngoan cố thực hiện tội phạm.

4. Luận án có cung cấp quy trình/khung kiểm tra có thể tái lập (Replication protocol) không?

Có. Luận án thiết lập quy trình 04 bước chuẩn hóa để xác định TNHS trong đồng phạm:

1. Kiểm định Cấu thành khách quan: Xác định số lượng chủ thể (từ 02 người trở lên có đủ năng lực TNHS) và mối quan hệ nhân quả giữa hành vi của từng người với hậu quả tác hại chung.
2. Kiểm định Mặt chủ quan: Đánh giá lỗi cố ý và cơ chế tiếp nhận ý chí (bàn bạc trước hoặc tiếp nhận ý chí ngầm định trong quá trình thực hiện).
3. Phân hóa Giai đoạn & Vai trò: Đánh giá độc lập tính chất tham gia (người thực hành, tổ chức, xúi giục, giúp sức) và phân định hành vi vượt quá (excessus).
4. Kiểm tra Tình tiết loại trừ: Rà soát các điều kiện khách quan và chủ quan của hành vi tự ý nửa chừng chấm dứt việc phạm tội để xem xét miễn TNHS độc lập.

5. Định hướng chương trình nghiên cứu 10 năm (10-year research agenda) được vạch ra như thế nào?

Chương trình nghiên cứu 10 năm tới tập trung vào 03 trọng tâm:

1. Hoàn thiện cơ chế truy cứu TNHS đồng phạm đối với tổ chức kinh tế và pháp nhân thương mại theo chuẩn mực quốc tế.
2. Thiết lập khung pháp lý xử lý các mạng lưới tội phạm không gian mạng xuyên quốc gia hoạt động phân tán thông qua hợp đồng thông minh và trí tuệ nhân tạo.
3. Chuẩn hóa bộ chỉ số lượng hình điện tử hỗ trợ Thẩm phán cá thể hóa hình phạt công bằng trong các đại án kinh tế và tham nhũng có hàng chục bị cáo đồng phạm.

Kết luận

1. Luận án đã giải quyết căn cơ và có hệ thống toàn bộ những vấn đề lý luận về TNHS trong đồng phạm, khẳng định bản chất pháp lý của cấu thành tội phạm bổ sung và mô hình trách nhiệm hỗn hợp.
2. Khái quát tiến trình lịch sử lập pháp hình sự Việt Nam từ sau Cách mạng Tháng Tám năm 1945 đến nay, chỉ rõ những bước phát triển vượt bậc và những khoảng trống kỹ thuật lập pháp cần tiếp tục hoàn thiện.
3. Phân tích thực chứng toàn diện trên mẫu 300 bản án trong giai đoạn 10 năm (2006–2015) tại TP. Hà Nội, định lượng chính xác tỷ lệ đồng phạm (15,42% vụ án, 28,11% bị cáo) và nhận diện 09 nhóm sai lầm thực tiễn xét xử.
4. Đề xuất hệ thống giải pháp lập pháp đồng bộ: sửa đổi Điều 17 BLHS, bổ sung điều luật riêng về quyết định hình phạt trong đồng phạm, quy định cụ thể TNHS đối với hành vi xúi giục/giúp sức chưa đạt.
5. Thiết lập các giải pháp bảo đảm áp dụng thống nhất: ban hành Nghị quyết hướng dẫn của Hội đồng Thẩm phán TAND Tối cao, nâng cao năng lực phân hóa tội phạm cho đội ngũ cán bộ tiến hành tố tụng.
6. Mở ra các hướng nghiên cứu hiện đại về đồng phạm của pháp nhân thương mại và tội phạm có tổ chức xuyên quốc gia, đóng góp thiết thực cho công cuộc cải cách tư pháp và xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam.

Trích đoạn nội dung tài liệu

đặt vấn đề nghiên cứu dưới hai góc độ: ảnh hưởng tăng nặng trách nhiệm của quan hệ đồng phạm đối với những người đồng phạm (trường hợp phạm tội có tổ chức; trường hợp luật quy định khung hình phạt tăng nặng đối với một số người đồng phạm hoặc quy định khung hình phạt tăng nặng đối với một số tình tiết như: nhiều người hiếp một người, lôi kéo người khác phạm tội…) [18, tr. 78-90], ảnh hưởng của những tình tiết tăng nặng hoặc giảm nhẹ TNHS của người đồng phạm này đối với người đồng phạm khác, nhất là của người thực hành đối với các người đồng phạm theo nghĩa hẹp, tức là những người đồng phạm không trực tiếp thực hiện tội phạm: người tổ chức, người xúi giục, người giúp sức [16, tr. d) Về quyết định hình phạt trong đồng phạm Trong khoa học pháp lý hình sự hiện nay, cũng có khá nhiều quan điểm về khái niệm quyết định hình phạt, nhưng tựu chung lại, khái niệm quyết định hình 13 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] phạt có thể được hiểu theo hai nghĩa rộng và hẹp: a) Quyết định hình phạt theo nghĩa hẹp là việc "Tòa án lựa chọn loại hình phạt cụ thể (bao gồm hình phạt chính và có thể cả hình phạt bổ sung) với mức độ cụ thể trong phạm vi luật định để áp dụng đối với người phạm tội" [61, tr. b) Quyết định hình phạt theo nghĩa rộng bao gồm: quyết định hình phạt chính, quyết định hình phạt bổ sung, quyết định biện pháp chấp hành hình phạt, quyết định các biện pháp tư pháp với mục đích thay thế hoặc hỗ trợ cho hình phạt.

Một số tác giả còn cho rằng, quyết định hình phạt có thể được hiểu theo nghĩa rộng hơn nữa là quyết định biện pháp xử lý đối với người phạm tội [36, tr. Bộ luật hình sự 1985, BLHS 1999 cũng như BLHS 2015 không đưa ra định nghĩa pháp lý của khái niệm căn cứ quyết định hình phạt, tuy nhiên, quan điểm của các nhà khoa học hiện nay về căn cứ quyết định hình phạt cơ bản thống nhất với nhau và chỉ khác nhau ở cách thức xây dựng định nghĩa.TS Võ Khánh Vinh thì "các căn cứ quyết định hình phạt là những đòi hỏi cơ bản có tính nguyên tắc do luật hình sự quy định hoặc do giải thích pháp luật mà có buộc Tòa án phải tuân theo khi quyết định hình phạt đối với người thực hiện tội phạm" [117, tr.TS Dương Tuyết Miên cho rằng "các căn cứ quyết định hình phạt là những cơ sở pháp lý được quy định trong Bộ luật hình sự mà Tòa án buộc phải tuân thủ khi quyết định hình phạt cho người phạm tội nhằm đảm bảo hình phạt đã tuyên đạt được mục đích hình phạt" [61, tr. Trần Văn Sơn thì "các căn cứ quyết định hình phạt là những đòi hỏi có tính chất bắt buộc do luật hình sự quy định mà Tòa án phải tuân thủ khi quyết định hình phạt đối với người phạm tội" [51, tr. Như vậy, theo các tác giả, các căn cứ quyết định hình phạt trước hết là những đòi hỏi được luật quy định một cách rõ ràng, cụ thể và các đòi hỏi đó mang tính chất bắt buộc đối với Tòa án, Tòa án không thể tùy tiện thêm, bớt trong việc cân nhắc căn cứ quyết định hình phạt.

Trong mọi trường hợp khi quyết định hình phạt Tòa án phải căn cứ vào những đòi hỏi của luật. Khi quyết định hình phạt đối với người đồng phạm thì về nguyên tắc phải tuân thủ các quy định chung về quyết định hình phạt. Tuy nhiên, đồng phạm là một quy 14 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] định bổ sung cho chế định tội phạm, có những đặc thù riêng nên khi quyết định hình phạt đối với những người đồng phạm, Tòa án còn cần phải căn cứ vào những quy định có tính chất bổ sung quy định tại Điều 53 BLHS 1999: Các quy định của BLHS; tính chất và mức độ nguy hiểm hành vi phạm tội; nhân thân người phạm tội; các tình tiết giảm nhẹ, tăng nặng TNHS; tính chất đồng phạm; tính chất, mức độ tham gia của từng người đồng phạm. Những căn cứ quyết định hình phạt trong đồng phạm này nhìn chung được sự đồng thuận của các nhà khoa học PLHS, chỉ khác trong việc phân tích và bình luận từng căn cứ pháp lý [8, tr.

Làm rõ hơn căn cứ để phân hóa TNHS trong đồng phạm để xác định hình phạt cho từng người đồng phạm, GS.TS Nguyễn Ngọc Hòa cho rằng phải căn cứ: "a) Tính chất tham gia (vai trò đối với hoạt động của nhóm phạm tội); b) Mức độ tham gia (phần đóng góp thực tế vào quá trình thực hiện tội phạm); c) Mức độ lỗi; d) Các tình tiết về nhân thân có ý nghĩa đối với việc quyết định hình phạt" [38, tr. Phân tích căn cứ quyết định hình phạt, GS.TSKH Đào Trí Úc cho rằng các căn cứ quyết định hình phạt trong đồng phạm có sự kết hợp giữa hai yếu tố: "Bản thân hành vi do đồng phạm gây ra và mức độ tham gia của từng người. Quy định căn cứ quyết định hình phạt nêu trên chưa nói rõ được một thực tế Tòa án đã từng xác định tất cả những người tham gia đồng phạm đều phải được quyết định hình phạt theo điều quy định hành vi của người thực hiện" [116, tr. đ) Về các vấn đề khác có liên quan đến trách nhiệm hình sự trong đồng phạm Thứ nhất, về vấn đề chủ thể đặc biệt trong đồng phạm: Mặc dù chủ thể đặc biệt trong đồng phạm không được quy định trong các BLHS Việt Nam nhưng trong khoa học pháp lý hình sự Việt Nam luôn có nhận thức thống nhất: Đối với những tội phạm đòi hỏi chủ thể đặc biệt, chỉ cần người thực hành có những đặc điểm của chủ thể đó.

Những người đồng phạm khác không nhất thiết phải có những đặc điểm của chủ thể đặc biệt [8, tr. Thứ hai, về vấn đề xác định giai đoạn thực hiện tội phạm trong đồng phạm: Vì nguyên nhân ngoài ý muốn, người đồng phạm đã không thực hiện được toàn bộ quá trình phạm tội mà phải dừng lại ở các thời điểm khác nhau. Người đồng phạm dừng việc phạm tội có giai đoạn phạm tội nào phải chịu TNHS tương ứng ở giai đoạn đó. 15 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] BLHS 1985 và BLHS 1999 không có điều luật nào trực tiếp quy định về các giai đoạn thực hiện tội phạm của những người đồng phạm.

Do vậy, trong thực tế việc nhận thức cũng như vận dụng chế định này không thống nhất. Quan điểm phổ biến hiện nay là việc xác định các giai đoạn thực hiện tội phạm của những người đồng phạm hoàn toàn phụ thuộc vào mức độ thực hiện tội phạm của người thực hành. "Nếu những người đồng phạm không thực hiện được tội phạm đến cùng do những nguyên nhân khách quan thì người thực hành thực hiện tội phạm đến giai đoạn nào họ phải chịu trách nhiệm hình sự đến giai đoạn đó" [8, tr. Tuy nhiên, nhiều ý kiến cho rằng, quan điểm này chưa hợp lý vì tuyệt đối hóa vai trò của người thực hành, xem nhẹ tính độc lập tương đối của những người đồng phạm khác [99, tr.

Hiện nay, trong khoa học luật hình sự có nhiều quan điểm khác nhau về việc xác định giai đoạn thực hiện tội phạm của những người đồng phạm [82, tr. Quan điểm tương đối phổ biến khác chỉ xem xét hai trường hợp xúi giục chưa đạt, giúp sức chưa đạt và coi hai trường hợp này tương tự như chuẩn bị phạm tội [99, tr. Trần Quang Tiệp cho rằng, để xác định TNHS đối với xúi giục chưa đạt, giúp sức chưa đạt hay tổ chức thực hiện tội phạm chưa đạt, cũng như các giai đoạn thực hiện tội phạm khác của từng người đồng phạm, cần phải nghiên cứu toàn bộ các giai đoạn thực hiện tội phạm của người thực hành, người tổ chức, người xúi giục, người giúp sức một cách độc lập tương đối. Phải làm rõ đặc điểm của từng giai đoạn phạm tội từ chuẩn bị phạm tội, phạm tội chưa đạt đến tội phạm hoàn thành của cả bốn loại người đồng phạm [99, tr.TS Lê Thị Sơn cũng có quan điểm không thể xác định giai đoạn của những người đồng phạm lệ thuộc hoàn toàn vào giai đoạn phạm tội của người thực hành, bởi vì tất cả các hành vi tham gia, tuy có mối liên kết thống nhất với nhau nhưng mỗi loại hành vi vẫn có đặc điểm riêng và có tính độc lập tương đối, phản ánh vai trò nhất định đối với quá trình thực hiện tội phạm [79, tr.

Thứ ba, về vấn đề tự ý nửa chừng chấm dứt việc phạm tội trong đồng phạm: Trong vụ đồng phạm, khi có sự tự ý nửa chừng chấm dứt việc phạm tội của một người hay một số người thì việc miễn TNHS chỉ được áp dụng đối với người đã tự ý nửa chừng chấm dứt việc phạm tội. Khoa học pháp lý hình sự Việt Nam cơ bản thống nhất các điều kiện về vấn đề tự ý nửa chừng chấm dứt việc phạm tội đối với 16 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] người thực hành. Nếu trong vụ đồng phạm chỉ có một người thực hành thì vấn đề tự ý nửa chừng chấm dứt việc phạm tội như trường hợp phạm tội riêng lẻ. Trong vụ án có nhiều người thực hành đã có người từ bỏ ý định phạm tội, có người không từ bỏ ý định phạm tội thì người từ bỏ ý định phạm tội chỉ được miễn TNHS trong trường hợp tự ý nửa chừng chấm dứt việc phạm tội nếu họ không làm hoặc những việc họ đã làm trước khi từ bỏ ý định phạm tội không giúp gì cho những người đồng phạm khác.

Còn nếu những việc mà họ đã làm được những người đồng phạm khác sử dụng thì họ phải có hành vi tích cực ngăn chặn được việc thực hiện tội phạm đó. Đối với người tổ chức, người xúi giục, người giúp sức được miễn TNHS trong trường hợp tự ý nửa chừng chấm dứt việc phạm tội nếu họ ngăn chặn được việc thực hiện tội phạm, hậu quả của tội phạm không xảy ra. Về thời điểm chấm dứt phải trước khi hành vi của người thực hành ở giai đoạn chưa đạt đã hoàn thành hoặc giai đoạn hoàn thành [8, tr.