Lời mở đầu, Kết luận và Tài liệu tham khảo, nội dung chủ yếu của Luận văn đƣợc chia thành ba chƣơng nhƣ sau: Chƣơng 1: Những vấn đề lý luận về trách nhiệm bồi thƣờng thiệt hại trong vận chuyển hành khách bằng đƣờng hàng không nội địa. Chƣơng 2: Những quy định cơ bản của pháp luật về Hợp đồng vận chuyển hành khách bằng đƣờng hàng không nội địa và trách nhiệm bồi thƣờng thiệt hại khi vi phạm hợp đồng vận chuyển bằng đƣờng hàng không nội địa Chƣơng 3: Thực trạng áp dụng pháp luật về trách nhiệm dân sự do vi phạm hợp đồng vận chuyển hành khách bằng đƣờng hàng không nội địa. 3 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com CHƢƠNG 1: NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ TRÁCH NHIỆM BỒI THƢỜNG THIỆT HẠI TRONG VẬN CHUYỂN HÀNH KHÁCH BẰNG ĐƢỜNG HÀNG KHÔNG NỘI ĐỊA 1.Khái niệm về trách nhiệm dân sự Trách nhiệm dân sự theo nghĩa rộng là các biện pháp có tính cƣỡng chế đƣợc áp dụng nhằm khôi phục lại tình trạng ban đầu của một quyền dân sự bị vi phạm. Trách nhiệm dân sự (theo nghĩa hẹp) là các biện pháp có tính cƣỡng chế áp dụng đối với ngƣời có hành vi vi phạm pháp luật gây ra thiệt hại cho ngƣời khác, ngƣời gây ra thiệt hại phải chịu trách nhiệm khắc phục những hậu quả xấu xảy ra bằng tài sản của mình (trong đó có bồi thƣờng thiệt hại trong hợp đồng hoặc ngoài hợp đồng).
Trách nhiệm dân sự do vi phạm hợp đồng là trách nhiệm phát sinh do một bên vi phạm nghĩa vụ đƣợc quy định trong hợp đồng. Trách nhiệm này khác với trách nhiệm bồi thƣờng thiệt hại ngoài hợp đồng. Khi đến thời hạn thực hiện nghĩa vụ trong hợp đồng mà ngƣời có nghĩa vụ không thực hiện, thực hiện không đúng, không đầy đủ nghĩa vụ thì sẽ phát sinh trách nhiệm với ngƣời có quyền theo quy định trong hợp đồng. Tuy nhiên, nếu sự vi phạm này chƣa gây thiệt hại, thì ngƣời vi phạm chỉ có trách nhiệm thực hiện đúng nghĩa vụ.
Mặt khác, nếu vi phạm nghĩa vụ đã gây ra một thiệt hại cho ngƣời bị vi phạm, thì ngƣời vi phạm phải chịu trách nhiệm bồi thƣờng thiệt hại. Vì vậy, tùy thuộc vào tính chất, hậu quả của sự vi phạm mà trách nhiệm dân sự do vi phạm hợp đồng sẽ là trách nhiệm buộc phải thực hiện nghĩa vụ trong hợp đồng, trách nhiệm bồi thƣờng thiệt hại ( nếu đã gây thiệt hại), và có thể là trách nhiệm phạt vi phạm nếu các bên có thỏa thuận. 4 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Thứ nhất: Trách nhiệm buộc doanh nghiệp vận chuyển phải thực hiện nghĩa vụ trong hợp đồng Trách nhiệm buộc phải thực hiện nghĩa vụ trong hợp đồng là khi ngƣời có nghĩa vụ không thực hiện,thực hiện không đúng, không đầy đủ nghĩa vụ trong hợp đồng thì bên có quyền yêu cầu cơ quan nhà nƣớc có thẩm quyền áp dụng các biện pháp cƣỡng chế để buộc ngƣời có nghĩa vụ phải thực hiện nghĩa vụ của họ. Với trách nhiệm này, ngƣời vi phạm nghĩa vụ phải tiếp tục thực hiện nghĩa vụ theo yêu cầu của bên kia.
Nếu bên có quyền đã yêu cầu mà bên có nghĩa vụ vẫn không thực hiện, thì có quyền yêu cầu cơ quan nhà nƣớc áp dụng những biện pháp cƣỡng chế buộc bên kia phải thực hiện nghĩa vụ dân sự theo hợp đồng Nội dung: buộc phải thực hiện nghĩa vụ vận chuyển Loại trách nhiệm buộc phải thực hiện nghĩa vụ trong hợp đồng bao gồm: Trách nhiệm dân sự do không thực hiện nghĩa vụ phải thực hiện hoặc không đƣợc thực hiên một công việc ( Điều 304 BLDS năm 2005); Trách nhiệm dân sự do chậm thực hiên nghĩa vụ dân sự ( Điều 305 BLDS năm 2005); Trách nhiệm dân sự do chậm tiếp nhận thực hiện nghĩa vụ dân sự (Điều 306 BLDS năm 2005). Điều đó đƣợc hiểu là, một khi hợp đồng đã đƣợc giao kết thì hãng hàng không không đƣợc phép hủy ngang, trừ trƣờng hợp bất khả kháng hoặc trong trƣờng hợp do lỗi của bên đƣợc vận chuyển thì hợp đồng có thể đƣợc kéo dài, thay đổi hoặc chấm dứt. Không phát sinh quyền đơn phƣơng chấm dứt hợp đồng từ phía bên vận chuyển giống nhƣ đối với các hợp đồng dân sự khác. Ngƣợc lại, khách hàng hoàn toàn có quyền đơn phƣơng chấm dứt hợp đồng bằng cách thông báo trƣớc cho hãng hàng không.
Thứ hai: Trách nhiệm bồi thường thiệt hại do vi phạm hợp đồng 5 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Trách nhiệm bồi thƣờng thiệt hại do vi phạm hợp đồng là một loại trách nhiệm dân sự phát sinh do hành vi vi phạm hợp đồng của một bên gây thiệt hại nên phải bồi thƣờng thiệt hại đã gây ra tƣơng ứng với mức độ lỗi của mình [20, tr. Đặc điểm của trách nhiệm bồi thƣờng thiệt hại do vi phạm hợp đồng trƣớc tiên đó là giữa bên gây thiệt hại và bên bị thiệt hại có quan hệ hợp đồng hợp pháp. Hợp đồng chính là cơ sở để xác định trách nhiệm của hai bên. Nếu không có hợp đồng thì sẽ không thể xác định trách nhiệm bồi thƣờng thiệt hại của bên vận chuyển.
Nội dung của trách nhiệm phụ thuộc vào sự thỏa thuận của các bên hoặc theo quy định của pháp luật. Trong vận chuyển hàng không, trách nhiệm của bên vận chuyển sẽ phải đối chiếu với các quy định pháp luật về hàng không. Trách nhiệm bồi thƣờng thiệt hại trong hợp đồng chỉ giới hạn trong phạm vi những thiệt hại thực tế và những thiệt hại đó có thể tiên liệu đƣợc vào thời điểm ký hợp đồng [13, tr. Lỗi là một trong những điều kiện bắt buộc của trách nhiệm bồi thƣờng thiệt hại trong hợp đồng, nhƣng không phân biệt hình thức lỗi là cố ý hay vô ý vì mức độ bồi thƣờng không phân hóa theo hình thức lỗi nhƣ trách nhiệm bồi thƣờng thiệt hại ngoài hợp đồng.
Thực hiện xong trách nhiệm bồi thƣờng thiệt hại trong hợp đồng không đƣơng nhiên làm chấm dứt quan hệ hợp đồng giữa các bên. Bên vận chuyển vẫn sẽ có nghĩa vụ vận chuyển hành khách đến địa điểm theo thỏa thuận. Thứ ba: Trách nhiệm thực hiện phạt vi phạm khi có thỏa thuận Trách nhiệm thực hiện phạt vi phạm khi có thỏa thuận đƣợc quy định tại Điều 422 Bộ luật Dân sự năm 2005. Trách nhiệm này chỉ phát sinh khi các bên 6 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com trong hợp đồng có thỏa thuận về điều khoản phạt vi phạm hợp đồng.
Trong trƣờng hợp, các bên không thỏa thuận về điều khoản phạt thì không đƣợc áp dụng trách nhiệm này trong quá trình xử lý vi phạm trách nhiệm dân sự. Các điều kiện phát sinh trách nhiệm bồi thƣờng thiệt hại do vi phạm hợp đồng vận chuyển Trách nhiệm bồi thƣờng thiệt hại đƣợc đặt ra khi hành vi vi phạm hợp đồng dân sự đã gây ra một thiệt hại. Mặt khác một ngƣời chỉ phải chịu trách nhiệm dân do vi phạm hợp đồng khi họ có lỗi. Vì vậy, trách nhiệm bồi thƣờng thiệt hại do vi phạm hợp đồng vận chuyển hàng không chỉ phát sinh khi thỏa mãn các điều kiện nhƣ sau: (i) Có hành vi vi phạm hợp đồng; (ii ) Có thiệt hại xảy ra; (iii) Mối quan hệ nhân quả giữa hành vi vi phạm hợp đồng và thiệt hại xảy ra; (iv)Có lỗi của ngƣời gây thiệt hại.
Thứ nhất: Có hành vi vi phạm hợp đồng vận chuyển hành khách Hành vi vi phạm hợp đồng là một trong những nhân tố đầu tiên quan trọng nhất để xác định trách nhiệm bồi thƣờng thiệt hại của bên vận chuyển. Nội dung của hợp đồng là sự thỏa thuận của các bên trên cơ sở quy định của pháp luật và không trái đạo đức xã hội. chính vì vậy, về nguyên tắc hành vi thực hiện không đúng, không thực hiện, thực hiện không đầy đủ nghĩa vụ trong hợp đồng do các bên đã cam kết, thỏa thuận hay dựa trên quy định của pháp luật thì khi đó hành vi đó sẽ bị coi là hành vi vi phạm hợp đồng. Tuy nhiên trong một số trƣờng hợp, hành vi vi phạm hợp đồng không bị coi là trái pháp luật.
Trong trƣờng hợp nghĩa vụ trong hợp đồng không đƣợc thực hiện hoàn toàn do lỗi của bên có quyền. Theo đó, khi xảy ra sự kiện vi phạm hợp đồng vận 7 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com chuyển hành khách nhƣng lỗi gây ra hành vi vi phạm đó hoàn toàn xuất phát từ phía hành khách. Mặc dù, trƣờng hợp này có đầy đủ các yếu tố cấu thành sự vi phạm hợp đồng vận chuyển hành khách, nhƣng hành khách sẽ không thể yêu cầu hãng hàng không bồi thƣờng thiệt hại cho mình khi hành khách hoàn toàn có lỗi và không thực hiện các nghĩa vụ của họ theo hợp đồng. Ví dụ: Đến trễ giờ bay không thể lên máy bay; Mang theo các chất cấm khi vận chuyển bằng đƣờng hàng không; … Trƣờng hợp thứ hai nghĩa vụ trong hợp đồng không thực hiện đƣợc do sự kiện bất khả kháng.
Một sự kiện chỉ đƣợc coi là bất khả kháng nếu đó là sự kiện khách quan làm cho ngƣời có nghĩa theo quy định của hợp đồng không biết trƣớc và cũng không thể tránh đƣợc và họ không thể khắc phục khó khăn do sự kiện đó gây ra dù rằng đã áp dụng mọi biện pháp cần thiết mà khả năng cho phép. Các sự kiện bất khả kháng có thể bao gồm các sự kiện nhƣ: thiên tai, hỏa hoạn, chiến tranh, đình công, các quyết định của cơ quan nhà nƣớc có thẩm quyền. Các sự kiện bất khả kháng là các sự kiện không nằm trong ý muốn chủ quan của bên vận chuyển cũng nhƣ nó nằm ngoài tầm kiểm soát của bên vận chuyển. Do đó, khi xảy ra trƣờng hợp bất khả kháng, trách nhiệm bồi thƣờng thiệt hại sẽ không xác định cho bên vận chuyển mà tùy từng trƣờng hợp cụ thể sẽ do bên bảo hiểm hàng không tiến hành việc bồi thƣờng thiệt hại cho hành khách.
Thứ hai: Có thiệt hại xảy thực tế trong vận chuyển hành khách là gì? Thiệt hại là cơ sở để xác định mức độ bồi thƣờng thiệt hại của bên vận chuyển. Thiệt hại ở đây sẽ bao gồm các thiệt hại về vật chất của hành khách nhƣ mất mát tài sản, hành lý hoặc thiệt hại về tính mạng sức khỏe của hành khách. 8 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Trách nhiệm bồi thƣờng thiệt hại là việc ngƣời có nghĩa vụ trong hợp đồng phải bù đắp cho phía bên kia trong hợp đồng những tổn thất vật chất mà mình đã gây ra do việc vi phạm hợp đồng.vì vậy, việc xác định có thiệt hại xảy ra hay không?