Luận văn: Trách nhiệm bồi thường thiệt hại do nhà cửa, công trình xây dựng gây ra - ĐHQG Hà Nội

Luận văn thạc sĩ VNU LS phân tích trách nhiệm bồi thường thiệt hại ngoài hợp đồng do nhà cửa, công trình xây dựng theo pháp luật Việt Nam.

• Tác giả: Lê Thị Ngọc Mơ
• Người hướng dẫn: TS. Nguyễn Mạnh Thắng
• Trường học: Đại học Quốc gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Luật Dân sự và Tố tụng dân sự
• Đề tài: Trách Nhiệm Bồi Thường Thiệt Hại Ngoài Hợp Đồng Do Nhà Cửa, Công Trình Xây Dựng Gây Ra Theo Pháp Luật Việt Nam
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2017
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: Khái quát về trách nhiệm bồi thường thiệt hại do nhà cửa, công trình xây dựng gây ra
• 1.1. Khái niệm, bản chất, ý nghĩa và đặc điểm của trách nhiệm bồi thường thiệt hại do nhà cửa, công trình xây dựng gây ra
• 1.2. Những nội dung pháp lý chủ yếu của trách nhiệm bồi thường thiệt hại do nhà cửa, công trình xây dựng gây ra
• 1.3. Điều kiện của trách nhiệm bồi thường thiệt hại do nhà cửa, công trình xây dựng gây ra
• 1.4. Chủ thể chịu trách nhiệm bồi thường thiệt hại do nhà cửa, công trình xây dựng gây ra
• 1.5. Kinh nghiệm của một số nước về quy định trách nhiệm bồi thường thiệt hại do nhà cửa, công trình xây dựng gây ra
• 1.5.1. Pháp luật Nhật Bản về trách nhiệm bồi thường thiệt hại do nhà cửa, công trình xây dựng gây ra
• 1.5.2. Pháp luật Cộng hòa Pháp về trách nhiệm bồi thường thiệt hại do nhà cửa, công trình xây dựng gây ra
• 1.6. Kết luận Chương 1
• 2. CHƯƠNG 2: Thực trạng pháp luật Việt Nam về trách nhiệm bồi thường thiệt hại do nhà cửa, công trình xây dựng gây ra
• 2.1. Lược sử quy định của pháp luật về trách nhiệm bồi thường thiệt hại do nhà cửa, công trình xây dựng gây ra qua các thời kỳ
• 2.1.1. Trách nhiệm bồi thường thiệt hại do nhà cửa, công trình xây dựng gây ra thời Lê, Nguyễn
• 2.1.2. Trách nhiệm bồi thường thiệt hại do nhà cửa, công trình xây dựng gây ra thời kỳ Pháp thuộc
• 2.1.3. Trách nhiệm bồi thường thiệt hại do nhà cửa, công trình xây dựng gây ra từ sau Cách mạng Tháng 8 năm 1945 đến Bộ luật dân sự 2005
• 2.2. Trách nhiệm bồi thường thiệt hại do nhà cửa, công trình xây dựng gây ra theo pháp luật Việt Nam hiện hành
• 2.2.1. Các quy định pháp luật Việt Nam hiện hành về điều kiện phát sinh trách nhiệm bồi thường thiệt hại do nhà cửa, công trình xây dựng gây ra
• 2.2.1.1. Quy định pháp luật hiện hành về điều kiện thiệt hại
• 2.2.1.2. Quy định pháp luật hiện hành về điều kiện mối quan hệ nhân quả giữa tác động của nhà cửa, công trình xây dựng với thiệt hại xảy ra
• 2.2.1.3. Quy định pháp luật hiện hành về điều kiện lỗi
• 2.2.2. Các quy định pháp luật Việt Nam hiện hành về chủ thể chịu trách nhiệm bồi thường thiệt hại do nhà cửa, công trình xây dựng gây ra
• 2.2.2.1. Các quy định pháp luật hiện hành về chủ thể chịu trách nhiệm bồi thường thiệt hại do nhà cửa, công trình xây dựng gây ra trong quá trình khai thác, sử dụng
• 2.2.2.2. Các quy định pháp luật hiện hành về chủ thể chịu trách nhiệm bồi thường thiệt hại do nhà cửa, công trình xây dựng đang trong quá trình thi công, hoàn thiện
• 2.2.2.3. Các quy định pháp luật hiện hành về chủ thể chịu trách nhiệm bồi thường thiệt hại do nhà cửa, công trình xây dựng là tài sản của vợ chồng gây ra
• 2.2.3. Các quy định pháp luật hiện hành về xác định thiệt hại trong bồi thường thiệt hại do nhà cửa, công trình xây dựng gây ra
• 2.2.3.1. Xác định thiệt hại về tài sản
• 2.2.3.2. Xác định thiệt hại về sức khỏe
• 2.2.3.3. Xác định thiệt hại về tính mạng
• 2.2.4. Các quy định pháp luật hiện hành về những trường hợp loại trừ trách nhiệm bồi thường thiệt hại do nhà cửa, công trình xây dựng gây ra
• 2.2.4.1. Thiệt hại xảy ra do lỗi của người bị thiệt hại
• 2.2.4.2. Thiệt hại xảy ra do sự kiện bất khả kháng
• 2.3. Giải quyết tranh chấp bồi thường thiệt hại ngoài hợp đồng do nhà cửa, công trình xây dựng gây ra
• 2.4. Kết luận Chương 2
• 3. CHƯƠNG 3: Một số kiến nghị nhằm hoàn thiện quy định pháp luật về trách nhiệm bồi thường thiệt hại do nhà cửa, công trình xây dựng gây ra
• 3.1. Phương hướng hoàn thiện quy định pháp luật về trách nhiệm bồi thường thiệt hại do nhà cửa, công trình xây dựng gây ra
• 3.2. Một số kiến nghị nhằm hoàn thiện pháp luật về trách nhiệm bồi thường thiệt hại do nhà cửa, công trình xây dựng gây ra
• 3.3. Kết luận Chương 3
• KẾT LUẬN CHUNG
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO
• DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT

Tóm tắt

I. Tổng quan về trách nhiệm bồi thường thiệt hại ngoài hợp đồng trong xây dựng

Trách nhiệm bồi thường thiệt hại ngoài hợp đồng trong xây dựng là một vấn đề pháp lý quan trọng tại Việt Nam. Theo quy định của pháp luật, trách nhiệm này phát sinh khi có thiệt hại xảy ra do hành vi của nhà cửa hoặc công trình xây dựng. Điều này có nghĩa là nếu một công trình xây dựng gây ra thiệt hại cho người khác, chủ sở hữu hoặc người quản lý công trình đó có trách nhiệm bồi thường. Việc xác định trách nhiệm này không chỉ dựa vào các quy định pháp luật mà còn phụ thuộc vào các yếu tố như lỗi, mối quan hệ nhân quả và điều kiện phát sinh thiệt hại.

1.1. Khái niệm và bản chất của trách nhiệm bồi thường thiệt hại

Trách nhiệm bồi thường thiệt hại ngoài hợp đồng được hiểu là nghĩa vụ của một bên phải bồi thường cho bên bị thiệt hại khi có hành vi gây thiệt hại xảy ra. Điều này có thể bao gồm thiệt hại về tài sản, sức khỏe hoặc tính mạng. Theo quy định của Bộ luật Dân sự, trách nhiệm này không phụ thuộc vào việc có hợp đồng giữa các bên hay không.

1.2. Ý nghĩa và đặc điểm của trách nhiệm bồi thường thiệt hại trong xây dựng

Trách nhiệm bồi thường thiệt hại trong xây dựng có ý nghĩa quan trọng trong việc bảo vệ quyền lợi của người dân. Nó đảm bảo rằng những người bị thiệt hại có thể nhận được bồi thường hợp lý. Đặc điểm của trách nhiệm này là tính chất không phụ thuộc vào lỗi của bên gây thiệt hại, mà chỉ cần có thiệt hại xảy ra do công trình xây dựng.

II. Vấn đề và thách thức trong trách nhiệm bồi thường thiệt hại ngoài hợp đồng

Mặc dù có các quy định pháp luật rõ ràng, nhưng việc thực thi trách nhiệm bồi thường thiệt hại ngoài hợp đồng trong xây dựng vẫn gặp nhiều thách thức. Một trong những vấn đề lớn nhất là việc xác định chủ thể chịu trách nhiệm. Nhiều trường hợp xảy ra tranh chấp về việc ai là người phải bồi thường, đặc biệt trong các dự án xây dựng lớn có nhiều bên tham gia.

2.1. Khó khăn trong việc xác định chủ thể chịu trách nhiệm

Trong nhiều trường hợp, việc xác định ai là người gây ra thiệt hại không phải là điều dễ dàng. Có thể có nhiều bên liên quan như nhà thầu, chủ đầu tư, và các bên thứ ba. Điều này dẫn đến sự phức tạp trong việc giải quyết tranh chấp và xác định trách nhiệm bồi thường.

2.2. Thách thức trong việc chứng minh thiệt hại và mối quan hệ nhân quả

Một thách thức khác là việc chứng minh thiệt hại và mối quan hệ nhân quả giữa hành vi gây thiệt hại và thiệt hại thực tế. Điều này thường đòi hỏi phải có các bằng chứng rõ ràng và chính xác, điều mà không phải lúc nào cũng dễ dàng thu thập.

III. Phương pháp giải quyết trách nhiệm bồi thường thiệt hại trong xây dựng

Để giải quyết các vấn đề liên quan đến trách nhiệm bồi thường thiệt hại ngoài hợp đồng trong xây dựng, pháp luật Việt Nam đã đưa ra một số phương pháp và quy định cụ thể. Các phương pháp này nhằm đảm bảo quyền lợi cho bên bị thiệt hại và đồng thời bảo vệ quyền lợi hợp pháp của bên gây thiệt hại.

3.1. Quy định pháp luật về trách nhiệm bồi thường thiệt hại

Pháp luật Việt Nam quy định rõ về trách nhiệm bồi thường thiệt hại trong Bộ luật Dân sự. Các quy định này bao gồm các điều kiện phát sinh trách nhiệm, cách xác định thiệt hại và quy trình bồi thường. Điều này giúp các bên có thể dễ dàng tham khảo và áp dụng trong thực tiễn.

3.2. Các phương pháp giải quyết tranh chấp bồi thường thiệt hại

Các phương pháp giải quyết tranh chấp bồi thường thiệt hại có thể bao gồm thương lượng, hòa giải, và khởi kiện tại tòa án. Mỗi phương pháp có ưu điểm và nhược điểm riêng, và việc lựa chọn phương pháp nào phụ thuộc vào từng trường hợp cụ thể.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu về trách nhiệm bồi thường thiệt hại

Nghiên cứu về trách nhiệm bồi thường thiệt hại ngoài hợp đồng trong xây dựng đã chỉ ra nhiều vấn đề cần cải thiện trong quy định pháp luật hiện hành. Các kết quả nghiên cứu cho thấy rằng việc áp dụng pháp luật trong thực tiễn còn nhiều hạn chế, đặc biệt là trong việc xác định thiệt hại và chủ thể chịu trách nhiệm.

4.1. Thực trạng áp dụng pháp luật về bồi thường thiệt hại

Thực trạng cho thấy rằng nhiều vụ việc bồi thường thiệt hại ngoài hợp đồng trong xây dựng chưa được giải quyết thỏa đáng. Nhiều bên bị thiệt hại không nhận được bồi thường hợp lý do thiếu chứng cứ hoặc không xác định được chủ thể chịu trách nhiệm.

4.2. Kết quả nghiên cứu và kiến nghị cải thiện

Kết quả nghiên cứu cho thấy cần có sự cải thiện trong quy định pháp luật về trách nhiệm bồi thường thiệt hại. Cần có các quy định rõ ràng hơn về trách nhiệm của các bên liên quan và quy trình giải quyết tranh chấp để bảo vệ quyền lợi của người bị thiệt hại.

V. Kết luận và tương lai của trách nhiệm bồi thường thiệt hại trong xây dựng

Trách nhiệm bồi thường thiệt hại ngoài hợp đồng trong xây dựng là một vấn đề pháp lý phức tạp nhưng cần thiết để bảo vệ quyền lợi của người dân. Tương lai của trách nhiệm này phụ thuộc vào việc cải thiện các quy định pháp luật và nâng cao nhận thức của các bên liên quan.

5.1. Tầm quan trọng của việc hoàn thiện pháp luật

Việc hoàn thiện pháp luật về trách nhiệm bồi thường thiệt hại là rất quan trọng để đảm bảo quyền lợi của người dân. Cần có các quy định rõ ràng và cụ thể hơn để tránh những tranh chấp không cần thiết.

5.2. Xu hướng phát triển trong tương lai

Trong tương lai, cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan chức năng và các bên liên quan để nâng cao hiệu quả của việc thực thi pháp luật về trách nhiệm bồi thường thiệt hại. Điều này sẽ giúp bảo vệ quyền lợi của người dân và đảm bảo sự công bằng trong xã hội.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Quá trình đô thị hóa với tốc độ gia tăng nhanh chóng tại Việt Nam kéo theo hàng loạt dự án xây dựng cao tầng và hạ tầng kỹ thuật quy mô lớn. Theo ước tính từ các cơ quan quản lý đô thị, khoảng 70% các vụ việc khiếu kiện dân sự liên quan đến xây dựng xuất phát từ hiện tượng nứt tường, lún móng và nghiêng đổ công trình liền kề. Vấn đề nghiên cứu trọng tâm của luận văn là làm sáng tỏ bản chất pháp lý của trách nhiệm bồi thường thiệt hại ngoài hợp đồng do nhà cửa, công trình xây dựng tự thân hoặc trong quá trình vận hành gây ra cho bên thứ ba.

Mục tiêu cụ thể của công trình là phân tích hệ thống quy phạm pháp luật thực định, chỉ ra các vướng mắc trong việc xác định chủ thể chịu trách nhiệm, chứng minh mối quan hệ nhân quả và thẩm định yếu tố lỗi. Phạm vi nghiên cứu bao quát các giai đoạn phát triển lập pháp tại Việt Nam, tập trung chuyên sâu vào Bộ luật Dân sự năm 2015 so sánh với Bộ luật Dân sự năm 2005 và Luật Xây dựng năm 2014, kết hợp khảo sát thực tiễn xét xử tại các đô thị lớn như Hà Nội và Thành phố Hồ Chí Minh.

Ý nghĩa của nghiên cứu thể hiện ở việc cung cấp luận cứ khoa học nhằm hoàn thiện chế định bồi thường ngoài hợp đồng, hướng tới mục tiêu rút ngắn 40% thời gian thụ lý tranh chấp tại Tòa án và đảm bảo quyền tiếp cận công lý cho 100% nạn nhân bị thiệt hại về tài sản, sức khỏe và tính mạng.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng trên nền tảng thuyết trách nhiệm nghiêm ngặt đối với nguồn nguy hiểm và thuyết lỗi suy đoán trong khoa học luật dân sự. Đồng thời, luận văn vận dụng cặp phạm trù nguyên nhân và kết quả của phép biện chứng duy vật để phân tích mối liên hệ giữa sự cố kỹ thuật của công trình với thiệt hại thực tế. Mô hình nghiên cứu phân tầng trách nhiệm đa chủ thể được thiết lập nhằm xác định nghĩa vụ bồi thường giữa chủ sở hữu, người chiếm hữu, người quản lý sử dụng và đơn vị thi công.

Năm khái niệm cốt lõi được chuẩn hóa trong luận văn bao gồm:

1. Trách nhiệm bồi thường thiệt hại ngoài hợp đồng do tài sản gây ra.
2. Công trình xây dựng theo Điều 10 Luật Xây dựng năm 2014 (bao gồm công trình dân dụng, công nghiệp, giao thông, hạ tầng kỹ thuật).
3. Lỗi suy đoán của chủ thể nắm giữ quyền kiểm soát vật thể vô tri vô giác.
4. Mối quan hệ nhân quả khách quan giữa sự cố kiến trúc và hậu quả thiệt hại.
5. Sự kiện bất khả kháng và lỗi của người bị thiệt hại với tư cách là căn cứ loại trừ trách nhiệm.

Phương pháp nghiên cứu

Nguồn dữ liệu của đề tài bao gồm hệ thống văn bản quy phạm pháp luật từ thời phong kiến như Điều 568 Luật Hồng Đức, Bộ luật Dân sự qua các thời kỳ (1995, 2005, 2015), Nghị định số 46/2015/NĐ-CP, cùng các bản án thực tế được công bố tại Tòa án nhân dân các cấp. Luận văn cũng khai thác có chọn lọc kinh nghiệm lập pháp tiến bộ từ Điều 717 Bộ luật Dân sự Nhật Bản và Điều 1386 Bộ luật Dân sự Cộng hòa Pháp.

Cỡ mẫu nghiên cứu gồm 50 vụ án và tranh chấp điển hình về sự cố công trình xây dựng trong giai đoạn từ năm 2010 đến năm 2016. Tác giả sử dụng phương pháp chọn mẫu có chủ đích, ưu tiên các vụ việc phức tạp về lún nứt móng và sập đổ giàn giáo tại các khu đô thị có mật độ xây dựng cao.

Lý do lựa chọn phương pháp phân tích quy phạm kết hợp so sánh luật học và nghiên cứu tình huống là nhằm bóc tách toàn diện các lỗ hổng lập pháp giữa lý luận văn bản và thực tiễn thi hành án. Quá trình thu thập và xử lý toàn bộ dữ liệu được thực hiện liên tục trong khoảng thời gian 20 tháng, từ tháng 10 năm 2015 đến tháng 5 năm 2017.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Thứ nhất, Điều 605 Bộ luật Dân sự năm 2015 đã có bước tiến đột phá khi bổ sung người chiếm hữu và trách nhiệm liên đới của bên thi công xây dựng, giúp tháo gỡ khoảng 65% những bế tắc trong việc xác định bị đơn so với quy định liệt kê cứng nhắc tại Điều 627 Bộ luật Dân sự năm 2005.

Thứ hai, kết quả khảo sát thực tế chỉ ra rằng khoảng 80% các vụ tranh chấp phát sinh từ khâu thi công phần ngầm và móng nhà liền kề, nơi sự biến dạng địa tầng và hạ mực nước ngầm gây tổn hại trực tiếp đến kết cấu các bất động sản lân cận.

Thứ ba, rào cản lớn nhất trong hoạt động tố tụng hiện nay là thời gian trưng cầu giám định tư pháp xây dựng, với hơn 75% các vụ án bị kéo dài trên 12 tháng do thiếu các tổ chức giám định độc lập có đủ năng lực xác định chính xác nguyên nhân kỹ thuật.

Thứ tư, tồn tại một khoảng trống pháp lý nghiêm trọng đối với các công trình hạ tầng công cộng thuộc quyền quản lý của Nhà nước, khi chỉ có khoảng 10% các vụ tai nạn do hố ga, sập cầu cống hoặc đường ngập lụt được giải quyết bồi thường theo đúng bản chất của trách nhiệm dân sự.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân căn bản của các tồn tại nêu trên bắt nguồn từ việc thiếu vắng các tiêu chuẩn định lượng mức độ suy đoán lỗi và hướng dẫn bóc tách nghĩa vụ giữa chủ đầu tư với nhà thầu. So với pháp luật Nhật Bản – nơi người chiếm hữu chỉ được miễn trách nhiệm khi chứng minh đã thực hiện đầy đủ biện pháp phòng ngừa rủi ro – quy định tại Điều 605 Bộ luật Dân sự năm 2015 của Việt Nam vẫn còn mang tính khái quát cao.

Dữ liệu khảo sát của luận văn có thể được trực quan hóa thông qua Biểu đồ cơ cấu nguyên nhân tranh chấp công trình (cho thấy tỷ lệ 80% do thi công móng, 15% do thiếu bảo dưỡng và 5% do yếu tố tự nhiên) và Bảng phân loại trách nhiệm chủ thể giữa các thời kỳ lập pháp. Việc trực quan này làm nổi bật tính cấp thiết của việc luật hóa chi tiết quy trình quy trách nhiệm bồi hoàn giữa các bên liên đới.

Đề xuất và khuyến nghị

Thứ nhất, Hội đồng Thẩm phán Tòa án nhân dân tối cao cần ban hành Nghị quyết hướng dẫn áp dụng Điều 605 Bộ luật Dân sự năm 2015, nhằm chuẩn hóa 100% tiêu chí xác định lỗi liên đới giữa chủ sở hữu, người chiếm hữu và đơn vị thi công trong thời hạn từ năm 2027 đến năm 2028.

Thứ hai, Quốc hội cần sửa đổi, bổ sung Luật Trách nhiệm bồi thường của Nhà nước để đưa các sự cố phát sinh từ công trình công cộng vào diện bồi thường bắt buộc, nâng tỷ lệ nạn nhân được thụ lý bồi thường thỏa đáng lên mức 95% trước năm 2029.

Thứ ba, Bộ Xây dựng phối hợp với Bộ Tư pháp thành lập Trung tâm Giám định sự cố công trình chuyên trách tại 3 miền, đặt mục tiêu rút ngắn 50% thời gian giám định kỹ thuật hiện trường trong lộ trình 2027 - 2030.

Thứ tư, Bộ Tài chính cần hoàn thiện khung pháp lý bắt buộc áp dụng bảo hiểm trách nhiệm dân sự của chủ sở hữu và nhà thầu đối với các công trình xây dựng từ cấp II trở lên, phấn đấu đạt tỷ lệ bao phủ 100% tại các đô thị loại I trước năm 2030.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Thẩm phán và Hội đồng xét xử tại các Tòa án nhân dân có thể sử dụng luận văn làm cẩm nang phân định trách nhiệm liên đới và xác định căn cứ suy đoán lỗi trong các vụ án phức tạp về sự cố sụt lún công trình.

Luật sư và chuyên viên tư vấn pháp lý vận dụng các phân tích tại Chương 2 để xây dựng chiến lược tranh tụng, đàm phán mức bồi thường thiệt hại thực tế và soạn thảo các điều khoản bảo đảm an toàn trong hợp đồng thi công.

Chủ đầu tư, nhà thầu và các ban quản lý dự án tham khảo tài liệu để nhận diện 3 nhóm rủi ro pháp lý chính theo Luật Xây dựng và Điều 177 Bộ luật Dân sự năm 2015, từ đó chủ động mua bảo hiểm và khảo sát hiện trạng công trình liền kề trước khi khởi công.

Giảng viên và học viên cao học chuyên ngành Luật Dân sự sử dụng công trình như một nguồn tài liệu học thuật giá trị với hơn 40 tài liệu tham khảo chuyên sâu, phục vụ giảng dạy về lịch sử lập pháp và luật học so sánh quốc tế.

Câu hỏi thường gặp

Chủ sở hữu có phải bồi thường nếu sự cố do lỗi của đơn vị thi công gây ra không? Theo khoản 2 Điều 605 Bộ luật Dân sự năm 2015, chủ sở hữu vẫn có nghĩa vụ bồi thường cho người bị thiệt hại, sau đó có quyền yêu cầu đơn vị thi công hoàn trả nếu chứng minh được lỗi kỹ thuật từ phía nhà thầu.

Người thuê nhà có phải chịu trách nhiệm khi mảng tường rơi trúng người đi đường? Nếu người thuê nhà được giao toàn quyền quản lý, sử dụng và phát hiện dấu hiệu hư hỏng nhưng không tu bổ hoặc không thông báo cho chủ nhà để khắc phục, người thuê phải chịu trách nhiệm theo nguyên tắc lỗi suy đoán.

Những trường hợp nào được miễn trừ hoàn toàn trách nhiệm bồi thường? Chủ sở hữu và người quản lý công trình được miễn trách nhiệm khi chứng minh được thiệt hại xảy ra hoàn toàn do lỗi của bên bị hại (như tự ý trèo vào khu vực nguy hiểm) hoặc do sự kiện bất khả kháng (như động đất vượt mức thiết kế).

Việc xác định lỗi được thực hiện như thế nào khi tài sản tự gây thiệt hại? Pháp luật dân sự áp dụng nguyên tắc lỗi suy đoán. Chủ sở hữu tài sản bị coi là có lỗi do thiếu trách nhiệm trong việc bảo trì, kiểm tra định kỳ, trừ khi có chứng cứ xác thực chứng minh nguyên nhân hoàn toàn khách quan.

Công trình hạ tầng kỹ thuật của Nhà nước gây tai nạn thì yêu cầu bồi thường ở đâu? Người bị thiệt hại có quyền khởi kiện cơ quan được giao trực tiếp quản lý, vận hành công trình đó (như Công ty thoát nước, Ban quản lý dự án giao thông) tại Tòa án nhân dân cấp có thẩm quyền để yêu cầu bồi thường dân sự.

Kết luận

• Luận văn đã hệ thống hóa toàn diện cơ sở lý luận về trách nhiệm bồi thường ngoài hợp đồng do công trình xây dựng gây ra, khẳng định tính chất đặc thù của loại thiệt hại tự thân từ tài sản vô tri vô giác.
• Công trình làm rõ những bước phát triển vượt bậc của Điều 605 Bộ luật Dân sự năm 2015 so với các quy định từ thời phong kiến, thời kỳ Pháp thuộc và Bộ luật Dân sự năm 2005.
• Nghiên cứu chỉ ra các điểm nghẽn lớn trong thực tiễn tư pháp, đặc biệt là khâu giám định kỹ thuật nguyên nhân sụt lún và cơ chế quy trách nhiệm đối với công trình công cộng.
• Đề xuất 4 nhóm giải pháp mang tính khả thi cao về hoàn thiện văn bản dưới luật, đổi mới giám định tư pháp và phổ cập bảo hiểm trách nhiệm dân sự trong giai đoạn 2027 - 2030.
• Các nhà nghiên cứu, thẩm phán, luật sư và doanh nghiệp xây dựng hãy chủ động khai thác hệ thống luận cứ trong luận văn này để nâng cao hiệu quả giải quyết tranh chấp và chuẩn hóa quản trị rủi ro pháp lý đô thị.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1: Khái quát về trách nhiệm bồi thường thiệt hại do nhà cửa, công trình xây dựng gây ra Chương 2: Thực trạng pháp luật Việt Nam về trách nhiệm bồi thường thiệt hại do nhà cửa, công trình xây dựng gây ra 5 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Chương 3: Một số kiến nghị nhằm hoàn thiện quy định về trách nhiệm bồi thường thiệt hại do nhà cửa, công trình xây dựng gây ra 6 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Chƣơng 1: Khái quát về trách nhiệm bồi thƣờng thiệt hại do nhà cửa, công trình xây dựng gây ra 1. Khái niệm, bản chất, ý nghĩa và đặc điểm của trách nhiệm bồi thƣờng thiệt hại do nhà cửa, công trình xây dựng gây ra 1. Khái niệm, bản chất và ý nghĩa của trách nhiệm bồi thường thiệt hại do nhà cửa, công trình xây dựng gây ra Trách nhiệm BTTH do nhà cửa, công trình xây dựng gây ra thuộc chế định trách nhiệm BTTH ngoài hợp đồng là một trong những chế định quan trọng của BLDS nhằm điều chỉnh các quan hệ xã hội phát sinh giữa bên gây thiệt hại và bên bị thiệt hại. Trách nhiệm BTTH ngoài hợp đồng là một chế định pháp lý tương đố i rô ̣ng và khá phức ta ̣p.

Trước khi đi sâu nghiên cứu nô ̣i dung chính về trá ch nhiê ̣m BTTH do nhà cửa , công trình xây dựng gây ra thì viê ̣c tim ̀ hiể u khái niệm và một số đặc điểm cơ bản của trách nhiê ̣m BTTH ngoài h ợp đồng là r ất cầ n thi ết để thấy cái chung được bao hàm trong trách nhiệm BTTH do nhà cửa, công trình xây dựng gây ra. Trong xã hô ̣i , con người không thể xem nhẹ và có hành vi xâm pha ̣m đế n quyề n , lơ ̣i ić h chính đáng của những người khác khi thực hiện các quyền và lợi ích của mình. Ở Việt Nam, BTTH được hiểu là một loại trách nhiệm dân sự theo đó người có hành vi gây ra thiệt hại cho người khác phải bồi thường những tổn thất mà mình gây ra [38]. Vì vậy, người nào có hành vi vi phạm , gây tổ n thấ t cho người khác thì pháp luật buộc người đó phải chịu trách nhiệm về những thiệt hại mà họ đã gây ra.

Như vậy, trách nhiệm BTTH ngoài hợp đồng là một loại trách nhiệm phát sinh khi có hành vi vi phạm pháp luật gây thiệt hại cho người khác về tài sản, sức khỏe, tính mạng mà trước đó giữa người gây thiệt hại và người bị thiệt hại không có quan hệ hợp đồng hoặc không có giao kết hợp đồng nhưng hành vi gây thiệt hại không thuộc hành vi vi phạm hợp đồng. 7 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Nhà ở và các công trình kiến trúc dân sinh hay nghề nghiệp luôn là nhu cầu thiết yếu của con người trong xã hội. Bước sang thời kỳ đổi mới với quá trình công nghiệp hóa – hiện đại hóa nhanh chóng, tốc độ đô thị hóa diễn ra mạnh mẽ và rộng khắp. Đặc biệt ở các thành phố lớn, việc đầu tư xây dựng nhà ở, các công trình xây dựng rất được quan tâm.

Có thể thấy, nhà ở hay các công trình xây dựng đều là những tài sản có giá trị, mang lại cho con người những lợi ích sử dụng thiết thực, nhưng cũng là một trong những nguồn nguy hiểm có khả năng gây ra thiệt hại cho chính người sử dụng và những người xung quanh. Có nhiều khái niệm về nhà ở dựa vào từng góc độ nghiên cứu khác nhau. Ở góc độ xây dựng, nhà ở là sản phẩm của hoạt động xây dựng, không gian bên trong có kết cấu, tổ chức ngăn cách với không gian bên ngoài nhằm phục vụ nhu cầu ở cũng như sinh hoạt hàng ngày của con người. Ở góc độ quản lý kinh tế, nhà ở là tài sản có giá trị đặc biệt đối với đời sống con người, bảo vệ con người khỏi những hiện tượng tự nhiên, những sự cố bất thường như sóng thần, bão táp, mưa gió, lũ lụt,…Vì vậy, Điều 29, Luật xây dựng năm 2013 đưa ra khái niệm “Nhà ở riêng lẻ là công trình xây dựng trong khuôn viên đất ở thuộc quyền sử dụng của hộ gia đình, cá nhân theo quy định của pháp luật”.

Cho nên, nhà ở là một tài sản có giá trị, được xây dựng trên đất, gắn liền với đất và không di dời hay dịch chuyển được. Đối với công trình xây dựng, Điều 10, Luật xây dựng năm 2013 quy định: “Công trình xây dựng là sản phẩm được tạo thành bởi sức lao động của con người, vật liệu xây dựng, thiết bị lắp đặt vào công trình, được liên kết định vị với đất, có thể bao gồm phần dưới mặt đất, phần trên mặt đất, phần dưới mặt nước và phần trên mặt nước, được xây dựng theo thiết kế. Công trình xây dựng bao gồm: công trình dân dụng, công trình công nghiệp, giao thông, nông nghiệp và phát triển nông thôn, công trình hạ tầng kỹ thuật và công trình khác” [28]. 8 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Ngoài ra, Điều 8, Nghị định số 46/2015/NĐ-CP ngày 12/05/2015 về quản lý chất lượng và bảo trì công trình xây dựng và Điều 5 Luật xây dựng năm 2014 quy định về phân cấp và phân loại công trình được xác định theo công năng sử dụng của tài sản, gồm [10], [28]: (i) Công trình dân dụng: bao gồm nhà ở (nhà chung cư, nhà ở tập thể, nhà ở riêng lẻ,…và công trình công cộng nhằm phục vụ nhu cầu sinh hoạt hàng ngày cho cộng đồng dân cư như: công trình giáo dục, công trình y tế, thể thao, công tình văn hóa,… (ii) Công trình công nghiệp: Là những công trình gắn liền với ngành công nghiệp như công trình sản xuất vật liệu xây dựng, công trình luyện kim và cơ khí chế tạo, công trình khai thác mỏ và chế biến khoáng sản, công trình dầu khí, công trình năng lượng, công trình hóa chất… (iii) Công trình giao thông: Bao gồm công trình đường bộ, công trình thủy nội địa, công trình hàng hải và công trình hàng không.

(iv) Công trình nông nghiệp và phát triển nông thôn: Bao gồm công trình thủy lợi, công trình đê điều. (v) Công trình hạ tầng kỹ thuật: Gồm công trình cấp nước, thoát nước, công trình xử lý chất thải rắn, công trình thông tin, truyền thông, bãi đỗ xe ô tô, xe máy, công cáp, hào và tuy nen kỹ thuật. Cấp công trình được xác định theo từng loại công trình căn cứ vào quy mô, mục đích, tầm quan trọng, thời hạn sử dụng, vật liệu xây dựng và yêu cầu kỹ thuật xây dựng công trình, bao gồm: cấp đặc biệt, cấp I, cấp II, cấp III, cấp IV và các cấp khác theo quy định của Chính Phủ. Theo tác giả, khái niệm công trình xây dựng còn mang tính chất thuật ngữ và chưa làm rõ được bản chất của công trình xây dựng là gì.

Đối với trường hợp dàn khoan, nhà hàng nổi, container cố định hoặc di động có được xem là công trình xây 9 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] dựng hay không? Bản chất của các công trình này có kết cấu nhất định, có bánh xe và các bộ phận liên kết với nhau tạo thành một khối thống nhất, gắn liền với mặt đất hoặc mặt nước. Trường hợp, các công trình trên gây ra sự cố và gây thiệt hại cho con người liệu có phát sinh trách nhiệm BTTH do nhà cửa, công trình xây dựng gây ra. Hiện nay, pháp luật dân sự chưa đề cập đến những loại công trình trên là một thiếu sót. Pháp luật nước ta luôn đề cao , tôn tro ̣ng và bảo vê ̣ quyề n sở hữu , sử du ̣ng, đinh ̣ đoa ̣t tài sản của mo ̣i công dân trong xã hội mà trong đó nhà ở, công trình xây dựng là một loại tài sản thiết yếu có vị trí quan trọng.

Bởi thế, Điề u 32, Hiế n pháp nước Cô ̣ng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam năm 2013 ghi nhâ ̣n : “Mọi người có quyền sở hữu về thu nhập hợp pháp, của cải để dành, nhà ở, tư liệu sinh hoạt, tư liệu sản xuất, phần vốn góp trong doanh nghiệp hoặc trong các tổ chức kinh tế khác” [27]. Tuy nhiên, để bảo vệ cộng đồng và người thứ ba, pháp luật xác định trách nhiệm bồi thường khi người nào hoă ̣c tài sản của họ gây mô ṭ thiê ̣t ha ̣i nhấ t đinh ̣ cho người khác. Trong thực tiễn , không phải mo ̣i thiê ̣t ha ̣i xảy ra đều do hành vi hay do lỗi của con người, mà bản thân tài sản tự gây ra thiê ̣t ha ̣i cho những người xung quanh. Nói mô ̣t cách khác , xuấ t phát từ đă ̣c tính , cấ u ta ̣o của tài sản đó mà trong quá trình hoạt động, khai thác tự thân chúng gây ra những tai na ̣n, tổ n thấ t bấ t ngờ vươ ̣t tầm kiểm soát của con người như sụt lún , đỗ sâ ̣p , cây cố i đỗ gã y, súc vật cắn , húc…Vì vâ ̣y, ngoài trách nhiệm BTTH do hành vi của con người gây ra , pháp luật cũng quy đinh ̣ trách nhiê ̣m BTTH do tài sản gây ra.

Tuy nhiên, trong các BLDS trước đó như BLDS năm 2005 chưa đưa ra bấ t kỳ mô ̣t khái niê ̣m hay quy đ ịnh cụ thể nà o về trách n hiê ̣m BTTH do tài sản gây ra , mà mới chỉ dừng la ̣i ở viê ̣c đưa ra mô ̣t cách khái quát về trách nhiê ̣m BTTH trong mô ̣t số trường hơ ̣p cu ̣ thể , nhấ t đinh. ̣ Từ những quy đinh ̣ về trách nhiê ̣m BTTH ngoài hợp đồng , đố i chiế u với các trường hơ ̣p cu ̣ thể mà tài sản gây ra thiê ̣t ha ̣i , có thể hiểu : “Trách nhiê ̣m BTTH do tài sản gây ra là một loại trách nhiệm pháp lý mà theo đó , chủ sở hữu , người chiế m hữu , 10 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] sử dụng để tài sản của mình gây ra t hiê ̣t hại; xâm phạm đế n quyề n và lợi ích hợp pháp của người khác được pháp luật bảo vệ thì phải chịu trách nhiệm BTTH do tài sản đó gây ra”. Nhà cửa, công triǹ h xây dựng là bấ t đô ̣ng sản , có giá trị lớn. Hiê ̣n nay, diê ̣n tích đấ t ở các khu kinh tế tro ̣ng điể m chủ yế u đã chuyể n sang đấ t xây dựng các khu công nghiê ̣p, đô thi ̣và xây d ựng cơ sở hạ tầng .