CHƯƠNG 1 MOT SÓ VAN DE LÝ LUAN VE TRACH NHIEM BOI THUONG THIET HAI DO SUC VAT GAY RA 1. Khái niệm trách nhiệm bồi thường thiệt hại ngoài hợp đồng Trước bối cảnh hội nhập toản cầu, thúc day phát triển kinh té đã làm gia tăng các tranh chấp trong các lĩnh vực khac nhau của đời sóng hằng ngày, đặc biệt là các tranh chấp trong lĩnh vực dân sự Các tranh chap phát sinh khi có quyền và lợi ich của các bên bị xâm phạm, lúc đó vân đề thiệt hai và bồi thường thiệt hai tắt yêu được đất ra. Tức là khi mét người xâm pham tới quyên và lợi ích hợp pháp của người khác và gây thiệt hại thì sẽ phải chịu trách nhiệm bởi thường thiệt hai minh gây ra Dưới góc độ pháp lý, trách nhiệm đó được hiéu là trách nhiém dan sự áp dụng đối với nihững người vi pham luật din sự nhằm bù dap tôn thất vật chất và tinh thân cho người tị thuật hại Trách nhiệm bởi thường thiệt hei ngoài hợp đồng là một dang cụ thé của trách nhiém dan sự nói chung Đó là mét loại trách nhiém pháp lý, có tính cưỡng chế của Nhà nước nhằm buộc người có hành vi trái pháp luật gây thiệt hại cho người khác phải bổ: thường, đồng thời giữa người gây thiệt hai và người bị thiệt hai không có quan hé hop đồng hoặc có quan hệ hợp đông nhưng hành vi gây thiệt hại hoàn toàn. không liên quan tới nội dung hợp đồng.
Theo pháp luật Việt Nam hiện hành, trách nhiệm bôi thường thiệt hại (TNBTTH) duce quy định tại Điều 275 về căn cứ phát sinh nghĩa vụ noi chung và chương XX về TNBTTH ngoài hợp đồng của Bộ luật dân sự (BLDS) nam 2015. Tuy nhiên, cả hai phan đều không quy định rõ về khái niém TNBTTH mà chỉ nêu lên căn cứ phát sinh trách nhiệm, nguyên tắc bai thường, nang lực chiu trách nhiệm, thời han hưởng bôi thường. dén nay van chưa có văn bản phép luật quy định cu thể khái niém bôi thường thiệt hại ngoài hợp đồng, tuy nhiên dé tim hiểu va đưa ra một khái tiệm mang tính tông quan cân diva trên những đặc điểm phát sinh, điều kiên phát sinh và điều kiện về chủ thể của bôi thường thiệt hại ngoài hợp đông. Đặc đểm của boi thường thiệt hại ngoài hợp đồng có thê do những yêu tổ cau thành sau: Co thiệt hai! xây ra: Theo quy định của pháp luật Viét Nam, thiệt hại được xác đính bao gồm: (i) Thiét hại về tài sản: mất tài sản, giảm sút tài sản, những chi phi đề ngăn chan, hạn chế, sửa chữa thay thé, những lợi ích gắn liên với việc sử dụng khai thác công dung của tài sản; (ii) Thiệt hai về tính mang sức khỏe làm phát sinh thiệt hai về vật chat: chi phi cứu chữa, boi dưỡng chăm sóc, phục hôi chức năng bị mat, thu nhập thực té bị mat, bị giảm sút do thiệt hại về tinh mang sức khỏe; (iii) Thiét hai do danh dự, nhân phẩm, uy tin bị xâm hei; (iv) Thiệt hại về tinh thân.
Hanh vi gây thiệt hai là hành vi vi phạm chiu sự điều chỉnh của pháp luật, chủ thé thực hiện hành vi vi pham với lỗi có ý hoặc vô ý sẽ phải gánh chiu hậu qua bat lợi do pháp luật quy định. Giữa chủ thể gây thiệt hai và chủ thể bị thiệt hại không tên tại môi quan hệ hop đông hoặc nêu co quan hệ hợp đông thi quan hệ phat sinh bôi thường thiệt hai không thuộc phạm vi điều chỉnh của hop dong. Trách nhiệm bôi thường thiệt hại ngoài hợp đồng phát sinh từ nhiéu lính vực khác nhau của đời sông xã hội, bởi vay chủ thé của trách nhiệm bởi thường thiệt hại cũng đa dang và phong phú. Bội thường thiệt hại ngoài hợp đông nhằm mục dich bù dap những tổn thất nhật định cho người bị thiệt hai, góp phan lành manh các môi quan hệ xã hội và điều chỉnh cách hành xử của các chủ thé khi thực thiện các hành vi của minh; Quy định về bôi thường thiệt hại ở ting thời điểm khác nhau thì quy dinh khác nhau, phụ thuộc vao thé chế chính trị và luật pháp của từng quốc gia khác nhau.
Như vậy có thê hiểu bổi thường thiệt hai ngoài hop đồng là một loại trách nhiệm dân sự phát sinh theo quy định của pháp luật của một quốc gia mà theo đó chủ thé gây ra thiệt hai phải bồi thường cho chit thé bị thiệt hai một lợi ich vật chất nhằm bit đắp những tôn that đã gây ra. giữa chủ thé có nghiia vụ và chủ thé có quyền không tôn tại mỗi quan hé hợp đồng. Khái niệm trách nhiệm bồi thường thiệt hại do súc vật gây ra 1. Khái niệm súc vật Cum từ “súc vật” là từ gốc Hán, chữ Stic (HY) là sự két hợp từ4 bô ngưu, ' Thit hại la niỡng tổn thất tux tế được tín thành tiền do việc xâm phum din tứ nang, sức khỏe Goh chruy tin, thisin của cá nhàm tô chức 7 sinh, huyện, điện, ding dé am chỉ các loài động vật cùng ho với trâu, bò, ngua được thuân hóa từ thiên nhiên qua nhiều năm, có tác dụng chính đề phục vụ công việc nha nông.
Từ này cũng có nghiia tương tự với từ “Suc sinh” (2È). Mặc dù cụm từ “súc vat” được sử dung khá phô biên và có nhiều cách hiểu khác nhau, nhung tới nay chưa có bat ky văn bản pháp luật nao quy đính cụ thể khái niém “suc vật”. Trong Nghị định 46/2016/NĐ — CP của Chính phủ ngày 26 tháng 5 năm 2016 quy đính về xử phạt hành chính trong lĩnh vực giao thông đường bô và đường sắt có dé cập dén vi phạm và thiệt hai do súc vật gây ra, tuy nhiên, việc đề cập này chỉ xác định các hoạt đông gây ảnh hưởng đến giao thông của các súc vật mà không quy định 16 khái niém súc vật là gì. Theo từ điển tiéng việt, Stic vật hay còn gọi là vật nuôi theo cách hiểu chung nhật 1a nhiing loài đông vật được nuôi trong nhà, chúng có thé được thuên hóa (hoàn toan) hoặc bán thuận hóa (tuần hóa một phân) hoặc được thuân dưỡng, huan luyện.
Súc vật có thể bao gồm gia súc, gia câm, thú cưng hoặc vật nuôi khác. Súc vật được nuôi và sử dung trong nông nghiệp, công nghiệp, thể thao, giải trí, bau ban và các công việc khác. Súc vật được hiểu là “thú nuôi trong nha”, “con vật nuôi trong nhà 3, “súc vật nuôi trong nhà, hoặc có thê hiểu mét cách chưng nhất là “suc vật là những loài vật nudi trong nha”. Tuy nhiên, vật nuôi có thé là các loài thú hoặc các loài chim, ma súc vat là động vật thuộc lớp thú, 14 “một loài đông vật có bón chân, có vú và sinh cow'Ý, gia cam là “giống vật có cánh nuôi trong nhà nhw ga, vịt, ngống,.
Ngoài ra, súc vật còn được hiểu là “động vật đã được cơn người thuần hóa” hoặc “thủ dix được thuần hóa. Mặc di, BLDS 2015 không đưa ra khái niém về súc vật, nhưng đã có rất nhiều định nghila khác nhau về súc vật. Nhìn chung, các cách định nghĩa này đều khẳng đính súc vật là loài trú đã được tuần đưỡng để nuôi ở trong nhà Chi có Giáo trình Luật Dân sự (tập II) của Trường Dai học Luật Hà Nội khẳng đính súc vật là “thú dir được thuân hóa”. Theo quan điểm của tác giả thì không nên.
>np/ismm sa wav truy cập 10/02/2024 L3 HH on dàn 1000004 = «Vamnginngy (2014), Từ điện Tiếng Vict, Neb. Vinhia —thôngtn, Ha Nội tr1270 s Viinnginngit (2014). Tir điều Tiếng Viet, Neb. Vắnhóa -thêng từn Ha Nội 431 * Trường Đại học Luit Hà Nội (2014).
Giáo tah bật din sự Việt Nim (tip 2), Na. Công rên din. Ha Nội: 8 coi súc vật là “thú đữ được thuan hóa”, bởi vì: Nghiên cứu đã chi re rằng thú dir là “các loài thú to lớn hay tân công va an thịt thú khác, đôi khi làm hại tới ca con người: Ham, beo, chó sới,. Thú dit có đặc điểm khác biệt so với súc vật, trong đó có đặc điểm quan trong là con người chưa thé thuên dưỡng Còn những loài thú nuôi được nuôi trong nhà đều có bản chat là “không diy”, đã được con người thuận dưỡng, sóng thân thiết với con người.
Từ các phân tích trên, có thé đưa ra khái niém súc vật như sau: “Stic vật là những loài động vật đã được con người thuần dưỡng dé trở thành những vật nuôi trong nhà, sống thân thiện với con người, con người có thé đều khiến được hoạt động cha ching dé phục vụ cho các nh: cẩu của mình”. Ý * Đặc điêm cña sức vật: Stic vật là những loài động vat đã được con người thuần dưỡng dé trở thành nhữmg vật nudi trong nhà sống thân thién với con người, con người có thé điều khiên được hoat đồng của ching đềphục vụ cho các nhu câu của minh” 9 Như phân tích ở trên, súc vật cũng là mét trong các loài đông vật, nên cũng có đây đủ các đặc điểm của động vật. Ngoài ra, súc vật cũng có những đặc điểm riêng có thé phân biệt với thú dix, cụ thể như. Thứ nhất, vẻ tính thuần hóa, súc vat thường là những động vat đã được con Trải qua quá trình phát trién lâu dài, từ việc chỉ biết săn bắn, hái lượm các loài đông, thực vật có sẵn trong tự nhiên, con người đã biết thuần đưỡng một số loài động vật (trong đó có suc vat) trở thành các vật nuôi ở trong nhà.
Việc thuân dưỡng nảy nham tao ra những nguôn lợi phục vụ cho hoạt động sản xuất, kinh doanh của con người. Ban đầu, việc thuan dưỡng nhằm khai thác những lợi ích về vat chat (các loài đông vật được nuôi đã lây thịt, hoặc lây sức kéo nhw trâu, bỏ, lợn, đê,. Dân dân, nhu câu của con người ngày mét nâng cao, nên việc thuần dưỡng các loài động vật con nhằm plục vụ cho các mục đích về tinh thân (các loài động vật được nuôi lam ?Việnngànngĩ(2014) Tir điển Tiếng Viết, Neb. Vinhda -thing tin, He Nội, tr.1270 a Nguyễn Văn Hoi (2018), Bối Thưởng thiệt hai do site vất gay ra theo quy dink của Bộ mặt dim sự nm 2015.
Lxật học Số 7/2018, trl4 - 25 2 Nguyễn Vin Hơi (2018). Bối Thưởng thiệt hai do súc vất gây ra theo quy dink của Bộ luật dim sự năm 2015. Số 7/2018, trl4- 25 9 cảnh). Cho dù việc thuan đưỡng nhằm phục vụ cho mục đích nao thì súc vật cũng được coi là những loài động vật có ban chất hiên lành, dé thích ứng với môi trường sông của cơn người, sống thân thiện với con người.
Ngoài ra, các loài tha hoang dã khác chưa được thuân đưỡng như trâu rùng, bò rùng, lon rimg .