CHƯƠNG 1 KHUNG PHÂN TÍCH VỀ TRUNG TÂM TÀI CHÍNH QUỐC TẾ 1. Khung lý thuyết về Trung tâm Tài chính Quốc tế 1. Lý thuyết về Trung tâm Tài chính Quốc tế Khái niệm về một Trung tâm Tài chính Quốc tế (International Financial Center) thường được giải thích theo nhiều cách khác nhau. Ở đây, tác giả xin trình bày một vài khái niệm về Trung tâm Tài chính Quốc tế được sử dụng trong các luận văn nghiên cứu trước đây.
Kindleberger (1974) cho rằng “ Một IFC là rất cần thiết không chỉ giúp cân bằng thông qua thời gian tiết kiệm và đầu tư của các tổ chức, cá nhân và giúp chuyển vốn từ những người tiết kiệm tới những người đầu tư, mà còn giúp thực hiện thanh toán và chuyển tiền giữa các nơi. Các ngân hàng và các Trung tâm Tài chính thực hiện thực hiện chức năng thanh toán và các chức năng khác như cho vay… Những chức năng chuyên biệt của thanh toán quốc tế, cho vay hoặc vay nước ngoài thì được thực hiện hiệu quả nhất tại một nơi Trung tâm, mà Trung tâm này là nơi chuyên về thanh toán giữa các vùng trong nước.” Ông ấy không đề cập đến ảnh hưởng của vị trí địa lý, mà cho rằng, “ Một IFC cung cấp chức năng với chuyên môn cao về cho vay ở nước ngoài, phục vụ như cơ quan thanh toán giữa các quốc gia. Các định chế như ngân hàng, nhà môi giới, đại lý, những những tổ chức tài chính thành lập chi nhánh ở các trung tâm như vậy.” Ông ấy cũng không đề cập đến khả năng của mạng lưới máy tính và đó được xem như là định nghĩa của ông về một IFC. Dựa trên nghiên cứu của Kindleberger (1974), đã có nhiều nghiên cứu thực nghiệm về Trung tâm Tài chính Quốc tế.
Thuật ngữ Trung tâm Tài chính Quốc tế (International Financial Center), viết tắt là IFC đã được một số nhà nghiên cứu sử dụng trước đây, như Johnson (1976), Heenan (1977), Reed (1981), Gorostiaga (1984), Jones (1992) và Cassis (2016) cho rằng Trung tâm Tài chính Quốc tế (IFC) là một trung tâm mà tại đó diễn ra một lượng giao dịch tài chính với khối lượng và sự đa dạng đáng kể. TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com 7 Johnson (1976), cho rằng “Có sự phân biệt giữa các Trung tâm Tài chính Quốc tế như London, NewYork với các Trung tâm Tài chính Khu vực như Hồng Kong, Singapore, Panama. Các Trung tâm Tài chính Khu vực có được vai trò từ sự kết hợp gần gũi về địa lý với các quốc gia mà khách hàng hoạt động và sự an toàn và dễ dàng hoạt động của các công ty con, chi nhánh và đại lý của các ngân hàng nước ngoài có trụ sở chính nằm trong IFC chứ không phải tạo ra khách hàng ở các khu vực khác thông qua quy mô quốc gia và sức mạnh quốc tế của chính họ và năng lực của các ngân hàng quốc gia của chính họ trong kinh doanh tài chính quốc tế. Họ chủ yếu là nơi đặt trụ sở cho các tổ chức tài chính nước ngoài thấy thuận tiện khi đặt văn phòng ở đó, thu hút các doanh nghiệp tài chính nước ngoài thành lập các công ty con để có thể hoạt động hiệu quả.” Trong đó, (Reed, 1981) cho rằng: “Các Trung tâm Tài chính Quốc tế có sự tập trung hóa: Những đô thị và thành phố có các tổ chức tài chính, dịch vụ tập trung có khả năng làm giảm lượng giao dịch và vốn qua các dịch vụ tài chính và vốn giữa nền kinh tế trong quốc gia của họ và các quốc gia khác.
Một IFC sẽ được coi là có các sàn giao dịch chứng khoán lớn, thị trường vốn, tổ chức tài chính và là nơi đặt trụ sở chính của các ngân hàng trung ương, các cơ quan quản lý.” (Cassis & Bussiere, 2005) định nghĩa rằng: “ Một Trung tâm Tài chính Quốc tế là một nhóm các nhà cung cấp dịch vụ tài chính phục vụ các yêu cầu của một khu vực, một lục địa, hoặc, hơn hết, trên toàn thế giới, hoặc là một địa điểm trung tâm nơi các giao dịch tài chính của một khu vực được điều phối và rõ ràng. Phân loại các Trung tâm Tài chính Quốc tế Có nhiều cách tiếp cận về việc phân loại các IFC trên thế giới đã được sử dụng trong các nghiên cứu trước đây, cụ thể là: Johnson (1976) đã phân biệt sự khác biệt giữa “Trung tâm Tài chính Khu vực (Regional Financial Center) RFC là Trung tâm có vai trò quan trọng bởi vị trí địa lý của họ gần so với các khách hàng của Trung tâm Tài chính và sự thuận lợi và hoạt động dễ dàng của các chi nhánh Ngân hàng nước ngoài tại Trung tâm Tài chính này” so với “Trung tâm Tài chính Toàn cầu (Global Financial Center) mà có vai trò như là nơi thu hút các tổ chức tài chính, các ngân hàng, công ty bảo hiểm cho một bộ phận khách hàng đáng kể trên thế giới.” TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com 8 Gorostiaga (1984) đã cố gắng phân loại IFC bằng cách sử dụng các mô hình thuộc địa của quốc gia. “Một mặt, các IFC truyền thống như London, New York, Frankfurt, Zurich, v.là những IFC đã phát triển trên cơ sở vốn trong nước từ các khoản tiết kiệm địa phương và tiền phát sinh từ thương mại quốc tế. Các IFC này đóng vai trò là ngân hàng cho các nước thuộc địa của họ và là nơi ký gửi của các khoản cần gửi của các quốc gia phụ thuộc tại các thành phố lớn này.
Mặt khác, các IFC sau này như Hồng Kông, Bahamas, Bahrain, Panama và Singapore có nguồn gốc gần hơn và thường được đặt tại các quốc gia mới nổi. Họ thiếu tự chủ tài chính, và thường là phần mở rộng của các trung tâm truyền thống, nhưng hoạt động ở các múi giờ khác nhau.” Theo Reed (1981), “Các Trung tâm Tài chính Quốc gia là những trung tâm tăng cường đáng kể cơ sở hạ tầng tài chính và khả năng của họ bằng cách thu hút các tổ chức tài chính, nhưng thường không phải là trụ sở của các ngân hàng hoạt động quốc tế lớn. So với các Trung tâm Tài chính Quốc gia, các Trung tâm Tài chính Quốc tế có số lượng ngân hàng nước ngoài tương đối lớn hơn và nhiều nơi là trụ sở của các ngân hàng lớn hoạt động quốc tế. Các trung tâm vượt khỏi tầm cỡ quốc gia là ưu việt hơn trong tài chính, truyền thông và quản lý.
Đó là những nơi quản lý số lượng lớn tài sản và nợ phải trả, hợp tác chặt chẽ với số lượng lớn các tập đoàn công nghiệp lớn, và thu hút và tạo ra thông tin và ý tưởng, cuối cùng thiết lập các quy tắc hoạt động và tổ chức chi phối các hoạt động quốc tế.” Một cách tiếp cận khác để phân loại là tập trung vào các chức năng do IFC cung cấp. Park (1989) đã phân loại các IFC tùy theo việc họ hành động chủ yếu như một nguồn chính hoặc là điểm đặt của các loại quỹ, ông phân biệt như sau: Các Trung tâm Tài chính Quốc tế chính (primary centers) (ví dụ: Luân Đôn, New York và Tokyo) có liên quan đến việc thu thập và phân phối tiền trên toàn thế giới. Các Trung tâm Tài trợ (funding centers) (ví dụ: Bangkok, Brussels, Seoul và Singapore) cung cấp dịch vụ trung gian tài chính hướng nội hơn. Các Trung tâm Thu thập (collection centers) (ví dụ: Amsterdam, Jakarta và Kuala Lumpur) cung cấp dịch vụ trung gian tài chính bên ngoài.
TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com 9 Các Trung tâm đặt vị trí (booking centers) (ví dụ, Quần đảo Bahamas và Cayman) tạo điều kiện thuận lợi cho việc thu thập và phân phối tiền của người không cư trú. Nghiên cứu của (Tansu Yıldırım và Andrew Mullineux, 2015) đối với thành phố Istanbul, Thổ Nhĩ Kỳ sử dụng phân loại các IFC như sau: Trung tâm Tài chính toàn cầu (Global International Financial Center): London và NewYork được coi là những GIFC duy nhất, với truyền thống lâu đời, lãnh đạo và vô cùng quan trọng trong các hoạt động cho vay ngân hàng xuyên quốc gia, giao dịch chứng khoán quốc tế, phát hành trái phiếu quốc tế, giao dịch ngoại hối, giao dịch phái sinh hàng đầu toàn cầu. Đây là các Trung tâm có vai trò kết nối các tổ chức tài chính với các khách hàng trên toàn cầu, với sự tập trung vốn và tài chính khổng lồ, sự hiệu quả và an toàn ở mức cao nhất. Trung tâm Tài chính khu vực (Regional International Financial Center): Theo (Johnson, 1976) thì RIFC phân biệt với GIFC bởi Trung tâm Tài Chính Khu vực xuất phát từ vai trò của nó có vị trí địa lý gần với các khách hàng ở các Quốc gia khác mà hợp tác với nó.
Số lượng và tổ chức tin tưởng đầu tư vào các Trung tâm này có xu hướng ngày càng tăng ở mức độ khu vực và Quốc tế. Nhóm thứ ba không phải là Trung tâm Tài chính toàn cầu cũng như khu vực, nhóm này chỉ bao gồm các khu vực kinh tế đô thị ở các quốc gia. Vai trò của Trung tâm Tài chính Quốc tế Bằng việc tiếp cận nguồn thông tin từ Ngân hàng Nhà nước, tác giả xin đúc kết vai trò của Trung tâm Tài chính Quốc tế là vô cùng quan trọng không chỉ đối với ngành tài chính mà còn đối với nền kinh tế quốc gia, cụ thể là: Đối với ngành tài chính: Việc tập trung các định chế tài chính tại một chỗ sẽ giúp cho việc tiếp cận thông tin được dễ dàng và các tổ chức có thể có được thông tin đa dạng, chất lượng, mà các thông tin được xem là vô cùng quan trọng nhất trong tài chính, do đó sẽ tăng thêm năng lực cạnh tranh đối với các tổ chức có thể khai thác các thông tin ấy. Các Trung tâm Tài chính Quốc tế thường sẽ là nơi thu hút được nguồn nhân lực chất lượng cao đến làm việc.
Chính điều này sẽ làm giảm bớt chi phí đào tạo TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com 10 chất lượng cao, chi phí tuyển dụng, làm tăng năng lực cạnh tranh và hiệu quả hoạt động của các công ty trong khu vực Trung tâm Tài chính. Tuy việc phát triển công nghệ thông tin đến thời điểm hiện tại đã phát triển rất cao, nhưng việc gặp gỡ và làm việc với nhau trực tiếp vẫn giữ một vị trí rất quan trọng vì khi gặp gỡ và tiếp xúc thì mối quan hệ giữa các tổ chức, các cá nhân trong lĩnh vực tài chính sẽ trở nên sâu sắc hơn. Các tổ chức trong lĩnh vực tài chính rất đa dạng như Ngân hàng, công ty bảo hiểm, quỹ đầu tư, công ty chứng khoán,.